Azərbaycan dili – müsahibə

Proqram üzrə mövzunu təqdimetmə bacarığı

Sual 1 (Maksimum 4 bal)

Azərbaycan dili fənni üzrə 5-ci sinifdə “Füzulinin uşaqlıq illəri” (oxu-anlama) mövzusunu keçirsiniz. Dövlət proqramında verilən müvafiq Alt-standart: 2.2.3. “Mətndəki söz və ifadələrin mənasını kontekstə uyğun izah edir.” Bu dərs üçün gündəlik təlim nəticəsini (məqsədini) necə təyin edirsiniz?

A) Alt-standart rəsmi dövlət tələbi olduğu üçün heç bir dəyişiklik etmədən birbaşa dərsin məqsədi bölməsinə köçürürəm: “Mətndəki söz və ifadələrin mənasını kontekstə uyğun izah edir.” B) Mövzunun məzmununu nəzərə alaraq dərsin məqsədini statik fellərlə ifadə edirəm: “Şagird ‘Füzulinin uşaqlıq illəri’ mətnində verilmiş çətin və köhnəlmiş sözlərin mənasını öyrənir və bilir.” C) Alt-standartı dərsin konkret mövzusuna uyğunlaşdırıb, 45 dəqiqənin sonunda şagirdin qazanacağı, fəaliyyəti reallıqda ölçülə bilən konkret təlim nəticəsi çıxarıram: “Şagird ‘Füzulinin uşaqlıq illəri’ mətnində rast gəlinən yeni sözlərin mənasını kontekstə əsasən müəyyən edir və cümlədə işlədir.” D) Dərsin mövzusunu geniş əhatə etmək üçün fərqli bir istiqamətdə məqsəd qoyuram: “Şagird Füzulinin həyatı, yaradıcılığı və qəzəlləri haqqında geniş məruzə hazırlayır və yoldaşlarına təqdim edir.”

Proqram üzrə mövzunu təqdimetmə bacarığı

Sual 2 (Maksimum 4 bal)

“Sözün tərkibi: kök və şəkilçi” mövzusunu keçmək üçün proyektor və interaktiv lövhə vasitəsilə vizual oyunlar hazırlamısınız. Lakin sinfə girdikdə məktəbdə elektrik enerjisinin kəsildiyini görürsünüz. Bu resurs qıtlığı şəraitində dərsin təlim nəticəsinə səmərəli çatmasını necə təmin edərsiniz?

A) Mövzunu yalnız dərslikdə olan mətn və qayda üzərindən şagirdlərə mühazirə şəklində oxuyub yazdırıram və evdə sərbəst şəkildə dərindən əzbərləmələrini tapşırıram. B) Elektrik kəsildiyi üçün mövzunun səmərəli reallaşmayacağını düşünüb dərsi təxirə salıram və sinfə sərbəst sual-cavab fəaliyyəti verərək köhnə dərsləri təkrar etdirirəm. C) “Texnologiyasız interaktivlik” (B planı) tətbiq edirəm: Şagirdləri cütlərə bölüb əlaltı vərəqlərdən istifadə edərək “Söz konstruktoru” fəaliyyətini qururam. Bir qrup şagird kök (məsələn, ‘kitab’), digər qrup isə şəkilçi (məsələn, ‘-xana’) kartları yaradaraq birləşdirir və yeni yaranan sözlərin məna fərqlərini müzakirə edir. D) Şagirdlərdən növbəti dərsə qədər evdə internetdən sözün tərkibinə dair izhedici videoları izləmələrini xahiş edirəm və dərsi dərslikdən fərdi oxu tapşırığı ilə keçirəm.

Proqram üzrə mövzunu təqdimetmə bacarığı

Sual 3 (Maksimum 4 bal)

Azərbaycan dili dərslərində imtahanyönümlü “qrammatik təriflərin mexaniki əzbərlənməsi” ilə şagirdlərin “dil qaydalarını yazılı və şifahi nitqdə kommunikativ şəkildə düzgün tətbiq etməsi” arasında balansı necə qurursunuz?

