Tarix fənni üzrə “Elektron baza” haqqında daha ətraflı tanış olmaq üçün keçid edə bilərsiniz.

XRONOS

Ağustos 7, 2026

admin

İxtisas: Coğrafiya müəllimliyi

Müsahibə Mərhələsi – İnteraktiv Sınaq

Təhsil Nazirliyinin qiymətləndirmə çərçivəsi, sinif idarəetmə metodikaları, qiymətləndirmə standartları və Coğrafiya fənninə aid situativ pedaqoji ssenarilərə əsaslanan öyrədici sınaq.

Proqram üzrə mövzunu təqdimetmə bacarığı

Sual 1 (Maksimum 4 bal)

Azərbaycan coğrafiyası fənni üzrə 8-ci sinifdə “Azərbaycanın relyefi” mövzusunu keçirsiniz. Dövlət proqramında verilən müvafiq Alt-standart: 1.3.1. “Coğrafi obyektləri xəritədə fərqləndirir və təsvir edir.” Bu konkret dərs üçün gündəlik təlim nəticəsini (məqsədini) necə təyin edirsiniz? [17, 36]

A) Alt-standart rəsmi dövlət tələbi olduğu üçün heç bir dəyişiklik etmədən birbaşa dərsin məqsədi bölməsinə köçürürəm: “Coğrafi obyektləri xəritədə fərqləndirir və təsvir edir.” [17, 287] B) Mövzunun məzmununu nəzərə alaraq dərsin məqsədini statik fellərlə ifadə edirəm: “Şagird Azərbaycanın relyef formalarını, dağ silsilələrini və düzənliklərini öyrənir və dərindən bilir.” [36, 290] C) Alt-standarta əsaslanaraq 45 dəqiqənin sonunda şagirdin qazanacağı, fəaliyyəti reallıqda ölçülə bilən konkret şagirdyönümlü gündəlik təlim nəticəsi çıxarıram: “Şagird Azərbaycanın əsas dağ silsilələrini və düzənliklərini fiziki xəritədə göstərir və onların relyef xüsusiyyətlərini təsvir edir.” [36, 287] D) Dərsin məqsədini fərqli bir idraki istiqamətdə, geniş şəkildə müəyyən edirəm: “Şagird relyefin əhalinin məskunlaşmasına və təsərrüfat fəaliyyətinə təsirini qiymətləndirir və relyefin inkişaf modelini hazırlayır.” [17, 36]

Proqram üzrə mövzunu təqdimetmə bacarığı

Sual 2 (Maksimum 4 bal)

“Litosfer tavalarının hərəkəti və seysmik ərazilər” mövzusunda seysmoqraf modeli və 3D hərəkətli simulyasiyalarla interaktiv dərs planlaşdırmısınız. Lakin sinfə girdikdə məktəbdə elektrik enerjisinin kəsildiyini, kompüter və proyektorun işləmədiyini görürsünüz. Bu resurs qıtlığı şəraitində nə edərsiniz? [116, 237]

A) Mövzunu tamamilə nəzəri mühazirə şəklində şagirdlərə mətni oxutdurub dəftərlərinə yazdırıram və evdə litosfer tavalarının hərəkət qaydalarını əzbərləməyi tapşırıram. [116, 237] B) Elektrik kəsildiyi üçün mövzunun səmərəli reallaşmayacağını düşünüb dərsi sərbəst buraxıram, köhnə mövzuları sadə sual-cavab şəklində təkrar etdirirəm. [116, 237] C) Şagirdlərdən evdə internetdən litosfer tavalarının toqquşması və ayrılmasına dair virtual simulyasiyaları izləmələrini xahiş edirəm və dərsi dərslikdən fərdi oxu tapşırığı ilə keçirəm. [116, 237] D) Panikaya düşmədən ‘Texnologiyasız interaktivlik’ (B planı) tətbiq edirəm: coğrafiya atlası xəritələrindən istifadə edərək şagirdləri qruplara bölürəm, əlaltı vərəq və dəftər vasitəsilə tavaların subduksiya və kolliziya (toqquşma) hərəkətlərini əyani imitasiya etdirirəm. [116, 237]

Proqram üzrə mövzunu təqdimetmə bacarığı

Sual 3 (Maksimum 4 bal)

Coğrafiya dərslərində iqlim qurşaqlarının temperatur və ya yağıntı rəqəmlərinin mexaniki əzbərlənməsi ilə iqlim amillərinin səbəb-nəticə əlaqələrinin analitik dərk edilməsi arasında balansı necə qurursunuz? [116, 212]

