{"id":689,"date":"2026-06-14T08:04:23","date_gmt":"2026-06-14T08:04:23","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=689"},"modified":"2026-06-14T08:04:23","modified_gmt":"2026-06-14T08:04:23","slug":"bolsevik-istilasi-v%c9%99-az%c9%99rbaycan-ssr-nin-yaranmasi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=689","title":{"rendered":"Bol\u015fevik istilas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-nin yaranmas\u0131"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">\u2190 Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li \u2192<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"bottom-banners\">\n    <a href=\"https:\/\/wa.me\/994559339283?text=Salam,%2030%20%C9%99d%C9%99d%20premium%20s%C4%B1naq%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"action-banner premium-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n\n    <a href=\"BURAYA_QURUP_LINKINI_YAZIN\" target=\"_blank\" class=\"action-banner group-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;\n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n    }\n\n    \/* --- Dinamik Banner Stili --- *\/\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- Banner Stili Sonu --- *\/\n\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili --- *\/\n    .bottom-banners {\n        max-width: 800px;\n        margin: 1rem auto 2rem auto;\n        display: flex;\n        flex-direction: column;\n        gap: 15px;\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n    }\n\n    .action-banner {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        background: #25D366;\n        color: #ffffff;\n        text-decoration: none;\n        padding: 15px 24px;\n        border-radius: 16px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 16px;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(37, 211, 102, 0.3);\n        transition: all 0.3s ease;\n    }\n\n    .action-banner:hover {\n        transform: translateY(-3px);\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(37, 211, 102, 0.4);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .group-banner {\n        background: #128C7E;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(18, 140, 126, 0.3);\n    }\n\n    .group-banner:hover {\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(18, 140, 126, 0.4);\n    }\n\n    .banner-icon {\n        margin-right: 15px;\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .action-banner {\n            font-size: 14px;\n            padding: 12px 16px;\n        }\n        .banner-icon {\n            margin-right: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili Sonu --- *\/\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto;\n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.correct-ans { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.wrong-ans { background: var(--skipped); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n    \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n    \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n    \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n    \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n    \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\n\n\nconst quizData = [\n{\n\"q\": \"1. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. 1920-ci il Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun m\u00fcdaxil\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 c\u0259bh\u0259l\u0259rd\u0259ki h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t:\\n| C\u0259bh\u0259 (\u018frazi) | H\u0259rbi Durum |\\n| Qaraba\u011f (\u018fsg\u0259ran) c\u0259bh\u0259si | 1. ? |\\n| \u015eimal s\u0259rh\u0259di (Yalama-Xudat) | 2. ? |\",\n\"options\": [\n\"A) 1. Az\u0259rbaycan ordusunun \u0259sas q\u00fcvv\u0259l\u0259ri erm\u0259ni-da\u015fnak qo\u015funlar\u0131n\u0131 darmada\u011f\u0131n etm\u0259kl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful idi, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Bak\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 c\u0259lb edil\u0259 bilm\u0259di; 2. XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun hiss\u0259l\u0259ri ki\u00e7ik s\u0259rh\u0259d toqqu\u015fmalar\u0131ndan sonra s\u00fcr\u0259tl\u0259 Bak\u0131ya do\u011fru ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k i\u015f\u011fal\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdi.\",\n\"B) 1. Bol\u015fevikl\u0259r erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lara d\u0259st\u0259k verirdi; 2. \u0130ngilis ordusu \u015fimal s\u0259rh\u0259dind\u0259 ruslar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131.\",\n\"C) 1. B\u00fct\u00fcn qo\u015funlar t\u0259rk-silah edil\u0259r\u0259k da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131; 2. Yalama stansiyas\u0131nda q\u0131rm\u0131z\u0131 ordu tamamil\u0259 m\u0259hv edilib geri oturdulmu\u015fdu.\",\n\"D) 1. S. Mehmandarov erm\u0259nil\u0259rl\u0259 s\u00fclh ba\u011flam\u0131\u015fd\u0131; 2. Yalama dinc yolla he\u00e7 bir at\u0259\u015f a\u00e7\u0131lmadan t\u0259hvil verilmi\u015fdi.\",\n\"E) 1. Qaraba\u011fda yaln\u0131z rus \u0259sg\u0259rl\u0259ri d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc; 2. \u015eimalda yaln\u0131z erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131 h\u00fccum edirdi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, ordu hiss\u0259l\u0259ri Qaraba\u011fa c\u0259lb edilm\u0259kl\u0259 \u015fimaldan Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun Bak\u0131ya mane\u0259siz daxil olmas\u0131 t\u0259min edilmi\u015fdi. \u018fsg\u0259ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 da\u015fnaklar darmada\u011f\u0131n edils\u0259 d\u0259, ordu hiss\u0259l\u0259ri Bak\u0131ya k\u00f6m\u0259y\u0259 g\u0259lib \u00e7ata bilm\u0259di. \u015eimalda is\u0259 Yalama v\u0259 Xudat q\u0131sa d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259n sonra ke\u00e7ildi.\"\n},\n{\n\"q\": \"2. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Az\u0259rbaycandak\u0131 siyasi qurumlar):\\n1. C\u0259nubi Qafqaz Komissarl\u0131\u011f\u0131 (1917 sonu)\\n2. Az\u0259rbaycan \u0130nqilab Komit\u0259si (1920 aprel)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. Zaqafqaziyada yaranm\u0131\u015f m\u00fcv\u0259qq\u0259ti hakimiyy\u0259t orqan\u0131 olub rus ordusunun t\u0259rxisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar q\u0259bul etmi\u015fdi; 2. Bol\u015fevik i\u015f\u011fal\u0131ndan d\u0259rhal sonra ali qanunverici hakimiyy\u0259ti icra ed\u0259n qurum idi; III. H\u0259r iki qurum Rusiyada ba\u015f vermi\u015f hakimiyy\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin (inqilablar\u0131n, \u00e7evrili\u015fl\u0259rin) bilavasit\u0259 siyasi-h\u0259rbi t\u0259siri alt\u0131nda Az\u0259rbaycanda (C\u0259nubi Qafqazda) idar\u0259\u00e7iliyi h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n qurumlard\u0131r.\",\n\"B) 1. Yaln\u0131z \\\"Difai\\\" partiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131; 2. Yaln\u0131z \\\"M\u00fcsavat\\\"\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131; III. H\u0259r ikisi Osmanl\u0131 ordusuna qar\u015f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc.\",\n\"C) 1. X\u0259z\u0259r donanmas\u0131n\u0131 satm\u0131\u015fd\u0131; 2. Bak\u0131 neftini xaric\u0259 satm\u0131\u015fd\u0131; III. H\u0259r ikisinin s\u0259dri eyni \u015f\u0259xsiyy\u0259t idi.\",\n\"D) 1. Z\u0259ng\u0259zuru Erm\u0259nistana vermi\u015fdi; 2. Bor\u00e7al\u0131n\u0131 G\u00fcrc\u00fcstana vermi\u015fdi; III. H\u0259r ikisi Az\u0259rbaycan dilini r\u0259smi dil elan etmi\u015fdi.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: C\u0259nubi Qafqaz Komissarl\u0131\u011f\u0131 (M\u0259h\u0259rr\u0259m 1917) Oktyabr \u00e7evrili\u015find\u0259n sonra yaranm\u0131\u015fd\u0131. Az\u0130Q is\u0259 1920-ci il i\u015f\u011fal\u0131ndan (Aprel \u00e7evrili\u015find\u0259n) d\u0259rhal sonra yaranm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259r ikisi Rusiya inqilablar\u0131\/\u00e7evrili\u015fl\u0259rinin geosiyasi n\u0259tic\u0259sind\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259 yaranm\u0131\u015f hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131d\u0131r.\"\n},\n{\n\"q\": \"3. C\u0259dv\u0259ld\u0259 qeyd olunan 1920-ci il sovet hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131 v\u0259 onlar\u0131n funksiyalar\u0131n\u0131 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131n:\\n| Orqan (Qurum) | Funksiya v\u0259 ya X\u00fcsusiyy\u0259t |\\n| F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Komissiya (\u00c7eka) | 1. ? |\\n| Xalq M\u0259hk\u0259m\u0259si | 2. ? |\",\n\"options\": [\n\"A) 1. \u00d6lk\u0259d\u0259 \u0259ks-inqilab\u00e7\u0131l\u0131\u011fa v\u0259 t\u0259xribat\u00e7\u0131l\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 ad\u0131 alt\u0131nda k\u00fctl\u0259vi h\u0259bsl\u0259r, m\u00fcsadir\u0259l\u0259r v\u0259 siyasi terror h\u0259yata ke\u00e7irirdi; 2. Ancaq f\u0259hl\u0259 v\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin \u00fczv se\u00e7il\u0259 bildiyi sinfi ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 \u0259saslanan qurum idi.\",\n\"B) 1. Qanunverici hakimiyy\u0259ti \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k ilk Konstitusiyan\u0131 yaz\u0131rd\u0131; 2. Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana verilm\u0259sin\u0259 etiraz ed\u0259n \u0259sas h\u00fcquqi orqan idi.\",\n\"C) 1. Ordu v\u0259 donanman\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259sin\u0259 n\u0259zar\u0259t ed\u0259n m\u0259rk\u0259z idi; 2. B\u0259y v\u0259 xanlara b\u0259ra\u0259t verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015f komissiya idi.\",\n\"D) 1. Xarici i\u015fl\u0259r siyas\u0259tini idar\u0259 edir v\u0259 s\u0259firl\u0259r t\u0259yin edirdi; 2. Yaln\u0131z din xadiml\u0259rinin (qaz\u0131lar\u0131n) i\u015ftirak\u0131 il\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi.\",\n\"E) 1. Neft s\u0259nayesinin millil\u0259\u015fdirilm\u0259sini birba\u015fa h\u0259yata ke\u00e7irirdi; 2. Ke\u00e7mi\u015f AXC parlamentinin qal\u0131qlar\u0131ndan t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: \\\"\u00c7eka\\\" terror, h\u0259bsl\u0259r v\u0259 m\u00fcsadir\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irirdi. Xalq M\u0259hk\u0259m\u0259si haqq\u0131nda dekret\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 ora ancaq f\u0259hl\u0259 v\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri se\u00e7il\u0259 bil\u0259rdi (tam sinfi xarakter).\"\n},\n{\n\"q\": \"4. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 qurun:\\n1. Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n tam ilhaq\u0131n\u0131n yekunla\u015fmas\u0131 (Yuxar\u0131 Z\u0259ng\u0259zurun verilm\u0259si)\\n2. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Parlamentin\u0259 ultimatum verilm\u0259si v\u0259 hakimiyy\u0259tin bol\u015fevikl\u0259r\u0259 t\u0259hvil verilm\u0259si\\n3. N. Yusifb\u0259yli h\u00f6kum\u0259tinin siyasi b\u00f6hran n\u0259tic\u0259sind\u0259 istefas\u0131\\n4. G\u0259nc\u0259d\u0259 bol\u015fevik istilas\u0131na qar\u015f\u0131 xalq \u00fcsyan\u0131n\u0131n (C. \u015e\u0131xlinskinin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259) ba\u015flanmas\u0131\",\n\"options\": [\n\"A) 3, 2, 4, 1\",\n\"B) 2, 3, 1, 4\",\n\"C) 3, 2, 1, 4\",\n\"D) 4, 3, 2, 1\",\n\"E) 2, 4, 3, 1\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: N. Yusifb\u0259ylinin istefas\u0131: mart 1920 (3). Parlament\u0259 ultimatum v\u0259 s\u00fcqut: aprel 1920 (2). G\u0259nc\u0259 \u00fcsyan\u0131: may 1920 (4). Z\u0259ng\u0259zurun verilm\u0259sinin yekunla\u015fmas\u0131: yay 1921 (1). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 3, 2, 4, 1.\"\n},\n{\n\"q\": \"5. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r: Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f AXC d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki Parlament (v\u0259 Milli \u015eura) il\u0259 Az\u0259rbaycan SSR d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin (v\u0259 Ali Sovetin) ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259ti (h\u00fcquqi statusu) n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?\",\n\"options\": [\n\"A) \u00d6z d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 ali qanunverici hakimiyy\u0259t orqan\u0131 funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259l\u0259ri.\",\n\"B) H\u0259r ikisinin yaln\u0131z Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n birba\u015fa t\u0259yin edil\u0259n deputatlardan t\u0259\u015fkil olunmas\u0131.\",\n\"C) H\u0259r ikisinin f\u0259aliyy\u0259tinin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n SSR\u0130-y\u0259 daxil olmas\u0131n\u0131 t\u0259sdiq etm\u0259si.\",\n\"D) H\u0259r ikisinin C\u0259nubi Qafqaz Seyminin tabeliyind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si.\",\n\"E) H\u0259r ikisinin icraedici hakimiyy\u0259ti tam inhisara al\u0131b Ba\u015f nazir postunu l\u0259\u011fv etm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 c\u0259dv\u0259lind\u0259 qeyd edilib ki, Milli \u015eura, Parlament v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-d\u0259ki M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259si, Ali Sovet \u00f6z d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 qanunverici hakimiyy\u0259t orqan\u0131 funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirmi\u015fl\u0259r.\"\n},\n{\n\"q\": \"6. Verilmi\u015f tarixi hadis\u0259l\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Az\u0259rbaycan \u0130nqilab Komit\u0259sinin (Az\u0130Q) neft s\u0259nayesinin yenid\u0259n millil\u0259\u015fdirilm\u0259si bar\u0259d\u0259 dekret verm\u0259si\\n2. N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259ylinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi h\u00f6kum\u0259t kabinetinin istefa verm\u0259si\\n3. \u015eimali Qafqazda Denikin ordusunun darmada\u011f\u0131n edilm\u0259si il\u0259 Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 \u00e7atmas\u0131\\n4. XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun Yalama v\u0259 Xudat stansiyalar\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si\",\n\"options\": [\n\"A) 3, 2, 4, 1\",\n\"B) 2, 3, 4, 1\",\n\"C) 3, 4, 2, 1\",\n\"D) 4, 3, 1, 2\",\n\"E) 3, 1, 2, 4\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: Denikin ordusu 1920-ci ilin fevral\u0131nda darmada\u011f\u0131n edildi (3). N.Yusifb\u0259yli h\u00f6kum\u0259ti mart\u0131n 30-da istefa verdi (2). XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordu aprelin 26-dan 27-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Yalama v\u0259 Xudat\u0131 tutdu (4). Neft s\u0259nayesinin millil\u0259\u015fdirilm\u0259si is\u0259 may\u0131n 24-d\u0259 ba\u015f verdi (1).