{"id":683,"date":"2026-06-14T07:34:03","date_gmt":"2026-06-14T07:34:03","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=683"},"modified":"2026-06-14T07:34:03","modified_gmt":"2026-06-14T07:34:03","slug":"az%c9%99rbaycan-ssr-ikinci-dunya-muharib%c9%99si-ill%c9%99rind%c9%99","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=683","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan SSR \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">\u2190 Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li \u2192<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"bottom-banners\">\n    <a href=\"https:\/\/wa.me\/994559339283?text=Salam,%2030%20%C9%99d%C9%99d%20premium%20s%C4%B1naq%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"action-banner premium-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n\n    <a href=\"BURAYA_QURUP_LINKINI_YAZIN\" target=\"_blank\" class=\"action-banner group-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;\n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n    }\n\n    \/* --- Dinamik Banner Stili --- *\/\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- Banner Stili Sonu --- *\/\n\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili --- *\/\n    .bottom-banners {\n        max-width: 800px;\n        margin: 1rem auto 2rem auto;\n        display: flex;\n        flex-direction: column;\n        gap: 15px;\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n    }\n\n    .action-banner {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        background: #25D366;\n        color: #ffffff;\n        text-decoration: none;\n        padding: 15px 24px;\n        border-radius: 16px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 16px;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(37, 211, 102, 0.3);\n        transition: all 0.3s ease;\n    }\n\n    .action-banner:hover {\n        transform: translateY(-3px);\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(37, 211, 102, 0.4);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .group-banner {\n        background: #128C7E;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(18, 140, 126, 0.3);\n    }\n\n    .group-banner:hover {\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(18, 140, 126, 0.4);\n    }\n\n    .banner-icon {\n        margin-right: 15px;\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .action-banner {\n            font-size: 14px;\n            padding: 12px 16px;\n        }\n        .banner-icon {\n            margin-right: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili Sonu --- *\/\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto;\n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.correct-ans { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.wrong-ans { background: var(--skipped); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n    \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n    \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n    \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n    \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n    \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\n\n\nconst quizData = [\n  {\n    \"q\": \"1. Bloksxemi tamamlay\u0131n: Fransa v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n SSR\u0130-nin Almaniyan\u0131 neftl\u0259 t\u0259min etm\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 Bak\u0131n\u0131n bombardman edilm\u0259si plan\u0131 (1939-1940) \u2794 Almaniyan\u0131n SSR\u0130-y\u0259 h\u00fccumu il\u0259 bu planlar\u0131n aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirm\u0259si (1941) \u2794 Hitlerin Moskva plan\u0131n\u0131n iflas\u0131ndan sonra Qafqaza (Bak\u0131 neftin\u0259) y\u00f6n\u0259lm\u0259si (1942) \u2794 ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Sovet r\u0259hb\u0259rliyinin Bak\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259si, C\u0259nubi Qafqazda h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t elan olunmas\u0131 v\u0259 Stalinqradla \u0259laq\u0259li olaraq Qafqaz u\u011frunda a\u011f\u0131r m\u00fcdafi\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rinin ba\u015flanmas\u0131.