A) Coğrafiya dəqiq rəqəmlərə əsaslanır, buna görə şagirdlərdən hər iqlim qurşağının illik yağıntı miqdarını və dərəcələrini mexaniki şəkildə əzbərləmələrini tələb edirəm, çünki imtahanda da bunlar soruşulur. [116, 212] B) Rəqəmləri və xronoloji iqlim göstəricilərini ümumiyyətlə tədris proqramından çıxarıram, dərsləri yalnız iqlim fərqlilikləri barədə şagirdlərin sərbəst söhbətləri şəklində qururam. [116, 212] C) Temperatur və yağıntı intervalını təməl baza kimi qorumaqla, əsas diqqəti iqlim amillərinin (məs. relyefin, okean cərəyanlarının, hava kütlələrinin) səbəb-nəticə əlaqələrinə və iqlimin yerli təbiətə/təsərrüfata təsir fəlsəfəsinə yönəldirəm. [116, 212] D) Rəqəmlərin əzbərlənməsini asanlaşdırmaq üçün şagirdlərə dərslikdəki mətni ardıcıl olaraq dəftərlərində xəritə cədvəli kimi köçürməyi və hər dərs bu cədvəli əzbər cavablandırmağı tapşırıram. [116, 212]

Təhsilalanları qiymətləndirmə bacarığı

Sual 4 (Maksimum 4 bal)

Coğrafiya dərsində şagirdlərin gündəlik formativ qiymətləndirilməsini aparmaq üçün qiymətləndirmə meyarlarını necə və nə vaxt müəyyənləşdirirsiniz? [164, 291]

A) Bütün qiymətləndirmə meyarlarını YALNIZ və YALNIZ dərsin əvvəlində reallaşdırmaq üçün təyin etdiyim Alt-standartdan (və dərsin təlim məqsədlərindən) çıxarır və fəaliyyətə başlamazdan əvvəl şagirdlərə şəffaf şəkildə elan edirəm. [164, 291] B) Şagirdlərin dərs zamanı nizam-intizamlı oturması, xəritə və atlas dəftərlərini səliqəli saxlaması, idraki fəallığı və davranışını əsas meyar kimi götürürəm. [164, 291] C) Dərslikdə mövzu sonunda verilən sual və tapşırıqların çətinliyinə əsasən subyektiv qiymətləndirmə meyarları hazırlayıram və dərsin sonunda şagirdlərə elan edirəm. [164, 291] D) Qiymətləndirmə meyarlarını şagirdlərin fəallıq səviyyəsini tənzimləmək üçün dərsin son 5 dəqiqəsində gedişata uyğun olaraq subyektiv müəyyən edirəm. [164, 291]

Təhsilalanları qiymətləndirmə bacarığı

Sual 5 (Maksimum 4 bal)

“Yer kürəsinin ekoloji problemləri” üzrə bir şagird çox mükəmməl rəqəmsal xəritə və ekoloji hesabat təqdim edib, lakin onun başqa bir internet saytından birbaşa kopyalandığı (plagiat) aşkarlanır. Digər bir şagird isə əl ilə olduqca sadə və bir qədər səliqəsiz, lakin özünəməxsus original lokal ekoloji təhlil sxemi qurub. Onları necə qiymətləndirərsiniz? [112, 164]

A) Plagiat işə vizual və rəqəmsal keyfiyyətinə görə maksimum yüksək qiymət verirəm; orijinal amma səliqəsiz işə isə səliqə meyarını pozduğu üçün aşağı qiymət yazıram. [112, 164] B) Hər iki şagirdi bir-biri ilə müqayisə edərək “Baxın, biri çox gözəl xəritə tərtib edib, digəri isə sadə, amma səliqəsiz çəkib” deyib sinif qarşısında rəy bildirirəm. [112, 164] C) Orijinal təhlil quran şagirdin yaradıcılığını və tənqidi təfəkkürünü yüksək dəyərləndirirəm və dizaynı inkişaf etdirməsi üçün dəqiq rəy verirəm; plagiat edən şagirdin rəqəmsal və xəritəçilik texnikasını təqdir edib, lakin özünəməxsus fikir və analizlərini daxil etməsi üçün istiqamət verirəm. [112, 164] D) Hər iki işə eyni orta qiyməti yazıb, heç birinin yaradıcılığını və ya texniki fəaliyyətini xüsusi vurğulamadan dərsi bitirirəm. [112, 164]

Özünü təqdimetmə bacarığı

Sual 6 (Maksimum 4 bal)

Müsahibədə komissiya sual verir: “Coğrafiya fənni sadəcə xəritədə ölkələrin və şəhərlərin yerini göstərməkdən ibarətdir, dərslikdə hər şey yazılıb. Bir coğrafiya müəllimi kimi fəaliyyət fəlsəfəniz nədir?” Bu suala peşəkar və etik cavabınız necə olmalıdır? [116, 151]