\"\n},\n{\n\"q\": \"7. Z\u0259ng\u0259zurun 1920-1921-ci ill\u0259rd\u0259ki taleyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini tap\u0131n:\\nS\u0259b\u0259b: Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n Erm\u0259nistan\u0131 sovetl\u0259\u015fdirm\u0259k plan\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259, erm\u0259nil\u0259ri \u00f6z t\u0259r\u0259fin\u0259 \u00e7\u0259km\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131ndan bir siyasi r\u00fc\u015fv\u0259t kimi istifad\u0259 etm\u0259si v\u0259 Az\u0259rbaycan ali r\u0259hb\u0259rliyinin (AKP) \\\"sovet respublikalar\u0131 aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d yoxdur\\\" prinsipin\u0259 kor-koran\u0259 (v\u0259 ya m\u0259cbur\u0259n) tabe olmas\u0131.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) 1920-ci ilin noyabr\u0131nda Z\u0259ng\u0259zurun b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sinin (v\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 gedilm\u0259si c\u0259hdl\u0259rinin) Erm\u0259nistana pe\u015fk\u0259\u015f edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 q\u0259rar\u0131n verilm\u0259si v\u0259 1921-ci ild\u0259 Yuxar\u0131 Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana ilhaq\u0131n\u0131n r\u0259smil\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn, Nax\u00e7\u0131vanla \u0259laq\u0259sinin k\u0259silm\u0259si.\",\n\"B) Z\u0259ng\u0259zurun d\u0259rhal G\u00fcrc\u00fcstana veril\u0259r\u0259k orada x\u00fcsusi alman koloniyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131.\",\n\"C) Az\u0259rbaycan ordusunun m\u00fcdaxil\u0259 ed\u0259r\u0259k Erm\u0259nistan\u0131 m\u0259\u011flub etm\u0259si v\u0259 \u0130r\u0259van\u0131 geri qaytarmas\u0131.\",\n\"D) Erm\u0259nistan\u0131n Z\u0259ng\u0259zurdan k\u00f6n\u00fcll\u00fc imtina ed\u0259r\u0259k \u0259v\u0259zind\u0259 yaln\u0131z Qazax rayonunu t\u0259l\u0259b etm\u0259si.\",\n\"E) Z\u0259ng\u0259zurun birba\u015fa Rusiya Federasiyas\u0131na (Moskvaya) tabe olan m\u00fcst\u0259qil muxtar vilay\u0259t elan edilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: Erm\u0259nistan\u0131 sovetl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Moskva Z\u0259ng\u0259zuru ona verdi. 1920-ci il noyabr\u0131n 30-da Az\u0259rbaycan ali r\u0259hb\u0259rliyi \\\"s\u0259rh\u0259d yoxdur\\\" b\u0259han\u0259si il\u0259 bu q\u0259rar\u0131 (Z\u0259ng\u0259zurun verilm\u0259sini) q\u0259bul etdi. 1921-ci ilin yay\u0131nda Q\u0259rb (Yuxar\u0131) Z\u0259ng\u0259zur tamamil\u0259 Erm\u0259nistana verildi, Nax\u00e7\u0131vanla quru \u0259laq\u0259miz k\u0259sildi.\"\n},\n{\n\"q\": \"8. M\u0259ntiqi yekun (DoK 4): \\\"Bol\u015fevik istilas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-nin yaranmas\u0131\\\" d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn 1920-1921-ci ill\u0259r k\u0259siyini yekunla\u015fd\u0131rsaq, Milli Ordu v\u0259 donanman\u0131n l\u0259\u011fvi, iqtisadiyyat\u0131n (neftin) millil\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k Rusiyaya da\u015f\u0131nmas\u0131, \u00c7eka terroru v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurun itirilm\u0259si prosesl\u0259rinin \u00fcmumi m\u0259cmusu Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 reall\u0131\u011f\u0131 ifad\u0259 edirdi?\",\n\"options\": [\n\"A) Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259mi 23 ayl\u0131q m\u00fcst\u0259qilliyinin zor g\u00fcc\u00fcn\u0259 bo\u011fularaq, b\u00fct\u00fcn siyasi, iqtisadi v\u0259 h\u0259rbi suverenliyinin M\u0259rk\u0259zi Rusiya (bol\u015fevik imperiyas\u0131) t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259sb edildiyini v\u0259 formal \\\"m\u00fcst\u0259qillik\\\" p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda yeni, amans\u0131z m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tam b\u0259rq\u0259rar oldu\u011funu.\",\n\"B) Az\u0259rbaycan\u0131n C\u0259nubi Qafqazda yegan\u0259 q\u00fcdr\u0259tli kapitalist s\u0259naye d\u00f6vl\u0259tin\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k \u00f6z \u0259razisini daha da geni\u015fl\u0259ndirdiyini.\",\n\"C) Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n yaln\u0131z s\u00fclh yolu il\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na b\u00f6y\u00fck iqtisadi muxtariyy\u0259t verdiyini v\u0259 onu tam m\u00fcst\u0259qil subyekt kimi saxlad\u0131\u011f\u0131n\u0131.\",\n\"D) \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131n taktikas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259r\u0259k k\u00f6n\u00fcll\u00fc sur\u0259td\u0259 kommunist ideologiyas\u0131na qulluq edib \u00f6lk\u0259ni qorudu\u011funu.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn bu t\u0259dbirl\u0259rin \u0259slind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131 z\u0259ifl\u0259tm\u0259k v\u0259 Qaraba\u011f\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: B\u00fct\u00fcn bu t\u0259dbirl\u0259r (ordunun l\u0259\u011fvi, neftin talanmas\u0131, Z\u0259ng\u0259zurun verilm\u0259si, terror) onu g\u00f6st\u0259rirdi ki, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik l\u0259\u011fv edildi, formal m\u00fcst\u0259qillik ad\u0131 alt\u0131nda (AKP v\u0259 Konstitusiya p\u0259rd\u0259si il\u0259) yeni m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 (sovet imperiyas\u0131) as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 b\u0259rq\u0259rar oldu.\"\n},\n{\n\"q\": \"9. Eyler-Venn diaqram\u0131 (20-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259ki qurumlar):\\n1. Az\u0259rbaycan \u0130nqilab Komit\u0259si (Az\u0130Q - 1920 aprel)\\n2. Az\u0259rbaycan SSR Xalq Komissarlar\u0131 Soveti (XKS - 1920 aprel)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. \u0130lk d\u00f6vrd\u0259 ali qanunverici hakimiyy\u0259ti \u00f6z \u0259lind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n qurum idi; 2. Ali icraedici hakimiyy\u0259t qurumu idi; III. H\u0259r ikisinin s\u0259dri N\u0259riman N\u0259rimanov olmu\u015fdur v\u0259 h\u0259r ikisi i\u015f\u011faldan sonra Az\u0259rbaycan\u0131 formal idar\u0259 ed\u0259n, \u0259slind\u0259 is\u0259 bol\u015fevik (Moskva) tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259n strukturlar idi.\",\n\"B) 1. \\\"M\u00fcsavat\\\"\u0131n son \u00fcmid yeri kimi yaratd\u0131\u011f\u0131 gizli komit\u0259 idi; 2. Da\u015fnaks\u00fctyun partiyas\u0131n\u0131n idar\u0259 orqan\u0131 idi; III. H\u0259r ikisi G\u0259nc\u0259 \u00fcsyan\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259mi\u015fdi.\",\n\"C) 1. Yaln\u0131z h\u0259rbi m\u0259hk\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259rin\u0259 bax\u0131rd\u0131; 2. Yaln\u0131z k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131 idar\u0259 edirdi; III. H\u0259r ikisi M.H. Hac\u0131nski t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sis edilmi\u015fdi.\",\n\"D) 1. 1921-ci il Konstitusiyas\u0131 il\u0259 daimi ali orqan kimi r\u0259smil\u0259\u015fdirildi; 2. 1921-ci ild\u0259 tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edildi; III. H\u0259r ikisind\u0259 qad\u0131nlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 qada\u011fan idi.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: Aprel i\u015f\u011fal\u0131ndan d\u0259rhal sonra ali qanunverici kimi Az\u0130Q, icraedici kimi XKS yarad\u0131ld\u0131. H\u0259r ikisinin r\u0259hb\u0259ri N\u0259riman N\u0259rimanov idi. Bu fakt m\u0259nb\u0259d\u0259 birm\u0259nal\u0131 qeyd olunur.\"\n},\n{\n\"q\": \"10. Uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin (1920-1921-ci ill\u0259rd\u0259ki m\u00fch\u00fcm d\u00f6vl\u0259t s\u0259n\u0259dl\u0259ri v\u0259 aktlar):\\n1. Az\u0259rbaycan SSR Xalq M\u0259hk\u0259m\u0259si haqq\u0131nda dekret\\n2. Neft s\u0259nayesinin millil\u0259\u015fdirilm\u0259si dekreti (24 may 1920)\\n3. Az\u0259rbaycan SSR-in ilk Konstitusiyas\u0131 (1921)\\na. Ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 geni\u015f demokratik h\u00fcquqlar ver\u0259n, Az\u0259rbaycan \u0130nqilab Komit\u0259sini l\u0259\u011fv edib hakimiyy\u0259ti M\u0130K-\u0259 ver\u0259n \u018fsas Qanun.\\nb. Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n t\u0259cili yanacaq ehtiyac\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131 neftinin d\u00f6vl\u0259t inhisar\u0131na al\u0131nmas\u0131 v\u0259 xaric\u0259 (Rusiyaya) k\u00fctl\u0259vi da\u015f\u0131nmas\u0131na h\u00fcquqi z\u0259min yaradan akt.\\nc. M\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rd\u0259 yaln\u0131z f\u0259hl\u0259 v\u0259 k\u0259ndli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin t\u0259msil olunmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n sinfi xarakterli s\u0259n\u0259d.\",\n\"options\": [\n\"A) 1-c, 2-b, 3-a\",\n\"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n\"C) 1-b, 2-a, 3-c\",\n\"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n\"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: Xalq m\u0259hk\u0259m\u0259si f\u0259hl\u0259-k\u0259ndli prinsipli idi (1-c). Neft millil\u0259\u015fdirilm\u0259si Sovet Rusiyas\u0131n\u0131 ehtiyac\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn (2-b). 1921 Konstitusiyas\u0131 h\u00fcquqi c\u0259h\u0259td\u0259n sovet qurulu\u015funu r\u0259smil\u0259\u015fdir\u0259n \u018fsas Qanundur (3-a).\"\n},\n{\n\"q\": \"11. Eyler-Venn diaqram\u0131 (\u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131 g\u00fccl\u0259r):\\n1. \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259ki i\u015f\u011fal\u0131\\n2. Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n 1920-ci ild\u0259ki (XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordu) i\u015f\u011fal\u0131\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. Par\u00e7alanm\u0131\u015f xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 xristianla\u015fd\u0131rma v\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 siyas\u0259tini \u00f6n plana \u00e7\u0259kmi\u015fdi; 2. M\u00fcst\u0259qil c\u00fcmhuriyy\u0259ti (AXC) devir\u0259r\u0259k sinfi m\u00fcbariz\u0259 v\u0259 \\\"sovetl\u0259\u015fdirm\u0259\\\" \u015f\u00fcar\u0131 alt\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdi; III. H\u0259r ikisi Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini (m\u00fcst\u0259qilliyini) m\u0259hv etmi\u015f, \u00f6lk\u0259ni Rusiyan\u0131n xammal bazas\u0131na \u00e7evir\u0259r\u0259k i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131n maraqlar\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n idar\u0259 sisteml\u0259ri yaratm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n\"B) 1. Yaln\u0131z \u0130ngilt\u0259r\u0259nin d\u0259st\u0259yi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdi; 2. Yaln\u0131z Osmanl\u0131 imperiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131; III. H\u0259r ikisi Az\u0259rbaycan\u0131 k\u00f6n\u00fcll\u00fc sur\u0259td\u0259 federasiyaya q\u0259bul etmi\u015fdi.\",\n\"C) 1. Z\u0259ng\u0259zuru erm\u0259nil\u0259r\u0259 vermi\u015fdi; 2. Bor\u00e7al\u0131n\u0131 g\u00fcrc\u00fcl\u0259r\u0259 vermi\u015fdi; III. H\u0259r ikisi G\u00fcl\u00fcstan m\u00fcqavil\u0259sinin \u015f\u0259rtl\u0259rini pozmu\u015fdu.\",\n\"D) 1. M\u0259qs\u0259di yaln\u0131z dini yaymaq idi; 2. M\u0259qs\u0259di yaln\u0131z feodalizmi qorumaq idi; III. H\u0259r ikisind\u0259 qan t\u00f6k\u00fclm\u0259d\u0259n, r\u0259smi sazi\u015fl\u0259 s\u00fclh \u0259ld\u0259 olunmu\u015fdu.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 blokunda g\u00f6st\u0259rilir ki, h\u0259m \u00c7ar imperiyas\u0131, h\u0259m d\u0259 Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n i\u015f\u011fallar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131n maraqlar\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n idar\u0259 sisteml\u0259ri yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259r ikisi m\u00fcst\u0259qilliyi\/d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi m\u0259hv edib m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 iqtisadiyyat\u0131 qurdu.\"\n},\n{\n\"q\": \"12. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. \u0130\u015f\u011faldan sonrak\u0131 idar\u0259etm\u0259 v\u0259 repressiya apparat\u0131:\\n| Qurum \/ Hadis\u0259 | \u018fsas s\u0259b\u0259bi (v\u0259 ya n\u0259tic\u0259si) |\\n| \\\"\u015e\u00fcbh\u0259li \u00fcns\u00fcr\\\" elan edil\u0259r\u0259k k\u00fctl\u0259vi repressiyalar | 1. ? |\",\n\"options\": [\n\"A) 1. Yeni qurulmu\u015f bol\u015fevik (sovet) rejiminin \u00f6lk\u0259d\u0259ki potensial siyasi r\u0259qibl\u0259rini (burax\u0131lm\u0131\u015f partiyalar\u0131n \u00fczvl\u0259rini, b\u0259yl\u0259ri, ziyal\u0131lar\u0131, tacirl\u0259ri) m\u0259hv etm\u0259k, \u0259mlaklar\u0131n\u0131 m\u00fcsadir\u0259 etm\u0259k v\u0259 xof yaradaraq hakimiyy\u0259tini saxlamaq ist\u0259yi.\",\n\"B) 1. C\u0259nubi Az\u0259rbaycandan qa\u00e7\u0131b g\u0259lmi\u015f k\u0259sbkarlar\u0131 qorumaq m\u0259qs\u0259di.\",\n\"C) 1. Yaln\u0131z xarici k\u0259\u015ffiyyat\u00e7\u0131lar\u0131 (ingilisl\u0259ri) tutmaq m\u0259qs\u0259di.\",\n\"D) 1. Aqrar islahatlar\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirib b\u00fct\u00fcn torpaqlar\u0131 d\u0259rhal Nax\u00e7\u0131vana verm\u0259k.\",\n\"E) 1. Zaqafqaziya Seyminin f\u0259aliyy\u0259tini b\u0259rpa etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ziyal\u0131lar\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r etm\u0259k.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Komissiyan\u0131n (\u00c7ekan\u0131n) \\\"\u015f\u00fcbh\u0259li \u00fcns\u00fcr\\\" adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 adamlar (ke\u00e7mi\u015f partiya \u00fczvl\u0259ri, b\u0259yl\u0259r, ziyal\u0131lar) amans\u0131z istintaqla g\u00fcll\u0259l\u0259nir v\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edilirdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"13. Bloksxemd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259ntiqi z\u0259nciri (Aprel i\u015f\u011fal\u0131n\u0131n xronologiyas\u0131n\u0131) tamamlay\u0131n:\\n1920-ci il aprelin 21-d\u0259 XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordu komandanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Bak\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u0259m\u0259liyyata ba\u015flamaq \u0259mri verm\u0259si \u2794 Aprelin 26-dan 27-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 ordu hiss\u0259l\u0259rinin Yalama v\u0259 Xudat stansiyalar\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si \u2794 Aprelin 27-d\u0259 Bil\u0259c\u0259ri stansiyas\u0131n\u0131n tutulmas\u0131 v\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin Parlament\u0259 ultimatum verm\u0259si \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) G\u0259rgin m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n sonra Parlamentin hakimiyy\u0259ti dinc yolla (m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259r daxilind\u0259) bol\u015fevikl\u0259r\u0259 t\u0259hvil verm\u0259si v\u0259 bununla da AXC-nin s\u00fcqut etm\u0259si.