A) Azərbaycan dili ciddi qaydalar toplusudur. Şagirdlərdən nitq hissələrinin və qrammatik kateqoriyaların təriflərini sözbəsöz, mexaniki əzbərləmələrini tələb edirəm, çünki dövlət imtahanlarında da bu formalar düşür. B) Dil qaydalarını real həyat ssenariləri daxilində (kontekstdə) təqdim edirəm (induktiv yanaşma), şagirdlərin diqqətini struktura yönəldirəm və dərhal ardınca onları fəal yazı, məktub yazılması, debat və dialoq kimi kommunikativ fəaliyyətlərə cəlb edirəm. C) Qrammatika qaydalarını ümumiyyətlə tədris proqramından çıxarıram, dərsləri yalnız mətnlərin şagirdlər tərəfindən subyektiv şəkildə sərbəst oxunması və sərbəst söhbətlər formatında qururam. D) Qaydaların əzbərlənməsini asanlaşdırmaq üçün hər dərs dərslikdəki qrammatik cədvəlləri dəftərə köçürməyi və hər dərsin əvvəlində bu tərifləri növbə ilə xorla oxumağı tapşırıram.

Təhsilalanları qiymətləndirmə bacarığı

Sual 4 (Maksimum 4 bal)

Azərbaycan dili dərsində şagirdlərin gündəlik formativ qiymətləndirilməsini aparmaq üçün qiymətləndirmə meyarlarını nə vaxt və necə müəyyənləşdirirsiniz?

A) Bütün qiymətləndirmə meyarlarını YALNIZ və YALNIZ dərsin əvvəlində reallaşdırmaq üçün təyin etdiyim Alt-standartdan (və dərsin təlim məqsədlərindən) çıxarır və fəaliyyətə başlamazdan əvvəl şagirdlərə şəffaf şəkildə elan edirəm. B) Şagirdlərin sinifdə nizam-intizamlı oturması, dəftərlərini səliqəli saxlaması, hüsnüxət qaydalarına əməl etməsi və dərs boyu səssiz qalmasını əsas qiymətləndirmə meyarı kimi götürürəm. C) Dərslikdə mövzu sonunda verilən sual və tapşırıqların çətinliyinə əsasən subyektiv qiymətləndirmə meyarları hazırlayıram və dərsin sonunda şagirdlərə elan edirəm. D) Qiymətləndirmə meyarlarını şagirdlərin idraki fəaliyyətini izləmək üçün dərsin son 5 dəqiqəsində dərsin gedişatına uyğun olaraq subyektiv müəyyən edirəm.

Təhsilalanları qiymətləndirmə bacarığı

Sual 5 (Maksimum 4 bal)

Bir şagird “Mənim vətənim” mövzusunda yazdığı esseyə görə sizə yaxınlaşır. Şagird esseyə çoxlu bədii təsvir vasitəsi, poetik ifadə və düzgün qrammatik cümlələr daxil etsə də, esse strukturunu (giriş, əsas hissə, nəticə) qurmaqda və öz arqumentlərini məntiqli əlaqələndirməkdə çətinlik çəkib. Qiymətləndirmənin ‘inkişafetdirici’ funksiyasını təmin etmək üçün ona necə effektiv rəy verirsiniz?

A) “Çox gözəl yazmısan, afərin! Söz bazan olduqca zəngindir, bədii təsvir vasitələrini nöqsansız yazmısan, sinfin ən istedadlı şagirdisən.” B) “Esseyə görə sənə kafi (3) qiymət yazıram, çünki giriş və nəticə arasında məntiqi əlaqə qurulmayıb, esse strukturu ciddi şəkildə pozulub. Hadisələri sadəcə sadalamısan.” C) “Cümlələrində bədii təsvir vasitələrindən istifadə etməyin əladır. Lakin essenin hissələri arasında əlaqə zəifdir. Gəl, ilk addım kimi, ‘giriş’ hissəsində ifadə etdiyin fikri necə əsaslandıracağını sxem şəklində birgə planlaşdıraq.” D) “Çox diqqətsiz yazmısan, dərsi yaxşı oxumamısan. Esse çox zəifdir, məntiqi ardıcıllığı və strukturu özün dərhal düzəlt və növbəti dərsdə yenidən mənə təqdim et.”

Özünü təqdimetmə bacarığı

Sual 6 (Maksimum 4 bal)

Müsahibə otağında komissiya sizə sual ünvanlayır: “Yeni məktəbə təyinat alandan sonra ilk pedaqoji kollektiv və valideynlər qarşısında Azərbaycan dili müəllimi kimi fəaliyyət fəlsəfənizi necə təqdim edərsiniz ki, onlarda böyük etimad yaradasınız?”

