{"id":686,"date":"2026-06-14T07:41:49","date_gmt":"2026-06-14T07:41:49","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=686"},"modified":"2026-06-14T07:41:49","modified_gmt":"2026-06-14T07:41:49","slug":"baki-sovetinin-az%c9%99rbaycanlilara-qarsi-soyqirimi-siyas%c9%99ti","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=686","title":{"rendered":"Bak\u0131 Sovetinin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">\u2190 Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li \u2192<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"bottom-banners\">\n    <a href=\"https:\/\/wa.me\/994559339283?text=Salam,%2030%20%C9%99d%C9%99d%20premium%20s%C4%B1naq%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"action-banner premium-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n\n    <a href=\"BURAYA_QURUP_LINKINI_YAZIN\" target=\"_blank\" class=\"action-banner group-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;\n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n    }\n\n    \/* --- Dinamik Banner Stili --- *\/\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- Banner Stili Sonu --- *\/\n\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili --- *\/\n    .bottom-banners {\n        max-width: 800px;\n        margin: 1rem auto 2rem auto;\n        display: flex;\n        flex-direction: column;\n        gap: 15px;\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n    }\n\n    .action-banner {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        background: #25D366;\n        color: #ffffff;\n        text-decoration: none;\n        padding: 15px 24px;\n        border-radius: 16px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 16px;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(37, 211, 102, 0.3);\n        transition: all 0.3s ease;\n    }\n\n    .action-banner:hover {\n        transform: translateY(-3px);\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(37, 211, 102, 0.4);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .group-banner {\n        background: #128C7E;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(18, 140, 126, 0.3);\n    }\n\n    .group-banner:hover {\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(18, 140, 126, 0.4);\n    }\n\n    .banner-icon {\n        margin-right: 15px;\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .action-banner {\n            font-size: 14px;\n            padding: 12px 16px;\n        }\n        .banner-icon {\n            margin-right: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili Sonu --- *\/\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto;\n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.correct-ans { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.wrong-ans { background: var(--skipped); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n    \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n    \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n    \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n    \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n    \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\n\n\nconst quizData = [\n{\n\"q\": \"1. M\u0259tn\u0259 \u0259sas\u0259n 1918-ci il Bak\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131nda dinc m\u00fcs\u0259lman \u0259halisi aras\u0131nda itkil\u0259rin h\u0259ddind\u0259n art\u0131q artmas\u0131n\u0131n \u0259sas (\u0259n ba\u015fl\u0131ca) s\u0259b\u0259bi n\u0259 idi (DoK 3)?\",\n\"options\": [\n\"A) C\u0259nubi Qafqaz Seyminin bil\u0259r\u0259kd\u0259n Bak\u0131n\u0131n su t\u0259chizat\u0131n\u0131 k\u0259sm\u0259si.\",\n\"B) \u015e\u0259h\u0259r\u0259 yaln\u0131z havadan iki t\u0259yyar\u0259 il\u0259 bombalar\u0131n at\u0131lmas\u0131.\",\n\"C) X\u0259z\u0259r H\u0259rbi D\u0259niz Donanmas\u0131n\u0131n yaln\u0131z dinc m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 h\u0259d\u0259f\u0259 almas\u0131.\",\n\"D) Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n nizami ordusunun b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 Bak\u0131ya yeridilm\u0259si.\",\n\"E) M\u00fcs\u0259lmanlara divan tutan v\u0259 qar\u0259t\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan erm\u0259ni talan\u00e7\u0131 (quldur) qruplar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti.\"\n],\n\"correct\": 4,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: E \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 vur\u011fulan\u0131r ki, m\u00fcs\u0259lman m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ri d\u0259nizd\u0259n h\u0259rbi g\u0259mil\u0259rd\u0259n at\u0259\u015f\u0259 v\u0259 havadan iki t\u0259yyar\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n bombardmana m\u0259ruz qalsa da, \\\"dinc m\u00fcs\u0259lman \u0259halisi aras\u0131nda itkil\u0259rin artmas\u0131 daha \u00e7ox erm\u0259ni talan\u00e7\u0131 qruplar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi\\\".\"\n},\n{\n\"q\": \"2. T\u0259hlil (DoK 4): 1918-ci ilin yaz\u0131nda Bak\u0131 Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin (Bak\u0131 XKS) iqtisadi siyas\u0259tinin m\u0259rk\u0259zind\u0259 dayanan \\\"millil\u0259\u015fdirm\u0259\\\" t\u0259dbirl\u0259ri \u0259slind\u0259 hans\u0131 gizli (v\u0259 ya a\u00e7\u0131q) imperialist m\u0259qs\u0259d\u0259 xidm\u0259t edirdi?\",\n\"options\": [\n\"A) Bu siyas\u0259t \u0259slind\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n (x\u00fcsus\u0259n zavod, fabrik, X\u0259z\u0259r ticar\u0259t donanmas\u0131 v\u0259 neftin) sovet hakimiyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n tam \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edirdi, bel\u0259 ki, q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 (aprel-iyul aylar\u0131nda) 1,3 milyon tondan \u00e7ox neft Bak\u0131dan sovet Rusiyas\u0131na da\u015f\u0131nm\u0131\u015fd\u0131.\",\n\"B) Bu siyas\u0259tin m\u0259qs\u0259di az\u0259rbaycanl\u0131 sahibkarlar\u0131n g\u0259lirl\u0259rini art\u0131rmaq v\u0259 \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131 iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 salmaq idi.\",\n\"C) Millil\u0259\u015fdirm\u0259 ad\u0131 alt\u0131nda b\u00fct\u00fcn s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri tamamil\u0259 C\u0259nubi Qafqaz Seyminin birba\u015fa n\u0259zar\u0259tin\u0259 veril\u0259r\u0259k G\u00fcrc\u00fcstana tabe etdirilirdi.\",\n\"D) S. \u015eaumyan\u0131n m\u0259qs\u0259di neft quyular\u0131n\u0131 yand\u0131raraq ingilisl\u0259rin C\u0259nubi Qafqaza g\u0259li\u015finin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq idi.\",\n\"E) \u018fsas m\u0259qs\u0259d k\u0259ndlil\u0259r\u0259 torpaq paylamaq v\u0259 Bak\u0131 s\u0259nayesini m\u0259hv ed\u0259r\u0259k aqrar bir respublika yaratmaq idi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 yaz\u0131l\u0131r: \\\"\u0130qtisadi siyas\u0259tin \u0259sas\u0131n\u0131 x\u00fcsusi m\u00fclkiyy\u0259tin m\u00fcsadir\u0259si t\u0259\u015fkil edirdi. Millil\u0259\u015fdirilm\u0259 adlanan bu t\u0259dbirl\u0259r, \u0259slind\u0259, iqtisadiyyat\u0131n sovet hakimiyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n tam \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si dem\u0259k idi.\\\" H\u0259m\u00e7inin aprel-iyul aylar\u0131nda Bak\u0131dan sovet Rusiyas\u0131na 1,3 mln. tondan \u00e7ox neft v\u0259 neft m\u0259hsullar\u0131 g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"3. 1918-ci ild\u0259 Bak\u0131 Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin iqtisadi v\u0259 inzibati siyas\u0259tin\u0259 (t\u0259dbirl\u0259rin\u0259) aid olmayan fakt hans\u0131d\u0131r?\",\n\"options\": [\n\"A) Neftin, X\u0259z\u0259r Ticar\u0259t Donanmas\u0131n\u0131n v\u0259 zavodlar\u0131n millil\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259t m\u00fclkiyy\u0259ti elan edilm\u0259si.\",\n\"B) Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131 daxil olmaqla b\u00fct\u00fcn milli \u015furalar\u0131n qada\u011fan edilib f\u0259aliyy\u0259tinin dondurulmas\u0131.\",\n\"C) 1918-ci ilin aprel-iyul aylar\u0131nda Bak\u0131dan sovet Rusiyas\u0131na 1,3 milyon tondan \u00e7ox neftin g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si.\",\n\"D) \u0130nqilabi tribunal, xalq m\u0259hk\u0259m\u0259si v\u0259 xalq milisinin (yeni inzibati idar\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n) yarad\u0131lmas\u0131.\",\n\"E) Da\u015fnak v\u0259 bol\u015fevik m\u0259tbuat\u0131ndan ba\u015fqa, dig\u0259r siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin (milli) m\u0259tbuat orqanlar\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: B \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 birm\u0259nal\u0131 olaraq vur\u011fulan\u0131r: \\\"Bak\u0131da erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131ndan ba\u015fqa, b\u00fct\u00fcn dig\u0259r milli \u015furalar l\u0259\u011fv olundu\\\". Y\u0259ni Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131 l\u0259\u011fv edilm\u0259mi\u015fdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"4. \\\"Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n milli irad\u0259sini q\u0131rma\u011fa, milli azadl\u0131q ideyalar\u0131n\u0131 bo\u011fma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan d\u00fc\u015fm\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckl\u0259rinin tam \u0259ksi il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131.\\\" Bu tarixi reall\u0131\u011f\u0131n (n\u0259tic\u0259nin) \u0259n ayd\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fc hans\u0131 idi?\",\n\"options\": [\n\"A) Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n Rusiya daxilind\u0259 muxtariyy\u0259t \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fcmidl\u0259rinin q\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u00fcst\u0259qil (s\u00fcveren) bir d\u00f6vl\u0259t yaratmaq u\u011frunda q\u0259tiyy\u0259tli m\u00fcbariz\u0259y\u0259 (istiqlaliyy\u0259t\u0259) q\u0259d\u0259m qoymas\u0131.\",\n\"B) B\u00fct\u00fcn \u0259halinin k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 erm\u0259ni-da\u015fnak partiyalar\u0131na \u00fczv olmas\u0131.\",\n\"C) Az\u0259rbaycan\u0131n C\u0259nubi Qafqaz Seymind\u0259n \u00e7\u0131xaraq d\u0259rhal bol\u015fevik inqilab\u0131na d\u0259st\u0259k verm\u0259si.\",\n\"D) Rus qo\u015funlar\u0131n\u0131n geri \u00e7a\u011f\u0131r\u0131laraq Bak\u0131da M\u00fcs\u0259lman Xilaf\u0259tinin elan edilm\u0259si.\",\n\"E) Bak\u0131 XKS-nin M\u00fcs\u0259lman Milli \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n s\u00fclh yolu il\u0259 \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq qeyd edilir: \\\"Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Rusiya d\u00f6vl\u0259ti daxilind\u0259 muxtariyy\u0259t\u0259 inamlar\u0131 sars\u0131ld\u0131, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin yarad\u0131lmas\u0131 ist\u0259yi daha da g\u00fccl\u0259ndi\\\". Bu da istiqlaliyy\u0259t\u0259 (AXC-nin yaranmas\u0131na) aparan \u0259sas psixoloji-siyasi amildir.\"\n},\n{\n\"q\": \"5. 1918-ci ilin mart\u0131nda Bak\u0131 Sovetinin bol\u015fevik-da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan\u0131n t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 irimiqyasl\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u0259sas siyasi m\u0259qs\u0259d v\u0259 istifad\u0259 etdiyi b\u0259han\u0259 hans\u0131 variantda do\u011fru \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015fdir?\",\n\"options\": [\n\"A) M\u0259qs\u0259d C\u0259nubi Qafqaz Seymini devirm\u0259k; b\u0259han\u0259 is\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Osmanl\u0131 ordusunu Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t etm\u0259si idi.\",\n\"B) M\u0259qs\u0259d \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131 sosial bazas\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 m\u0259hv edib milli-azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sini ba\u015fs\u0131z qoymaq; b\u0259han\u0259 is\u0259 L\u0259nk\u0259randan \\\"Evelina\\\" g\u0259misi il\u0259 g\u0259lmi\u015f M\u00fcs\u0259lman S\u00fcvari Alay\u0131n\u0131n h\u0259rb\u00e7il\u0259rinin t\u0259rk-silah edilm\u0259sin\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n k\u0259skin etiraz\u0131 idi.\",\n\"C) M\u0259qs\u0259d Bak\u0131 neftini tamamil\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259y\u0259 satmaq; b\u0259han\u0259 is\u0259 \\\"A\u00e7\u0131q s\u00f6z\\\" q\u0259zetind\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin t\u0259nqid edilm\u0259si idi.\",\n\"D) M\u0259qs\u0259d milli \u015furalar\u0131 b\u0259rpa etm\u0259k; b\u0259han\u0259 is\u0259 rus matroslar\u0131n\u0131n X\u0259z\u0259r donanmas\u0131nda qiyam qald\u0131rmas\u0131 idi.\",\n\"E) M\u0259qs\u0259d yaln\u0131z erm\u0259ni-da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259rini t\u0259rk-silah etm\u0259k; b\u0259han\u0259 is\u0259 H.Z. Ta\u011f\u0131yevin o\u011flunun d\u0259fn m\u0259rasimind\u0259 silahl\u0131 insidentin ya\u015fanmas\u0131 idi.