A) “Bəli, coğrafiya digər fənlərdən asandır, mən də şagirdlərə dərslikdə olan bütün coğrafi obyektləri və xəritələri əzbərlədirəm ki, imtahanlarda yüksək bal qazanaraq qəbul ola bilsinlər.” [116, 151] B) “Mənyönümlü tədris fəlsəfəmdə coğrafiya quru faktların əzbərlənməsi deyil, şagirdlərdə fəza/məkan təfəkkürü, insan-təbiət-təsərrüfat əlaqələrinin səbəb-nəticə zəncirini analiz etmək və qlobal ekoloji şüur (vətəndaşlıq mövqeyi) formalaşdıran gələcəyin analitik təfəkkür alətidir.” [116, 151] C) “Mən universitet illərindən bəri fiziki və iqtisadi coğrafiya elminin dərin nəzəri məsələləri ilə məşğulam, valideynlərin qarşısında elmi nailiyyətlərimi, yazdığım tezisləri təqdim edərək öz nüfuzumu qururam.” [116, 151] D) “Coğrafiyanı maraqlı etmək üçün dərsləri yalnız test bazaları üzərində qururam, çünki valideynlər üçün əsas məqsəd uşaqların qəbul imtahanında coğrafiya fənnindən səhvsiz yazmasıdır.” [116, 151]

Özünü təqdimetmə bacarığı

Sual 7 (Maksimum 4 bal)

Pedaqoji etika və müasir təhsil qaydalarına əsasən, müsahibə otağında namizədin dünyəvilik dili, geyimi, lüğət bazası və komissiya ilə ünsiyyəti necə tənzimlənməlidir? [151, 161]

A) Səmimi, sərbəst, məişət dilli, ləhcə və regional şivələrdən sərbəst istifadə edərək, komissiya ilə qeyri-formal səmimi atmosfer qurmaqla. [151, 161] B) Minimalist, sadə və rəsmi-işgüzar geyim üslubunda; nitq zamanı regional şivə, jarqon və ya məişət dilli ifadələrdən uzaq durmaqla; sualları dünyəvi təhsil prinsiplərinə uyğun olaraq ədəbi dildə və elmi-pedaqoji terminologiya (differensiasiya, inteqrasiya, fasilitasiya) əsasında cavablandırmaqla. [151, 161] C) Həddindən artıq diqqət çəkən və parlaq rəngli geyimlər geyinmək; komissiyanın suallarını “İnşallah”, “Maşallah” kimi dini-məişət terminləri ilə doldurub dini baxışını qabartmaqla. [151, 161] D) “Kurikulum və nəzəriyyə sadəcə kağız üzərindədir, mənim 20 illik praktik təcrübəm var, bu səbəbdən heç bir kurikulum nəzəriyyəsini bəyənmirəm” deyərək özünəarxayınlıqla suallardan yayınmaqla. [151, 161]

Pedaqoji prosesi təşkiletmə bacarığı

Sual 8 (Maksimum 4 bal)

Xəritə üzərində “Sərhədlərin müəyyən edilməsi” üzrə sinifdə qrup işi təşkil etmisiniz. İş zamanı iki şagird arasında sərhədlərin keçmə xəttinə dair kəskin fikir ayrılığı yaranır, səsləri yüksəlir və bu mübahisə şəxsi münaqişəyə, qarşılıqlı təhqirlərə keçməyə başlayır. Sinif idarəçiliyinə görə ən optimal müdaxiləniz necə olmalıdır? [224, 237]

A) Mübahisə edən şagirdlərə dərhal qəzəblənib “Mübahisə etməyin, nizam-intizamı pozursunuz, hər ikinizə gündəlik formativ ‘2’ qiyməti yazıb sinifdən qovuram” deyib onları susdururam. [224, 237] B) Emosional reaksiya vermədən dərhal müdaxilə edirəm; sinfə “Şəxsləri deyil, fikirləri/faktları mühakimə edirik” qızıl qaydasını xatırladıram; emosiyaları soyutmaq üçün hər iki şagirdə öz elmi arqumentlərini dəqiq coğrafi koordinatlarla və xəritə faktları ilə vərəqə yazmağı təklif edib, növbə ilə təqdim etmələrinə şərait yaradıram. [224, 237] C) Qrup fəaliyyətini dərhal ləğv edirəm, bütün uşaqları yerinə oturdub dərsin sonuna qədər dərslikdəki xəritələri mühazirə şəklində izah edirəm. [224, 237] D) Onlara müdaxilə etmirəm, “Coğrafi mübahisələr təbiidir, qoyun özləri bir-birini susdurana qədər elmi şəkildə mübarizə aparsınlar” deyib kənardan izləyirəm. [224, 237]