\",\n\"B) Parlamentin ultimatumu r\u0259dd ed\u0259r\u0259k Bak\u0131 \u0259halisin\u0259 silah paylamas\u0131 v\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcdafi\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rinin ba\u015flanmas\u0131.\",\n\"C) H\u0259rbi nazir S.Mehmandarovun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan ordusunun \u0259ks-h\u00fccuma ke\u00e7\u0259r\u0259k XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunu Xudatda darmada\u011f\u0131n etm\u0259si.\",\n\"D) \u0130ngilis h\u0259rbi donanmas\u0131n\u0131n Bak\u0131 liman\u0131na daxil olaraq bol\u015fevikl\u0259ri bombardman etm\u0259si v\u0259 Parlamenti qorumas\u0131.\",\n\"E) \u018fsg\u0259ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n qay\u0131dan Az\u0259rbaycan ordusunun Bak\u0131ya \u00e7ataraq hakimiyy\u0259ti h\u0259rbi yolla \u00f6z \u0259lin\u0259 almas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: Bil\u0259c\u0259ri tutulduqdan sonra bol\u015fevikl\u0259r ultimatum verdi. Parlament g\u0259rgin m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n sonra qan t\u00f6k\u00fclm\u0259m\u0259si v\u0259 veril\u0259n v\u0259dl\u0259r\u0259 (m\u00fcst\u0259qilliyin qorunmas\u0131 vs.) inanaraq hakimiyy\u0259ti t\u0259hvil verdi, AXC s\u00fcqut etdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"14. T\u0259hlil (DoK 4): Az\u0259rbaycanda 1920-ci il may\u0131nda ba\u015f ver\u0259n G\u0259nc\u0259 \u00fcsyan\u0131n\u0131n gedi\u015fat\u0131nda (v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259ki \u00fcsyanlarda) q\u0259hr\u0259manl\u0131qla m\u00fcbariz\u0259 aparan Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n (v\u0259 ordunun qal\u0131qlar\u0131n\u0131n) m\u0259\u011flub olmas\u0131n\u0131n \u0259sas h\u0259rbi-taktiki v\u0259 siyasi s\u0259b\u0259bi n\u0259 idi?\",\n\"options\": [\n\"A) \u00dcsyan\u00e7\u0131lar\u0131n silahs\u0131z v\u0259 t\u0259\u015fkilats\u0131z xalq k\u00fctl\u0259l\u0259rind\u0259n (v\u0259 az sayl\u0131 h\u0259rb\u00e7il\u0259rd\u0259n) ibar\u0259t olmas\u0131na qar\u015f\u0131l\u0131q, d\u00fc\u015fm\u0259nin (XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun) a\u011f\u0131r artilleriyaya, nizaml\u0131 q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olmas\u0131, eyni zamanda G\u0259nc\u0259d\u0259ki erm\u0259ni \u0259halisinin d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 b\u0259l\u0259d\u00e7ilik (x\u0259yan\u0259t) ed\u0259r\u0259k arxadan z\u0259rb\u0259 vurmas\u0131.\",\n\"B) \u00dcsyan r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin (C. \u015e\u0131xlinski v\u0259 s.) q\u0259fl\u0259t\u0259n bol\u015fevikl\u0259rin t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7m\u0259si v\u0259 \u00fcsyan\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259rk-silah etm\u0259si.\",\n\"C) G\u0259nc\u0259 \u00e7ay\u0131n\u0131n v\u0259 Qu\u015fqara \u00e7ay\u0131n\u0131n qurumas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00fcsyan\u00e7\u0131lar\u0131n susuzluqdan t\u0259slim olmas\u0131.\",\n\"D) G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flayaraq G\u0259nc\u0259y\u0259 arxadan h\u00fccum etm\u0259si.\",\n\"E) \u00dcsyan\u0131n yaln\u0131z din xadiml\u0259rinin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn xalq t\u0259r\u0259find\u0259n k\u00fctl\u0259vi d\u0259st\u0259k almamas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: Qa\u00e7aq M\u0259mm\u0259dqas\u0131m\u0131n xatir\u0259sind\u0259 v\u0259 d\u0259rsliyin m\u0259tnind\u0259 qeyd edilir ki, erm\u0259nil\u0259r bol\u015fevikl\u0259r\u0259 qo\u015fulub \u015f\u0259h\u0259ri top at\u0259\u015fin\u0259 tutmaqda b\u0259l\u0259d\u00e7ilik edirdil\u0259r. Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordu nizaml\u0131, a\u011f\u0131r texnika il\u0259 h\u00fccum edir, q\u00fcvv\u0259l\u0259r qeyri-b\u0259rab\u0259r idi (qad\u0131nlar v\u0259 u\u015faqlar \u00e7ayda bo\u011fulurdu).\"\n},\n{\n\"q\": \"15. 1920-ci il G\u0259nc\u0259 \u00fcsyan\u0131 bar\u0259d\u0259 deyilmi\u015f ifad\u0259l\u0259ri v\u0259 faktlar\u0131 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131n:\\n1. \u00dcsyan\u0131n h\u0259rbi r\u0259hb\u0259rl\u0259ri (t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131)\\n2. \u00dcsyan\u0131n m\u0259\u011flub olma s\u0259b\u0259bl\u0259rinin h\u0259lledici amili\\n3. Qa\u00e7aq M\u0259mm\u0259dqas\u0131m\u0131n xatir\u0259sind\u0259 \u0259ks olunan faci\u0259vi s\u0259hn\u0259\\na. C. \u015e\u0131xlinski, M. Axundzad\u0259 v\u0259 C. Kaz\u0131mb\u0259yov kimi v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r zabitl\u0259r.\\nb. Dinc \u0259halinin (qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlar\u0131n) bol\u015fevik-erm\u0259ni v\u0259h\u015filikl\u0259rind\u0259n qurtulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6zl\u0259rini Qu\u015fqara \u00e7ay\u0131na ataraq q\u0259rq olmalar\u0131.\\nc. XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun h\u0259rbi-texniki \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc, artilleriya h\u00fccumlar\u0131 v\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7\u0259n erm\u0259nil\u0259rin x\u0259yan\u0259tkar (b\u0259l\u0259d\u00e7ilik) f\u0259aliyy\u0259ti.\",\n\"options\": [\n\"A) 1-a, 2-c, 3-b\",\n\"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n\"C) 1-c, 2-b, 3-a\",\n\"D) 1-a, 2-b, 3-c\",\n\"E) 1-c, 2-a, 3-b\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: C.\u015e\u0131xlinski, M.Axundzad\u0259 \u00fcsyan\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri idi (1-a). M\u0259\u011flubiyy\u0259t h\u0259rbi \u00fcst\u00fcnl\u00fck v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin bol\u015fevikl\u0259r\u0259 qo\u015fulub b\u0259l\u0259d\u00e7ilik etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi (2-c). Qa\u00e7aq M\u0259mm\u0259dqas\u0131m\u0131n xatir\u0259sind\u0259 dinc \u0259halinin (qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlar\u0131n) d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n qa\u00e7araq Qu\u015fqara \u00e7ay\u0131nda bo\u011fulmas\u0131 d\u0259h\u015f\u0259ti t\u0259svir edilir (3-b).\"\n},\n{\n\"q\": \"16. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. \u0130\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 qurulan inzibati strukturlar v\u0259 onlar\u0131n m\u0259qs\u0259di:\\n| Qurum | Repressiv m\u0259qs\u0259di |\\n| \u0130nqilabi tribunal v\u0259 F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Komissiya (\u00c7eka) | 1. ? |\",\n\"options\": [\n\"A) 1. \u00d6lk\u0259d\u0259 siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furan \u015f\u0259xsl\u0259ri (ziyal\u0131lar, b\u0259yl\u0259r, sabiq zabitl\u0259r) qeyri-qanuni yollarla (m\u0259hk\u0259m\u0259siz) t\u0259qib etm\u0259k, h\u0259bs, m\u00fcsadir\u0259, s\u00fcrg\u00fcn v\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259 (terror) h\u00f6kml\u0259rini icra etm\u0259kl\u0259 sovet rejiminin diktaturas\u0131n\u0131 b\u0259rq\u0259rar etm\u0259k.\",\n\"B) 1. T\u0259hsil sistemind\u0259 savads\u0131zl\u0131\u011f\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259lliml\u0259ri k\u0259ndl\u0259r\u0259 g\u00f6nd\u0259rm\u0259k.\",\n\"C) 1. K\u0259ndlil\u0259r\u0259 torpaq paylanmas\u0131na h\u00fcquqi n\u0259zar\u0259t etm\u0259k v\u0259 \u015fikay\u0259tl\u0259ri dinl\u0259m\u0259k.\",\n\"D) 1. Z\u0259ng\u0259zuru Erm\u0259nistana verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yerli \u0259halid\u0259n k\u00f6n\u00fcll\u00fc raz\u0131l\u0131q imzalar\u0131 toplamaq.\",\n\"E) 1. Ke\u00e7mi\u015f AXC polisl\u0259rini m\u00fckafatland\u0131rmaq v\u0259 onlara pensiya ay\u0131rmaq.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: \u00c7eka v\u0259 tribunallar\u0131n yegan\u0259 m\u0259qs\u0259di sinfi m\u00fcbariz\u0259 ad\u0131 alt\u0131nda terror, repressiya, g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259 v\u0259 s\u00fcrg\u00fcn vasit\u0259sil\u0259 potensial r\u0259qibl\u0259ri m\u0259hv edib rejimi qorumaq idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"17. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si:\\nS\u0259b\u0259b: Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyinin iqtisadi sah\u0259d\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Bak\u0131 neftin\u0259 b\u00f6y\u00fck ehtiyac duymas\u0131 v\u0259 h\u0259rbi d\u0259niz, quru yollar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259ti \u0259ld\u0259 etm\u0259k ist\u0259yi.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) \u0130nqilab Komit\u0259sinin (Az\u0130Q) 1920-ci il 24 may tarixli dekreti il\u0259 neft s\u0259nayesinin, h\u0259m\u00e7inin X\u0259z\u0259r Ticar\u0259t Donanmas\u0131n\u0131n millil\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k d\u0259rhal d\u00f6vl\u0259t (Moskva) m\u00fclkiyy\u0259tin\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 neftin Rusiyaya da\u015f\u0131nmas\u0131.\",\n\"B) Bak\u0131da b\u00fct\u00fcn neft quyular\u0131n\u0131n partlad\u0131laraq m\u0259hv edilm\u0259si q\u0259rar\u0131n\u0131n verilm\u0259si.\",\n\"C) Az\u0259rbaycan xalq\u0131na b\u00f6y\u00fck iqtisadi m\u00fcst\u0259qillik ver\u0259r\u0259k neft g\u0259lirl\u0259rinin yaln\u0131z yerli b\u00fcdc\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259ldilm\u0259si.\",\n\"D) \u0130ngilis \u015firk\u0259tl\u0259rinin (Ost-Hind v\u0259 s.) geri \u00e7a\u011f\u0131r\u0131laraq onlara yeni konsessiyalar verilm\u0259si.\",\n\"E) \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131n gizli t\u0259\u015fkilatlar\u0131na neftin sat\u0131\u015f\u0131 h\u00fcququnun verilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, Sovet Rusiyas\u0131na ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Bak\u0131 nefti laz\u0131m idi, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 1920-ci il may\u0131n 24-d\u0259 neft s\u0259nayesi millil\u0259\u015fdirildi v\u0259 X\u0259z\u0259r donanmas\u0131 d\u00f6vl\u0259t m\u00fclkiyy\u0259ti elan edilib, 1.3 milyon ton neft q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 da\u015f\u0131nd\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"18. Diaqrama \u0259sas\u0259n m\u00fcqayis\u0259ni tamamlay\u0131n:\\n1. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti (1918-1920)\\n2. Az\u0259rbaycan SSR (Yaranmas\u0131n\u0131n ilk ill\u0259rind\u0259)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. Neft s\u0259nayesinin millil\u0259\u015fdirilm\u0259si q\u0259rar\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etmi\u015f, m\u00fclkiyy\u0259t toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259rpa etmi\u015fdi; 2. F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Komissiya (\u00c7eka) vasit\u0259sil\u0259 m\u00fclkiyy\u0259ti m\u00fcsadir\u0259 edir v\u0259 siyasi terror h\u0259yata ke\u00e7irirdi; III. H\u0259r ikisind\u0259 qanunverici hakimiyy\u0259t orqan\u0131 (Milli \u015eura\/Parlament v\u0259 M\u0130K) f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.\",\n\"B) 1. Yaln\u0131z B\u00f6y\u00fck Britaniya il\u0259 h\u0259rbi m\u00fctt\u0259fiq m\u00fcqavil\u0259si imzalam\u0131\u015fd\u0131; 2. Yaln\u0131z Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259ri qoruyurdu; III. H\u0259r ikisinin r\u0259hb\u0259rliyini ancaq N\u0259riman N\u0259rimanov h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir.\",\n\"C) 1. Aqrar islahat\u0131 tam olaraq h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259r\u0259k k\u0259ndlil\u0259r\u0259 torpaq paylam\u0131\u015fd\u0131; 2. K\u0259ndlil\u0259rin m\u00fclkiyy\u0259tini qoruyan qanunlar vermi\u015fdi; III. H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259t Z\u0259ng\u0259zurun qeyd-\u015f\u0259rtsiz Erm\u0259nistana verilm\u0259sini t\u0259sdiql\u0259mi\u015fdi.\",\n\"D) 1. \u0130lk d\u0259f\u0259 lat\u0131n \u0259lifbas\u0131na k\u00fctl\u0259vi ke\u00e7idi t\u0259min etmi\u015fdi; 2. \u018fr\u0259b \u0259lifbas\u0131n\u0131 tamamil\u0259 b\u0259rpa etmi\u015fdi; III. H\u0259r ikisi X\u0259z\u0259r Ticar\u0259t Donanmas\u0131n\u0131 s\u00fclh yolu il\u0259 Sovet Rusiyas\u0131na vermi\u015fdi.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: AXC d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 1918-ci il neft millil\u0259\u015fdirilm\u0259si l\u0259\u011fv edilmi\u015fdi. AzSSR is\u0259 \u00c7eka vasit\u0259sil\u0259 terror edir v\u0259 x\u00fcsusi m\u00fclkiyy\u0259ti yenid\u0259n m\u00fcsadir\u0259 edirdi (millil\u0259\u015fdirirdi). K\u0259si\u015fm\u0259 is\u0259 h\u0259r ikisind\u0259 qanunverici orqan\u0131n olmas\u0131d\u0131r (Milli \u015eura\/Parlament v\u0259 AzSSR-d\u0259 Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259si).\"\n},\n{\n\"q\": \"19. Bloksxemi tamamlay\u0131n:\\nSovet Rusiyas\u0131n\u0131n 1920-ci il yanvar-mart aylar\u0131nda diplomatik t\u0259zyiqi (Nota m\u00fcbadil\u0259si) \u2794 AXC-nin \\\"M\u00fcst\u0259qilliyin tan\u0131nmas\u0131 \u015f\u0259rtil\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\\\" m\u00f6vqeyi \u2794 S\u00fclh yolu il\u0259 ist\u0259yin\u0259 (neft\u0259 v\u0259 \u0259raziy\u0259) nail ola bilm\u0259y\u0259n Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunu i\u015f\u011fal \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259f\u0259rb\u0259r etm\u0259si \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) \u0130\u015f\u011fala zahir\u0259n \\\"daxili xalq \u00fcsyan\u0131\\\" donu geyindirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yerli kommunistl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t AKP-nin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 Aprel m\u00fcdaxil\u0259sinin Az\u0259rbaycan f\u0259hl\u0259-k\u0259ndlil\u0259rinin k\u00f6m\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verilm\u0259si.\",\n\"B) Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq t\u0259zyiql\u0259rd\u0259n qorxaraq h\u00fccumu d\u0259rhal dayand\u0131rmas\u0131 v\u0259 AXC-ni m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi tan\u0131mas\u0131.