A) “Mən ana dilimizi çox sevirəm, şagirdlərə dərslikdəki bütün dil qaydalarını və istisnaları mükəmməl əzbərlədirəm. Uzun illərdir repetitorluq fəaliyyətimlə hamını imtahanda yüksək bal topladırıram.” B) “Mənim tədris fəlsəfəmdə Azərbaycan dili yalnız qrammatik qaydaların əzbərlənməsi deyil, şagirdin özünüifadə, analitik oxu-anlama, yazı mədəniyyəti və tənqidi təfəkkür alətidir. Şagirdlərin bu dildə öz fikirlərini sərbəst, əsaslandırılmış və məntiqli şəkildə ifadə etməsinə, milli-mənəvi dəyərlərə sahib gənclər kimi yetişməsinə bələdçilik edirəm.” C) “Mən universitet illərindən bəri dilçilik elminin dərin nəzəri məsələləri ilə məşğulam, valideynlərin və müəllimlərin qarşısında elmi nailiyyətlərimi, yazdığım elmi məqalələri təqdim edərək özümü sübut edəcəm.” D) “Dərsləri yalnız test bazaları üzərində qururam, çünki valideynlər üçün əsas məqsəd uşaqların qəbul imtahanında Azərbaycan dili fənnindən yüksək bal qazanmasıdır.”

Özünü təqdimetmə bacarığı

Sual 7 (Maksimum 4 bal)

Pedaqoji etika və müasir təhsil qaydalarına əsasən, müsahibə otağında namizədin lüğət bazası, geyimi, dünyəvilik dili və komissiya ilə ünsiyyəti necə tənzimlənməlidir?

A) Səmimi, sərbəst, məişət dilli üslubda, regional ləhcə və jarqonlardan geniş istifadə edərək, komissiya ilə qeyri-formal dostyana atmosfer qurmaqla. B) Minimalist, sadə və rəsmi-işgüzar geyim üslubunda; nitq zamanı regional şivə, jarqon və məişət dilli ifadələrdən uzaq durmaqla; sualları dünyəvi təhsil prinsiplərinə uyğun olaraq ədəbi dildə və elmi-pedaqoji terminologiya (differensiasiya, inteqrasiya, fasilitasiya, özünütənzimləmə) əsasında cavablandırmaqla. C) Həddindən artıq diqqət çəkən və parlaq aksesuarlarla geyinmək; komissiyanın suallarını “İnşallah”, “Maşallah”, “Sünnətdir” kimi dini-məişət terminləri ilə möhkəmləndirib inancını nümayiş etdirməklə. D) “Nəzəriyyə sadəcə kağız üzərindədir, mənim 20 illik praktik stajım var, kurikulumun heç bir nəzəriyyəsini bəyənmirəm” deyərək özünəarxayınlıqla suallardan yayınmaqla.

Pedaqoji prosesi təşkiletmə bacarığı

Sual 8 (Maksimum 4 bal)

Azərbaycan dili dərsində yeni mövzunu izah etdiyiniz zaman arxa partada əyləşən iki şagirdin öz aralarında pıçıldaşdığını, güldüyünü və digər şagirdlərin də diqqətini yayındıraraq dərsin intizamını kəskin şəkildə pozduğunu görürsünüz. Sinif idarəçiliyi qaydalarına görə ən optimal müdaxiləniz necə olmalıdır?

A) Dərhal izahı dayandırıb səsimi kəskin şəkildə ucaldıram: “Diqqətsizlər, bəsdirin səs saldınız! Dərhal ayağa qalxın və sinifdən çıxın, dərhal dəhlizə keçin!” deyərək onları cəzalandırıram. B) Dərsin gedişatını və axınını pozmadan sakitcə onların əyləşdiyi partaya doğru irəliləyirəm (Yaxınlıq nəzarəti), göz təması qururam və şagirdləri pərt etmədən mövzu ilə bağlı asan bir sual ünvanlayaraq fəaliyyətə cəlb edirəm. C) Onların intizamsızlığını görməzdən gəlib dərsi yalnız məni diqqətlə dinləyən ön sıralardakı fəal və çalışqan şagirdlərlə davam etdirirəm. D) Bütün sinfə səslənərək: “Baxın uşaqlar, bu iki yoldaşınıza görə dərsimizi izah edə bilmirəm, hamınızın qiymətini kəsəcəm” deyib onları uşaqlar arasında hədəfə çevirirəm.

