Riyaziyyat – müsahibə

Mövzunu təqdimetmə Sual 1 (Maksimum 4 bal)

“Onluq kəsrlər” mövzusunu keçirsiniz. Dövlət proqramında verilən müvafiq Alt-standart: “1.3.1. Gündəlik həyatla bağlı məsələləri cəbri düsturlarla həll edir.” Bu konkret dərs üçün gündəlik təlim nəticəsini (məqsədini) necə müəyyən edirsiniz?

A) Alt-standart rəsmi dövlət tələbi olduğu üçün dərsin məqsədi bölməsinə birbaşa köçürürəm: “Şagird gündəlik həyatla bağlı məsələləri cəbri düsturlarla həll edir.”

B) Dərsin məqsədini statik feldən istifadə edərək şagirdin qazanacağı məlumat səviyyəsini göstərirəm: “Şagird gündəlik həyatda onluq kəsrlərin tətbiqi qaydasını öyrənir, bilir və yadda saxlayır.”

C) Alt-standartı bugünkü onluq kəsr mövzusuna uyğunlaşdırıb, 45 dəqiqənin sonunda şagirdin qazanacağı, fəaliyyəti reallıqda ölçülə bilən konkret təlim nəticəsi çıxarıram: “Şagird gündəlik həyatda qarşılaşdığı kəmiyyətlər arasındakı asılılığı onluq kəsrlərdən ibarət cəbri ifadə şəklində yazır.”

D) Şagirdlərin dərsdə maraqlı olması üçün əyləncəli və standartdan fərqli bir məqsəd qoyuram: “Şagirdlər onluq kəsrlərin tarixi inkişaf yollarını öyrənir və dərslikdəki mətni oxuyurlar.”

Mövzunu təqdimetmə Sual 2 (Maksimum 4 bal)

“Fəza fiqurları və onların açılış şəkilləri” mövzusunu keçmək üçün kompüter, interaktiv lövhə vasitəsilə 3D modellər nümayiş etdirməyi planlaşdırmışdınız. Lakin sinfə girdikdə texniki səbəbdən proyektorun işləmədiyini görürsünüz. Bu resurs qıtlığı şəraitində nə edərsiniz?

A) Mövzunu yalnız dərslikdə olan rəsmlər üzərinden şagirdlərə mühazirə şəklində oxuyub yazdırıram və evdə sərbəst şəkildə düsturları əzbərləmələrini tapşırıram.

B) “Texnologiyasız interaktivlik” (B planı) tətbiq edirəm: şagirdlərin gündəlik istifadə etdikləri karton qutuları (dərman, çay qutusu) sinfə çıxardaraq, onların açılışını kəsməklə fərqli açılış modellərini qruplarla araşdırıb, əlləri ilə toxunaraq (kinestetik) öyrənmələrini təmin edirəm.

C) Resurs olmadığı üçün mövzunun səmərəli tədris edilməyəcəyini düşünüb dərsi təxirə salıram və sinfə sərbəst vaxt verərək köhnə dərsləri təkrar etdirirəm.

D) Şagirdlərdən növbəti dərsə qədər evdə internetdən 3D fəza fiqurlarının animasiyalarını izləmələrini xahiş edirəm və dərsi bitirirəm.

Mövzunu təqdimetmə Sual 3 (Maksimum 4 bal)

Riyaziyyat dərslərində düsturların yalnız mexaniki əzbərlənməsi (rəqəmbazlıq) ilə şagirdlərdə “riyazi qanunauyğunluqların mahiyyətini dərk etmək, tənqidi və analitik düşünmək” bacarığı arasında balansı necə qurursunuz?

A) Riyaziyyat düsturlar fənndir. Şagirdlərdən kvadrat tənliyin həlli, müxtəsər vurma düsturlarını hər dərs quru şəkildə əzbər soruşuram, çünki imtahanda da yalnız düsturu dərhal tətbiq edib tez cavab tapmaq tələb olunur.