\",\n\"C) XI Ordunun AXC \u0259v\u0259zin\u0259 Erm\u0259nistana h\u00fccum ed\u0259r\u0259k da\u015fnaklar\u0131 devirm\u0259si.\",\n\"D) AXC h\u00f6kum\u0259tinin Rusiya imperiyas\u0131na k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq yenid\u0259n birl\u0259\u015fm\u0259k haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259 imzalamas\u0131.\",\n\"E) Bak\u0131da \\\"M\u00fcsavat\\\"\u0131n t\u0259kba\u015f\u0131na h\u0259rbi diktatura qurub b\u00fct\u00fcn bol\u015fevikl\u0259ri edam etm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: Rusiyan\u0131n h\u00fccumu AXC-nin daxili siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin hakimiyy\u0259t m\u00fcbariz\u0259si (AKP-nin ad\u0131ndan \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f) kimi r\u0259smil\u0259\u015fdirildi ki, \\\"s\u00fclhsev\u0259r\\\" sovet xarici siyas\u0259ti qorunsun.\"\n},\n{\n\"q\": \"20. Hadis\u0259l\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Az\u0259rbaycanda \u0259ks-inqilab\u00e7\u0131l\u0131\u011fa v\u0259 t\u0259xribat\u00e7\u0131l\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Komissiyan\u0131n (\u00c7eka) yarad\u0131lmas\u0131\\n2. Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n AXC-y\u0259 nota g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k a\u011fqvardiya\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131 birg\u0259 m\u00fcbariz\u0259 t\u0259klif etm\u0259si\\n3. 1921-ci il Konstitusiyas\u0131na \u0259sas\u0259n ali qanunverici hakimiyy\u0259tin Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sind\u0259 (M\u0130K) c\u0259ml\u0259\u015fm\u0259si\\n4. XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun Bak\u0131ya daxil olaraq Parlamenti buraxma\u011fa m\u0259cbur etm\u0259si\",\n\"options\": [\n\"A) 2, 4, 1, 3\",\n\"B) 2, 1, 4, 3\",\n\"C) 4, 2, 1, 3\",\n\"D) 1, 2, 3, 4\",\n\"E) 4, 1, 3, 2\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: Yanvar-mart 1920 Nota m\u00fcbadil\u0259si (2). 27-28 Aprel 1920 XI Ordu v\u0259 Parlamentin burax\u0131lmas\u0131 (4). May-iyun 1920 \u00c7eka (F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Komissiya) v\u0259 dig\u0259r orqanlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 (1). 1921-ci ild\u0259 ilk Konstitusiya v\u0259 M\u0130K-in yaranmas\u0131 (3). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 4, 1, 3.\"\n},\n{\n\"q\": \"21. T\u0259hlil v\u0259 \u0130drak (DoK 4): Az\u0259rbaycan SSR yarad\u0131ld\u0131qdan d\u0259rhal sonra h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n s\u0259nayenin (x\u00fcsus\u0259n neft s\u0259nayesinin v\u0259 X\u0259z\u0259r Ticar\u0259t Donanmas\u0131n\u0131n) millil\u0259\u015fdirilm\u0259si prosesinin \u0259sas (gizli v\u0259 h\u0259lledici) h\u0259d\u0259fi n\u0259 idi?\",\n\"options\": [\n\"A) Bu t\u0259dbirl\u0259r \u0259slind\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n v\u0259 b\u00fct\u00fcn t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rinin (neftin) m\u0259rk\u0259zi Sovet Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n tam \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si (q\u0259sb edilm\u0259si) v\u0259 d\u0259rhal Rusiyan\u0131n ehtiyaclar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn da\u015f\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131.\",\n\"B) \u018fsas m\u0259qs\u0259d milli burjuaziyan\u0131n iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq v\u0259 f\u0259hl\u0259l\u0259r\u0259 idar\u0259etm\u0259d\u0259 m\u00fcst\u0259qillik verm\u0259k idi.\",\n\"C) Millil\u0259\u015fdirm\u0259 vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n s\u0259rmay\u0259sind\u0259n qoruyaraq tam yerli, m\u00fcst\u0259qil inki\u015faf modelin\u0259 ke\u00e7m\u0259k planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.\",\n\"D) Bu q\u0259rarlar yaln\u0131z C\u0259nubi Az\u0259rbaycan \u0259halisin\u0259 iqtisadi yard\u0131m etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi fondun yarad\u0131lmas\u0131na xidm\u0259t edirdi.\",\n\"E) Millil\u0259\u015fdirm\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 neft quyular\u0131 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 icar\u0259y\u0259 veril\u0259r\u0259k respublikan\u0131n d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin q\u0131z\u0131l ehtiyat\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 birm\u0259nal\u0131 vur\u011fulan\u0131r: \\\"Millil\u0259\u015fdirilm\u0259 adlanan bu t\u0259dbirl\u0259r, \u0259slind\u0259, iqtisadiyyat\u0131n sovet hakimiyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n tam \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si dem\u0259k idi... Az\u0259rbaycanda hakimiyy\u0259tin bol\u015fevikl\u0259rin \u0259lin\u0259 ke\u00e7m\u0259si... \u00f6lk\u0259nin s\u0259rv\u0259tl\u0259rin\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, neftin\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Sovet Rusiyas\u0131na \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaratd\u0131.\\\"\"\n},\n{\n\"q\": \"22. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si:\\nS\u0259b\u0259b: 1920-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 m\u0259xsus (AKP-nin filial funksiyas\u0131 da\u015f\u0131mas\u0131) real m\u00fcst\u0259qilliyin olmamas\u0131 v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259nin \\\"sovet respublikalar\u0131 aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d yoxdur\\\" x\u00fclyas\u0131.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) Moskvan\u0131n (Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n) asanl\u0131qla Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259ri (Z\u0259ng\u0259zur, Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sinin m\u00fcbahis\u0259li edilm\u0259si v\u0259 s.) hesab\u0131na qon\u015fu respublikalar\u0131n (Erm\u0259nistan\u0131n) iddialar\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259si v\u0259 \u00f6lk\u0259mizin tarixi co\u011frafiyas\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131.\",\n\"B) B\u00fct\u00fcn qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc tan\u0131mas\u0131.\",\n\"C) Az\u0259rbaycan\u0131n d\u0259rhal BMT-y\u0259 \u00fczv olaraq \u0259razi toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259si.\",\n\"D) N\u0259riman N\u0259rimanovun q\u0259z\u0259bl\u0259n\u0259r\u0259k m\u0259rk\u0259z\u0259 tabe olmaqdan imtina edib m\u00fcst\u0259qillik elan etm\u0259si.\",\n\"E) G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n d\u0259rhal Z\u0259ng\u0259zuru \u00f6z\u00fcn\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycanla s\u0259rh\u0259dl\u0259ri ba\u011flamas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: Filial kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n AKP v\u0259 \\\"s\u0259rh\u0259d yoxdur\\\" mifi, Moskvan\u0131n asanl\u0131qla Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rini (Z\u0259ng\u0259zuru) Erm\u0259nistana ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131na, tarixi torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n par\u00e7alanmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.\"\n},\n{\n\"q\": \"23. 1920-ci ilin yanvar-mart aylar\u0131nda Sovet Rusiyas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti (AXC) aras\u0131nda apar\u0131lan nota m\u00fcbadil\u0259sinin \u0259sl m\u0259qs\u0259di v\u0259 n\u0259tic\u0259si bar\u0259d\u0259 hans\u0131 m\u00fclahiz\u0259 tarixi reall\u0131\u011f\u0131 (imperialist siyas\u0259ti) d\u0259qiq \u0259ks etdirir?\",\n\"options\": [\n\"A) Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n yegan\u0259 m\u0259qs\u0259di Denikin\u0259 qar\u015f\u0131 s\u0259mimi h\u0259rbi ittifaq qurmaq idi, lakin AXC-nin bundan imtinas\u0131 iki d\u00f6vl\u0259t aras\u0131nda diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259rin bird\u0259f\u0259lik k\u0259silm\u0259si v\u0259 m\u00fcharib\u0259 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi.\",\n\"B) Sovet Rusiyas\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn beyn\u0259lxalq s\u00fclhsev\u0259r obraz\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259l diplomatik t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, AXC is\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyinin tan\u0131nmas\u0131 \u015f\u0259rtil\u0259 iqtisadi (neft) \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 haz\u0131r oldu\u011funu bildirirdi.\",\n\"C) AXC h\u00f6kum\u0259ti \u015eimali Qafqazdak\u0131 a\u011fqvardiya\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri r\u0259sm\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259diyini b\u0259yan ed\u0259r\u0259k, Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa \u0259saslanan h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259sin\u0259 tam qanuni z\u0259min yaratd\u0131.\",\n\"D) Sovet Rusiyas\u0131 AXC-nin m\u00fcst\u0259qilliyini de-yure tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildir\u0259r\u0259k, yaln\u0131z Bak\u0131 neftinin 83%-nin t\u0259m\u0259nnas\u0131z verilm\u0259si m\u00fcqabilind\u0259 XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc dayand\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 v\u0259d etdi.\",\n\"E) Nota m\u00fcbadil\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 M.H.Hac\u0131nski h\u00f6kum\u0259ti Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n protektoratl\u0131\u011f\u0131n\u0131 q\u0259bul ed\u0259r\u0259k XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun Bak\u0131ya dinc yolla daxil olmas\u0131na raz\u0131l\u0131q verdi.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: B\\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, Sovet Rusiyas\u0131 a\u00e7\u0131q m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinir, s\u00fclhsev\u0259r obraz\u0131na z\u0259r\u0259r verm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn diplomatik t\u0259zyiq (Denikin\u0259 qar\u015f\u0131 birg\u0259 m\u00fcbariz\u0259 t\u0259klifi) vasit\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edirdi. AXC is\u0259 bunu Rusiyan\u0131n daxili i\u015fi say\u0131b qar\u0131\u015fm\u0131r, lakin m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi iqtisadi v\u0259 siyasi dan\u0131\u015f\u0131qlara haz\u0131r oldu\u011funu bildirirdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"24. X\u0259rit\u0259 (M\u0259kan) \/ C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. 1920-ci ilin may\u0131nda (v\u0259 sonrak\u0131 aylarda) sovet rejimin\u0259 qar\u015f\u0131 xalq \u00fcsyanlar\u0131n\u0131n ba\u015f verdiyi \u0259razil\u0259ri m\u00fcvafiq x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131n:\\n| \u00dcsyan m\u0259kan\u0131 | Xarakterik x\u00fcsusiyy\u0259ti |\\n| G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 Qu\u015fqara \u00e7ay\u0131 \u0259traf\u0131 | 1. ? |\\n| Z\u0259ng\u0259zur (q\u0259rb hiss\u0259si) | 2. ? |\",\n\"options\": [\n\"A) 1. Az\u0259rbaycan\u0131n milli ordusunun qal\u0131qlar\u0131n\u0131n (C. \u015e\u0131xlinski v\u0259 b.) r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 bol\u015fevikl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259n g\u00fccl\u00fc, qanl\u0131 v\u0259 k\u00fctl\u0259vi m\u00fcqavim\u0259t oca\u011f\u0131; 2. Erm\u0259nistana verilm\u0259si bar\u0259d\u0259 Moskva-Erm\u0259nistan sazi\u015finin h\u0259d\u0259fi olan v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR r\u0259hb\u0259rliyinin (AKP) g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 getdiyi strateji \u0259razi.\",\n\"B) 1. Dinc yolla bol\u015fevikl\u0259r\u0259 t\u0259slim olan v\u0259 he\u00e7 bir itki verm\u0259y\u0259n \u015f\u0259h\u0259r; 2. G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n n\u0259zar\u0259tin\u0259 ke\u00e7\u0259n muxtar vilay\u0259t.\",\n\"C) 1. C\u0259nubi Qafqaz Seyminin s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 m\u0259rk\u0259z; 2. Rusiya Federasiyas\u0131na birba\u015fa qat\u0131lan anklav.\",\n\"D) 1. Yaln\u0131z k\u0259ndlil\u0259rin i\u015ftirak etdiyi \u00fcsyan; 2. T\u0259briz h\u0259r\u0259kat\u0131na qo\u015fulmu\u015f b\u00f6lg\u0259.\",\n\"E) 1. \u0130ngilis qo\u015funlar\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zi; 2. \\\"Araz T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259ti\\\"nin paytaxt\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: G\u0259nc\u0259 \u0259n g\u00fccl\u00fc \u00fcsyan oca\u011f\u0131 idi (Qu\u015fqara \u00e7ay\u0131 faci\u0259si, may 1920). Z\u0259ng\u0259zur is\u0259 sovetl\u0259\u015fdirm\u0259 m\u0259qs\u0259dil\u0259 Erm\u0259nistana qurban veril\u0259n strateji torpa\u011f\u0131m\u0131z idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"25. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. N. N\u0259rimanovun s\u0259drliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin (XKS) yarad\u0131lmas\u0131\\n2. M.H. Hac\u0131nskinin h\u00f6kum\u0259t kabineti t\u0259\u015fkil etm\u0259kd\u0259n imtina etm\u0259si (siyasi b\u00f6hran\u0131n son h\u0259dd\u0259 \u00e7atmas\u0131)\\n3. Sovet Rusiyas\u0131 il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda Z\u0259ng\u0259zurun m\u00fcbahis\u0259li \u0259razi elan edildiyi m\u00fcqavil\u0259nin ba\u011flanmas\u0131\\n4. Az\u0259rbaycan \u0130nqilab Komit\u0259sinin (Az\u0130Q) \\\"F\u0259hl\u0259-k\u0259ndli milisi\\\"nin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda dekret verm\u0259si\",\n\"options\": [\n\"A) 2, 1, 4, 3\",\n\"B) 2, 4, 1, 3\",\n\"C) 1, 2, 3, 4\",\n\"D) 4, 2, 1, 3\",\n\"E) 1, 4, 2, 3\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: Hac\u0131nski h\u00f6kum\u0259ti qura bilm\u0259di (aprelin 22-n\u0259 q\u0259d\u0259r) (2). Aprel i\u015f\u011fal\u0131ndan d\u0259rhal sonra (aprel 28) \u0130nqilab Komit\u0259si v\u0259 XKS (N\u0259rimanovun s\u0259drliyi il\u0259) yarand\u0131 (1). May-iyun aylar\u0131nda f\u0259hl\u0259-k\u0259ndli milisi yarad\u0131ld\u0131 (4). 1920-ci ilin avqustunda Sovet Rusiyas\u0131 il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda Z\u0259ng\u0259zurun m\u00fcbahis\u0259li olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u00fcqavil\u0259 ba\u011fland\u0131 (3). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 1, 4, 3.\"\n},\n{\n\"q\": \"26. 1920-ci il aprelin 27-d\u0259 Bil\u0259c\u0259ri stansiyas\u0131n\u0131n tutulmas\u0131ndan sonra bol\u015fevikl\u0259rin AXC Parlamentin\u0259 verdiyi ultimatumla ba\u011fl\u0131 ba\u015f ver\u0259n prosesd\u0259 hans\u0131 siyasi amil (v\u0259 ya yanl\u0131\u015f \u00fcmid) x\u00fcsusi rol oynad\u0131?