Pedaqoji prosesi təşkiletmə bacarığı

Sual 9 (Maksimum 4 bal)

Azərbaycan dili dərslərində qrup işi zamanı (məsələn, “Dilimizin tarixi” mövzusunda esse müzakirəsi) sinifdə kəskin görmə məhdudiyyəti olan bir şagird var. Şagirdin kənarda qalıb özünü kimsəsiz, təcrid olunmuş hiss etməməsi üçün Lev Viqotskinin sosial-inklüzivlik fəlsəfəsinə görə tapşırığı necə tənzimləyərsiniz?

A) Dövlət proqramının hamı üçün bərabər olduğunu əsas gətirərək, həmin şagirdi də digər bütün uşaqlar kimi eyni fəaliyyətlərə və sürətli yazı tapşırığına məcbur edirəm. B) Diferensial və inklüziv yanaşma tətbiq edirəm: Şagirdi dərsdən təcrid etmək əvəzinə, gücünə/bacarığına uyğun fərdi metod təyin edirəm (məs. iri şriftli mətn və ya səsli yazı materialı vermək) və ya qrup işində ona fəal məruzəçi, spiker, xronometrajçı kimi məsuliyyətli rol verərək dərsin mərkəzində saxlayıram. C) Həmin şagirdi çətinliyinə görə qorumaq üçün dərsin sonuna qədər partasında səssiz əyləşməsini və digər yoldaşlarının çıxışlarını sadəcə sakitcə dinləməsini tapşırıram. D) Şagirdi dərhal sinifdən uzaqlaşdırıb, dərsin gedişatı boyu məktəbin kitabxanasında və ya psixoloqunun yanında gözləməsini tələb edirəm.

Ünsiyyət bacarığı

Sual 10 (Maksimum 4 bal)

Azərbaycan dili dərslərində lövhə qarşısında şifahi nitq fəaliyyəti (məsələn, şeir söyləmək və ya mövzu təqdimatı) zamanı bir şagirdin kəskin utancaqlıq səbəbindən səsi əsir, üzü qızarır və o ağlayaraq yerinə əyləşmək istəyir. Onunla ünsiyyəti necə qurarsınız?

A) “Bunda ağlamalı nə var ki? Hamı lövhəyə çıxıb danışır, sən də qorxmamalı və əzbərlədiyini deməlisən. Keç yerinə, növbəti dəfə yaxşı hazırlaş!” deyib yola salıram. B) Şagirdi sakitləşdirib hisslərini təsdiq edirəm (“Səni çox yaxşı başa düşürəm, çoxlu insanın qarşısında çıxış etmək bəzən doğrudan da həyəcanlı ola bilər”); potensialına inam aşılayıram və onu pərt etmədən tədricən inkişaf etdirirəm: əvvəlcə kiçik qrupda, sonra cütlərdə, daha sonra oturduğu yerdən çıxış etməsinə şərait yaradıb inkişaf dinamikasını izləyirəm. C) Şagirdin psixoloji vəziyyətinin ağır olduğunu düşünüb heç bir pedaqoji dəstək vermədən onu dərhal məktəb psixoloqunun yanına göndərirəm və mənə bir daha müraciət etməməsini tapşırıram. D) Narahat olmamasını bildirərək, imtahandan keçməsi üçün dərslərdə ona şifahi fəaliyyət tapşırıqları verməyəcəyimi və yalnız yazılı qiymətləndirəcəyimi deyib dərhal sakitləşdirirəm.

XRONOS

Müsahibə Nəticəniz

📊 Meyarlar üzrə Qiymətləndirmə

⚠️ Metodoloji Zəifliyin Təyini və Pedaqoji Məsləhət

🔍 Hər Sualın Geniş Metodoloji Təhlili (Autopsiya)

Müsahibə Nəticəniz

📊 Meyarlar üzrə Qiymətləndirmə

⚠️ Metodoloji Zəifliyin Təyini və Pedaqoji Məsləhət

Rəsul Mirzəyevlə Azərbaycan dili Müsahibəsinə Hazırlaşın!

🔍 Hər Sualın Geniş Metodoloji Təhlili (Autopsiya)