B) Düsturların çıxarılışını və hansı məntiqlə yaranmasını (məs. pifaqor teoreminin sahə əlaqəsi ilə isbatı) vizual modellərlə nümayiş etdirirəm, tapşırıqları gündəlik həyat ssenarilərinə (modellaşdırmaya) bağlayaraq şagirdlərin təhlil bacarığını inkişaf etdirirəm.

C) Heç bir nəzəri düsturu tədris proqramına daxil etmirəm, dərsləri yalnız şagirdlərin sərbəst subyektiv müzakirələri şəklində qururam.

D) Düsturların əzbərlənməsini asanlaşdırmaq üçün şagirdlərə dərslikdəki mətni ardıcıl olaraq dəftərlərində xronoloji cədvəl kimi köçürməyi və hər dərs bu cədvəli əzbər cavablandırmağı tapşırıram.

Qiymətləndirmə Sual 4 (Maksimum 4 bal)

Riyaziyyat dərsində şagirdlərin gündəlik formativ qiymətləndirilməsini aparmaq üçün qiymətləndirmə meyarlarını nə vaxt və necə müəyyənləşdirirsiniz?

A) Qiymətləndirmə meyarlarını dərsin son 5 dəqiqəsində dərsin gedişatına uyğun olaraq müəllimin subyektiv rəyinə əsasən təyin edirəm.

B) Bütün qiymətləndirmə meyarlarını YALNIZ və YALNIZ dərsin əvvəlində reallaşdırmaq üçün təyin etdiyim Alt-standartdan (və dərsin təlim məqsədlərindən) çıxarır və fəaliyyətə başlamazdan əvvəl şagirdlərə elan edirəm.

C) Şagirdlərin dərs zamanı nizam-intizamı, dəftərlərini səliqəli saxlaması, lövhəyə tez-tez çıxmaq həvəsini əsas qiymətləndirmə meyarı gibi götürürəm.

D) Dərslikdə olan çalışmanın çətinliyinə görə meyarları hər bir tapşırıq üçün fərdi şəkildə qiymət yazarkən daxili qərarımla təyin edirəm.

Qiymətləndirmə Sual 5 (Maksimum 4 bal)

Şagird “Kvadrat tənliklərin tətbiqi ilə məsələ həlli” dərsin məqsədinə uyğun olaraq, verilən situasiyanı kvadrat tənlik modeli şəklində tamamilə düzgün qurub. Lakin tənliyi həll edərkən diskriminantın hesablanmasında sadə bir hesablama (hesab) səhvi edib və yekun cavabı səhv tapıb. Qiymətləndirmənin ‘inkişafetdirici’ funksiyasını təmin etmək üçün ona necə effektiv (konstruktiv) rəy verərsiniz?

A) “Səhv etmisən, cavab tamamilə yanlışdır. Mövsuzunu dərindən oxu və yenidən hesabla, dərsin sonuna qədər düzəltməsən kafi qiymət yazacam.”

B) “Afərin sənə! Sən sinfin ən ağıllı riyaziyyatçısısan, sadəcə bir az diqqətsiz olmusan. Mən sənə birbaşa ‘5’ (əla) yazıram.”

C) “Məsələni riyazi olaraq kvadrat tənliyə düzgün çevirmisən, bu böyük bir uğurdur. Lakin diskriminantı hesablarkən toplama/vurma mərhələsində kiçik hesab səhvin olub. Gəl, diskriminant düsturundakı qiymətləri növbəti sətirdə bir də diqqətlə yerinə qoyaq və hesablayaq.”

D) “Riyaziyyat dəqiq elmdir, yarımçıq və ya səhv cavab qəbul olunmur. Riyazi modeli düzgün qurmağının əhəmiyyəti yoxdur, əgər sonda hesablaya bilmirsənsə, demək riyazi təfəkkürün yoxdur.”

Özünü təqdimetmə Sual 6 (Maksimum 4 bal)

Müsahibə otağında komissiya sizə sual ünvanlayır: “Riyaziyyat mücərrəd və quru elmdir, şagirdlər bu fəndən qorxurlar. Siz bir riyaziyyat müəllimi kimi fəaliyyət fəlsəfənizi və fənninizə olan yanaşmanızı necə təqdim edərsiniz ki, kollektivdə böyük etimad yaradasınız?”