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: B \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 birm\u0259nal\u0131 qeyd edilir ki, Bak\u0131 Sovetinin \u0259sas m\u0259qs\u0259di \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131 sosial bazas\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 m\u0259hv etm\u0259k, xalq\u0131n milli-azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sini ba\u015fs\u0131z qoymaq idi. B\u0259han\u0259 is\u0259 H.Z. Ta\u011f\u0131yevin o\u011flu M\u0259h\u0259mm\u0259din d\u0259fnind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"Evelina\\\" g\u0259misi il\u0259 g\u0259lmi\u015f M\u00fcs\u0259lman S\u00fcvari Alay\u0131n\u0131n \u0259sg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259rinin t\u0259rk-silah edilm\u0259sin\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n etiraz etm\u0259si olmu\u015fdur.\"\n},\n{\n\"q\": \"6. Bloksxemd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n:\\n1918-ci il mart\u0131n 31-d\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin Bak\u0131 Sovetinin silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcqavim\u0259ti dayand\u0131rmas\u0131 \u2794 Aprelin 1-d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 partiya v\u0259 c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin Bak\u0131 Sovetinin t\u0259l\u0259bl\u0259rini q\u0259bul etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olmas\u0131 \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) Buna baxmayaraq, erm\u0259ni quldurlar\u0131n\u0131n m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131qlar\u0131 aprelin 2-d\u0259 d\u0259 davam etdirm\u0259si.\",\n\"B) \u015e. \u015eaumyan\u0131n d\u0259rhal istefa ver\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri M\u00fcsavat partiyas\u0131na t\u0259hvil verm\u0259si.\",\n\"C) Da\u015fnaklar\u0131n silahlar\u0131n\u0131 ataraq k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 Bak\u0131dan \u0130r\u0259vana k\u00f6\u00e7m\u0259si.\",\n\"D) C\u0259nubi Qafqaz Seyminin Bak\u0131n\u0131 paytaxt elan edib h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259ti l\u0259\u011fv etm\u0259si.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn bol\u015fevik q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin d\u0259rhal Bak\u0131n\u0131 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k L\u0259nk\u0259rana getm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 d\u0259qiq ard\u0131c\u0131ll\u0131q verilir: Mart\u0131n 31-i m\u00fcqavim\u0259t dayand\u0131r\u0131l\u0131r, aprelin 1-i t\u0259l\u0259bl\u0259r q\u0259bul edilir. Lakin \\\"buna baxmayaraq, erm\u0259ni quldurlar\u0131n\u0131n m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131qlar\u0131 aprelin 2-d\u0259 d\u0259 davam etdi\\\".\"\n},\n{\n\"q\": \"7. Eyler-Venn diaqram\u0131:\\n1. 1918-ci il mart\u0131n 30-u\\n2. 1918-ci il mart\u0131n 31-i\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 bol\u015fevik-da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131na (h\u00fccuma) ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 (h\u0259m\u00e7inin \u015eamax\u0131da da ba\u015flanan) g\u00fcnd\u00fcr; 2. Bak\u0131da t\u00f6r\u0259dil\u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n \u0259n a\u011f\u0131r (\u0259n pik) g\u00fcn\u00fcd\u00fcr v\u0259 \u0259halinin m\u00fcqavim\u0259ti dayand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr; III. H\u0259r ikisi Az\u0259rbaycan (t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman) xalq\u0131na qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi terrorun, q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri cinay\u0259tl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irildiyi qara tarixl\u0259rdir.\",\n\"B) 1. Quba q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr; 2. Salyan q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr; III. H\u0259r ikisi C\u0259nubi Qafqaz Seyminin q\u0259rar\u0131 il\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir.\",\n\"C) 1. \\\"Evelina\\\" g\u0259misinin Bak\u0131ya \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr; 2. H.Z. Ta\u011f\u0131yevin o\u011flunun d\u0259fn edildiyi g\u00fcnd\u00fcr; III. H\u0259r ikisi s\u00fclh \u015f\u0259raitind\u0259 ke\u00e7mi\u015fdir.\",\n\"D) 1. Bak\u0131 XKS-nin yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr; 2. Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edildiyi g\u00fcnd\u00fcr; III. H\u0259r ikisi S. \u015eaumyan\u0131n f\u0259rman\u0131 il\u0259 olmu\u015fdur.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: Mart\u0131n 30-u q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n (soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n) ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr (H\u0259m Bak\u0131da, h\u0259m d\u0259 ondan bir ne\u00e7\u0259 saat \u0259vv\u0259l \u015eamax\u0131da). Mart\u0131n 31-i is\u0259 q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli g\u00fcn\u00fc idi v\u0259 m\u00fcqavim\u0259t dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"8. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q (Erm\u0259ni v\u0259h\u015filikl\u0259rinin 1918-ci il co\u011frafiyas\u0131):\\n1. Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda 115 m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndinin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131\\n2. S. \u015eaumyan\u0131n fitvas\u0131 il\u0259 \u015eamax\u0131 q\u0259zas\u0131nda q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n ba\u015flanmas\u0131\\n3. K\u00fcrd\u0259mir v\u0259 G\u00f6y\u00e7ay q\u0259zalar\u0131na erm\u0259ni-bol\u015fevik quldur d\u0259st\u0259l\u0259rinin soxulmas\u0131\\n4. Hamazasp\u0131n Quba q\u0259zas\u0131nda dinc \u0259haliy\u0259 (m\u00fcs\u0259lman v\u0259 y\u0259hudil\u0259r\u0259) qar\u015f\u0131 q\u0259tliama ba\u015flamas\u0131\",\n\"options\": [\n\"A) 2, 4, 3, 1\",\n\"B) 2, 1, 4, 3\",\n\"C) 4, 2, 3, 1\",\n\"D) 1, 2, 4, 3\",\n\"E) 2, 4, 1, 3\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: \u015eamax\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 mart\u0131n 30-da ba\u015flad\u0131 (2). Quba q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 aprel-may aylar\u0131nda ba\u015f verdi (4). K\u00fcrd\u0259mir v\u0259 G\u00f6y\u00e7ay q\u0259zalar\u0131na soxulmalar\u0131 iyunun \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir (3). Z\u0259ng\u0259zur hadis\u0259l\u0259ri \u00fcmum\u0259n bu d\u00f6vrd\u0259 yay\u0131lan q\u0131r\u011f\u0131nlar z\u0259ncirinin davam\u0131 kimi qeyd olunur (1). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: \u015eamax\u0131 (Mart) -> Quba (Aprel-May) -> G\u00f6y\u00e7ay\/K\u00fcrd\u0259mir (\u0130yun) -> Z\u0259ng\u0259zur. (A variant\u0131: 2, 4, 3, 1).\"\n},\n{\n\"q\": \"9. Bloksxemd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n:\\n1918-ci il mart\u0131n 30-da erm\u0259ni-bol\u015fevik q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Bak\u0131da k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131na ba\u015flamas\u0131 \u2794 S. \u015eaumyan\u0131n fitvas\u0131 il\u0259 eyni vaxtda (bir ne\u00e7\u0259 saat \u0259vv\u0259l) \u015eamax\u0131 q\u0259zas\u0131nda da S. Lalayan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n ba\u015flanmas\u0131 \u2794 \u015eamax\u0131 q\u0259zas\u0131nda 20 mind\u0259n \u00e7ox dinc sakinin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) Q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n co\u011frafiyas\u0131n\u0131n daha da geni\u015fl\u0259n\u0259r\u0259k Quba (aprel-may), L\u0259nk\u0259ran, Salyan, G\u00f6y\u00e7ay, K\u00fcrd\u0259mir v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zalar\u0131n\u0131 da \u0259hat\u0259 etm\u0259si v\u0259 y\u00fcz mind\u0259n \u00e7ox m\u00fcs\u0259lman\u0131n etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalmas\u0131.\",\n\"B) C\u0259nubi Qafqaz Seyminin q\u0259rar\u0131 il\u0259 \u015eamax\u0131n\u0131n d\u0259rhal paytaxt elan edilm\u0259si.\",\n\"C) Rus matroslar\u0131n\u0131n \u015eamax\u0131ya daxil olaraq Lalayan\u0131 g\u00fcll\u0259l\u0259m\u0259si.\",\n\"D) B\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Bak\u0131 Sovetin\u0259 t\u0259slim olaraq silahlar\u0131 k\u00f6n\u00fcll\u00fc t\u0259hvil verm\u0259si.\",\n\"E) Bak\u0131 XKS-nin d\u0259rhal f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rmas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: \u015eamax\u0131dan sonra ard\u0131c\u0131l olaraq (aprel-may-iyun) Quba, L\u0259nk\u0259ran, Salyan, K\u00fcrd\u0259mir, G\u00f6y\u00e7ay v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda da q\u0131r\u011f\u0131nlar davam etmi\u015f, \u00fcmumilikd\u0259 100 mind\u0259n \u00e7ox \u0259hali soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"10. 1918-ci ild\u0259 erm\u0259ni-da\u015fnak v\u0259 bol\u015fevik q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin t\u00f6r\u0259tdiyi q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n co\u011frafiyas\u0131 v\u0259 z\u0259r\u0259rin miqyas\u0131 aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131\\n2. \u015eamax\u0131 q\u0259zas\u0131\\n3. Bak\u0131 quberniyas\u0131 (mart-sentyabr aylar\u0131 \u0259rzind\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259)\\na. 50 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir.\\nb. 115 m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndi da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, 10 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox m\u00fcs\u0259lman \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 \u015fik\u0259st edilmi\u015fdir.\\nc. 20 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox dinc sakin q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir.\",\n\"options\": [\n\"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n\"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n\"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n\"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n\"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda 115 k\u0259nd da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b, 10 mind\u0259n \u00e7ox insan \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb. \u015eamax\u0131 q\u0259zas\u0131nda 20 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox sakin q\u0259tl\u0259 yetirilib. Bak\u0131 quberniyas\u0131nda is\u0259 (mart-sentyabr aylar\u0131nda) 50 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirilib.\"\n},\n{\n\"q\": \"11. 1918-ci ilin yaz aylar\u0131nda Bak\u0131da \\\"\u0130smailiyy\u0259\\\" Xeyriyy\u0259 C\u0259miyy\u0259ti, T\u0259z\u0259pir v\u0259 \u015eah m\u0259scidl\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin \\\"Kaspi\\\" v\u0259 \\\"A\u00e7\u0131q s\u00f6z\\\" q\u0259zetl\u0259rinin redaksiyalar\u0131n\u0131n erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131n\u0131n ideoloji (milli-m\u0259n\u0259vi) h\u0259d\u0259fi n\u0259 hesab oluna bil\u0259r (DoK 4)?\",\n\"options\": [\n\"A) Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n h\u0259m milli-ideoloji, h\u0259m m\u0259n\u0259vi-dini m\u0259rk\u0259zl\u0259rini, h\u0259m d\u0259 s\u0259sini xalqa \u00e7atd\u0131ran m\u0259tbuat\u0131n\u0131 m\u0259hv etm\u0259kl\u0259 mill\u0259tin m\u00fcbariz\u0259 \u0259zmini, t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131n\u0131 v\u0259 m\u0259d\u0259ni varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u00f6k\u00fcnd\u0259n q\u0131rmaq.\",\n\"B) \u015e\u0259h\u0259rin memarl\u0131q \u00fcslubunu d\u0259yi\u015f\u0259r\u0259k onlar\u0131 sovet binalar\u0131 il\u0259 \u0259v\u0259z etm\u0259k.\",\n\"C) Yaln\u0131z h\u0259rbi c\u0259bh\u0259xana kimi istifad\u0259 olundu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn bu binalar\u0131 z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirm\u0259k.\",\n\"D) Bu binalar\u0131n C\u0259nubi Qafqaz Seymi t\u0259r\u0259find\u0259n erm\u0259nil\u0259r\u0259 r\u0259sm\u0259n verilm\u0259sin\u0259 haz\u0131rl\u0131q g\u00f6rm\u0259k.\",\n\"E) Rus matroslar\u0131na qar\u015f\u0131 yeni m\u00fcdafi\u0259 istehkamlar\u0131 qurmaq.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: Dini m\u0259scidl\u0259rin, Xeyriyy\u0259 c\u0259miyy\u0259tinin v\u0259 milli m\u0259tbuat\u0131n (\\\"Kaspi\\\", \\\"A\u00e7\u0131q s\u00f6z\\\") h\u0259d\u0259f al\u0131nmas\u0131 t\u0259kc\u0259 fiziki deyil, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n ideoloji, m\u0259d\u0259ni v\u0259 informasiya daya\u011f\u0131n\u0131n q\u0131r\u0131lmas\u0131na, xalq\u0131n t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131n\u0131n v\u0259 milli azadl\u0131q \u015f\u00fcurunun ba\u015fs\u0131z qoyulmas\u0131na (\u015eaumyan\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259din\u0259) xidm\u0259t edirdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"12. T\u0259qdim edilmi\u015f Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcqayis\u0259ni tap\u0131n:\\n1. 1918-ci ilin yaz aylar\u0131nda Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri\\n2. 1918-ci ilin yaz aylar\u0131nda \u0259traf k\u0259ndl\u0259r (Bak\u0131 \u0259traf\u0131)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. Erm\u0259ni-da\u015fnak silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin bilavasit\u0259 daxil olaraq 12 min n\u0259f\u0259ri m\u0259hv etdiyi v\u0259 b\u00f6y\u00fck da\u011f\u0131nt\u0131lar t\u00f6r\u0259tdiyi (geni\u015f miqyasl\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131) m\u0259rk\u0259z idi; 2. \u00d6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 d\u0259st\u0259l\u0259rinin q\u00fcvv\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi v\u0259 erm\u0259ni birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin daxil ola bilm\u0259diyi yerl\u0259r idi; III. H\u0259r ikisi bol\u015fevik-da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin h\u00fccum (etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259) h\u0259d\u0259fi olmu\u015f ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259ridir.