\",\n\"options\": [\n\"A) Parlamenti m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn milli ordunun Bak\u0131ya \u00e7ata bilm\u0259m\u0259si v\u0259 qan t\u00f6k\u00fclm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin (v\u0259 onlar\u0131n arxas\u0131nda duran Rusiyan\u0131n) m\u00fcst\u0259qilliyin qorunub saxlan\u0131laca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 verdiyi (lakin sonradan pozulacaq) yalan\u00e7\u0131 t\u0259minatlara, \\\"s\u00fclh\\\" v\u0259dl\u0259rin\u0259 inan\u0131lmas\u0131.\",\n\"B) Parlament \u00fczvl\u0259rinin gizli \u015f\u0259kild\u0259 Da\u015fnaks\u00fctyun partiyas\u0131 il\u0259 s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015f\u0259r\u0259k hakimiyy\u0259ti onlara t\u0259hvil verm\u0259si.\",\n\"C) M.H. Hac\u0131nskinin q\u0259fl\u0259t\u0259n Parlamentin binas\u0131n\u0131 partlatmaq h\u0259d\u0259si il\u0259 b\u00fct\u00fcn deputatlar\u0131 qorxutmas\u0131.\",\n\"D) \u0130ngilis h\u0259rbi komandanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Parlamenti g\u00fcc yolu il\u0259 hakimiyy\u0259td\u0259n imtina etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur etm\u0259si.\",\n\"E) Parlamentin XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunu darmada\u011f\u0131n ed\u0259c\u0259yin\u0259 \u0259min olmas\u0131 v\u0259 ultimatumun f\u0259xrl\u0259 r\u0259dd edilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, ordu k\u00f6m\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259 bilm\u0259di, Parlament t\u0259slim olark\u0259n bol\u015fevikl\u0259rin \\\"m\u00fcst\u0259qilliyin qorunmas\u0131\\\", \\\"t\u0259minat\u00e7\u0131\\\" kimi yalan\u00e7\u0131 v\u0259dl\u0259rin\u0259 inand\u0131, xalq\u0131n q\u0131r\u0131lmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn hakimiyy\u0259t dinc yolla t\u0259hvil verildi. Sonradan is\u0259 Rusiya b\u00fct\u00fcn suverenlik \u0259lam\u0259tl\u0259rini l\u0259\u011fv etdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"27. Eyler-Venn diaqram\u0131 (M\u00fcqavim\u0259t v\u0259 S\u0259b\u0259bl\u0259ri):\\n1. 1920-ci il G\u0259nc\u0259 \u00fcsyan\u0131\\n2. 1920-ci ilin dig\u0259r \u00fcsyanlar\u0131 (Qaraba\u011f, Zaqatala v\u0259 b.)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. Sabiq Az\u0259rbaycan ordusu zabitl\u0259rinin (\u015e\u0131xlinski, Axundzad\u0259 v\u0259 s.) birba\u015fa h\u0259rbi r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259 Qu\u015fqara \u00e7ay\u0131 \u0259traf\u0131nda \u015fidd\u0259tli (1h\u0259ft\u0259lik) d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rl\u0259 f\u0259rql\u0259nirdi; 2. Daha \u00e7ox yerli b\u0259yl\u0259rin, din xadiml\u0259rinin v\u0259 sad\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin m\u00fcqavim\u0259ti \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259zah\u00fcr edirdi; III. H\u0259r ikisi bol\u015fevik (sovet) hakimiyy\u0259tinin amans\u0131z terroruna (\u00c7eka), m\u00fclkiyy\u0259tin m\u00fcsadir\u0259sin\u0259 v\u0259 yerli \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin kobudcas\u0131na pozulmas\u0131na qar\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n haql\u0131 m\u00fcqavim\u0259t h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 idi.\",\n\"B) 1. Yaln\u0131z ingilis zabitl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunurdu; 2. Yaln\u0131z alman \u0259sirl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunurdu; III. H\u0259r ikisi dinc, qans\u0131z n\u00fcmayi\u015fl\u0259rl\u0259 yekunla\u015fd\u0131.\",\n\"C) 1. Da\u015fnaks\u00fctyun partiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nirdi; 2. M\u00fcsavat t\u0259r\u0259find\u0259n l\u0259\u011fv edilirdi; III. H\u0259r ikisind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazan\u0131laraq sovet rejimi y\u0131x\u0131ld\u0131.\",\n\"D) 1. N. N\u0259rimanov t\u0259r\u0259find\u0259n \u015f\u0259xs\u0259n idar\u0259 olunurdu; 2. S. \u015eaumyan t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunurdu; III. H\u0259r ikisi Z\u0259ng\u0259zurun azadl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: G\u0259nc\u0259 \u00fcsyan\u0131 ke\u00e7mi\u015f AXC zabitl\u0259rinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 nizami xarakter da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. Dig\u0259r \u00fcsyanlar \u0259sas\u0259n k\u0259ndlil\u0259r\/b\u0259yl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n idi. Lakin ham\u0131s\u0131 sovet terroruna, s\u0259rt sosial-iqtisadi (m\u00fcsadir\u0259) siyas\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f haql\u0131 milli m\u00fcqavim\u0259t h\u0259r\u0259kat\u0131 idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"28. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 qurun:\\n1. G\u0259nc\u0259 \u00fcsyan\u0131n\u0131n ba\u015flanmas\u0131\\n2. Z\u0259ng\u0259zurun q\u0259rb hiss\u0259sinin (Yuxar\u0131 Z\u0259ng\u0259zurun) Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259sinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131\\n3. Az\u0259rbaycan SSR-in ilk Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si\\n4. XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun Bak\u0131ya daxil olmas\u0131\",\n\"options\": [\n\"A) 4, 1, 3, 2\",\n\"B) 4, 1, 2, 3\",\n\"C) 1, 4, 3, 2\",\n\"D) 4, 2, 1, 3\",\n\"E) 1, 2, 4, 3\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun Bak\u0131ya daxil olmas\u0131: 1920 aprel (4). G\u0259nc\u0259 \u00fcsyan\u0131: 1920 may (1). Az\u0259rbaycan SSR-in ilk Konstitusiyas\u0131: 1921-ci ilin may\u0131nda (1-ci sovetl\u0259r qurultay\u0131nda) (3). Z\u0259ng\u0259zurun q\u0259rb hiss\u0259sinin Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si: 1921-ci ilin yay\u0131nda tam ba\u015fa \u00e7atd\u0131 (2). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 4, 1, 3, 2.\"\n},\n{\n\"q\": \"29. C\u0259dv\u0259l\u0259 \u0259sas\u0259n 1920-ci ilin may-iyun aylar\u0131nda Az\u0259rbaycan \u0130nqilab Komit\u0259sinin q\u0259bul etdiyi dekretl\u0259rin mahiyy\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n| Q\u0259bul edil\u0259n q\u0259rar | M\u0259qs\u0259d v\u0259 ya N\u0259tic\u0259si |\\n| F\u0259hl\u0259-k\u0259ndli milisinin yarad\u0131lmas\u0131 | 1. ? |\\n| Ordunun v\u0259 donanman\u0131n yenid\u0259n t\u0259\u015fkili | 2. ? |\",\n\"options\": [\n\"A) 1. Ke\u00e7mi\u015f AXC polisini \u0259v\u0259z etm\u0259k; 2. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan SSR-ni \u00f6z m\u00f6vcudlu\u011funun ilk anlar\u0131ndan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin \u0259n m\u00fch\u00fcm atributu olan m\u00fcst\u0259qil ordu saxlamaq h\u00fcququndan m\u0259hrum ed\u0259r\u0259k ordunu Sovet Rusiyas\u0131 Q\u0131z\u0131l Ordusunun t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evirm\u0259k.\",\n\"B) 1. B\u0259y v\u0259 xanlar\u0131n \u0259mlak\u0131n\u0131 qorumaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131; 2. XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Orduya qar\u015f\u0131 silahl\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn milli q\u00fcvv\u0259l\u0259ri gizli \u015f\u0259kild\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259r etm\u0259k.\",\n\"C) 1. \u015eimali Qafqazda a\u011fqvardiya\u00e7\u0131larla m\u00fcbariz\u0259 aparacaq x\u00fcsusi qo\u015fun n\u00f6v\u00fc yaratmaq; 2. X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 ingilis donanmas\u0131n\u0131 m\u0259\u011flub ed\u0259r\u0259k qovmaq.\",\n\"D) 1. Yaln\u0131z Z\u0259ng\u0259zuru erm\u0259ni silahl\u0131lar\u0131ndan t\u0259mizl\u0259m\u0259k; 2. G\u00fcrc\u00fcstanla yeni h\u0259rbi-m\u00fcdafi\u0259 pakt\u0131 imzalama\u011fa z\u0259min yaratmaq.\",\n\"E) 1. B\u00fct\u00fcn m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemini k\u00f6k\u00fcnd\u0259n l\u0259\u011fv etm\u0259k; 2. Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n h\u0259rbi d\u0259st\u0259yini q\u0259bul ed\u0259r\u0259k Qafqaz \u0130slam Ordusunu b\u0259rpa etm\u0259k.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, polisin \u0259v\u0259zin\u0259 f\u0259hl\u0259-k\u0259ndli milisi yarad\u0131ld\u0131. Ordunun yenid\u0259n t\u0259\u015fkili q\u0259rar\u0131 is\u0259 Az\u0259rbaycan ordusunun Sovet Rusiyas\u0131 ordusunun t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131lmas\u0131, y\u0259ni respublikan\u0131n ordu saxlamaq h\u00fcququndan m\u0259hrum edilm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi.\"\n},\n{\n\"q\": \"30. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Az\u0259rbaycan tarixind\u0259ki m\u0259\u011flubiyy\u0259tl\u0259r):\\n1. AXC-nin 1920-ci il aprel istilas\u0131\\n2. 1920-ci il may G\u0259nc\u0259 \u00fcsyan\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131lmas\u0131\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. Parlamentin ultimatumla v\u0259 dinc yolla (aldad\u0131c\u0131 v\u0259dl\u0259rl\u0259) hakimiyy\u0259ti t\u0259hvil verm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdi; 2. Sabiq milli ordu zabitl\u0259rinin (v\u0259 xalq\u0131n) q\u0259hr\u0259mancas\u0131na silahl\u0131 m\u00fcqavim\u0259ti v\u0259 b\u00f6y\u00fck qan t\u00f6k\u00fclm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdi; III. H\u0259r iki hadis\u0259d\u0259 XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259si v\u0259 bol\u015fevik (sovet) ekspansiyas\u0131 (v\u0259 daxili x\u0259yan\u0259tl\u0259r\/erm\u0259ni faktoru) Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik arzular\u0131n\u0131n \u0259zilm\u0259sind\u0259 h\u0259lledici rol oynam\u0131\u015fd\u0131r.\",\n\"B) 1. Yaln\u0131z xarici k\u0259\u015ffiyyat (ingilisl\u0259r) t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu; 2. Yaln\u0131z N. N\u0259rimanov t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259rbi d\u0259st\u0259k alm\u0131\u015fd\u0131; III. H\u0259r ikisi Osmanl\u0131 ordusunun q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131.\",\n\"C) 1. \u015eimal s\u0259rh\u0259dl\u0259rini Rusiya Federasiyas\u0131na tabe etmi\u015fdi; 2. C\u0259nub s\u0259rh\u0259dl\u0259rini \u0130rana t\u0259hvil vermi\u015fdi; III. H\u0259r ikisind\u0259 \\\"M\u00fcsavat\\\" d\u0259rhal kommunist ideologiyas\u0131n\u0131 q\u0259bul etmi\u015fdi.\",\n\"D) 1. Neftin xaric\u0259 sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 tamamil\u0259 dayand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131; 2. B\u00fct\u00fcn neft quyular\u0131n\u0131 yand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131; III. H\u0259r iki hadis\u0259d\u0259 rus matroslar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fdi.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: AXC s\u00fcqut ed\u0259nd\u0259 parlament dinc yolla t\u0259slim oldu. G\u0259nc\u0259 \u00fcsyan\u0131 is\u0259 qanl\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f (Qu\u015fqara \u00e7ay\u0131 q\u0131r\u011f\u0131n\u0131) oldu. H\u0259r ikisind\u0259 h\u0259lledici q\u00fcvv\u0259 XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordu, bol\u015fevik istilas\u0131 v\u0259 erm\u0259ni faktorudur (x\u0259yan\u0259t\/b\u0259l\u0259d\u00e7ilik).\"\n},\n{\n\"q\": \"31. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nS\u0259b\u0259b: Az\u0259rbaycanda c\u0259miyy\u0259tin t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 m\u00fclki (xan, b\u0259y, a\u011fa) r\u00fctb\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259sinin l\u0259\u011fv edilm\u0259si, b\u00fct\u00fcn xan, b\u0259y, v\u0259qf v\u0259 kils\u0259 torpaqlar\u0131n\u0131n m\u00fcsadir\u0259 edil\u0259r\u0259k guya t\u0259m\u0259nnas\u0131z olaraq k\u0259ndlil\u0259rin s\u0259r\u0259ncam\u0131na verilm\u0259si dekreti.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) K\u00f6hn\u0259 elitan\u0131n v\u0259 sahibkarlar\u0131n c\u0259miyy\u0259tin d\u00fc\u015fm\u0259ni (\\\"xalq d\u00fc\u015fm\u0259ni\\\") elan edilm\u0259sin\u0259, onlar\u0131n k\u00fctl\u0259vi h\u0259bsl\u0259rin\u0259, \\\"\u00c7eka\\\" terroruna v\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 s\u00fcni sinfi qar\u015f\u0131durman\u0131n (nifr\u0259tin) q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na h\u00fcquqi-ideoloji z\u0259min yaranmas\u0131.\",\n\"B) B\u00fct\u00fcn xan v\u0259 b\u0259yl\u0259rin k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq f\u0259hl\u0259 sinfin\u0259 ke\u00e7m\u0259si v\u0259 kolxozlara r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259si.\",\n\"C) K\u0259ndlil\u0259rin d\u0259rhal z\u0259nginl\u0259\u015f\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan SSR-in b\u00fcdc\u0259sini milyardlarla q\u0131z\u0131lla t\u0259min etm\u0259si.\",\n\"D) Kils\u0259 v\u0259 v\u0259qf m\u00fclkl\u0259rinin d\u0259rhal xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259, x\u00fcsus\u0259n \u0130rana v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstana sat\u0131lmas\u0131.\",\n\"E) R\u00fctb\u0259l\u0259rin l\u0259\u011fvinin d\u0259rhal b\u00fct\u00fcn C\u0259nubi Qafqazda monarxiyan\u0131n b\u0259rpas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xarmas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: M\u00fclkiyy\u0259tin v\u0259 r\u00fctb\u0259l\u0259rin l\u0259\u011fvi, sinifsiz (amma sinfi m\u00fcbariz\u0259y\u0259 \u0259saslanan) rejim \\\"\u00c7eka\\\"n\u0131n \u0259li il\u0259 \u0259vv\u0259lki z\u00fcmr\u0259l\u0259ri (varl\u0131lar\u0131, ziyal\u0131lar\u0131, b\u0259yl\u0259ri) \\\"\u015f\u00fcbh\u0259li \u00fcns\u00fcr\\\" elan ed\u0259r\u0259k terror etm\u0259sin\u0259 v\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlara\/repressiyalara yol a\u00e7d\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"32. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 qanunauy\u011funlu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nS\u0259b\u0259b: Bol\u015fevik hakimiyy\u0259tinin yerli \u015f\u0259raiti n\u0259z\u0259r\u0259 almadan Az\u0259rbaycan\u0131n sosial-iqtisadi v\u0259 siyasi h\u0259yat\u0131nda s\u0259rt, k\u00f6kl\u00fc d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r aparmas\u0131 (torpaqlar\u0131n, m\u00fclkiyy\u0259tin m\u00fcsadir\u0259si), amans\u0131z \\\"\u00c7eka\\\" terroru t\u0259tbiq etm\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) D\u0259rin siyasi b\u00f6hran\u0131n yeti\u015fm\u0259si v\u0259 yerl\u0259rd\u0259 (G\u0259nc\u0259d\u0259, Qaraba\u011fda, Zaqatalada) sovet hakimiyy\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 g\u00fccl\u00fc m\u00fcqavim\u0259t h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n (silahl\u0131 \u00fcsyanlar\u0131n) ba\u015flanmas\u0131.