A) “Mən dərsləri yalnız test bazaları üzərində qururam, çünki valideynlər və şagirdlər üçün əsasa məqsəd qəbul imtahanında riyaziyyat fənnindən yüksək bal toplamaqdır.”

B) “Riyaziyyat mənim üçün yalnız quru rəqəmlər və düsturlar yığını deyil, real həyat problemlərinin analitik təhlili, məntiqi və tənqidi təfəkkürün inkişaf alətidir. Məqsədim şagirdlərin riyazi modellər vasitəsilə həyatı dərk etməsi və koqnitiv olaraq sərbəst qərar qəbul edə bilməsidir.”

C) “Mən universitet illərindən bəri riyaziyyat elminin ən dərin nəzəri məsələləri ilə məşğulam, valideynlərin və müəllimlərin qarşısında elmi nailiyyətlərimi nümayiş etdirərək özümü sübut edəcəm.”

D) “Mən riyaziyyatı şagirdlərə çox gərgin və sərt şəkildə öyrədirəm, çünki dözümlü olmayan uşaq riyaziyyatı heç vaxt öyrənə bilməz.”

Özünü təqdimetmə Sual 7 (Maksimum 4 bal)

Pedaqoji etika və müasir təhsil qaydalarına əsasən, müsahibə otağında namizədin lüğət bazası, geyimi, dünyəvilik dili və komissiya ilə ünsiyyəti necə tənzimlənməlidir?

A) Səmimi, sərbəst, məişət dilli üslubda, regional ləhcə və jarqonlardan geniş istifadə edərək, komissiya ilə qeyri-formal dostyana atmosfer qurmaqla.

B) Minimalist, sadə və rəsmi-işgüzar geyim üslubunda; nitq zamanı regional şivə, jarqon və məişət dilli ifadələrdən uzaq durmaqla; sualları dünyəvi təhsil prinsiplərinə uyğun olaraq ədəbi dildə və elmi-pedaqoji terminologiya (differensiasiya, inteqrasiya, fasilitasiya) əsasında cavablandırmaqla.

C) Həddindən artıq diqqət çəkən və parlaq aksesuarlarla geyinmək; komissiyanın suallarını “İnşallah”, “Maşallah”, “Sünnətdir” kimi dini-məişət terminləri ilə möhkəmləndirib inancını nümayiş etdirməklə.

D) “Nəzəriyyə sadəcə kağız üzərindədir, mənim 20 illik praktik stajım var, kurikulumun heç bir nəzəriyyəsini bəyənmirəm” deyərək özünəarxayınlıqla suallardan yayınmaqla.

Pedaqoji prosesi təşkil Sual 8 (Maksimum 4 bal)

Riyaziyyat dərsində fərdi iş zamanı bir neçə zəif və orta şagird hələ tapşırıqları yarılamamışkən, sinfin fəal və çalışqan 2 şagirdi tapşırığı dərhal bitirib sinifdə gəzməyə və ucadan “Müəllim, mən bitirdim, indi nə edim?” deyərək səs salmağa başlayır. Pedaqoji prosesin effektiv təşkili prinsiplərinə görə bu vəziyyəti necə proaktiv idarə edərsiniz?

A) “Sakit oturun, digər yoldaşlarınızın bitirməsini gözləyin, səsinizi çıxarmayın!” deyib onları partalarında gözləməyə məcbur edirəm.

B) “Tapşırığı erkən bitirənlər üçün sinif daxili prosedur və qaydaları” öncədən (dərs ilinin əvvəlində) öyrədirəm: Bu şagirdlər işi bitirdikdə səs salmadan dəftərini partanın küncünə qoyur və sinif küncündəki “Riyazi məntiq və bulmacalar qutusu”ndan fərdi inkişaf tapşırıqları götürərək səssizcə işləyirlər.