\",\n\"B) 1. Yaln\u0131z x\u0259z\u0259r donanmas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n qorunmu\u015fdur; 2. Yaln\u0131z Osmanl\u0131 ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n qorunmu\u015fdur; III. H\u0259r ikisind\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar iyul ay\u0131na q\u0259d\u0259r fasil\u0259siz davam etmi\u015fdir.\",\n\"C) 1. C\u0259nubi Qafqaz Seymi t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunurdu; 2. Z\u0259ng\u0259zur komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunurdu; III. H\u0259r ikisi XKS t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcdafi\u0259 olunurdu.\",\n\"D) 1. M\u00fcs\u0259lman \u0259hali he\u00e7 bir m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259mi\u015fdi; 2. Yaln\u0131z qad\u0131nlar m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi; III. H\u0259r ikisind\u0259 \u015eamax\u0131dak\u0131 q\u0259d\u0259r (20 min) itki verilmi\u015fdi.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: Bak\u0131da erm\u0259ni birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri geni\u015f miqyasl\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 (12 min) t\u00f6r\u0259ts\u0259l\u0259r d\u0259, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 yarad\u0131lan \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 d\u0259st\u0259l\u0259rinin m\u00fcqavim\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 bir s\u0131ra \u0259traf k\u0259ndl\u0259r\u0259 gir\u0259 bilm\u0259mi\u015fdil\u0259r. H\u0259r ikisi (\u015f\u0259h\u0259r v\u0259 \u0259traf k\u0259ndl\u0259r) da\u015fnak-bol\u015fevik h\u00fccumlar\u0131n\u0131n (h\u0259d\u0259fl\u0259rinin) t\u0259rkib hiss\u0259si idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"13. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131n\u0131n burax\u0131lmas\u0131\\n2. \\\"Evelina\\\" s\u0259rni\u015fin g\u0259misind\u0259 M\u00fcs\u0259lman S\u00fcvari Alay\u0131n\u0131n Bak\u0131ya g\u0259lm\u0259si\\n3. Quba \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \\\"Soyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksi\\\"nin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam\u0131n verilm\u0259si\\n4. Bak\u0131n\u0131n m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin Bak\u0131 Sovetinin silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcqavim\u0259ti dayand\u0131rmas\u0131\",\n\"options\": [\n\"A) 2, 4, 1, 3\",\n\"B) 2, 1, 4, 3\",\n\"C) 4, 2, 1, 3\",\n\"D) 1, 2, 4, 3\",\n\"E) 2, 4, 3, 1\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: \\\"Evelina\\\" g\u0259misi il\u0259 h\u0259rb\u00e7il\u0259rin g\u0259lm\u0259si 1918-ci il mart\u0131n 27-d\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir. M\u00fcs\u0259lman \u0259halinin m\u00fcqavim\u0259ti dayand\u0131rmas\u0131 mart\u0131n 31-n\u0259 aiddir. Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131 aprelin 20-d\u0259 burax\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Qubada kompleks yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam is\u0259 2009-cu il dekabr\u0131n 30-da verilmi\u015fdir. Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 4, 1, 3.\"\n},\n{\n\"q\": \"14. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n1. Quba q\u0259zas\u0131nda Hamazasp\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n ba\u015flanmas\u0131\\n2. Bak\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131nda \\\"\u0130smailiyy\u0259\\\" binas\u0131n\u0131n yand\u0131r\u0131laraq da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131\\n3. \u0130r\u0259van vilay\u0259tinin \u0259ks\u0259r k\u0259ndl\u0259rinin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u0259hv edilm\u0259si\\n4. Bak\u0131dan sovet Rusiyas\u0131na 1,3 milyon tondan \u00e7ox neftin da\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n (kampaniyas\u0131n\u0131n) ba\u015flanmas\u0131\",\n\"options\": [\n\"A) 3, 2, 1, 4\",\n\"B) 2, 1, 4, 3\",\n\"C) 3, 1, 2, 4\",\n\"D) 1, 3, 2, 4\",\n\"E) 2, 3, 4, 1\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: \u0130r\u0259van q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 Bak\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131ndan \u0259vv\u0259l (3). Bak\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 mart\u0131n 30-31-i (\\\"\u0130smailiyy\u0259\\\"nin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131) (2). Quba q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 aprel-may (1). Neft da\u015f\u0131nmas\u0131 aprel-iyul (4). A variant\u0131 (3, 2, 1, 4) \u0259n do\u011fru xronoloji \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259dir.\"\n},\n{\n\"q\": \"15. M\u0259ntiqi z\u0259nciri davam etdirin:\\nQuba \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 2007-ci ild\u0259 tikinti m\u0259qs\u0259dil\u0259 qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131n a\u015fkar edilm\u0259si \u2794 Bunun 1918-ci ilin may ay\u0131nda bol\u015fevik ad\u0131 alt\u0131nda erm\u0259ni quldur d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dilmi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131na \u0259yani s\u00fcbut olmas\u0131 \u2794 D\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 qurbanlar\u0131n xatir\u0259sinin \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 2009-cu il dekabr\u0131n 30-da Prezidentin s\u0259r\u0259ncam verm\u0259si \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) Quba \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Qudyal\u00e7ay sahilind\u0259 \\\"Soyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksi\\\"nin in\u015fa edilm\u0259si v\u0259 2013-c\u00fc il sentyabr\u0131n 18-d\u0259 a\u00e7\u0131lmas\u0131.\",\n\"B) B\u00fct\u00fcn qaz\u0131nt\u0131 i\u015fl\u0259rinin d\u0259rhal dayand\u0131r\u0131laraq \u0259razinin s\u00fclhm\u0259raml\u0131lara t\u0259hvil verilm\u0259si.\",\n\"C) H\u0259min yerd\u0259 C\u0259nubi Qafqaz Seyminin b\u0259rpa edilm\u0259si haqq\u0131nda beyn\u0259lxalq konfrans\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si.\",\n\"D) Qubadak\u0131 m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131n \u0259slind\u0259 malakanlara aid oldu\u011funun elan edilm\u0259si.\",\n\"E) Kompleksin in\u015fas\u0131n\u0131n yar\u0131m\u00e7\u0131q qald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 2018-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r dondurulmas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, 2009-cu il tarixli s\u0259r\u0259ncamla yarad\u0131lan \\\"Soyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksi\\\" Qudyal\u00e7ay sahilind\u0259 in\u015fa edilib v\u0259 2013-c\u00fc il sentyabr\u0131n 18-d\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131b.\"\n},\n{\n\"q\": \"16. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r (DoK 4): 1918-ci il mart soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 zaman\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n rus alay\u0131n\u0131n \u0259sg\u0259r v\u0259 komandanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n X\u0259z\u0259r H\u0259rbi D\u0259niz Donanmas\u0131n\u0131n rus matroslar\u0131n\u0131n q\u0131r\u011f\u0131nlar fonundak\u0131 ortaq davran\u0131\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 n\u0259tic\u0259ni do\u011furmu\u015fdu?\",\n\"options\": [\n\"A) Onlar m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlara k\u0259skin etirazlar\u0131n\u0131 bildir\u0259r\u0259k, q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n dayand\u0131r\u0131lmayaca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 erm\u0259ni m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rinin bombardman edil\u0259c\u0259yi bar\u0259d\u0259 Bak\u0131 Sovetin\u0259 ultimatum (x\u0259b\u0259rdarl\u0131q) vermi\u015f, n\u0259tic\u0259d\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 erm\u0259ni zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131na \u0259sas\u0259n son qoyulmu\u015fdu.\",\n\"B) Onlar erm\u0259ni quldur d\u0259st\u0259l\u0259rin\u0259 qo\u015fularaq d\u0259nizd\u0259n M\u00fcs\u0259lman S\u00fcvari Alay\u0131n\u0131 bombardman etmi\u015f v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n miqyas\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn C\u0259nubi Qafqaza yaym\u0131\u015fd\u0131lar.\",\n\"C) H\u0259r iki q\u00fcvv\u0259 bit\u0259r\u0259f qalaraq Bak\u0131n\u0131 t\u0259rk etmi\u015f v\u0259 idar\u0259etm\u0259ni tamamil\u0259 C\u0259nubi Qafqaz Seymin\u0259 t\u0259hvil vermi\u015fdi.\",\n\"D) Onlar \u015eamax\u0131dak\u0131 malakanlar\u0131 qorumaq ad\u0131 il\u0259 \u015f\u0259h\u0259r\u0259 daxil olmu\u015f v\u0259 \\\"M\u00fcsavat\\\"\u0131n b\u00fct\u00fcn liderl\u0259rini h\u0259bs etmi\u015fdil\u0259r.\",\n\"E) Bu q\u00fcvv\u0259l\u0259r Bak\u0131 neftini \u0130ngilt\u0259r\u0259y\u0259 satmaq \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259nil\u0259rl\u0259 gizli m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flay\u0131b \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 yeni q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tmi\u015fdil\u0259r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259tn\u0259 g\u00f6r\u0259, rus alay\u0131n\u0131n v\u0259 matroslar\u0131n m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlara etiraz\u0131, q\u0131r\u011f\u0131nlar dayand\u0131r\u0131lmazsa erm\u0259ni m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rinin bombardman edil\u0259c\u0259yi x\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131ndan sonra Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 erm\u0259ni zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131na \u0259sas\u0259n son qoyulmu\u015fdur.\"\n},\n{\n\"q\": \"17. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r (DoK 4): 1918-ci il mart hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin (\u00d6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 d\u0259st\u0259l\u0259rinin) v\u0259 \u015eamax\u0131, Quba q\u0259zalar\u0131ndak\u0131 dinc m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi v\u0259ziyy\u0259tin \u00fcmumi ac\u0131nacaql\u0131 ortaq m\u0259qam\u0131 n\u0259 idi?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r yerd\u0259 bol\u015fevik ideologiyas\u0131 maskas\u0131 alt\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n yax\u015f\u0131 silahlanm\u0131\u015f erm\u0259ni-da\u015fnak h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin amans\u0131z terroruna (q\u0259tliam\u0131na) m\u0259ruz qalmalar\u0131 v\u0259 C\u0259nubi Qafqaz m\u0259rk\u0259zi (Tiflis) t\u0259r\u0259find\u0259n he\u00e7 bir h\u0259rbi-siyasi m\u00fcdafi\u0259 almamalar\u0131.\",\n\"B) H\u0259r yerd\u0259 yaln\u0131z \\\"Evelina\\\" g\u0259misind\u0259n at\u0131lan toplarla m\u0259hv edilm\u0259l\u0259ri.\",\n\"C) B\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259rd\u0259 d\u0259rhal Osmanl\u0131 ordusunun g\u0259li\u015fi il\u0259 tamamil\u0259 xilas olmalar\u0131.\",\n\"D) H\u0259r yerd\u0259 y\u0259hudil\u0259rin m\u00fcs\u0259lmanlara x\u0259yan\u0259t ed\u0259r\u0259k erm\u0259nil\u0259rl\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259si.\",\n\"E) H\u0259r \u00fc\u00e7 b\u00f6lg\u0259d\u0259 rus matroslar\u0131n\u0131n onlara odlu silah paylamas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: H\u0259m Bak\u0131da, h\u0259m \u015eamax\u0131da, h\u0259m d\u0259 Qubada m\u00fcs\u0259lmanlar bol\u015fevik ad\u0131 alt\u0131nda (\u015eaumyan\u0131n fitvas\u0131 il\u0259) h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n erm\u0259ni-da\u015fnak silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin (Lalayan, Hamazasp v\u0259 s.) h\u0259d\u0259fi olmu\u015f v\u0259 q\u0259tliama m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131lar (Tiflis\/Seym t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 k\u00f6m\u0259k olunmurdu).\"\n},\n{\n\"q\": \"18. X\u0259rit\u0259 (M\u0259kan) \/ C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. 1918-ci ilin yaz-yay aylar\u0131nda bol\u015fevik-da\u015fnak birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin soyq\u0131r\u0131m\u0131 cinay\u0259tl\u0259ri t\u00f6r\u0259tdiyi b\u00f6lg\u0259l\u0259ri xarakterik faktlarla uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131n:\\n| B\u00f6lg\u0259 (Q\u0259za) | Soyq\u0131r\u0131m\u0131 fakt\u0131 |\\n| Quba | 1. ? |\\n| L\u0259nk\u0259ran | 2. ? |\",\n\"options\": [\n\"A) 1. 1918-ci il aprel-may aylar\u0131nda 4 mind\u0259n \u00e7ox y\u0259hudi v\u0259 m\u00fcs\u0259lman\u0131n q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si; 2. Aprelin ortalar\u0131nda 3 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox insan\u0131n faci\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si.\",\n\"B) 1. Zori Balayan\u0131n birba\u015fa g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 2 min n\u0259f\u0259rin m\u0259hv edilm\u0259si; 2. S. Lalayan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 malakanlar\u0131n da i\u015ftirak etdiyi k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar.\",\n\"C) 1. 