Situasiya mətni: “E.ə. I minilliyin ortalarından etibarən Apennin yarımadasında formalaşan bu dövlətin hərbi və siyasi gücü durmadan artırdı. Respublikanın ordu quruculuğunda e.ə. I yüzillikdə edilmiş dəyişikliklərlə kəndlilərdən ibarət ordu muzdlularla əvəz olundu. Bu ordu dövlətə deyil, bilavasitə sərkərdələrə tabe idi. Məhz bu amil sərkərdələr arasında hakimiyyət uğrunda uzunmüddətli vətəndaş müharibəsinə gətirib çıxardı. Eramızın sonrakı əsrlərində isə bu nəhəng dövlət təsərrüfatda tənəzzül yaşadı. Baxmayaraq ki, su dəyirmanı və kotan kimi qabaqcıl texnika var idi, “danışan əmək alətləri”nin (qulların) işə nifrəti səbəbindən ondan istifadə səmərəsiz idi. Çıxış yolu kimi torpaqlar xırda hissələrə bölünərək yeni bir icarədar sinfinə paylandı. Nəhayət, 395-ci ildə xilası mümkünsüz olan imperiya iki fərqli siyasi mərkəzə bölündü.”