Pedaqoji prosesi təşkiletmə bacarığı

Sual 9 (Maksimum 4 bal)

Sinfinizdə görmə qabiliyyəti qismən məhdud olan bir şagird var. Dərs isə sırf vizual materiallara (“Dünyanın fiziki xəritəsi”, rəngli xəritə-sxemlər) əsaslanır. Bu şagirdin prosesdən kənarda qalmaması, özünü təcrid olunmuş hiss etməməsi üçün Lev Viqotskinin sosial-inklüzivlik fəlsəfəsinə görə təlim məqsədlərini necə uyğunlaşdırarsınız? [278, 284]

A) Dövlət kurikulum proqramının hamı üçün bərabər olduğunu əsas gətirərək, həmin şagirdi də digər bütün uşaqlar kimi eyni ölçülü vizual xəritəni oxumağa məcbur edirəm. [278, 284] B) Diferensial və inklüziv yanaşma tətbiq edirəm: Şagirdi dərsdən uzaqlaşdırmaq əvəzinə, onun üçün böyüdülmüş, qabarıq konturlu xəritə (taktil/toxunma materialı) təmin edirəm və ya qrup işində ona xəritədən oxunan məlumatları ümumiləşdirən “analitik/məruzəçi” rolunu verərək dərsin mərkəzində saxlayıram. [278, 284] C) Şagirdi fiziki çətinliyinə görə tamamilə qorumaq üçün dərsin sonuna qədər heç bir fəaliyyət vermədən sakitcə əyləşməsini və digər yoldaşlarını sadəcə izləməsini tapşırıram. [278, 284] D) Şagirdi dərhal sinif otağından çıxarıb, dərsin gedişatı boyu məktəbin kitabxanasında və ya psixoloqunun yanında gözləməsini tələb edirəm. [278, 284]

Ünsiyyət bacarığı

Sual 10 (Maksimum 4 bal)

Dərsdən sonra bir şagird sizə yaxınlaşır. O, coğrafi koordinatları və miqyas hesablama məsələlərini heç cür başa düşə bilmədiyindən kəskin çətinlik çəkdiyini, qarşıdan gələn buraxılış imtahanlarında uğursuz olacağından qorxaraq ağladığını bildirir. Onunla emosional intellektə və empatiyaya əsaslanan ünsiyyəti necə qurarsınız? [224, 237]

A) “Bunda ağlamalı nə var axı? Hamı coğrafiya öyrənir, miqyası hesablaya bilir, sən sadəcə çalışmalı və əzbərləməlisən. Evdə daha çox oxu!” deyərək uşağı yola salıram. [224, 237] B) Şagirdi sakitləşdirib hisslərini təsdiq edirəm (“Səni çox yaxşı başa düşürəm, coğrafi miqyası və koordinatları hesablamaq bəzən doğrudan da qarışıq ola bilər”); potensialına inam aşılayıram və ona miqyası sadə vizual sxemlərlə (məs. addım-addım “səyahət oyunu” vasitəsilə) öyrədəcəyim fərdi inkişaf planı (inkişaf xəritəsi) hazırlayıram. [224, 237] C) Şagirdin psixoloji vəziyyətinin ağır olduğunu düşünüb heç bir pedaqoji dəstək vermədən onu dərhal məktəb psixoloqunun yanına göndərirəm. [224, 237] D) Narahat olmamasını bildirərək, imtahandan keçməsi üçün dərslərdə ona yalnız çox sadə, xatırlama xarakterli suallar verəcəyimi və qiymətlərini həmişə ‘əla’ yazacağımı deyib dərhal sakitləşdirirəm. [224, 237]

Müsahibə Nəticəniz

Sertifikasiya imtahanının rəsmi qiymətləndirmə meyarlarına əsasən hesablanmış yekun nəticəniz və metodoloji təhlili aşağıda göstərilmişdir.

0 / 40

📊 Meyarlar üzrə Qiymətləndirmə

Mövzunu təqdimetmə bacarığı

0 / 12 bal

Şagirdləri qiymətləndirmə bacarığı

0 / 8 bal

Özünü təqdimetmə bacarığı

0 / 8 bal

Pedaqoji prosesi təşkiletmə

0 / 8 bal

Ünsiyyət bacarığı

0 / 4 bal

Müsahibə Nəticəniz

📊 Meyarlar üzrə Qiymətləndirmə

⚠️ Metodoloji Zəifliyin Təyini və Pedaqoji Məsləhət

Rəsul Mirzəyevlə Müsahibə Mərhələsinə Hazırlaşın!

🔍 Hər Sualın Geniş Metodoloji Təhlili (Autopsiya)