115 m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndinin darmada\u011f\u0131n edilm\u0259si; 2. T\u0259z\u0259pir m\u0259scidinin yand\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n\"D) 1. M\u00fcs\u0259lman S\u00fcvari Alay\u0131n\u0131n tamamil\u0259 t\u0259rk-silah edildiyi m\u0259kan olmas\u0131; 2. \\\"Kaspi\\\" q\u0259zetinin m\u0259tb\u0259\u0259sinin m\u0259hv edildiyi yer olmas\u0131.\",\n\"E) 1. Rus matroslar\u0131n\u0131n q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 dayand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ultimatum verdiyi \u015f\u0259h\u0259r; 2. Hamazasp\u0131n y\u0259hudil\u0259r\u0259 aman verib yaln\u0131z m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 q\u0131rd\u0131\u011f\u0131 q\u0259za.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: Qubada aprel-may aylar\u0131nda Hamazasp\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 h\u0259m m\u00fcs\u0259lmanlar, h\u0259m d\u0259 y\u0259hudil\u0259r (4 mind\u0259n \u00e7ox) q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdi. L\u0259nk\u0259randa is\u0259 aprelin ortalar\u0131nda 3000-d\u0259n \u00e7ox insan faci\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc.\"\n},\n{\n\"q\": \"19. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. 1918-ci il mart hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki m\u00fcdafi\u0259 reall\u0131qlar\u0131:\\n| V\u0259ziyy\u0259t \/ \u015e\u0259rait | N\u0259tic\u0259 |\\n| \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 yarad\u0131lan \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 d\u0259st\u0259l\u0259rinin q\u00fcvv\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdirm\u0259si | 1. ? |\",\n\"options\": [\n\"A) 1. Erm\u0259ni quldurlar\u0131na layiqli cavab verilm\u0259si v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 erm\u0259ni birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin bir s\u0131ra \u0259traf k\u0259ndl\u0259r\u0259 gir\u0259 bilm\u0259m\u0259si.\",\n\"B) 1. B\u00fct\u00fcn erm\u0259ni silahl\u0131lar\u0131n\u0131n d\u0259rhal \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk etm\u0259si.\",\n\"C) 1. Bak\u0131 Sovetinin \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 d\u0259st\u0259l\u0259rin\u0259 r\u0259smi ordu statusu verm\u0259si.\",\n\"D) 1. M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n Bak\u0131 XKS-d\u0259 100% t\u0259msil olunmaq h\u00fcququ qazanmas\u0131.\",\n\"E) 1. \\\"Evelina\\\" g\u0259misinin geri qaytar\u0131laraq L\u0259nk\u0259rana getm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 vur\u011fulan\u0131r ki, \\\"\u015e\u0259h\u0259rd\u0259 yarad\u0131lan \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 d\u0259st\u0259l\u0259ri q\u00fcvv\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdirib erm\u0259ni quldurlar\u0131na layiqli cavab verirdil\u0259r. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, erm\u0259ni birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri Bak\u0131da geni\u015f miqyasl\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u00f6r\u0259ts\u0259l\u0259r d\u0259, bir s\u0131ra \u0259traf k\u0259ndl\u0259r\u0259 gir\u0259 bilm\u0259mi\u015fdil\u0259r\\\".\"\n},\n{\n\"q\": \"20. Bloksxemd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n:\\nErm\u0259ni-da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin 1918-ci il mart\u0131nda Bak\u0131da 12 min dinc m\u00fcs\u0259lman\u0131 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirm\u0259si \u2794 S. \u015eaumyan\u0131n fitvas\u0131 il\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n \u015eamax\u0131, Quba, K\u00fcrd\u0259mir, L\u0259nk\u0259ran kimi q\u0259zalara yay\u0131lmas\u0131 \u2794 Bu etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u0259kc\u0259 Bak\u0131 quberniyas\u0131nda 50 mind\u0259n \u00e7ox, \u00fcmumilikd\u0259 is\u0259 y\u00fcz mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n m\u0259hv edilm\u0259si \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) 2009-cu il dekabr\u0131n 30-da Prezident \u0130lham \u018fliyevin s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 bu tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 xatir\u0259nin \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Quba \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \\\"Soyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksi\\\"nin yarad\u0131lmas\u0131 (v\u0259 2013-c\u00fc ild\u0259 a\u00e7\u0131lmas\u0131).\",\n\"B) B\u00fct\u00fcn q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n 1918-ci ilin sentyabr\u0131nda rus matroslar\u0131n\u0131n birg\u0259 at\u0259\u015fi il\u0259 d\u0259rhal dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 da\u015fnaklar\u0131n edam edilm\u0259si.\",\n\"C) Bak\u0131 Sovetinin d\u0259rhal burax\u0131laraq yerind\u0259 C\u0259nubi Qafqaz Seyminin n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin a\u00e7\u0131lmas\u0131.\",\n\"D) Erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdiyi cinay\u0259tl\u0259ri etiraf ed\u0259r\u0259k M\u00fcsavat partiyas\u0131ndan \u00fczr ist\u0259m\u0259si.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn C\u0259nubi Qafqaz\u0131n 1918-ci ild\u0259 yenid\u0259n Qafqaz Cani\u015finliyin\u0259 tabe edilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259 1918-ci il q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131ndan, Qubadak\u0131 2007-ci il k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131q k\u0259\u015ffind\u0259n b\u0259hs ed\u0259rk\u0259n, bu d\u0259h\u015f\u0259tli soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n s\u00fcbutu olaraq d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n 2009-cu ild\u0259 Qubada Memorial Kompleks yarad\u0131lmas\u0131 s\u0259r\u0259ncam\u0131n\u0131 v\u0259 2013-d\u0259 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edir.\"\n},\n{\n\"q\": \"21. Bloksxemi tamamlay\u0131n:\\n1918-ci il mart hadis\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n zorak\u0131l\u0131\u011fa v\u0259 talanlara m\u0259ruz qalmas\u0131 \u2794 Bol\u015fevikl\u0259rin \\\"sovet\\\" bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda bu qanl\u0131 cinay\u0259tl\u0259r\u0259 r\u0259hb\u0259rlik edib icra etm\u0259si \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) Bak\u0131 Sovetin\u0259 inanmayan m\u00fcs\u0259lman \u0259halinin bu hadis\u0259d\u0259n sonra ondan tamamil\u0259 \u00fcz d\u00f6nd\u0259rm\u0259si v\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259k m\u0259\u011flubiyy\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131.\",\n\"B) M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n Bak\u0131 XKS-n\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 tabe olaraq S. \u015eaumyan\u0131 xilaskar elan etm\u0259si.\",\n\"C) Bak\u0131 neft s\u0259nayesinin d\u0259rhal az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n xeyrin\u0259 millil\u0259\u015fdirilm\u0259si.\",\n\"D) C\u0259nubi Qafqaz Seyminin d\u0259rhal Bak\u0131 Sovetini tan\u0131yaraq m\u00fcst\u0259qilliyind\u0259n imtina etm\u0259si.\",\n\"E) Erm\u0259ni quldur d\u0259st\u0259l\u0259rinin cinay\u0259tl\u0259rini etiraf ed\u0259r\u0259k silahlar\u0131n\u0131 rus matroslar\u0131na t\u0259hvil verm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 x\u00fcsusi olaraq qeyd edilir: \\\"M\u0259hz bu qanl\u0131 cinay\u0259td\u0259n sonra bol\u015fevikl\u0259rin Bak\u0131da m\u0259\u011flubiyy\u0259tinin \u0259sas\u0131 qoyuldu. Bak\u0131 Sovetin\u0259 inanmayan m\u00fcs\u0259lman \u0259hali mart hadis\u0259sind\u0259n sonra ondan tamamil\u0259 \u00fcz d\u00f6nd\u0259rdi\\\".\"\n},\n{\n\"q\": \"22. X\u0259rit\u0259 (M\u0259kan) \/ C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. 1918-ci ilin q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0130r\u0259van v\u0259 \u0259traf\u0131nda yaranan v\u0259ziyy\u0259t:\\n| M\u0259kan | N\u0259tic\u0259 |\\n| \u0130r\u0259van v\u0259 \u0259traf\u0131 | ? |\",\n\"options\": [\n\"A) Erm\u0259nil\u0259rin burada tam etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259r\u0259k i\u015f\u011fal rejimi yaratmas\u0131 v\u0259 y\u00fcz mind\u0259n \u00e7ox t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qalmas\u0131 areal\u0131n\u0131n bir hiss\u0259si olmas\u0131.\",\n\"B) M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n burada tam qalib g\u0259l\u0259r\u0259k erm\u0259nil\u0259ri s\u00fcrg\u00fcn etm\u0259si.\",\n\"C) \u0130r\u0259van\u0131n d\u0259rhal C\u0259nubi Qafqaz Seyminin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 verilm\u0259si.\",\n\"D) Rus matroslar\u0131n\u0131n \u0130r\u0259vana daxil olub q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 dayand\u0131rmas\u0131.\",\n\"E) \u0130r\u0259van\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 \\\"Soyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksi\\\"nin ucald\u0131lmas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 qeyd olunur ki, \u0130r\u0259van v\u0259 \u0259traf\u0131nda etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n erm\u0259nil\u0259r burada i\u015f\u011fal rejimi yaratd\u0131lar (Bak\u0131, Yelizavetpol v\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda y\u00fcz mind\u0259n \u00e7ox \u0259hali soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qald\u0131).\"\n},\n{\n\"q\": \"23. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi: 1918-ci il q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131nda Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u00fcbariz\u0259 \u0259zminin t\u0259zah\u00fcrl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n| Hadis\u0259 \/ M\u0259kan | Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u00fcqavim\u0259t fakt\u0131 |\\n| Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri (1918-ci il mart g\u00fcnl\u0259ri) | 1. ? |\",\n\"options\": [\n\"A) 1. Az\u011f\u0131nla\u015fm\u0131\u015f erm\u0259ni h\u00fccumlar\u0131na qar\u015f\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u0259rdlikl\u0259 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si, \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 d\u0259st\u0259l\u0259rinin q\u00fcvv\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k erm\u0259nil\u0259rin bir s\u0131ra \u0259traf k\u0259ndl\u0259r\u0259 daxil olmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almas\u0131.\",\n\"B) 1. Xalq\u0131n k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 C\u0259nubi Qafqaz Seymin\u0259 p\u0259nah apararaq silahlar\u0131 tullamas\u0131.\",\n\"C) 1. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n yaln\u0131z M\u00fcs\u0259lman S\u00fcvari Alay\u0131n\u0131n g\u0259li\u015fin\u0259 \u00fcmid ed\u0259r\u0259k gizl\u0259nm\u0259si.\",\n\"D) 1. Dinc \u0259halinin X\u0259z\u0259r donanmas\u0131n\u0131n g\u0259mil\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k d\u0259nizd\u0259n erm\u0259ni m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rini vurmas\u0131.\",\n\"E) 1. B\u00fct\u00fcn ziyal\u0131lar\u0131n Rusiyaya m\u00fchacir\u0259t etm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259tn\u0259 g\u00f6r\u0259: \\\"\u015e\u0259h\u0259rd\u0259 yarad\u0131lan \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 d\u0259st\u0259l\u0259ri q\u00fcvv\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdirib erm\u0259ni quldurlar\u0131na layiqli cavab verirdil\u0259r. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, erm\u0259ni birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri... bir s\u0131ra \u0259traf k\u0259ndl\u0259r\u0259 gir\u0259 bilm\u0259mi\u015fdil\u0259r\\\".\"\n},\n{\n\"q\": \"24. Uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n (Q\u0131r\u011f\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 v\u0259 z\u0259r\u0259rl\u0259r):\\n1. Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131\\n2. \u015eamax\u0131 q\u0259zas\u0131\\n3. Quba q\u0259zas\u0131\\na. M\u00fcs\u0259lman k\u0259ndl\u0259rini viran ed\u0259n v\u0259 20 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox dinc sakini q\u0259tl\u0259 yetir\u0259n d\u0259st\u0259y\u0259 S. Lalayan ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi.\\nb. 115 m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndi da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 10 mind\u0259n \u00e7ox \u0259hali m\u0259hv\/\u015fik\u0259st edilmi\u015fdi.\\nc. Hamazasp\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n q\u0259tliamlarda m\u00fcs\u0259lmanlarla b\u0259rab\u0259r y\u0259hudil\u0259r d\u0259 daxil olmaqla 4 mind\u0259n \u00e7ox insan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc.\",\n\"options\": [\n\"A) 1-b, 2-a, 3-c\",\n\"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n\"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n\"D) 1-b, 2-c, 3-a\",\n\"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: Z\u0259ng\u0259zur: 115 k\u0259nd, 10 min qurban (1-b). \u015eamax\u0131: S. Lalayan, 20 min qurban (2-a). Quba: Hamazasp, m\u00fcs\u0259lman v\u0259 y\u0259hudil\u0259r, 4 min qurban (3-c).\"\n},\n{\n\"q\": \"25. Uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. 1918-ci ilin iyunun \u0259vv\u0259ll\u0259ri\\n2. 1918-ci ilin aprel-may aylar\u0131\\n3. 