\",\n      \"B) SSR\u0130-nin d\u0259rhal Bak\u0131 neft m\u0259d\u0259nl\u0259rini \u0130ngilt\u0259r\u0259y\u0259 t\u0259hvil verm\u0259si.\",\n      \"C) Hitlerin Bak\u0131n\u0131 dinc yolla \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k SSR\u0130 il\u0259 yeni pakt imzalamas\u0131.\",\n      \"D) Almaniyan\u0131n Bak\u0131ya hava h\u00fccumu ed\u0259r\u0259k \u015f\u0259h\u0259ri tamamil\u0259 yerl\u0259-yeksan etm\u0259si.\",\n      \"E) Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcharib\u0259d\u0259 neytrall\u0131\u011f\u0131n\u0131 elan ed\u0259r\u0259k neft sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 dayand\u0131rmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Hitlerin Qafqaza y\u00f6n\u0259lm\u0259sind\u0259n sonra sovet r\u0259hb\u0259rliyi Bak\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si q\u0259rar\u0131n\u0131 verdi, Qafqazda h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t elan edildi v\u0259 Stalinqrada k\u00f6m\u0259k ed\u0259n Qafqaz u\u011frunda a\u011f\u0131r d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r ba\u015flad\u0131.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"2. T\u0259hlil (DoK 4): \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-d\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 elm xadiml\u0259rinin c\u0259bh\u0259y\u0259 (m\u00fcharib\u0259y\u0259) ver\u0259 bil\u0259c\u0259yi \u0259n effektiv t\u00f6hf\u0259 hans\u0131 formada \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rdi?\",\n    \"options\": [\n      \"A) \u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t xadiml\u0259rinin c\u0259bh\u0259y\u0259 s\u0259f\u0259rl\u0259r ed\u0259r\u0259k \u0259sg\u0259rl\u0259rd\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f \u0259hvali-ruhiyy\u0259si yaratmas\u0131, aliml\u0259rin is\u0259 h\u0259rbi t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 uy\u011fun t\u0259dqiqatlar (m\u0259s: Y. M\u0259mm\u0259d\u0259liyevin y\u00fcks\u0259k oktanl\u0131 aviasiya yanaca\u011f\u0131) apararaq birba\u015fa h\u0259rbi s\u0259nayeni g\u00fccl\u0259ndirm\u0259si.\",\n      \"B) B\u00fct\u00fcn elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t xadiml\u0259rinin silah g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k yaln\u0131z c\u0259bh\u0259nin \u00f6n x\u0259ttind\u0259 vuru\u015fmas\u0131.\",\n      \"C) Onlar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 xaric\u0259 m\u00fchacir\u0259t ed\u0259r\u0259k d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tini m\u00fcharib\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 qald\u0131rmas\u0131.\",\n      \"D) Yaln\u0131z Az\u0259rbaycan tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 kitablar yazaraq h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259ri maarifl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259l\u0259ri.\",\n      \"E) B\u00fct\u00fcn t\u0259dqiqatlar\u0131n dayand\u0131r\u0131laraq aliml\u0259rin yaln\u0131z h\u0259rbi zavodlarda f\u0259hl\u0259 kimi i\u015fl\u0259m\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rslikd\u0259 a\u00e7\u0131qca yaz\u0131l\u0131r ki, m\u0259d\u0259niyy\u0259t xadiml\u0259ri c\u0259bh\u0259y\u0259 gedib d\u00f6y\u00fc\u015f \u0259hval-ruhiyy\u0259si yarad\u0131r, elm sah\u0259sind\u0259 is\u0259 m\u00fcharib\u0259nin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun (m\u0259s, y\u00fcks\u0259k oktanl\u0131 yanacaq) t\u0259dqiqatlar apar\u0131l\u0131b istehsalata t\u0259tbiq edilirdi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"3. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r (DoK 4): \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259 U. \u00c7\u00f6r\u00e7ill (B\u00f6y\u00fck Britaniya) v\u0259 \u015e. De Qoll (Fransa) kimi Q\u0259rb liderl\u0259rinin SSR\u0130-y\u0259 qar\u015f\u0131 planlar\u0131nda ortaq c\u0259h\u0259t n\u0259 idi?