\",\n\"B) Xalq\u0131n bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri sevincl\u0259 qar\u015f\u0131layaraq b\u00fct\u00fcn respublika \u0259razisind\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 kolxozlar yaratmas\u0131.\",\n\"C) \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131n bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 r\u0259smi m\u00fctt\u0259fiq m\u00fcqavil\u0259si imzalayaraq hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131tmas\u0131.\",\n\"D) Bol\u015fevikl\u0259rin d\u0259rhal geri \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etm\u0259si.\",\n\"E) \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n d\u0259rhal C\u0259nubi Az\u0259rbaycanla birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k b\u00fct\u00f6v, vahid d\u00f6vl\u0259t qurmas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: S\u0259rt siyas\u0259t, \\\"\u00c7eka\\\" terroru v\u0259 yerli \u015f\u0259raitin n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmamas\u0131 d\u0259rin b\u00f6hran yaratd\u0131 v\u0259 G\u0259nc\u0259 ba\u015fda olmaqla yerl\u0259rd\u0259 sovet hakimiyy\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 qanl\u0131 \u00fcsyanlar\u0131n (m\u00fcqavim\u0259t h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n) alovlanmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.\"\n},\n{\n\"q\": \"33. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Az\u0259rbaycan\u0131n iki b\u00f6y\u00fck respublika d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn icraedici ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131):\\n1. F\u0259t\u0259li xan Xoyski v\u0259 N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yli (AXC d\u00f6vr\u00fc)\\n2. N\u0259riman N\u0259rimanov (Az\u0259rbaycan SSR-in ilk d\u00f6vr\u00fc)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. Milli v\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda azad se\u00e7ilmi\u015f parlament\u0259 hesab ver\u0259n Nazirl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259drl\u0259ri kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r; 2. Bol\u015fevik i\u015f\u011fal\u0131 \u015f\u0259raitind\u0259 Moskvadan as\u0131l\u0131 olan \u0130nqilab Komit\u0259sinin v\u0259 Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin s\u0259dri kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir; III. H\u0259r biri m\u00fcxt\u0259lif siyasi rejiml\u0259r v\u0259 tarixi \u015f\u0259rait daxilind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ali icraedici hakimiyy\u0259t orqan\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rdir.\",\n\"B) 1. Yaln\u0131z Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259sm\u0259n t\u0259yin edilmi\u015fdil\u0259r; 2. Yaln\u0131z ingilis general\u0131 Tomson t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259yin edilmi\u015fdi; III. Onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 Qori M\u00fc\u0259lliml\u0259r Seminariyas\u0131n\u0131n m\u0259zunu idil\u0259r.\",\n\"C) 1. Aqrar islahat\u0131 tam \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdil\u0259r; 2. Torpaq islahat\u0131n\u0131 r\u0259dd edib m\u00fclk\u0259darlar\u0131 qorumu\u015fdu; III. H\u0259r \u00fc\u00e7 \u015f\u0259xsiyy\u0259t Z\u0259ng\u0259zuru erm\u0259nil\u0259r\u0259 ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015fd\u0131.\",\n\"D) 1. Paytaxt\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259lik G\u0259nc\u0259 elan etmi\u015fdil\u0259r; 2. Paytaxt\u0131 d\u0259rhal Moskvaya k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc; III. H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc eyni partiyan\u0131n (\\\"M\u00fcsavat\\\"\u0131n) liderl\u0259ri idi.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 blokunda qeyd edilir ki, F.Xoyski, N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yli v\u0259 N\u0259riman N\u0259rimanov icraedici hakimiyy\u0259t orqan\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015fl\u0259r. AXC d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Nazirl\u0259r \u015euras\u0131, sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (N\u0259rimanov) Xalq Komissarlar\u0131 Soveti (XKS) m\u00f6vcud idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"34. T\u0259hlil (DoK 4): Az\u0259rbaycan SSR-in yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk ill\u0259rd\u0259 (1920-1921) m\u0259rk\u0259zin (Moskvan\u0131n) siyas\u0259tind\u0259 hans\u0131 ikiuzl\u00fcl\u00fck (geosiyasi manipulyasiya) Z\u0259ng\u0259zur m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 daha bariz \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rdi?\",\n\"options\": [\n\"A) Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131 \\\"m\u00fcst\u0259qil\\\" sovet respublikas\u0131 kimi tan\u0131y\u0131r v\u0259 qoruyaca\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan edirdi, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 onun tarixi v\u0259 ayr\u0131lmaz torpaqlar\u0131ndan (Z\u0259ng\u0259zurdan) \u015firnikl\u0259ndirici \\\"h\u0259diyy\u0259\\\" kimi istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Erm\u0259nistan\u0131 sovetl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn par\u00e7alay\u0131b onlara pe\u015fk\u0259\u015f edirdi.\",\n\"B) Z\u0259ng\u0259zuru d\u0259rhal ingilis \u015firk\u0259tl\u0259rin\u0259 sat\u0131r, lakin \u0259ld\u0259 edil\u0259n g\u0259liri Az\u0259rbaycan b\u00fcdc\u0259sin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcrd\u00fc.\",\n\"C) H\u0259m Az\u0259rbaycan\u0131, h\u0259m d\u0259 Erm\u0259nistan\u0131 m\u00fcst\u0259qil kapitalist d\u00f6vl\u0259tl\u0259r kimi t\u0259rk edib Z\u0259ng\u0259zuru s\u00fclhm\u0259raml\u0131 zona elan edirdi.\",\n\"D) Z\u0259ng\u0259zuru tamamil\u0259 bo\u015faldaraq orada yaln\u0131z q\u0131rm\u0131z\u0131 ordu \u0259sg\u0259rl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn poliqon yarad\u0131rd\u0131.\",\n\"E) Z\u0259ng\u0259zuru qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn Osmanl\u0131 ordusundan k\u00f6m\u0259k ist\u0259yir v\u0259 \\\"T\u0259c\u0259dd\u00fcd\\\" partiyas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: D\u0259rslikd\u0259ki faktlara \u0259sas\u0259n, Moskva Az\u0259rbaycan\u0131n \\\"b\u00f6l\u00fcnm\u0259zliyind\u0259n\\\" d\u0259m vursa da, Erm\u0259nistan\u0131 sovetl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 1920-ci ilin avqustunda (v\u0259 1921-d\u0259) Z\u0259ng\u0259zuru ona verdi. Bu, imperiya siyas\u0259tinin \u0259n k\u0259skin iki\u00fczl\u00fcl\u00fcy\u00fc (manipulyasiyas\u0131) idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"35. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini tap\u0131n:\\nS\u0259b\u0259b: Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 \\\"s\u00fclhsev\u0259r\\\" v\u0259 \\\"demokratik\\\" d\u00f6vl\u0259t obraz\u0131na z\u0259r\u0259r verm\u0259m\u0259k ist\u0259yi v\u0259 a\u00e7\u0131q m\u00fcdaxil\u0259d\u0259n ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 \u00e7\u0259kinm\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) 1920-ci ilin yanvar-mart aylar\u0131nda AXC h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 diplomatik t\u0259zyiq vasit\u0259si kimi nota m\u00fcbadil\u0259si aparmas\u0131 v\u0259 \u015eimali Qafqazdak\u0131 a\u011fqvardiya\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131 birg\u0259 m\u00fcbariz\u0259 t\u0259klif etm\u0259si.\",\n\"B) Rusiyan\u0131n d\u0259rhal AXC-nin m\u00fcst\u0259qilliyini tan\u0131yan beyn\u0259lxalq s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalamas\u0131 v\u0259 neft iddias\u0131ndan \u0259l \u00e7\u0259km\u0259si.\",\n\"C) Bol\u015fevikl\u0259rin Bak\u0131ya h\u00fccum etm\u0259kd\u0259n imtina edib yaln\u0131z C\u0259nubi Az\u0259rbaycana y\u00fcr\u00fc\u015f etm\u0259si.\",\n\"D) XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun d\u0259rhal da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 v\u0259 silahlar\u0131n\u0131n yerli az\u0259rbaycanl\u0131lara paylanmas\u0131.\",\n\"E) Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131 Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tin\u0259 daxil etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Paris s\u00fclh konfrans\u0131na x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259 g\u00f6nd\u0259rm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, Sovet h\u00f6kum\u0259ti s\u00fclhsev\u0259r obraz\u0131na z\u0259r\u0259r vurmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q m\u00fcdaxil\u0259d\u0259n \u00e7\u0259kinir, diplomatik t\u0259zyiq vasit\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k nota m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131r v\u0259 a\u011fqvardiya\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131 ittifaq t\u0259klif edirdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"36. M\u0259ntiqi z\u0259nciri davam etdirin:\\nSovet Rusiyas\u0131n\u0131n t\u0259crid v\u0259 i\u015f\u011fal siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 AXC-ni beyn\u0259lxalq d\u0259st\u0259kd\u0259n m\u0259hrum etm\u0259si \u2794 Siyasi b\u00f6hran i\u00e7ind\u0259 olan M.H. Hac\u0131nski h\u00f6kum\u0259tinin formala\u015fa bilm\u0259m\u0259si \u2794 Aprelin 27-d\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin (AKP-nin) ad\u0131ndan Parlament\u0259 ultimatum verilm\u0259si v\u0259 hakimiyy\u0259tin t\u0259hvil al\u0131nmas\u0131 \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) M\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq b\u00fct\u00fcn s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rin Az\u0259rbaycan \u0130nqilab Komit\u0259sinin (Az\u0130Q) v\u0259 Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin (XKS) \u0259lin\u0259 ke\u00e7m\u0259si, d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin m\u00fch\u00fcm atributlar\u0131n\u0131n (ordu, m\u0259hk\u0259m\u0259) l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k sovet Rusiyas\u0131 sistemin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n\"B) Bol\u015fevikl\u0259rin d\u0259rhal AXC-nin t\u0259rkibind\u0259 \\\"M\u00fcsavat\\\"la koalisiya yarad\u0131b ortaq idar\u0259\u00e7iliy\u0259 ke\u00e7m\u0259si.\",\n\"C) \u0130ngilt\u0259r\u0259nin BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131 \u00e7a\u011f\u0131raraq m\u00fcdaxil\u0259ni pisl\u0259m\u0259si.\",\n\"D) Az\u0259rbaycan SSR-in d\u0259rhal SSR\u0130 adl\u0131 ittifaq yaradaraq Leninl\u0259 eyni h\u00fcquqlara sahib olmas\u0131.\",\n\"E) Milli \u015euran\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini gizli \u015f\u0259kild\u0259 davam etdir\u0259r\u0259k G\u0259nc\u0259d\u0259 alternativ d\u00f6vl\u0259t elan etm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: Parlament t\u0259slim olduqdan sonra (Aprel istilas\u0131), ali idar\u0259etm\u0259 Az\u0130Q v\u0259 XKS-in (N\u0259rimanovun s\u0259drliyi il\u0259) \u0259lin\u0259 ke\u00e7di v\u0259 k\u00f6hn\u0259 atributlar (ordu, polis) l\u0259\u011fv edilib Sovet modelin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131 (f\u0259hl\u0259-k\u0259ndli milisi, millil\u0259\u015fdirm\u0259 v\u0259 s.).\"\n},\n{\n\"q\": \"37. M\u0259ntiqi z\u0259nciri davam etdirin:\\nSovet Rusiyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259si \u2794 Siyasi r\u0259qibl\u0259ri, ziyal\u0131lar\u0131, ke\u00e7mi\u015f zabitl\u0259ri v\u0259 b\u0259yl\u0259ri m\u0259hv etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Komissiyan\u0131n (\u00c7ekan\u0131n) yarad\u0131lmas\u0131 \u2794 T\u0259kc\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n \\\"xalq d\u00fc\u015fm\u0259ni\\\", \\\"\u015f\u00fcbh\u0259li \u00fcns\u00fcr\\\" ad\u0131 il\u0259 h\u0259bs edilm\u0259si, g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259si v\u0259 ya s\u00fcrg\u00fcn edilm\u0259si \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) C\u0259miyy\u0259td\u0259 vahim\u0259, qorxu m\u00fchitinin yarad\u0131lmas\u0131, milli q\u00fcvv\u0259l\u0259rin v\u0259 genefondun z\u0259ifl\u0259dilm\u0259si, lakin eyni zamanda xalqda sovet rejimin\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259z\u0259bin artaraq G\u0259nc\u0259, Qaraba\u011f v\u0259 Zaqatalada silahl\u0131 \u00fcsyanlara \u00e7evrilm\u0259si.\",\n\"B) \\\"\u00c7eka\\\" r\u0259hb\u0259rliyinin d\u0259rhal xalqdan r\u0259sm\u0259n \u00fczr ist\u0259y\u0259r\u0259k f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rmas\u0131.\",\n\"C) B\u00fct\u00fcn m\u0259hbuslar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 amnistiyaya d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259t v\u0259zif\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259yin olunmas\u0131.\",\n\"D) Bu terrorun yaln\u0131z erm\u0259ni v\u0259 rus v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lm\u0259si, az\u0259rbaycanl\u0131lara toxunulmamas\u0131.\",\n\"E) Xalq\u0131n k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 b\u00fct\u00fcn silahlar\u0131n\u0131 t\u0259hvil ver\u0259r\u0259k repressiyalar\u0131 tam d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: D\u0259rslikd\u0259 qeyd edilir ki, \\\"\u00c7eka\\\"n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irdiyi bu s\u0259rt siyas\u0259t v\u0259 amans\u0131z terror h\u0259m qorxu yarad\u0131r, h\u0259m d\u0259 tezlikl\u0259 siyasi b\u00f6hrana, yerl\u0259rd\u0259 ciddi naraz\u0131l\u0131qlara v\u0259 xalq\u0131n bol\u015fevik hakimiyy\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcqavim\u0259t h\u0259r\u0259kat\u0131na (G\u0259nc\u0259 \u00fcsyan\u0131 v\u0259 s.) ba\u015flamas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.\"\n},\n{\n\"q\": \"38. M\u0259ntiqi z\u0259nciri davam etdirin:\\nSovet Rusiyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131 sovetl\u0259\u015fdirdikd\u0259n sonra dig\u0259r C\u0259nubi Qafqaz respublikalar\u0131n\u0131 da (Erm\u0259nistan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131) i\u015f\u011fal etm\u0259k plan\u0131 \u2794 Erm\u0259nil\u0259ri sovet hakimiyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131ndan (Z\u0259ng\u0259zurdan) \u015firnikl\u0259ndirici (r\u00fc\u015fv\u0259t) vasit\u0259 kimi istifad\u0259 edilm\u0259si \u2794 1920-ci ilin noyabr\u0131nda Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyinin Moskvan\u0131n t\u0259zyiqi alt\u0131nda bu \u0259razi itkisin\u0259 raz\u0131 olmas\u0131 \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) 1921-ci ilin yay\u0131nda Z\u0259ng\u0259zurun q\u0259rb (yuxar\u0131) hiss\u0259sinin Erm\u0259nistana r\u0259sm\u0259n ilhaq edilm\u0259si v\u0259 Nax\u00e7\u0131vanla Az\u0259rbaycan\u0131n qalan hiss\u0259si aras\u0131nda quru \u0259laq\u0259sinin daimi k\u0259silm\u0259si (par\u00e7alanmas\u0131).