1918-ci il aprelin ortalar\u0131\\na. Erm\u0259ni-bol\u015fevik quldur d\u0259st\u0259l\u0259rinin K\u00fcrd\u0259mir v\u0259 G\u00f6y\u00e7ay q\u0259zalar\u0131na soxularaq dinc m\u00fcs\u0259lman \u0259halisin\u0259 divan tutmas\u0131\\nb. L\u0259nk\u0259ran q\u0259zas\u0131 sakinl\u0259rinin q\u0131r\u011f\u0131n qurban\u0131 olmas\u0131\\nc. Hamazasp\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda Quba q\u0259zas\u0131nda m\u00fcs\u0259lman v\u0259 y\u0259hudil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259tliamlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si\",\n\"options\": [\n\"A) 1-a, 2-c, 3-b\",\n\"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n\"C) 1-c, 2-b, 3-a\",\n\"D) 1-a, 2-b, 3-c\",\n\"E) 1-c, 2-a, 3-b\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: \u0130yunun \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 K\u00fcrd\u0259mir v\u0259 G\u00f6y\u00e7ayda q\u0131r\u011f\u0131nlar olub (1-a). Aprel-may aylar\u0131nda Quba q\u0259zas\u0131nda Hamazasp q\u0259tliamlar t\u00f6r\u0259dib (2-c). Aprelin ortalar\u0131nda is\u0259 L\u0259nk\u0259randa q\u0131r\u011f\u0131nlar olub (3-b).\"\n},\n{\n\"q\": \"26. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 qanunauy\u011funlu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nS\u0259b\u0259b: 1918-ci ilin aprel ay\u0131nda erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131 istisna olmaqla, dig\u0259r milli \u015furalar\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si, da\u015fnak v\u0259 bol\u015fevik d\u00f6vri m\u0259tbuat\u0131ndan ba\u015fqa dig\u0259r siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin m\u0259tbuat orqanlar\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131 v\u0259 Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131n\u0131n burax\u0131lmas\u0131.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) Bak\u0131da sovet hakimiyy\u0259ti (Bak\u0131 Xalq Komissarlar\u0131 Soveti) ad\u0131 alt\u0131nda \u0259slind\u0259 erm\u0259ni-bol\u015fevik diktaturas\u0131n\u0131n (v\u0259 q\u0259sbkar idar\u0259\u00e7iliyin) formala\u015fmas\u0131, b\u00fct\u00fcn iqtisadi v\u0259 siyasi n\u0259zar\u0259tin onlar\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7m\u0259si.\",\n\"B) M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n tam s\u0259rb\u0259st \u015f\u0259kild\u0259 se\u00e7kil\u0259r ke\u00e7irib hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si.\",\n\"C) \u0130ngilt\u0259r\u0259 ordusunun Bak\u0131 Sovetin\u0259 qo\u015fularaq xalq m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri qurmas\u0131.\",\n\"D) C\u0259nubi Qafqaz Seyminin Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7\u0259r\u0259k Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131n\u0131 h\u0259bs etm\u0259si.\",\n\"E) Bak\u0131 XKS-nin neft s\u0259nayesind\u0259n imtina edib torpaqlar\u0131 k\u0259ndlil\u0259r\u0259 paylamas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, bu l\u0259\u011fvl\u0259rd\u0259n (milli \u015furalar, m\u0259tbuat, Duma) sonra Bak\u0131 XKS t\u0259\u015fkil olundu v\u0259 o, sovet Rusiyas\u0131n\u0131n maraqlar\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n, h\u0259r \u015feyi (neft, donanma) millil\u0259\u015fdir\u0259n diktatura (v\u0259 h\u0259rbi g\u00fcc - tribunal, milis) yaratd\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"27. 1918-ci il aprelin 20-d\u0259 Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131 burax\u0131ld\u0131qdan sonra Bak\u0131da iqtisadi v\u0259 siyasi idar\u0259etm\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ba\u015f ver\u0259n struktur d\u0259yi\u015fikliyi n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n\"options\": [\n\"A) Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131 istisna olmaqla dig\u0259r milli \u015furalar l\u0259\u011fv edildi, \u015f\u0259h\u0259rin t\u0259s\u0259rr\u00fcfat v\u0259 \u0259rzaq sah\u0259l\u0259ri Bak\u0131 Sovetinin ixtiyar\u0131na ke\u00e7di, sovet Rusiyas\u0131n\u0131n yerli orqan\u0131 kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Bak\u0131 XKS yarad\u0131ld\u0131.\",\n\"B) \\\"\u0130smailiyy\u0259\\\" binas\u0131 b\u0259rpa edil\u0259r\u0259k burada C\u0259nubi Qafqaz Seyminin daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi t\u0259sis olundu.\",\n\"C) M\u00fcs\u0259lman Milli \u015euras\u0131 t\u0259kba\u015f\u0131na hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 alaraq b\u00fct\u00fcn s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rini millil\u0259\u015fdirdi.\",\n\"D) \u015e\u0259h\u0259rin idar\u0259 edilm\u0259si tamamil\u0259 ingilis komandanl\u0131\u011f\u0131na verildi v\u0259 neftin Rusiyaya da\u015f\u0131nmas\u0131 dayand\u0131r\u0131ld\u0131.\",\n\"E) Bol\u015fevikl\u0259rin m\u0259tbuat\u0131 qada\u011fan edil\u0259r\u0259k \\\"A\u00e7\u0131q s\u00f6z\\\" v\u0259 \\\"Kaspi\\\" q\u0259zetl\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259ti b\u0259rpa olundu.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259tn\u0259 \u0259sas\u0259n, Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131 aprelin 20-d\u0259 burax\u0131ld\u0131qdan sonra \u015f\u0259h\u0259rin t\u0259s\u0259rr\u00fcfat, \u0259rzaq v\u0259 n\u0259qliyyat sah\u0259l\u0259ri Bak\u0131 Sovetinin ixtiyar\u0131na ke\u00e7di. Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131ndan ba\u015fqa dig\u0259r milli \u015furalar l\u0259\u011fv edildi v\u0259 Bak\u0131 XKS t\u0259\u015fkil olundu.\"\n},\n{\n\"q\": \"28. Hadis\u0259l\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. M\u00fcs\u0259lman S\u00fcvari Alay\u0131n\u0131n \u0259sg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259rinin L\u0259nk\u0259randan \\\"Evelina\\\" g\u0259misind\u0259 Bak\u0131ya g\u0259lm\u0259si\\n2. Bak\u0131 Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin (Bak\u0131 XKS) yarad\u0131lmas\u0131\\n3. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin Bak\u0131 Sovetinin t\u0259l\u0259bl\u0259rini q\u0259bul etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olmas\u0131na\\n4. Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131n\u0131n burax\u0131lmas\u0131\",\n\"options\": [\n\"A) 1, 3, 4, 2\",\n\"B) 1, 2, 3, 4\",\n\"C) 3, 1, 4, 2\",\n\"D) 1, 3, 2, 4\",\n\"E) 4, 1, 3, 2\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: \\\"Evelina\\\" g\u0259misi - mart\u0131n 27 (1). T\u0259l\u0259bl\u0259rin q\u0259bul edilm\u0259si - aprelin 1-i (3). Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131n\u0131n burax\u0131lmas\u0131 - aprelin 20-si (4). Dumadan sonra Bak\u0131 XKS-nin t\u0259\u015fkili (apreld\u0259) (2).\"\n},\n{\n\"q\": \"29. Uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. M\u0259h\u0259mm\u0259d Ta\u011f\u0131yevin d\u0259fni m\u0259rasimi\\n2. S. \u015eaumyan\\n3. Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131\\na. 1918-ci il aprelin 20-d\u0259 burax\u0131lan v\u0259 funksiyalar\u0131 Bak\u0131 Sovetinin ixtiyar\u0131na ke\u00e7\u0259n idar\u0259edici orqan.\\nb. Sovet hakimiyy\u0259ti qurmaq ad\u0131 alt\u0131nda bol\u015fevik-da\u015fnak silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin \u015eamax\u0131 v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tm\u0259sin\u0259 fitva ver\u0259n \u015f\u0259xs.\\nc. L\u0259nk\u0259randan g\u0259lmi\u015f M\u00fcs\u0259lman S\u00fcvari Alay\u0131n\u0131n \u0259sg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259rinin i\u015ftirak etm\u0259k ist\u0259dikl\u0259ri, lakin t\u0259rk-silah edilm\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olan hadis\u0259.\",\n\"options\": [\n\"A) 1-c, 2-b, 3-a\",\n\"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n\"C) 1-a, 2-c, 3-b\",\n\"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n\"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259h\u0259mm\u0259din (H.Z. Ta\u011f\u0131yevin o\u011flunun) d\u0259fni \\\"Evelina\\\" g\u0259misi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r (1-c). S. \u015eaumyan \u015eamax\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131na fitva ver\u0259ndir (2-b). Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131 aprelin 20-d\u0259 burax\u0131l\u0131b (3-a).\"\n},\n{\n\"q\": \"30. Uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. 1918-ci il mart\u0131n 27-si\\n2. 1918-ci il mart\u0131n 30-u\\n3. 1918-ci il aprelin 20-si\\na. Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131n\u0131n burax\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\\nb. Bak\u0131 v\u0259 \u015e\u0259max\u0131 q\u0259zalar\u0131nda erm\u0259ni-bol\u015fevik q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n dinc m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\\nc. M\u00fcs\u0259lman S\u00fcvari Alay\u0131n\u0131n \u0259sg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259rinin L\u0259nk\u0259randan Bak\u0131ya \\\"Evelina\\\" g\u0259misi il\u0259 g\u0259ldiyi g\u00fcn\",\n\"options\": [\n\"A) 1-c, 2-b, 3-a\",\n\"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n\"C) 1-a, 2-b, 3-c\",\n\"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n\"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: Mart\u0131n 27-si \\\"Evelina\\\" g\u0259misi insidentidir (1-c). Mart\u0131n 30-u q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n (soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n) ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u00fcr (2-b). Aprelin 20-si Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131 burax\u0131ld\u0131 (3-a).\"\n},\n{\n\"q\": \"31. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 qurun:\\n1. Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131n\u0131n burax\u0131laraq t\u0259s\u0259rr\u00fcfat, \u0259rzaq v\u0259 n\u0259qliyyat sah\u0259l\u0259rinin Bak\u0131 Sovetinin ixtiyar\u0131na ke\u00e7m\u0259si\\n2. M\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin Bak\u0131 Sovetinin t\u0259l\u0259bl\u0259rini q\u0259bul etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olmas\u0131na (aprelin 1-i) baxmayaraq erm\u0259ni zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n davam etm\u0259si\\n3. L\u0259nk\u0259ran q\u0259zas\u0131 sakinl\u0259rinin q\u0131r\u011f\u0131n qurban\u0131 olmas\u0131 (aprelin ortalar\u0131)\",\n\"options\": [\n\"A) 2, 3, 1\",\n\"B) 1, 2, 3\",\n\"C) 3, 2, 1\",\n\"D) 2, 1, 3\",\n\"E) 1, 3, 2\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: Aprelin 1-i v\u0259 ard\u0131nca 2-si zorak\u0131l\u0131q davam edirdi (2). Aprelin ortalar\u0131nda L\u0259nk\u0259randa q\u0131r\u011f\u0131n oldu (3). Aprelin 20-si is\u0259 Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131 burax\u0131ld\u0131 (1). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 3, 1.\"\n},\n{\n\"q\": \"32. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. 1918-ci ilin q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131na r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n erm\u0259ni-bol\u015fevik xadiml\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n t\u00f6r\u0259tdiyi cinay\u0259t m\u0259kanlar\u0131:\\n| C\u0259llad\u0131n ad\u0131 | Cinay\u0259t m\u0259kan\u0131 (v\u0259 ya rolu) |\\n| S. Lalayan | 1. ? |\\n| Hamazasp | 2. ? |\",\n\"options\": [\n\"A) 1. \u015eamax\u0131 q\u0259zas\u0131nda 20 mind\u0259n \u00e7ox sakini q\u0259tl\u0259 yetir\u0259n quldur d\u0259st\u0259sinin r\u0259hb\u0259ri; 2. Quba q\u0259zas\u0131nda 4 mind\u0259n \u00e7ox m\u00fcs\u0259lman v\u0259 y\u0259hudini m\u0259hv ed\u0259n da\u015fnak komandiri.\",\n\"B) 1. Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda 115 k\u0259ndi yand\u0131ran general; 2. L\u0259nk\u0259ran q\u0259zas\u0131nda 3000 n\u0259f\u0259ri \u00f6ld\u00fcr\u0259n komissar.\",\n\"C) 1. Bak\u0131 Sovetinin s\u0259dri kimi b\u00fct\u00fcn q\u0131r\u011f\u0131nlara fitva ver\u0259n \u015f\u0259xs; 2. \\\"Evelina\\\" g\u0259misinin kapitan\u0131.\",\n\"D) 1. T\u0259z\u0259pir m\u0259scidini yand\u0131ran matros; 2. Salyanda q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259d\u0259n eser lideri.\",\n\"E) 1. C\u0259nubi Qafqaz Seyminin s\u0259dri; 2. \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n hakimi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: S. Lalayan \u015eamax\u0131da, Hamazasp is\u0259 Qubada q\u0131r\u011f\u0131nlara r\u0259hb\u0259rlik edirdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"33. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi: 1918-ci il mart hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 z\u0259r\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015f obyektl\u0259ri uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131n:\\n| Obyekt n\u00f6v\u00fc | Ad\u0131 \/ Xarakteristikas\u0131 |\\n| M\u0259tbuat idar\u0259l\u0259ri | 1. ? |\\n| M\u0259d\u0259ni-Dini Binalar | 2. ? |\",\n\"options\": [\n\"A) 1. \\\"Kaspi\\\" v\u0259 \\\"A\u00e7\u0131q s\u00f6z\\\" q\u0259zetl\u0259rinin redaksiyalar\u0131; 2. \\\"\u0130smailiyy\u0259\\\" Xeyriyy\u0259 C\u0259miyy\u0259ti, T\u0259z\u0259pir v\u0259 \u015eah m\u0259scidl\u0259ri.\",\n\"B) 1. Yaln\u0131z \\\"T\u0259c\u0259dd\u00fcd\\\" q\u0259zetinin m\u0259tb\u0259\u0259si; 2. Quba \\\"Soyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksi\\\".\",\n\"C) 1. \\\"\u0130r\u015fad\\\" q\u0259zetinin idar\u0259si; 2. Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131n\u0131n binas\u0131.\",\n\"D) 1. Yaln\u0131z erm\u0259ni dilind\u0259 \u00e7\u0131xan q\u0259zetl\u0259rin redaksiyalar\u0131; 2. Yaln\u0131z malakan kils\u0259l\u0259ri.