\",\n    \"options\": [\n      \"A) M\u00fcharib\u0259nin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Almaniyan\u0131n SSR\u0130 vasit\u0259sil\u0259 Bak\u0131 neftin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etdiyini g\u00f6r\u0259r\u0259k, yanacaq t\u0259minat\u0131n\u0131 k\u0259sm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Bak\u0131n\u0131 bombardman etm\u0259k m\u00f6vqeyini m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259l\u0259ri.\",\n      \"B) Almaniyaya qar\u015f\u0131 sovet ordusuna maddi v\u0259 texniki yard\u0131m g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k Bak\u0131 neft quyular\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259l\u0259ri.\",\n      \"C) Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Qafqazda milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 silahland\u0131rmalar\u0131.\",\n      \"D) Almaniya il\u0259 gizli pakt ba\u011flayaraq SSR\u0130-y\u0259 m\u00fcharib\u0259 elan etm\u0259l\u0259ri.\",\n      \"E) SSR\u0130-ni c\u0259nub c\u0259bh\u0259sind\u0259 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130rana \u00f6z qo\u015funlar\u0131n\u0131 yeritm\u0259l\u0259ri.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 vur\u011fulan\u0131r ki, SSR\u0130-nin Almaniyan\u0131 Bak\u0131 nefti il\u0259 t\u0259min etm\u0259si bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri narahat etdi v\u0259 Bak\u0131n\u0131 bombardman etm\u0259k m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 \u00c7\u00f6r\u00e7ill v\u0259 De Qollun m\u00f6vqeyi m\u00fcsb\u0259t rol oynam\u0131\u015fd\u0131r (y\u0259ni onlar bu plan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi).\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"4. Uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin (\u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f milli diviziyalar\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015f yolu):\\n1. 402-ci diviziya\\n2. 223-c\u00fc diviziya\\na. T\u0259chizat\u0131 yax\u015f\u0131 t\u0259\u015fkil edilm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn, q\u0259hr\u0259mancas\u0131na vuru\u015fmas\u0131na baxmayaraq, t\u0259rkibinin bir hiss\u0259sini itirmi\u015f v\u0259 sonradan 416-c\u0131 diviziyaya birl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir.\\nb. D\u00f6y\u00fc\u015f yolu Qafqazdan ba\u015flam\u0131\u015f, Ukrayna, Rum\u0131niya, Bolqar\u0131stan v\u0259 Yuqoslaviyan\u0131n azad edilm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f, f\u0259rql\u0259ndiyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cBelqrad diviziyas\u0131\u201d ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r.\\nc. Kr\u0131m\u0131n azad edilm\u0259sind\u0259 \u0259sas rol oynam\u0131\u015f v\u0259 f\u0259rql\u0259ndiyi \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"Simferopol diviziyas\u0131\\\" ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1-a, 2-b\",\n      \"B) 1-b, 2-c\",\n      \"C) 1-c, 2-a\",\n      \"D) 1-a, 2-c\",\n      \"E) 1-b, 2-a\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: 402-ci diviziya t\u0259chizat z\u0259ifliyi s\u0259b\u0259bind\u0259n itkil\u0259r verib 416-ya birl\u0259\u015fdirildi (1-a). 223-c\u00fc diviziya is\u0259 Yuqoslaviyan\u0131n (Belqrad\u0131n) azad edilm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259r\u0259k \\\"Belqrad diviziyas\u0131\\\" ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131 (2-b).\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"5. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. 