\",\n\"B) Z\u0259ng\u0259zurda d\u0259rhal m\u00fcst\u0259qil \\\"Araz T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259ti\\\"nin yaranmas\u0131 v\u0259 Sovet Rusiyas\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259y\u0259 ba\u015flamas\u0131.\",\n\"C) Erm\u0259nistan\u0131n Z\u0259ng\u0259zuru q\u0259bul etm\u0259yib \u0259v\u0259zind\u0259 Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sinin tamam\u0131n\u0131 eyni g\u00fcnd\u0259 i\u015f\u011fal etm\u0259si.\",\n\"D) C\u0259nubi Qafqaz Seyminin yenid\u0259n canlanaraq bu \u0259razi b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmas\u0131.\",\n\"E) \u0130ngilt\u0259r\u0259nin BMT-y\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k Z\u0259ng\u0259zuru beyn\u0259lxalq s\u00fclhm\u0259raml\u0131 zonaya \u00e7evirm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259ki birba\u015fa xronologiya v\u0259 s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259: noyabr 1920-d\u0259 q\u0259rar verildi, 1921-ci ilin yay\u0131nda is\u0259 q\u0259rb hiss\u0259si tam Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirildi v\u0259 quru \u0259laq\u0259miz k\u0259sildi.\"\n},\n{\n\"q\": \"39. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r (Tarixi T\u0259krarlar - DoK 4): XIX y\u00fczilliyin 30-cu ill\u0259rind\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda Rusiya imperiyas\u0131na qar\u015f\u0131 ba\u015f vermi\u015f Quba, \u015e\u0259ki \u00fcsyanlar\u0131 il\u0259 XX y\u00fczilliyin 20-ci ill\u0259rind\u0259 (G\u0259nc\u0259, Qaraba\u011f) Sovet Rusiyas\u0131na qar\u015f\u0131 ba\u015f vermi\u015f \u00fcsyanlar\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm siyasi-h\u0259rbi ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r iki d\u00f6vrd\u0259 \u00fcsyanlar\u0131n xarici i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 (v\u0259 m\u0259rk\u0259zi rus) z\u00fclm\u00fcn\u0259, m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 (v\u0259 s\u0259rt iqtisadi talana) qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, q\u00fcvv\u0259l\u0259r nisb\u0259tinin qeyri-b\u0259rab\u0259r olmas\u0131 (d\u00fc\u015fm\u0259nin nizami, g\u00fccl\u00fc ordusu) s\u0259b\u0259bind\u0259n amans\u0131zl\u0131qla yat\u0131r\u0131laraq m\u0259\u011flub olmalar\u0131.\",\n\"B) H\u0259r iki d\u00f6vrd\u0259 \u00fcsyanlara yaln\u0131z islam din xadiml\u0259rinin (\u015feyxl\u0259rin) r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259si v\u0259 teokratik d\u00f6vl\u0259t qurmaq m\u0259qs\u0259di g\u00fcdm\u0259l\u0259ri.\",\n\"C) H\u0259r iki d\u00f6vrd\u0259 \u00fcsyan\u00e7\u0131lar\u0131n Osmanl\u0131 ordusundan birba\u015fa top\u00e7u v\u0259 s\u00fcvari yard\u0131m\u0131 alaraq paytaxt\u0131 i\u015f\u011faldan azad etm\u0259l\u0259ri.\",\n\"D) H\u0259r iki \u00fcsyan\u0131n m\u0259hz \u0130ngilt\u0259r\u0259 k\u0259\u015ffiyyat\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n planla\u015fd\u0131r\u0131laraq maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn bu \u00fcsyanlar\u0131n yaln\u0131z k\u0259ndli k\u00fctl\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 edilib milli b\u0259yl\u0259r\u0259 v\u0259 ziyal\u0131lara qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131l\u0131nda a\u00e7\u0131qca yaz\u0131l\u0131b: XIX y\u00fczilliyin 30-cu v\u0259 XX y\u00fczilliyin 20-ci ill\u0259rind\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda ruslara qar\u015f\u0131 \u00fcsyanlar\u0131n ba\u015f verm\u0259si, q\u00fcvv\u0259l\u0259r nisb\u0259tinin qeyri-b\u0259rab\u0259r olmas\u0131 s\u0259b\u0259bil\u0259 m\u0259\u011flub olmalar\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"40. Bloksxemd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 tamamlay\u0131n:\\n1920-ci il aprelin 27-si XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun Bak\u0131ya girm\u0259si \u2794 M\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq ali qanunverici hakimiyy\u0259ti Az\u0259rbaycan \u0130nqilab Komit\u0259sinin icra etm\u0259si \u2794 1921-ci ilin may\u0131nda Az\u0259rbaycan SSR-in ilk Konstitusiyas\u0131n\u0131n (\u018fsas qanununun) q\u0259bulu \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) Konstitusiyaya uy\u011fun olaraq \u0130nqilab Komit\u0259sinin l\u0259\u011fv edilm\u0259si, ali qanunverici hakimiyy\u0259tin Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sind\u0259 (M\u0130K), icraedici hakimiyy\u0259tin is\u0259 Xalq Komissarlar\u0131 Sovetind\u0259 (XKS) c\u0259ml\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 \\\"sovet milli d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun\\\" h\u00fcquqi c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcn\u00fcn ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259sinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131.\",\n\"B) B\u00fct\u00fcn s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rin C\u0259nubi Qafqaz Seymin\u0259 veril\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan SSR-in l\u0259\u011fv edilm\u0259si.\",\n\"C) Konstitusiyan\u0131n d\u0259rhal qada\u011fan edil\u0259r\u0259k h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259tin r\u0259sm\u0259n 1937-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r uzad\u0131lmas\u0131.\",\n\"D) N. N\u0259rimanovun etiraz ed\u0259r\u0259k Moskvaya qo\u015fun yeritm\u0259si.\",\n\"E) Respublikan\u0131n r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dilinin yaln\u0131z rus dili elan edilm\u0259si v\u0259 M\u0130K-in Tiflis\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: Konstitusiyan\u0131n t\u0259l\u0259bin\u0259 uy\u011fun olaraq Az\u0130Q l\u0259\u011fv edildi. Qanunverici hakimiyy\u0259t qurultayda se\u00e7ilmi\u015f M\u0130K-\u0259, icraedici is\u0259 XKS-\u0259 verildi. Bel\u0259likl\u0259 h\u00fcquqi t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl ba\u015fa \u00e7atd\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"41. 1920-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanda ba\u015f vermi\u015f siyasi prosesl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n qurumlar\u0131 (v\u0259 ya q\u00fcvv\u0259l\u0259ri) onlar\u0131n s\u0259ciyy\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131n:\\n1. Az\u0259rbaycan Kommunist (bol\u015fevik) Partiyas\u0131 (AKP)\\n2. XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordu\\n3. M.H.Hac\u0131nski t\u0259r\u0259find\u0259n qurulma\u011fa c\u0259hd edil\u0259n h\u00f6kum\u0259t kabineti\\na. Az\u0259rbaycanda sosial bazas\u0131 \u00e7ox m\u0259hdud olan, d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fini t\u0259kba\u015f\u0131na h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 imkan\u0131 \u00e7atmayan v\u0259 xarici m\u00fcdaxil\u0259y\u0259 \u00fcmid ed\u0259n t\u0259\u015fkilat.\\nb. Sosialistl\u0259rin v\u0259 \\\"M\u00fcsavat\\\"\u0131n bir hiss\u0259sinin imtinas\u0131, h\u0259m\u00e7inin kommunistl\u0259rin q\u0259sd\u0259n i\u015ftirak etm\u0259m\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n formala\u015fa bilm\u0259y\u0259n v\u0259 siyasi b\u00f6hran\u0131 d\u0259rinl\u0259\u015fdir\u0259n qurum.\\nc. 1920-ci il aprelin 27-d\u0259 Bil\u0259c\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, Bak\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131n\u0131 ba\u015fa \u00e7atd\u0131ran v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 son qoyan xarici h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259.\",\n\"options\": [\n\"A) 1-a, 2-c, 3-b\",\n\"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n\"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n\"D) 1-a, 2-b, 3-c\",\n\"E) 1-c, 2-b, 3-a\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: AKP sosial bazas\u0131 z\u0259if olan v\u0259 i\u015f\u011fala \u00fcmid ed\u0259n partiya idi (1-a). XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordu aprelin 27-d\u0259 Bil\u0259c\u0259rini tutub i\u015f\u011fal\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdi (2-c). M.H.Hac\u0131nski b\u00f6hran s\u0259b\u0259bind\u0259n h\u00f6kum\u0259ti qura bilm\u0259di (3-b).\"\n},\n{\n\"q\": \"42. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r (DoK 4): \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycanda XIX \u0259srin \u0259vv\u0259lind\u0259 t\u0259tbiq etdiyi m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 (k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259) siyas\u0259ti il\u0259 1920-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-in ilk ill\u0259rind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 m\u00fclkiyy\u0259t siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 f\u0259lak\u0259tli ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r iki d\u00f6vrd\u0259 yerli \u0259halinin (b\u0259yl\u0259rin, sahibkarlar\u0131n) torpaq m\u00fclkiyy\u0259tinin zorla \u0259lind\u0259n al\u0131nmas\u0131 (m\u00fcsadir\u0259 edilm\u0259si), iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliyin bo\u011fulmas\u0131 v\u0259 \u00f6lk\u0259 s\u0259rv\u0259tl\u0259rinin m\u0259rk\u0259zi imperiyan\u0131n maraqlar\u0131na xidm\u0259t ed\u0259c\u0259k \u015f\u0259kild\u0259 (talan\u00e7\u0131 m\u0259nims\u0259nilm\u0259si) b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si.\",\n\"B) H\u0259r iki d\u00f6vrd\u0259 torpaqlar\u0131n d\u0259rhal xarici investorlara (ingilis, frans\u0131z) sat\u0131lmas\u0131 v\u0259 kapitalizmin tam azad bazar\u0131n\u0131n qurulmas\u0131.\",\n\"C) H\u0259r iki siyas\u0259tin n\u0259tic\u0259sind\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin b\u00f6y\u00fck m\u00fclk\u0259darlara \u00e7evril\u0259r\u0259k \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri almas\u0131.\",\n\"D) H\u0259r iki d\u00f6vrd\u0259 m\u00fcs\u0259lman ruhanil\u0259rin\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 torpaqlar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131 v\u0259 teokratik rejimin d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn islahatlar\u0131n \\\"Difai\\\" partiyas\u0131n\u0131n gizli q\u0259rarlar\u0131 il\u0259 idar\u0259 olunmas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: \u0130st\u0259r \u00e7ar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 x\u0259zin\u0259 torpaqlar\u0131 ad\u0131 il\u0259 m\u00fcsadir\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 bol\u015fevikl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259y-v\u0259qf torpaqlar\u0131n\u0131n m\u00fcsadir\u0259si (millil\u0259\u015fdirm\u0259) yerli elitan\u0131n iqtisadi dayaqlar\u0131n\u0131 sars\u0131td\u0131, h\u0259r iki halda m\u0259rk\u0259zi rus imperiyas\u0131 \u00f6z i\u015f\u011fal\u00e7\u0131\/talan\u00e7\u0131 maraqlar\u0131n\u0131 t\u0259min edirdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"43. 1920-1921-ci ill\u0259rd\u0259 Z\u0259ng\u0259zurun q\u0259sb edilm\u0259sinin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 (v\u0259 bu g\u00fcn) Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131 \u0259n f\u0259lak\u0259tli co\u011frafi-siyasi n\u0259tic\u0259 n\u0259 oldu?\",\n\"options\": [\n\"A) Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana verilm\u0259si il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim Nax\u00e7\u0131van diyar\u0131 v\u0259 birba\u015fa quru yolu il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259si k\u0259sildi, \u00f6lk\u0259miz iki ayr\u0131 co\u011frafi par\u00e7aya b\u00f6l\u00fcnd\u00fc.\",\n\"B) Z\u0259ng\u0259zurun itirilm\u0259si Bak\u0131n\u0131n su t\u0259chizat\u0131n\u0131 tamamil\u0259 m\u0259hv etdi.\",\n\"C) B\u00fct\u00fcn Qaraba\u011f da\u011fl\u0131q zonas\u0131 avtomatik olaraq \u0130ran\u0131n t\u0259rkibin\u0259 ke\u00e7di.\",\n\"D) Z\u0259ng\u0259zurla birlikd\u0259 L\u0259nk\u0259ran v\u0259 Astara \u0259razil\u0259ri d\u0259 Erm\u0259nistana verildi.\",\n\"E) Bu q\u0259rar n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-in paytaxt\u0131 G\u0259nc\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana (Yuxar\u0131\/Q\u0259rb hiss\u0259sinin) verilm\u0259si il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas g\u00f6vd\u0259si il\u0259 Nax\u00e7\u0131van aras\u0131nda quru \u0259laq\u0259si k\u0259sildi (co\u011frafi fakt).\"\n},\n{\n\"q\": \"44. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. 1920-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 m\u00fch\u00fcm siyasi-h\u00fcquqi t\u0259sisatlar v\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259r:\\n| T\u0259sisat \/ S\u0259n\u0259d | Mahiyy\u0259ti \/ Funksiyas\u0131 |\\n| Az\u0259rbaycan SSR-in ilk Konstitusiyas\u0131 | 1. ? |\\n| F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Komissiya (\u00c7eka) | 2. ? |\",\n\"options\": [\n\"A) 1. M\u0259tbuat, s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131, mill\u0259tl\u0259rin h\u00fcquq b\u0259rab\u0259rliyini elan ed\u0259n, amma praktikada Moskvan\u0131n irad\u0259sini s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdir\u0259n \u018fsas qanun; 2. Siyasi r\u0259qibl\u0259ri, ziyal\u0131 v\u0259 burjuaziyan\u0131 m\u0259hv ed\u0259n, m\u0259hk\u0259m\u0259siz g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259 v\u0259 s\u00fcrg\u00fcn q\u0259rarlar\u0131 ver\u0259n repressiya aparat\u0131.\",\n\"B) 1. Neftin q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 sat\u0131lmas\u0131n\u0131 qanunil\u0259\u015fdir\u0259n iqtisadi nizamnam\u0259; 2. S\u0259hiyy\u0259 sistemini idar\u0259 ed\u0259n qurum.\",\n\"C) 1. AXC d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f ilk milli qanunlar toplusu; 2. Erm\u0259ni qa\u00e7q\u0131nlar\u0131na yard\u0131m ed\u0259n xeyriyy\u0259 c\u0259miyy\u0259ti.\",\n\"D) 1. Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana verilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259; 2. Osmanl\u0131 imperiyas\u0131ndan silah alan gizli komit\u0259.\",\n\"E) 1. Yaln\u0131z Az\u0259rbaycan dilind\u0259 t\u0259hsili m\u0259cburi ed\u0259n f\u0259rman; 2. Dini inanclar\u0131 qoruyan m\u0259clis.