\",\n\"E) 1. Bak\u0131 Sovetinin m\u0259tbuat orqanlar\u0131; 2. Rus kazaklar\u0131n\u0131n q\u0259rargahlar\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 qeyd edilir ki, \\\"Kaspi\\\" v\u0259 \\\"A\u00e7\u0131q s\u00f6z\\\" q\u0259zetl\u0259rinin redaksiyas\u0131, \\\"\u0130smailiyy\u0259\\\" Xeyriyy\u0259 C\u0259miyy\u0259ti, T\u0259z\u0259pir v\u0259 \u015eah m\u0259scidl\u0259ri da\u011f\u0131nt\u0131lara m\u0259ruz qalan binalar\u0131n s\u0131ras\u0131nda idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"34. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r (DoK 4): 1918-ci ilin yaz\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flayan Bak\u0131 Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin (Bak\u0131 XKS) idar\u0259\u00e7ilik xarakteri il\u0259 1917-ci il oktyabr \u00e7evrili\u015find\u0259n sonrak\u0131 sovet Rusiyas\u0131n\u0131n (bol\u015fevik) d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyinin ortaq mahiyy\u0259ti n\u0259 idi?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r iki strukturda iqtisadi siyas\u0259tin \u0259sas\u0131n\u0131 x\u00fcsusi m\u00fclkiyy\u0259tin m\u00fcsadir\u0259si (millil\u0259\u015fdirm\u0259) t\u0259\u015fkil edir, yeni inzibati idar\u0259 orqanlar\u0131 (xalq milisi, inqilabi tribunal, xalq m\u0259hk\u0259m\u0259si) yarad\u0131laraq terror v\u0259 diktatura mexanizmi formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.\",\n\"B) H\u0259r ikisi yaln\u0131z s\u00fclh v\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar yolu il\u0259 m\u00fcxalif (milli) q\u00fcvv\u0259l\u0259ri hakimiyy\u0259t\u0259 c\u0259lb edirdi.\",\n\"C) H\u0259r iki qurum \u00dcmumrusiya M\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r M\u0259clisinin q\u0259rarlar\u0131na tam \u015f\u0259kild\u0259 tabe olmu\u015fdu.\",\n\"D) H\u0259r iki h\u00f6kum\u0259t d\u0259rhal C\u0259nubi Qafqaz\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini tan\u0131yaraq s\u0259rh\u0259dl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirmi\u015fdi.\",\n\"E) H\u0259r ikisi Osmanl\u0131 ordusuna qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259 il\u0259 r\u0259smi m\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcqavil\u0259si imzalam\u0131\u015fd\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, Bak\u0131 XKS sovet Rusiyas\u0131 h\u00f6kum\u0259tinin yerli orqan\u0131 kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi v\u0259 onun h\u0259yata ke\u00e7irdiyi t\u0259dbirl\u0259r 1917-ci il oktyabr \u00e7evrili\u015find\u0259n sonra bol\u015fevikl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 eyni idi (m\u00fcsadir\u0259l\u0259r, tribunal, xalq m\u0259hk\u0259m\u0259si v\u0259 s.).\"\n},\n{\n\"q\": \"35. T\u0259hlil (DoK 4): 1918-ci ilin aprelind\u0259 yarad\u0131lan Bak\u0131 Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin (Bak\u0131 XKS) h\u0259yata ke\u00e7irdiyi t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 (millil\u0259\u015fdirm\u0259, yeni m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r, milis) \u0259sas prioritet n\u0259 idi v\u0259 bu, hans\u0131 m\u0259rk\u0259zin maraqlar\u0131na xidm\u0259t edirdi?\",\n\"options\": [\n\"A) \u018fsas prioritet C\u0259nubi Qafqaz\u0131n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 Bak\u0131n\u0131n s\u0259naye v\u0259 iqtisadi potensial\u0131n\u0131 (\u0259sas\u0259n nefti) m\u00fcsadir\u0259 ed\u0259r\u0259k m\u0259rk\u0259zi sovet Rusiyas\u0131na (V. Lenin h\u00f6kum\u0259tin\u0259) xidm\u0259t etm\u0259k v\u0259 b\u00f6lg\u0259ni bol\u015fevik diktaturas\u0131na tabe etdirm\u0259k idi.\",\n\"B) \u018fsas prioritet Az\u0259rbaycan f\u0259hl\u0259l\u0259rinin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 qoruyaraq onlar\u0131 M\u00fcsavat partiyas\u0131n\u0131n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan qurtarmaq idi.\",\n\"C) M\u0259rk\u0259zi C\u0259nubi Qafqaz Seymin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259k v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n h\u0259rbi q\u00fcdr\u0259tini art\u0131rmaq idi.\",\n\"D) Yaln\u0131z erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n sosial v\u0259ziyy\u0259tini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq v\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131 maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259k idi.\",\n\"E) Bak\u0131 neftini tamamil\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259y\u0259 sataraq \u0259ld\u0259 olunan g\u0259lirl\u0259 k\u0259ndlil\u0259r\u0259 torpaq paylamaq idi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 deyilir ki, Bak\u0131 XKS sovet Rusiyas\u0131 h\u00f6kum\u0259tinin yerli orqan\u0131 kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi, iqtisadiyyat \u0259l\u0259 ke\u00e7irildi (millil\u0259\u015fdirm\u0259) v\u0259 sovet Rusiyas\u0131na, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Bak\u0131 nefti laz\u0131m idi (aprel-iyulda 1,3 mln ton g\u00f6nd\u0259rildi).\"\n},\n{\n\"q\": \"36. T\u0259qdim edilmi\u015f Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcqayis\u0259ni tamamlay\u0131n:\\n1. \u015eamax\u0131 q\u0259zas\u0131nda t\u00f6r\u0259dil\u0259n soyq\u0131r\u0131m\u0131\\n2. Quba q\u0259zas\u0131nda t\u00f6r\u0259dil\u0259n soyq\u0131r\u0131m\u0131\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. S. Lalayan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f, malakanlar da erm\u0259nil\u0259r\u0259 qo\u015fulmu\u015fdur; 2. Hamazasp\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f, h\u0259m m\u00fcs\u0259lmanlar, h\u0259m d\u0259 y\u0259hudil\u0259r q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir; III. H\u0259r ikisi 1918-ci ilin yaz aylar\u0131nda (mart-may) bol\u015fevik ad\u0131 alt\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n erm\u0259ni-da\u015fnak silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dilmi\u015f v\u0259 minl\u0259rl\u0259 dinc sakinin m\u0259hvi il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir.\",\n\"B) 1. Yaln\u0131z y\u0259hudil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir; 2. Yaln\u0131z malakanlara qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir; III. H\u0259r ikisi rus matroslar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n\"C) 1. Q\u0131r\u011f\u0131nlar iyulun sonlar\u0131na kimi davam etmi\u015f v\u0259 4 mind\u0259n \u00e7ox insan \u00f6lm\u00fc\u015fd\u00fcr; 2. Q\u0131r\u011f\u0131nlar iyunun \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015f v\u0259 20 mind\u0259n \u00e7ox insan \u00f6lm\u00fc\u015fd\u00fcr; III. H\u0259r ikisin\u0259 S. \u015eaumyan birba\u015fa r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015fdir.\",\n\"D) 1. 2007-ci ild\u0259 burada k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131q tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r; 2. X\u0259z\u0259r h\u0259rbi donanmas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n bombardman edilmi\u015fdir; III. H\u0259r ikisind\u0259 \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259 qazanm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: \u015eamax\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 S. Lalayan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f v\u0259 malakanlar da erm\u0259nil\u0259rl\u0259 birg\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlara h\u00fccum etmi\u015fdi. Quba q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131na Hamazasp ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015f, q\u0259tliamlar h\u0259m m\u00fcs\u0259lmanlara, h\u0259m d\u0259 y\u0259hudil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015fdi. H\u0259r iki hadis\u0259 bol\u015fevik p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda da\u015fnaklar t\u0259r\u0259find\u0259n 1918-ci ilin bahar\u0131nda (\u015eamax\u0131 mart-iyul, Quba aprel-may) k\u00fctl\u0259vi q\u0259tliamlarla m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmu\u015fdur.\"\n},\n{\n\"q\": \"37. T\u0259qdim edilmi\u015f Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcqayis\u0259ni tap\u0131n:\\n1. Malakanlar\\n2. Rus alay\u0131n\u0131n \u0259sg\u0259rl\u0259ri v\u0259 X\u0259z\u0259r Donanmas\u0131n\u0131n matroslar\u0131\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259 (Qeyri-az\u0259rbaycanl\u0131 \/ xristian qruplar)\",\n\"options\": [\n\"A) 1. \u015eamax\u0131 q\u0259zas\u0131nda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n g\u00f6zl\u0259m\u0259diyi halda q\u0259fl\u0259t\u0259n erm\u0259ni quldurlar\u0131na (S. Lalayana) qo\u015fularaq dinc m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n q\u0131r\u011f\u0131n\u0131na i\u015ftirak etmi\u015fdil\u0259r; 2. Bak\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n d\u0259h\u015f\u0259tini g\u00f6r\u0259r\u0259k ona k\u0259skin etiraz etmi\u015f v\u0259 bombardman ultimatumu il\u0259 erm\u0259ni zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u0259ngim\u0259sin\u0259 (dayanmas\u0131na) s\u0259b\u0259b olmu\u015fdular; III. H\u0259r ikisi 1918-ci il q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f (v\u0259 ya h\u0259rbi xidm\u0259td\u0259 olan), lakin erm\u0259ni-az\u0259rbaycanl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259sind\u0259 (v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlarda) tamamil\u0259 f\u0259rqli q\u00fctbl\u0259rd\u0259 (biri t\u0259cav\u00fczkar kimi, dig\u0259ri is\u0259 q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 durduran g\u00fcc kimi) f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f rus (qeyri-m\u00fcs\u0259lman) elementl\u0259ridir.\",\n\"B) 1. L\u0259nk\u0259randa 3000 n\u0259f\u0259ri \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r; 2. Z\u0259ng\u0259zurda 115 k\u0259ndi qorumu\u015fdular; III. H\u0259r ikisi Bak\u0131 XKS-n\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015fdir.\",\n\"C) 1. \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yirdil\u0259r; 2. \\\"Difai\\\" partiyas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yirdil\u0259r; III. H\u0259r ikisi Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n c\u0259zaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\",\n\"D) 1. Yaln\u0131z y\u0259hudil\u0259r\u0259 h\u00fccum etmi\u015fdil\u0259r; 2. Yaln\u0131z erm\u0259nil\u0259ri qorumu\u015fdular; III. H\u0259r ikisi C\u0259nubi Qafqaz Seymin\u0259 tabe idi.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: \u015eamax\u0131da malakanlar erm\u0259nil\u0259r\u0259 qo\u015fulub q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tdi. Rus \u0259sg\u0259r v\u0259 matroslar\u0131 is\u0259 Bak\u0131da q\u0131r\u011f\u0131na etiraz edib ultimatumla onu dayand\u0131rd\u0131lar. H\u0259r ikisi rus (xristian) m\u0259n\u015f\u0259lidir, lakin rollar\u0131 tamamil\u0259 \u0259ksdir.\"\n},\n{\n\"q\": \"38. Eyler-Venn diaqram\u0131 (1918-ci il siyasi qurumlar\u0131):\\n1. Bak\u0131 Xalq Komissarlar\u0131 Soveti (XKS)\\n2. C\u0259nubi Qafqaz Seymi\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. 1918-ci ilin aprelind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f, f\u0259aliyy\u0259ti bol\u015fevik ideologiyas\u0131na v\u0259 terrora \u0259saslanan, q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 icra ed\u0259n h\u0259rbi-siyasi qurum idi; 2. Zaqafqaziya miqyas\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, lakin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir t\u0259sirli t\u0259dbir g\u00f6rm\u0259y\u0259n qurum idi; III. H\u0259r ikisi 1918-ci ild\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f, lakin Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n (m\u00fcs\u0259lman \u0259halinin) fiziki t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 siyasi maraqlar\u0131 (v\u0259 erm\u0259ni q\u00fcvv\u0259l\u0259rini) r\u0259hb\u0259r tutan institutlar olmu\u015fdur.\",\n\"B) 1. Yaln\u0131z \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunurdu; 2. Yaln\u0131z bol\u015fevikl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi; III. H\u0259r ikisi Osmanl\u0131 imperiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\",\n\"C) 1. Rusiyaya neft da\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 qada\u011fan etmi\u015fdi; 2. Bak\u0131n\u0131 Rusiyan\u0131n \u0259yal\u0259ti elan etmi\u015fdi; III. H\u0259r ikisi L\u0259nk\u0259randa q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131.\",\n\"D) 1. M\u00fcs\u0259lman \u015furalar\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi; 2. Erm\u0259ni \u015furalar\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etmi\u015fdi; III. H\u0259r ikisinin m\u0259rk\u0259zi Tiflis \u015f\u0259h\u0259ri idi.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: Bak\u0131 XKS apreld\u0259 yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 bol\u015fevik-da\u015fnak terrorunu davam etdirdi. C\u0259nubi Qafqaz Seymi is\u0259 erm\u0259ni v\u0259h\u015filikl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almad\u0131, erm\u0259ni siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259rini m\u00fcdafi\u0259 etdi. H\u0259r ikisi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini qorumayan 1918-ci il qurumlar\u0131d\u0131r.\"\n},\n{\n\"q\": \"39. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si:\\nS\u0259b\u0259b: C\u0259nubi Qafqaz Seymind\u0259 t\u0259msil olunan, q\u0131r\u011f\u0131nlara m\u0259ruz qalan m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n qan\u0131ndan narahatl\u0131q ke\u00e7irm\u0259y\u0259n rus v\u0259 dig\u0259r partiyalar\u0131n (sosialistl\u0259rin) erm\u0259ni siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259rini m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcs\u0259lman \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f erm\u0259ni v\u0259h\u015filikl\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259lumat\u0131n \u00f6lk\u0259 h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259nara \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131na mane olunmas\u0131.\",\n\"B) M\u00fcs\u0259lman n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin d\u0259rhal C\u0259nubi Qafqaz Seymind\u0259n xaric edilm\u0259si v\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si.\",\n\"C) C\u0259nubi Qafqaz Seyminin d\u0259rhal Bak\u0131 Soveti il\u0259 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k vahid Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti yaratmas\u0131.\",\n\"D) Rus matroslar\u0131n\u0131n C\u0259nubi Qafqaz Seymin\u0259 h\u00fccum ed\u0259r\u0259k erm\u0259ni deputatlar\u0131 h\u0259bs etm\u0259si.\",\n\"E) Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Osmanl\u0131 qo\u015funlar\u0131n\u0131n C\u0259nubi Qafqaza g\u0259lm\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi \u00e7\u0131x\u0131\u015flar etm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 vur\u011fulan\u0131r ki, \\\"Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n milli t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131 d\u00f6vl\u0259t maraqlar\u0131na laqeydlikd\u0259 ittiham ed\u0259n Rusiya partiyalar\u0131 erm\u0259ni siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259rini m\u00fcdafi\u0259 edirdil\u0259r. Bu is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcs\u0259lman \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f erm\u0259ni v\u0259h\u015filikl\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259lumat\u0131n \u00f6lk\u0259 h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259nara \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131na mane olurdu.\\\"\"\n},\n{\n\"q\": \"40. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sinin do\u011fru verildiyi variant\u0131 tap\u0131n:\\nS\u0259b\u0259b: 1918-ci ilin mart\u0131nda \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 erm\u0259ni silahl\u0131lar\u0131na toxunulmad\u0131\u011f\u0131 halda, Bak\u0131 Sovetinin L\u0259nk\u0259randan g\u0259lmi\u015f M\u00fcs\u0259lman S\u00fcvari Alay\u0131n\u0131n \u0259sg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259rini t\u0259rk-silah etm\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) M\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin k\u0259skin etiraz etm\u0259si v\u0259 silahlar\u0131n qaytar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n n\u0259tic\u0259 verm\u0259m\u0259sind\u0259n sonra dinc etiraz \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ba\u015flanmas\u0131.\",\n\"B) M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n d\u0259rhal \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk ed\u0259r\u0259k L\u0259nk\u0259rana geri qay\u0131tmas\u0131 v\u0259 silahl\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259n imtina etm\u0259si.\",\n\"C) C\u0259nubi Qafqaz Seyminin Bak\u0131 Sovetin\u0259 h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259 ed\u0259r\u0259k silahlar\u0131 zorla geri almas\u0131.\",\n\"D) Rus matroslar\u0131n\u0131n Bak\u0131 Sovetini bombardman ed\u0259r\u0259k M\u00fcs\u0259lman S\u00fcvari Alay\u0131na d\u0259st\u0259k verm\u0259si.\",\n\"E) Erm\u0259ni silahl\u0131lar\u0131n\u0131n da \u00f6z ist\u0259kl\u0259ri il\u0259 silahlar\u0131n\u0131 t\u0259hvil ver\u0259r\u0259k s\u00fclh prosesin\u0259 qo\u015fulmas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259rb\u00e7il\u0259rin t\u0259rk-silah edilm\u0259si m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n k\u0259skin etiraz\u0131na s\u0259b\u0259b oldu. Silahlar\u0131n qaytar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar n\u0259tic\u0259 verm\u0259di v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n dinc etiraz \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 zorak\u0131l\u0131qla al\u0131nd\u0131, bununla da q\u0131r\u011f\u0131nlar ba\u015flad\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"41. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si:\\nS\u0259b\u0259b: Bol\u015fevikl\u0259rin b\u00f6lg\u0259ni sovetl\u0259\u015fdirm\u0259k c\u0259hdl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n milli muxtariyy\u0259t\u0259 meylli olmalar\u0131 v\u0259 milli siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin arxas\u0131nca getm\u0259l\u0259ri.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) Bu v\u0259ziyy\u0259tin bol\u015fevikl\u0259ri v\u0259 bu torpaqlara g\u00f6z dik\u0259n erm\u0259ni quldurlar\u0131n\u0131 hidd\u0259tl\u0259ndirm\u0259si, \\\"sovet hakimiyy\u0259ti\\\" qurmaq b\u0259han\u0259si il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 (etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259) siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si.\",\n\"B) S. \u015eaumyan\u0131n d\u0259rhal az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n milli muxtariyy\u0259tini tan\u0131yan dekret imzalamas\u0131.\",\n\"C) C\u0259nubi Qafqaz Seyminin Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini erm\u0259nil\u0259r\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 getm\u0259si.\",\n\"D) B\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 \u0130rana s\u00fcrg\u00fcn edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 q\u0259rar\u0131n icras\u0131.\",\n\"E) M\u00fcs\u0259lman S\u00fcvari Alay\u0131n\u0131n Bak\u0131n\u0131 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k L\u0259nk\u0259randa yeni respublika elan etm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259tnin \u0259vv\u0259lind\u0259 vur\u011fulan\u0131r: Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n milli muxtariyy\u0259t\u0259 meyilli olmalar\u0131 v\u0259 milli siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin arxas\u0131nca getm\u0259l\u0259ri b\u00f6lg\u0259ni sovetl\u0259\u015fdirm\u0259k ist\u0259y\u0259n bol\u015fevikl\u0259ri v\u0259 erm\u0259ni quldurlar\u0131n\u0131 hidd\u0259tl\u0259ndirirdi. Bu da soyq\u0131r\u0131m\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas motivl\u0259rd\u0259n (s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n) biri olmu\u015fdur.\"\n},\n{\n\"q\": \"42. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si:\\nS\u0259b\u0259b: Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin (m\u0259s., L. Ter-Petrosyan\u0131n 1992-ci ild\u0259ki) \\\"Erm\u0259nil\u0259r d\u00fc\u015fm\u0259ni \u00f6ld\u00fcr\u0259rk\u0259n \u00fcr\u0259yiyum\u015faql\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259m\u0259lidirl\u0259r\\\" (K\u0259nar\/Ox\u015far m\u00f6vzu k\u0259si\u015fm\u0259si) kimi m\u0259krli \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131na uy\u011fun olaraq, 1918-ci ild\u0259 erm\u0259ni ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n v\u0259 din xadiml\u0259rinin d\u0259 da\u015fnak quldur d\u0259st\u0259l\u0259rin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259r\u0259k az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 nifr\u0259t a\u015f\u0131lamas\u0131.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) Bak\u0131 quberniyas\u0131 v\u0259 dig\u0259r q\u0259zalarda (\u015eamax\u0131, Quba v\u0259 s.) erm\u0259nil\u0259rin h\u0259tta u\u015faqlara, qad\u0131nlara v\u0259 qocalara bel\u0259 r\u0259hm etm\u0259d\u0259n amans\u0131z soyq\u0131r\u0131m\u0131lar (etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259) t\u00f6r\u0259tm\u0259si.\",\n\"B) M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n tamamil\u0259 m\u0259hv olmaqdan qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn xristianl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul etm\u0259si.\",\n\"C) Rus matroslar\u0131n\u0131n q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131 olan erm\u0259ni din xadiml\u0259rini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn X\u0259z\u0259rd\u0259n at\u0259\u015f a\u00e7mas\u0131.\",\n\"D) C\u0259nubi Qafqaz Seyminin \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131na h\u0259rbi yard\u0131m g\u00f6nd\u0259rm\u0259si.\",\n\"E) Bak\u0131 XKS-nin d\u0259rhal erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259ki sitatlarda v\u0259 qeydl\u0259rd\u0259 (\\\"hamil\u0259 qad\u0131nlara da r\u0259hm etmirdil\u0259r\\\", \\\"erm\u0259ni quldur d\u0259st\u0259l\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 \u0259sas\u0259n erm\u0259ni ziyal\u0131lar\u0131 v\u0259 din xadiml\u0259ri ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi\\\") g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, bu d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik t\u0259bli\u011fat\u0131 he\u00e7 k\u0259s\u0259 r\u0259hm edilm\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlarla n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"43. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 qanunauy\u011funlu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nS\u0259b\u0259b: Erm\u0259nil\u0259rin 1918-ci il Bak\u0131, \u015eamax\u0131, Quba, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 s. \u0259razil\u0259rd\u0259 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri amans\u0131z soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 (y\u00fcz mind\u0259n \u00e7ox itki).\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Rusiya d\u00f6vl\u0259ti daxilind\u0259 muxtariyy\u0259t\u0259 olan inam\u0131n\u0131n sars\u0131lmas\u0131, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t yarad\u0131lmas\u0131 ist\u0259yinin, milli irad\u0259nin daha da g\u00fccl\u0259nm\u0259si.\",\n\"B) B\u00fct\u00fcn q\u0259zalardak\u0131 erm\u0259nil\u0259rin qorxaraq Az\u0259rbaycan\u0131n tabe\u00e7iliyin\u0259 ke\u00e7m\u0259si.\",\n\"C) Rusiyan\u0131n d\u0259rhal Bak\u0131 Sovetini buraxaraq hakimiyy\u0259ti az\u0259rbaycanl\u0131lara t\u0259hvil verm\u0259si.\",\n\"D) C\u0259nubi Qafqaz Seyminin az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 silahland\u0131raraq erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 c\u0259bh\u0259 a\u00e7mas\u0131.\",\n\"E) \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin qada\u011fan edil\u0259r\u0259k bol\u015fevik ideologiyas\u0131n\u0131n xalq t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bulu.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 vur\u011fulan\u0131r: \\\"Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n milli irad\u0259sini q\u0131rma\u011fa, milli azadl\u0131q ideyalar\u0131n\u0131 bo\u011fma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan d\u00fc\u015fm\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckl\u0259rinin tam \u0259ksi il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Rusiya d\u00f6vl\u0259ti daxilind\u0259 muxtariyy\u0259t\u0259 inamlar\u0131 sars\u0131ld\u0131, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin yarad\u0131lmas\u0131 ist\u0259yi daha da g\u00fccl\u0259ndi\\\".\"\n},\n{\n\"q\": \"44. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259:\\nS\u0259b\u0259b: Erm\u0259ni h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin Bak\u0131da dinc m\u00fcs\u0259lman \u0259haliy\u0259 amans\u0131z divan tutmas\u0131 v\u0259 12 min n\u0259f\u0259ri q\u0259tl\u0259 yetirm\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) Bol\u015fevikl\u0259rin Bak\u0131da g\u0259l\u0259c\u0259k m\u0259\u011flubiyy\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131 v\u0259 Bak\u0131 Sovetin\u0259 inanmayan m\u00fcs\u0259lman \u0259halinin ondan tamamil\u0259 \u00fcz d\u00f6nd\u0259rm\u0259si.\",\n\"B) Bol\u015fevikl\u0259rin d\u0259rhal C\u0259nubi Qafqaz Seymin\u0259 tabe olaraq geri \u00e7\u0259kilm\u0259si.\",\n\"C) Bak\u0131 \u0259halisinin m\u0259cburiyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda erm\u0259ni kils\u0259sini ziyar\u0259t ed\u0259r\u0259k s\u00fclh ist\u0259m\u0259si.\",\n\"D) Rus matroslar\u0131n\u0131n da\u015fnaklarla birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k T\u0259z\u0259pir m\u0259scidini talan etm\u0259si.\",\n\"E) M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n r\u0259smi olaraq bol\u015fevik partiyas\u0131na k\u00fctl\u0259vi \u00fczv yaz\u0131lmas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: \\\"M\u0259hz bu qanl\u0131 cinay\u0259td\u0259n sonra bol\u015fevikl\u0259rin Bak\u0131da m\u0259\u011flubiyy\u0259tinin \u0259sas\u0131 qoyuldu. Bak\u0131 Sovetin\u0259 inanmayan m\u00fcs\u0259lman \u0259hali mart hadis\u0259sind\u0259n sonra ondan tamamil\u0259 \u00fcz d\u00f6nd\u0259rdi\\\".\"\n},\n{\n\"q\": \"45. Hadis\u0259l\u0259rin m\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 tamamlayan \u0259n uy\u011fun b\u0259ndi se\u00e7in:\\nBol\u015fevik-da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin 1918-ci ild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi d\u0259h\u015f\u0259tli soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 v\u0259 m\u0259rk\u0259zi h\u00f6kum\u0259tin Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 qalxmamas\u0131 \u2794 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Rusiya d\u00f6vl\u0259ti daxilind\u0259 muxtariyy\u0259t\u0259 olan inam\u0131n\u0131n tamamil\u0259 sars\u0131lmas\u0131 \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin yarad\u0131lmas\u0131 ist\u0259yinin daha da g\u00fccl\u0259nm\u0259si v\u0259 milli azadl\u0131q ideyalar\u0131n\u0131n d\u00f6nm\u0259z xarakter almas\u0131.