Tarix fənni üzrə “Elektron baza” haqqında daha ətraflı tanış olmaq üçün keçid edə bilərsiniz.

Keçid et

XRONOS

admin

Xronos Sınaq Mərkəzi – Səfəvilər Dövləti

I Bölmə: Qapalı test tapşırıqları (1-22)
II Bölmə: Açıq test tapşırıqları (23-27)
23. Səfəvi dövlətinin inzibati, hərbi və dini idarəetmə aparatı ilə bağlı verilmiş doğru mülahizələri seçin:
  1. Vəkil – şahdan sonra ikinci nüfuzlu şəxs olub onun həm dini, həm də dünyəvi işlər üzrə tam hüquqlu müavini idi.
  2. Əmir ül-ümərə vəzifəsi fars və digər qeyri-türk əyanlarının inhisarında olan mülki idarəçi postu idi.
  3. Ali məclis – şahın yanında 12 nəfər yüksək mövqe tutan nüfuzlu əmirlərdən ibarət məşvərətçi orqan idi.
  4. Təvaçi – müharibə ərəfəsində qoşun toplayan və onların sayını dəqiqləşdirən məmur idi.
  5. Mirzə – Səfəvi dövlətində daxili ticarətə nəzarət edən ali gömrük rəhbərinin rəsmi titulu idi.
1
2
3
4
5
24. Səfəvilər dövründə (və ərəfəsində) baş vermiş hərbi və siyasi hadisələrin xronoloji ardıcıllığını müəyyən edin: (Sıralamaq üçün üzərinə klikləyin)
Mövcud Variantlar (Klikləyərək seçin):
1. Paytaxtın Təbrizdən Qəzvinə köçürülməsi.
2. Ərzincanda qızılbaşların müşavirəsinin keçirilməsi.
3. Sınıq körpü döyüşündə Səfəvilərin qələbəsi.
4. Şah Sultan Hüseyn tərəfindən əhalinin və əmlakın siyahıya alınmasının başlanması.
5. Səfəvi-Osmanlı müharibələrində ən ağır şərtli hesab edilən İstanbul sülhünün imzalanması.
Sizin Sıralamanız (Çıxarmaq üçün klikləyin):
25. Sınıq körpü döyüşünün baş verdiyi ildən Cabanı döyüşünün baş verdiyi ili çıxın. Alınan rəqəmin üzərinə I Sufiyan döyüşünün baş verdiyi ilin sonuncu iki rəqəmini əlavə edin. (Hesablama mənbələrdəki dəqiq illər əsasında aparılmalıdır).
26. XVI-XVII yüzilliklərdə Səfəvi-Osmanlı müharibələrini yekunlaşdıran sülh müqavilələrini və onların şərtlərini uyğunlaşdırın:
1. 1590 İstanbul sülhü
2. 1612 II İstanbul sülhü
3. 1618 Mərənd sülhü

a. Səfəvilər rusların tikdirdiyi Terek qalasının dağıdılması haqqında sultanın fərmanına mane olmayacaqları barədə öhdəlik götürdülər.
b. Qaradağ, Ərdəbil, Xalxal, Zəncan, Qəzvin və Lənkəran əraziləri istisna olmaqla, Azərbaycanın digər böyük əraziləri Osmanlılara verildi.
c. Səfəvilər Azərbaycan və azad edilən digər Səfəvi torpaqlarının Osmanlılar tərəfindən tanınmasına nail oldular, II İstanbul sülhünün şərtləri bərpa olundu.
ABC
1
2
3
27. Mənbələrə əsasən, Səbəb-nəticə əlaqələrinin doğru göstərildiyi bəndləri seçin:
  1. Səbəb: Şah Sultan Hüseynin vergiləri 3 dəfə artırması (1699-1702). Nəticə: Əhalinin güzəranının daha da çətinləşməsi və mərkəzi hakimiyyətin dayaqlarının sarsılaraq üsyanlar ərəfəsinə gəlməsi.
  2. Səbəb: 1555-ci ildə paytaxtın Qəzvinə köçürülməsi. Nəticə: Təbrizin siyasi əhəmiyyətinə və iqtisadi inkişafına mənfi təsir göstərməsi.
  3. Səbəb: 1494-cü il Şəməsi döyüşü. Nəticə: Qızılbaşların qəti qələbəsi və Səfəvi dövlətinin yaranması.
  4. Səbəb: Artemi Volınskinin İsfahana elçiliyi (1717). Nəticə: Rus tacirlərinin mənafeyinə uyğun müqavilənin imzalanması.
  5. Səbəb: Sınıq körpü döyüşü. Nəticə: Səfəvilərin məğlub olması və Osmanlıların bütün Azərbaycanı işğal etməsi.
1
2
3
4
5
III Bölmə: Situasiya sualları (28-30)
Situasiya mətni: “Səfəvi dövləti XVII yüzilliyin ikinci yarısında 4 iri əyalətə – bəylərbəyiliyə bölünürdü. Bu əyalətləri idarə edən canişinlər vergi toplayır və öz gəliri hesabına qoşun saxlayırdılar. Səfəvi-Osmanlı müharibələri dövründə bu vəzifələrə hərbi və idarəetmə qabiliyyətləri ilə seçilən adlı-sanlı qızılbaş əmirləri təyin olunurdu. Lakin hərbi zərurətin aradan qalxdığı sabitlik dövründə bu vəzifəyə bəzən səriştəsiz adamların gətirilməsi yerlərdə ədalətsizlik və rüşvətxorluq hallarına yol açırdı. Bu əyalətlərdən biri ölkənin şərqində yerləşirdi və Səfəvi dövlətinə birləşdirildikdən sonra onun Xəzər dənizi sahilindəki mühüm şəhəri dövlətin əsas limanına çevrilmiş, ətraf quyulardan neft çıxarılaraq xaricə ixrac olunmağa başlanmışdı. Digər bir qərb əyalətinin mərkəzini isə o dövrdə buranı ziyarət etmiş Avropa səyyahları (Məsələn, Jan Batist Taverniye və Jan Şarden) ‘yalnız Səfəvilərin (Azərbaycan türklərinin) yaşadığı qala şəhər’ və ‘Naxçıvan və Şirvanın qapısı’ kimi təsvir edirdilər.”
28. Mətndə bəhs edilən, Xəzər dənizi sahilində Səfəvi dövlətinin əsas limanına çevrilən şəhərin adını və bu şəhərin daxil olduğu, mərkəzi Şamaxı olan bəylərbəyliyin adını qeyd edin.
29. Mətndə Avropa səyyahlarının haqqında “yalnız Səfəvilərin (Azərbaycan türklərinin) yaşadığı qala şəhər” və “Naxçıvan və Şirvanın qapısı” kimi məlumat verdiyi, həmçinin Çuxursəəd bəylərbəyiliyinin mərkəzi olan şəhər hansıdır?
30. Mənbəyə və tarixi biliklərinizə əsasən, XVII yüzilliyin ikinci yarısında Səfəvi dövlətini təşkil edən bəylərbəyiliklərin adlarını (ən azı 3-nü) qeyd edin və onların idarəedicilərinin (bəylərbəyilərin) əsas vəzifələrindən birini yazın.