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: 1921-ci il konstitusiyas\u0131 ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 demokratik (s\u00f6z, m\u0259tbuat, b\u0259rab\u0259rlik) olsa da, reall\u0131qda m\u0259rk\u0259zd\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 r\u0259smil\u0259\u015fdirdi. \\\"\u00c7eka\\\" is\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0259ks-inqilab\u00e7\u0131l\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 ad\u0131 il\u0259 k\u00fctl\u0259vi terror v\u0259 q\u0259tll\u0259r h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n qurum idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"45. Hadis\u0259 v\u0259 n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sinin do\u011fru verildiyi b\u0259ndi tap\u0131n:\\nHadis\u0259: 1920-ci ilin fevral\u0131nda Az\u0259rbaycan Kommunist (bol\u015fevik) Partiyas\u0131n\u0131n (AKP) yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 i\u015f\u011fal prosesind\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin q\u0259sd\u0259n yerli az\u0259rbaycanl\u0131lara h\u0259val\u0259 edilm\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) Geni\u015f sosial bazaya malik olan bu partiyan\u0131n d\u0259rhal AXC parlamentind\u0259 \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil ed\u0259r\u0259k hakimiyy\u0259ti qanuni, s\u00fclh yolu il\u0259 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si.\",\n\"B) Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n planla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u015f\u011fal\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin daxili hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259si (v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si) kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verm\u0259k c\u0259hdinin p\u0259rd\u0259l\u0259nm\u0259si.\",\n\"C) C\u0259nubi Qafqaz Seyminin d\u0259rhal f\u0259aliyy\u0259tini b\u0259rpa ed\u0259r\u0259k bol\u015fevik t\u0259hl\u00fck\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 vahid c\u0259bh\u0259 yaratmas\u0131.\",\n\"D) Yerli kommunistl\u0259rin Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n m\u00fcdaxil\u0259sind\u0259n imtina ed\u0259r\u0259k tam m\u00fcst\u0259qil \\\"Az\u0259rbaycan Sovet Respublikas\u0131\\\" elan etm\u0259si.\",\n\"E) AXC h\u00f6kum\u0259tinin kommunistl\u0259rl\u0259 r\u0259smi koalisiya yaradaraq XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 birg\u0259 almas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: B\\n\u0130zah: D\u0259rslikd\u0259 vur\u011fulan\u0131r ki, planla\u015fd\u0131r\u0131lan i\u015f\u011fal\u0131 siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin daxili hakimiyy\u0259t m\u00fcbariz\u0259si kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verm\u0259k ist\u0259y\u0259n Sovet Rusiyas\u0131 1918-ci ild\u0259n f\u0259rqli olaraq, yerli kommunistl\u0259r\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi az\u0259rbaycanl\u0131lara h\u0259val\u0259 etdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"46. T\u0259hlil (DoK 4): Az\u0259rbaycan SSR Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin s\u0259dri kimi N\u0259riman N\u0259rimanovun v\u0259zif\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 paradoksal (ziddiyy\u0259tli) siyasi reall\u0131q ya\u015fan\u0131rd\u0131?\",\n\"options\": [\n\"A) O, respublikan\u0131n h\u0259m \u0259n ali icraedici orqan\u0131na (XKS), h\u0259m d\u0259 qanunverici \u0130nqilab Komit\u0259sin\u0259 s\u0259drlik ets\u0259 d\u0259, \u0259slind\u0259 real q\u0259rarlar, iqtisadi millil\u0259\u015fdirm\u0259 (neftin apar\u0131lmas\u0131) v\u0259 \\\"\u00c7eka\\\" terroru Moskva (Rusiya KP) v\u0259 onun \\\"filial\u0131\\\" olan AKP (az\u0259rbaycanl\u0131lara d\u00fc\u015fm\u0259n olan q\u00fcvv\u0259l\u0259r) t\u0259r\u0259find\u0259n dikt\u0259 edilirdi.\",\n\"B) O, yaln\u0131z \u00e7ar generallar\u0131na tabe idi v\u0259 M\u00fcsavat partiyas\u0131n\u0131n gizli g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259rini yerin\u0259 yetirirdi.\",\n\"C) O, h\u0259m d\u0259 C\u0259nubi Qafqaz Seyminin s\u0259dri kimi G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131 da eyni vaxtda idar\u0259 edirdi.\",\n\"D) N\u0259rimanov Bak\u0131dak\u0131 ingilis komandanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn Sovet Rusiyas\u0131 ona toxuna bilmirdi.\",\n\"E) Onun verdiyi b\u00fct\u00fcn q\u0259rarlar d\u0259rhal s\u0259sverm\u0259y\u0259 qoyularaq yaln\u0131z k\u0259ndlil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n l\u0259\u011fv edilirdi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: D\u0259rslik material\u0131ndan ayd\u0131n olur ki, N. N\u0259rimanov r\u0259hb\u0259r t\u0259yin edils\u0259 d\u0259 (m\u00fcst\u0259qillik ill\u00fcziyas\u0131 yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn), faktiki olaraq respublika Moskvadan idar\u0259 olunurdu v\u0259 AKP yaln\u0131z M\u0259rk\u0259zin q\u0259rarlar\u0131n\u0131 icra ed\u0259n \\\"filial\\\" idi. (N\u0259rimanovun \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 bu siyas\u0259t\u0259 g\u00fcc\u00fc \u00e7atm\u0131rd\u0131).\"\n},\n{\n\"q\": \"47. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n1. 1921-ci il Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131n\u0131n (\u018fsas Qanununun) q\u0259bul edilm\u0259si\\n2. Paris s\u00fclh konfrans\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6nd\u0259ril\u0259c\u0259k n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin se\u00e7ilm\u0259si\\n3. N. \u015eeyxzamanl\u0131n\u0131n \\\"Az\u0259rbaycan od i\u00e7ind\u0259 yan\u0131r. ...Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun n\u0259 qanunu, n\u0259 d\u0259 vicdan\u0131 var\\\" s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 t\u0259svir etdiyi G\u0259nc\u0259 \u00fcsyan\u0131\\n4. Sovet Rusiyas\u0131 il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda Z\u0259ng\u0259zurun m\u00fcbahis\u0259li olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u00fcqavil\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 2, 3, 4, 1\",\n\"B) 2, 4, 3, 1\",\n\"C) 3, 2, 1, 4\",\n\"D) 1, 2, 3, 4\",\n\"E) 4, 3, 2, 1\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: Paris s\u00fclh konfrans\u0131na hey\u0259tin se\u00e7ilm\u0259si: 1918-ci il dekabr (2). G\u0259nc\u0259 \u00fcsyan\u0131: 1920 may (3). Sovet-Erm\u0259ni m\u00fcqavil\u0259si (Z\u0259ng\u0259zur haqda): 1920 avqust (4). \u0130lk Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131: 1921-ci il (1). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 3, 4, 1.\"\n},\n{\n\"q\": \"48. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si:\\nS\u0259b\u0259b: Z\u0259ng\u0259zurun bir hiss\u0259sinin Erm\u0259nistana verilm\u0259sind\u0259 1920-ci il noyabr\u0131n 30-da Az\u0259rbaycan\u0131n ali partiya r\u0259hb\u0259rliyinin (AKP-nin) q\u0259bul etdiyi \\\"sovet respublikalar\u0131 aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d yoxdur\\\" prinsipini \u0259sas tutan q\u0259rar.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) 1921-ci ilin yay\u0131nda q\u0259zan\u0131n ancaq q\u0259rb (yuxar\u0131) hiss\u0259sinin art\u0131q sovetl\u0259\u015fmi\u015f Erm\u0259nistana qat\u0131lmas\u0131, bununla da Az\u0259rbaycan\u0131n Nax\u00e7\u0131van b\u00f6lg\u0259si il\u0259 quru \u0259laq\u0259sinin daimi olaraq k\u0259silm\u0259si (par\u00e7alanmas\u0131).\",\n\"B) Z\u0259ng\u0259zurda d\u0259rhal erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 silahl\u0131 \u00fcsyan\u0131n ba\u015flamas\u0131 v\u0259 b\u00f6lg\u0259nin geri qaytar\u0131lmas\u0131.\",\n\"C) Erm\u0259nistan\u0131n Z\u0259ng\u0259zuru q\u0259bul etm\u0259y\u0259r\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 yaln\u0131z Qaraba\u011fla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259si.\",\n\"D) Z\u0259ng\u0259zurun m\u00fcst\u0259qil \\\"Azadistan\\\" d\u00f6vl\u0259tin\u0259 birl\u0259\u015fdirilm\u0259si.\",\n\"E) \u0130ngilt\u0259r\u0259 donanmas\u0131n\u0131n X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n Z\u0259ng\u0259zuru bombardman etm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: Noyabr\u0131n 30-u q\u0259rar\u0131 1921-ci ilin yay\u0131nda Yuxar\u0131 Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana ilhaq\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi v\u0259 Nax\u00e7\u0131vanla quru \u0259laq\u0259si k\u0259sildi.\"\n},\n{\n\"q\": \"49. Uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin (Sovet-Bol\u015fevik quruculu\u011fu d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki struktur d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri):\\n1. F\u0259hl\u0259-k\u0259ndli milisi\\n2. Xalq M\u0259hk\u0259m\u0259si\\n3. Az\u0259rbaycan Kommunist (bol\u015fevik) Partiyas\u0131 (AKP)\\na. Rusiya Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n \\\"filial\u0131\\\" funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259n v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n formal m\u00fcst\u0259qilliyini idar\u0259 ed\u0259n m\u0259rk\u0259z.\\nb. C\u0259miyy\u0259td\u0259 asayi\u015fi qorumaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 l\u0259\u011fv edilmi\u015f milli polisin \u0259v\u0259zin\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f qurum.\\nc. Ancaq f\u0259hl\u0259 v\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin \u00fczv se\u00e7il\u0259 bildiyi sinfi-ideoloji \u0259dal\u0259t orqan\u0131.\",\n\"options\": [\n\"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n\"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n\"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n\"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n\"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: Milis = polisin \u0259v\u0259zi (1-b); Xalq m\u0259hk\u0259m\u0259si = f\u0259hl\u0259-k\u0259ndli (2-c); AKP = RK(b)P filial\u0131 (3-a).\"\n},\n{\n\"q\": \"50. T\u0259hlil (DoK 4): 1921-ci ilin may\u0131nda q\u0259bul edilmi\u015f Az\u0259rbaycan SSR-in ilk Konstitusiyas\u0131nda h\u00fcquqi c\u0259h\u0259td\u0259n bir s\u0131ra demokratik prinsipl\u0259r (s\u00f6z, m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131, mill\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq b\u0259rab\u0259rlik) t\u0259sbit edils\u0259 d\u0259, real siyasi h\u0259yatda bu m\u00fcdd\u0259alar\u0131n tamamil\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259m\u0259sinin k\u00f6kl\u00fc s\u0259b\u0259bi n\u0259 idi?\",\n\"options\": [\n\"A) Respublikan\u0131n faktiki olaraq Moskvadan (Rusiya Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n q\u0259rarlar\u0131ndan) idar\u0259 olunmas\u0131, yerli m\u0259rk\u0259zi orqanlar\u0131n (M\u0130K v\u0259 XKS) bu q\u0259rarlar\u0131n sad\u0259c\u0259 icra\u00e7\u0131s\u0131na (filial\u0131na) \u00e7evrilm\u0259si v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00c7ekan\u0131n amans\u0131z siyasi terrorunun, t\u0259kpartiyal\u0131 diktaturan\u0131n h\u00f6km s\u00fcrm\u0259si.\",\n\"B) Konstitusiyan\u0131n f\u0259hl\u0259 v\u0259 k\u0259ndlil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n birm\u0259nal\u0131 olaraq r\u0259dd edilm\u0259si v\u0259 onlar\u0131n yenid\u0259n m\u00fclk\u0259darlar\u0131 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259tirm\u0259si.\",\n\"C) Az\u0259rbaycan SSR-in Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 (Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259ti) t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131nmamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n Konstitusiyan\u0131n q\u00fcvv\u0259y\u0259 minm\u0259m\u0259si.\",\n\"D) Konstitusiyada Az\u0259rbaycan dilinin yegan\u0259 r\u0259smi dil elan edilm\u0259sinin rus m\u0259murlar\u0131n\u0131 q\u0259z\u0259bl\u0259ndirm\u0259si v\u0259 onlar\u0131n qanuna tabe olmamas\u0131.\",\n\"E) N.N\u0259rimanovun q\u0259sd\u0259n demokratik prinsipl\u0259ri l\u0259\u011fv ed\u0259r\u0259k t\u0259kba\u015f\u0131na monarxik idar\u0259\u00e7ilik t\u0259tbiq etm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A\\n\u0130zah: D\u0259rslikd\u0259 vur\u011fulan\u0131r: Konstitusiya ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 s\u0259rb\u0259stlik v\u0259ds\u0259 d\u0259, Az\u0259rbaycanda hakimiyy\u0259tin bol\u015fevikl\u0259rin (AKP-nin, y\u0259ni RK(b)P filial\u0131n\u0131n) \u0259lind\u0259 olmas\u0131 yeni respublikan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin formal xarakter da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rirdi. Praktikada is\u0259 \\\"\u00c7eka\\\" terroru v\u0259 diktatura m\u00f6vcud idi.\"\n}\n];\n\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        \n        \/\/ B\u00fct\u00fcn r\u0259ng klasslar\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259yirik\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered', 'correct-ans', 'wrong-ans');\n        \n        if (isFinished) {\n            \/\/ \u0130MTAHAN B\u0130TD\u0130KD\u018fN SONRAK\u0130 M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('correct-ans'); \/\/ D\u00fczl\u0259r ya\u015f\u0131l\n            } else {\n                btn.classList.add('wrong-ans'); \/\/ S\u0259hvl\u0259r v\u0259 bo\u015f burax\u0131lanlar q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        } else {\n            \/\/ \u0130MTAHAN GED\u018fN ZAMAN M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered'); \/\/ H\u0259r hans\u0131 cavab se\u00e7ilibs\u0259 ya\u015f\u0131l\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed'); \/\/ Bax\u0131l\u0131b amma se\u00e7ilm\u0259yibs\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active'); \/\/ Haz\u0131rda bax\u0131lan sual\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 ha\u015fiy\u0259\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    \/\/ \u0130mtahan bit\u0259n kimi \u015fkalan\u0131 d\u00fcz\/s\u0259hv\u0259 g\u00f6r\u0259 r\u0259ngl\u0259yirik\n    updateScaleColors(); \n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    \/\/ N\u0259tic\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 3 saniy\u0259 sonra ilk suala qay\u0131d\u0131r\u0131q\n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. \u2190 Geri \u0130r\u0259li \u2192 N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin. WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-689","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/689","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=689"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/689\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":690,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/689\/revisions\/690"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=689"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}