\",\n\"B) Az\u0259rbaycan\u0131n d\u0259rhal Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin bir vilay\u0259tin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259smi referendumun ke\u00e7irilm\u0259si.\",\n\"C) C\u0259nubi Qafqaz Seyminin bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si ba\u011flamas\u0131.\",\n\"D) B\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 Bak\u0131 Sovetin\u0259 \u00fczv olaraq kommunist ideologiyas\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259si.\",\n\"E) \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131n siyasi m\u00fcbariz\u0259d\u0259n k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 imtina ed\u0259r\u0259k f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rmas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n milli irad\u0259sini q\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan d\u00fc\u015fm\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r \u0259ks n\u0259tic\u0259 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131lar. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Rusiya daxilind\u0259 muxtariyy\u0259t\u0259 inamlar\u0131 sars\u0131ld\u0131, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin yarad\u0131lmas\u0131 ist\u0259yi daha da g\u00fccl\u0259ndi.\"\n},\n{\n\"q\": \"46. Hadis\u0259l\u0259rin inki\u015faf z\u0259ncirini davam etdirin:\\n1918-ci il mart ay\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 C\u0259nubi Qafqaz Seyminin erm\u0259ni siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259rini m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259si \u2794 S. \u015eaumyan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 bol\u015fevik-da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Bak\u0131da dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 12 minlik q\u0259tliam h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259si \u2794 Rus matroslar\u0131n\u0131n ultimatumu il\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n nisb\u0259t\u0259n s\u0259ngim\u0259si \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) Erm\u0259ni-bol\u015fevik quldur d\u0259st\u0259l\u0259rinin q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n miqyas\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndir\u0259r\u0259k \u015eamax\u0131, Quba, L\u0259nk\u0259ran, Salyan v\u0259 dig\u0259r q\u0259zalarda on minl\u0259rl\u0259 dinc az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirm\u0259si.\",\n\"B) Bak\u0131 XKS-nin l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k \u015f\u0259h\u0259rin \\\"M\u00fcsavat\\\"\u0131n n\u0259zar\u0259tin\u0259 ke\u00e7m\u0259si.\",\n\"C) \u015eaumyan\u0131n geri \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k az\u0259rbaycanl\u0131lardan \u00fczr ist\u0259m\u0259si.\",\n\"D) Seymin Bak\u0131ya ordu yerid\u0259r\u0259k da\u015fnaklar\u0131 t\u0259rk-silah etm\u0259si.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn Bak\u0131 neftinin yaln\u0131z dinc \u0259halinin rifah\u0131na x\u0259rcl\u0259nm\u0259si q\u0259rar\u0131n\u0131n verilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: Bak\u0131da q\u0131r\u011f\u0131nlar (nisb\u0259t\u0259n) dayand\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra (v\u0259 h\u0259tta onunla paralel), erm\u0259ni-bol\u015fevik q\u00fcvv\u0259l\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n miqyas\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndir\u0259r\u0259k \u015eamax\u0131, Quba, L\u0259nk\u0259ran, Salyan kimi b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 (q\u0259zalarda) amans\u0131z etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irdil\u0259r.\"\n},\n{\n\"q\": \"47. \\\"M\u00fcs\u0259lman h\u0259tta bol\u015fevik olsayd\u0131 bel\u0259, ona aman vermirdil\u0259r. Da\u015fnaklar deyirdil\u0259r: 'Biz he\u00e7 bir bol\u015fevik tan\u0131m\u0131r\u0131q, t\u0259kc\u0259 el\u0259 m\u00fcs\u0259lman olma\u011f\u0131n kifay\u0259tdir'.\\\" - 1918-ci il Bak\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda deyilmi\u015f bu tarixi sitat hans\u0131 d\u0259rin siyasi reall\u0131\u011f\u0131 if\u015fa edir (DoK 4)?\",\n\"options\": [\n\"A) \\\"Sovet hakimiyy\u0259ti\\\" (bol\u015fevizm) \u015f\u00fcar\u0131n\u0131n sad\u0259c\u0259 bir \u00f6rt\u00fck oldu\u011funu, \u0259slind\u0259 is\u0259 da\u015fnaklar\u0131n birba\u015fa milli (etnik) v\u0259 dini m\u0259nsubiyy\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 dinc az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 (m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131) k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hv etm\u0259k (etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259) m\u0259qs\u0259di g\u00fcdd\u00fcy\u00fcn\u00fc.\",\n\"B) B\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n zorla bol\u015fevik partiyas\u0131na \u00fczv edildiyini v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131.\",\n\"C) C\u0259nubi Qafqaz Seyminin m\u00fcs\u0259lman deputatlar\u0131n\u0131n da\u015fnaklarla gizli ittifaq qurdu\u011funu.\",\n\"D) Bol\u015fevikl\u0259rin erm\u0259nil\u0259ri qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130r\u0259vandan Bak\u0131ya \u0259lav\u0259 q\u00fcvv\u0259l\u0259r g\u0259tirdiyini.\",\n\"E) M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n Bak\u0131 Sovetind\u0259ki bol\u015fevikl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 x\u00fcsusi terror kampaniyas\u0131 ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131n\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: Sitat bol\u015fevizm bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda da\u015fnaklar\u0131n q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tdiyini, onlar\u0131n siyasi \u0259qid\u0259y\u0259 (bol\u015fevik olub-olmama\u011fa) yox, birba\u015fa milli-dini m\u0259nsubiyy\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 adamlar\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirdikl\u0259rini g\u00f6st\u0259rir (Etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 reall\u0131\u011f\u0131).\"\n},\n{\n\"q\": \"48. 1918-ci il mart-sentyabr aylar\u0131nda ba\u015f vermi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131lar zaman\u0131 Bak\u0131 Sovetin\u0259 (bol\u015fevikl\u0259r\u0259) d\u0259st\u0259k ver\u0259n v\u0259 ya onlarla ittifaqda olan qeyri-az\u0259rbaycanl\u0131 sosial-siyasi t\u0259b\u0259q\u0259nin m\u0259rk\u0259zind\u0259 kiml\u0259r dayan\u0131rd\u0131 (DoK 3)?\",\n\"options\": [\n\"A) XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda neft s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131 il\u0259 Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f qeyri-az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hali, erm\u0259ni zabitl\u0259ri, da\u015fnak v\u0259 eser partiyalar\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri.\",\n\"B) Yaln\u0131z Osmanl\u0131 ordusunun f\u0259raril\u0259ri v\u0259 alman zabitl\u0259ri.\",\n\"C) C\u0259nubi Az\u0259rbaycandan k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f \\\"k\u0259sbkarlar\\\" v\u0259 \\\"yardar\\\"lar.\",\n\"D) Yaln\u0131z \u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131ndan Bak\u0131ya g\u0259lmi\u015f erm\u0259ni tacirl\u0259ri.\",\n\"E) C\u0259nubi Qafqaz Seymind\u0259 t\u0259msil olunan g\u00fcrc\u00fc v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 deputatlar.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259 qeyd edir ki, Bak\u0131 Sovetinin sosial bazas\u0131n\u0131 neft s\u0259nayesi il\u0259 \u0259laq\u0259dar bura k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f qeyri-az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259\u015fkil edirdi. H\u0259m\u00e7inin h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara \u0259sas\u0259n erm\u0259ni zabitl\u0259ri r\u0259hb\u0259rlik edirdi, da\u015fnak v\u0259 eserl\u0259r onlarla ittifaqda idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"49. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n1. \u0130r\u0259van vilay\u0259tinin \u0259ks\u0259r m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndl\u0259rinin erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n yand\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u0259hv edilm\u0259si\\n2. \\\"Evelina\\\" s\u0259rni\u015fin g\u0259misi il\u0259 ba\u011fl\u0131 insidentin ba\u015f verm\u0259si\\n3. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 dinc az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 d\u0259h\u015f\u0259tli soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n \u0259n pik (\u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli) g\u00fcn\u00fcn\u00fcn ya\u015fanmas\u0131\",\n\"options\": [\n\"A) 1, 2, 3\",\n\"B) 2, 3, 1\",\n\"C) 1, 3, 2\",\n\"D) 2, 1, 3\",\n\"E) 3, 1, 2\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259 qeyd edir ki, erm\u0259nil\u0259r Bak\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131ndan \u0259vv\u0259l \u0130r\u0259van vilay\u0259tind\u0259 k\u0259ndl\u0259ri yand\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 \u0259halini m\u0259hv etmi\u015fdil\u0259r. \\\"Evelina\\\" g\u0259misi insidenti mart\u0131n 27-d\u0259 oldu. Q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli g\u00fcn\u00fc is\u0259 mart\u0131n 31-i idi. Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1 (Bak\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131ndan \u0259vv\u0259l), 2 (27 mart), 3 (31 mart).\"\n},\n{\n\"q\": \"50. M\u0259ntiqi z\u0259nciri davam etdirin:\\nSovet Rusiyas\u0131na ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Bak\u0131 neftinin laz\u0131m olmas\u0131 \u2794 Bak\u0131 XKS-in iqtisadi siyas\u0259t olaraq neft v\u0259 X\u0259z\u0259r donanmas\u0131n\u0131 millil\u0259\u015fdirm\u0259si \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) 1918-ci ilin aprel-iyul aylar\u0131nda Bak\u0131dan sovet Rusiyas\u0131na 1,3 milyon tondan \u00e7ox neft v\u0259 neft m\u0259hsullar\u0131n\u0131n g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si.\",\n\"B) Neftin Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 sat\u0131laraq Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin tamamil\u0259 yenid\u0259n qurulmas\u0131.\",\n\"C) Bak\u0131 neft\u00e7il\u0259rinin k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259til ed\u0259r\u0259k istehsal\u0131 dayand\u0131rmas\u0131.\",\n\"D) S. \u015eaumyan\u0131n neft quyular\u0131n\u0131 ba\u011flayaraq xaric\u0259 sat\u0131\u015fa qada\u011fa qoymas\u0131.\",\n\"E) Bak\u0131dak\u0131 b\u00fct\u00fcn neft m\u0259d\u0259nl\u0259rinin da\u015fnaklara t\u0259m\u0259nnas\u0131z verilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"D\u00fczg\u00fcn cavab: A \\n\u0130zah: M\u0259nb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, XKS sovet Rusiyas\u0131n\u0131n maraqlar\u0131na uy\u011fun olaraq iqtisadiyyat\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irdi v\u0259 aprel-iyul aylar\u0131nda Rusiyaya 1,3 mln. tondan \u00e7ox neft g\u00f6nd\u0259rdi.\"\n}\n];\n\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        \n        \/\/ B\u00fct\u00fcn r\u0259ng klasslar\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259yirik\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered', 'correct-ans', 'wrong-ans');\n        \n        if (isFinished) {\n            \/\/ \u0130MTAHAN B\u0130TD\u0130KD\u018fN SONRAK\u0130 M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('correct-ans'); \/\/ D\u00fczl\u0259r ya\u015f\u0131l\n            } else {\n                btn.classList.add('wrong-ans'); \/\/ S\u0259hvl\u0259r v\u0259 bo\u015f burax\u0131lanlar q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        } else {\n            \/\/ \u0130MTAHAN GED\u018fN ZAMAN M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered'); \/\/ H\u0259r hans\u0131 cavab se\u00e7ilibs\u0259 ya\u015f\u0131l\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed'); \/\/ Bax\u0131l\u0131b amma se\u00e7ilm\u0259yibs\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active'); \/\/ Haz\u0131rda bax\u0131lan sual\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 ha\u015fiy\u0259\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    \/\/ \u0130mtahan bit\u0259n kimi \u015fkalan\u0131 d\u00fcz\/s\u0259hv\u0259 g\u00f6r\u0259 r\u0259ngl\u0259yirik\n    updateScaleColors(); \n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    \/\/ N\u0259tic\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 3 saniy\u0259 sonra ilk suala qay\u0131d\u0131r\u0131q\n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. \u2190 Geri \u0130r\u0259li \u2192 N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin. WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-686","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/686","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=686"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/686\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":687,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/686\/revisions\/687"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=686"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}