C) Fəal şagirdlərin tapşırığı tez bitirməsini digər zəif uşaqlar üçün nümunə göstərirəm: “Baxın uşaqlar, bu iki yoldaşınız çox savadlıdırlar, siz hələ də yavaş-yavaş yazırsınız.”

D) Erkən bitirən şagirdləri digər zəif uşaqların tapşırıqlarını dərhal köçürmələri üçün onların yanına köməkçi (konsultant) kimi göndərirəm.

Pedaqoji prosesi təşkil Sual 9 (Maksimum 4 bal)

Sinfdə riyazi dərsləri dərk etməkdə kəskin çətinlik çəkən, yüngül idraki / diqqət yayınıqlığı olan (və ya discalculia əlamətləri olan) bir şagird var. Dərsin mövzusu isə “Xətti tənliklər və koordinat müstəvisində tətbiqi”dir. Lev Viqotskinin sosial-inklüzivlik fəlsəfəsinə (Scaffolding) görə bu şagirdi necə təlimə cəlb edərsiniz?

A) Şagirdi çətinliyinə görə təhlükəsiz saxlamaq üçün dərsin sonuna qədər idman zalında və ya sinfin bir küncündə sakitcə əyləşməsini tapşırıram.

B) Diferensial təlim tətbiq edirəm: Şagirdi dərsdən təcrid etmədən, onun səviyyəsinə uyğunlaşdırılmış sadə fərdi material (məs. hazır nöqtələr koordinat şəbəkəsi) təyin edirəm, qrup işində isə ona “tədqiqatçı/koordinator” kimi fəal bir rol həvalə edərək dərsin mərkəzində saxlayıram.

C) Dövlət kurikulum proqramının hamı üçün bərabər olduğunu əsas gətirərək, həmin şagirdi də digər bütün uşaqlar kimi eyni çətinlikdə olan kvadrat tənlik və koordinat suallarını həll etməyə məcbur edirəm.

D) Şagirdi dərhal idman sinfindən uzaqlaşdırıb, dərsin gedişatı boyu məktəbin kitabxanasında və ya psixoloqunun yanında gözləməsini tələb edirəm.

Ünsiyyət bacarığı Sual 10 (Maksimum 4 bal)

Riyaziyyat imtahanından zəif nəticə göstərdiyi üçün bir şagird kəskin ümidsizliyə qapılıb ağlayır: “Mən riyaziyyatı heç vaxt öyrənə bilməyəcəm, məndə riyazi beyin yoxdur, mən uğursuzam” deyərək ağlayır. Onunla ünsiyyəti necə qurarsınız?

A) “Bunda ağlamalı nə var axı? Hamı riyaziyyat öyrənə bilmir, sən də gərək daha çox çalışıb əzbərləyəsən!” deyərək şagirdi məcbur edirəm.

B) Şagirdi sakit bir yerə çəkib hisslərini təsdiq edirəm (“Səni başa düşürəm, bəzən riyazi məsələlər çox qarmaşıq görünə bilər, bu hissi keçirməyin təbiidir”); ona riyaziyyatın bir istedad deyil, öyrənilən bir vərdiş olduğunu bildirib, zəif olduğu nöqtələri təyin edərək birgə kiçik fərdi inkişaf planı (inkişaf xəritəsi) hazırlayıram.

C) Narahat olmamasını bildirərək, növbəti imtahanlarda həmişə ona sadə suallar verəcəyimi və qiymətlərini həmişə ‘əla’ yazacağımı deyib dərhal sakitləşdirirəm.

D) Şagirdi birbaşa məktəb rəhbərliyinin və ya psixoloqunun yanına göndərirəm ki, mənim sinif daxili işimə mane olmasın.

XRONOS

Sertifikasiya Müsahibə Analizi

Riyaziyyat üzrə Sertifikasiya Müsahibəsi

Sertifikasiya Müsahibə Analizi

📊 Meyarlar üzrə Qiymətləndirmə Şkalası:

⚠️ Pedaqoji Boşluqların Diaqnozu

Rəsul Mirzəyevlə Riyaziyyat Müsahibəsinə Hazırlaşın!

🔍 Sualların Dərin Metodoloji Autopsiyası