1940-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 SSR\u0130-nin xarici siyas\u0259ti v\u0259 onun n\u0259tic\u0259l\u0259ri:\\n| Siyasi\/H\u0259rbi Gedi\u015f | Regiona t\u0259siri |\\n| SSR\u0130 il\u0259 Almaniya aras\u0131nda h\u00fccum etm\u0259m\u0259k pakt\u0131 (1939) | 1. ? |\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Fransa v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259nin b\u00f6y\u00fck narahatl\u0131\u011f\u0131na, SSR\u0130-nin Almaniyan\u0131 Bak\u0131 nefti il\u0259 t\u0259min etm\u0259sin\u0259 cavab olaraq m\u00fctt\u0259fiql\u0259rin (Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin) Bak\u0131n\u0131 vurmaq (bombardman etm\u0259k) planlar\u0131n\u0131 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu.\",\n      \"B) 1. Almaniyan\u0131n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 h\u00fccum etm\u0259sin\u0259 v\u0259 Qafqaz\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratd\u0131.\",\n      \"C) 1. SSR\u0130-nin \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 i\u015ftirakdan tamamil\u0259 imtina etm\u0259sini qanunil\u0259\u015fdirdi.\",\n      \"D) 1. AB\u015e-nin SSR\u0130-y\u0259 qar\u015f\u0131 iqtisadi sanksiyalar t\u0259tbiq ed\u0259r\u0259k neft al\u0131\u015f\u0131n\u0131 dayand\u0131rmas\u0131.\",\n      \"E) 1. Qafqaz respublikalar\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: 1939-cu il pakt\u0131 v\u0259 neft t\u0259dar\u00fck\u00fc Fransa\/\u0130ngilt\u0259r\u0259ni narahat etdi v\u0259 onlar Bak\u0131n\u0131 vurma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131rd\u0131lar (bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 U. \u00c7\u00f6r\u00e7ill v\u0259 \u015e. De Qoll m\u00f6vqe s\u0259rgil\u0259di).\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"6. Bloksxemd\u0259ki z\u0259nciri davam etdirin: Sovet \u0130ttifaq\u0131nda elmin inki\u015faf\u0131n\u0131n m\u00fcharib\u0259nin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 (h\u0259rbi s\u0259nayenin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259) y\u00f6n\u0259ldilm\u0259si \u2794 Yusif M\u0259mm\u0259d\u0259liyevin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda Az\u0259rbaycan aliml\u0259rinin neft-kimya sah\u0259sind\u0259 intensiv t\u0259dqiqatlar aparmas\u0131 \u2794 Y\u00fcks\u0259k oktanl\u0131 aviasiya yanaca\u011f\u0131n\u0131n k\u0259\u015ff edil\u0259r\u0259k istehsalata t\u0259tbiq olunmas\u0131 \u2794 ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) H\u0259rbi aviasiyan\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn art\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 sars\u0131d\u0131c\u0131 z\u0259rb\u0259l\u0259r endirilm\u0259sin\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259 verilm\u0259si v\u0259 bu elmi y\u00fcks\u0259li\u015fin m\u0259ntiqi davam\u0131 kimi 1945-ci ilin mart\u0131nda Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131.\",\n      \"B) Almaniyan\u0131n d\u0259rhal Bak\u0131ya raket z\u0259rb\u0259l\u0259ri endir\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn neft-kimya zavodlar\u0131n\u0131 partlatmas\u0131.\",\n      \"C) Y. M\u0259mm\u0259d\u0259liyevin bu k\u0259\u015ffin\u0259 g\u00f6r\u0259 SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyi t\u0259r\u0259find\u0259n c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n      \"D) B\u00fct\u00fcn neft quyular\u0131n\u0131n ehtiyat t\u0259dbiri kimi dondurulmas\u0131.\",\n      \"E) Az\u0259rbaycanda neft emal\u0131n\u0131n tamamil\u0259 dayand\u0131r\u0131l\u0131b, xam neftin Amerikaya sat\u0131lmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 Y.M\u0259mm\u0259d\u0259liyevin y\u00fcks\u0259k oktanl\u0131 yanacaq haz\u0131rlamas\u0131 qeyd edilir v\u0259 d\u0259rhal ard\u0131nca 1945-ci ilin mart\u0131nda Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n elmin inki\u015faf\u0131na \u0259sasl\u0131 t\u0259kan verdiyi vur\u011fulan\u0131r.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"7. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Siyasi v\u0259 H\u0259rbi Reall\u0131qlar):\\nI. Almaniya r\u0259hb\u0259rliyi (Hitler)\\nII. Q\u0259rb m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri (Fransa, \u0130ngilt\u0259r\u0259, AB\u015e r\u0259smil\u0259ri)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Bak\u0131 neftini \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k Avropan\u0131 istila etm\u0259yi v\u0259 \u0130rana\/\u0130raqa \u00e7\u0131xma\u011f\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yirdi; 2. Bak\u0131 neftinin Almaniyan\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7m\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bombardman planlar\u0131 haz\u0131rlay\u0131r (\u0259vv\u0259lc\u0259) v\u0259 ya (sonra) Qafqaz\u0131n m\u00fcdafi\u0259sinin Avropan\u0131 xilas etdiyini (Leki) etiraf edirdil\u0259r; III. H\u0259r iki t\u0259r\u0259f \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin gedi\u015find\u0259 Bak\u0131 neftini qlobal \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn h\u0259lledici, a\u00e7ar amili (q\u0259l\u0259b\u0259nin t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131) kimi q\u0259bul edirdi.\",\n      \"B) 1. Yaln\u0131z \u015fimal c\u0259bh\u0259sini (Finlandiyan\u0131) h\u0259d\u0259f al\u0131rd\u0131; 2. Yaln\u0131z Yaponiyaya qar\u015f\u0131 vuru\u015furdu; III. H\u0259r iki t\u0259r\u0259f SSR\u0130-nin neftsiz d\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 \u00e7alaca\u011f\u0131na inan\u0131rd\u0131.\",\n      \"C) 1. Qafqaz\u0131 m\u00fcst\u0259qil elan etm\u0259k ist\u0259yirdi; 2. Qafqaz\u0131 Rusiyaya t\u0259hvil verm\u0259k ist\u0259yirdi; III. H\u0259r ikisi Az\u0259rbaycan diviziyalar\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etdi.\",\n      \"D) 1. Stalinqrad\u0131 qoruma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131; 2. Moskvaya h\u00fccum etm\u0259k ist\u0259yirdi; III. H\u0259r ikisi tank m\u00fcharib\u0259sind\u0259n imtina etmi\u015fdi.\",\n      \"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Hitler \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131 qlobal istila (Yax\u0131n \u015e\u0259rq\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f) \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m idi. Q\u0259rb \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 (\u00c7\u00f6r\u00e7ill, De Qoll, Leki) Bak\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 Almaniyan\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259ti, d\u00fc\u015fm\u0259nin \u0259lin\u0259 ke\u00e7m\u0259si is\u0259 Avropan\u0131n tam istilas\u0131 dem\u0259k idi. H\u0259r ikisi Bak\u0131 neftinin h\u0259lledici strateji rolunu q\u0259bul edirdi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"8. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini tap\u0131n: S\u0259b\u0259b: Sovet (M\u0259rk\u0259z) r\u0259hb\u0259rliyinin az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259ki q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131na q\u0259r\u0259zli (ayr\u0131-se\u00e7kilik) m\u00fcnasib\u0259t b\u0259sl\u0259m\u0259si v\u0259 Ali Ba\u015f Komandanl\u0131\u011fa g\u00f6nd\u0259ril\u0259n t\u0259qdimatlara etinas\u0131z yana\u015fmas\u0131. N\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) C\u0259nubi Qafqaz respublikalar\u0131 aras\u0131nda c\u0259bh\u0259y\u0259 \u0259n \u00e7ox adam\u0131n (700 min n\u0259f\u0259r) Az\u0259rbaycandan getm\u0259sin\u0259 v\u0259 120 n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox S\u0130Q (onlardan 42-si az\u0259rbaycanl\u0131) olmas\u0131na baxmayaraq, xalq\u0131n g\u00f6st\u0259rdiyi \u015f\u00fcca\u0259tin layiqinc\u0259 (v\u0259 ya tam) qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259m\u0259si.\",\n      \"B) Az\u0259rbaycandan orduya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131n tamamil\u0259 dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n yaln\u0131z arxa c\u0259bh\u0259d\u0259 (zavodlarda) i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259cbur edilm\u0259si.\",\n      \"C) Az\u0259rbaycan diviziyalar\u0131n\u0131n (402, 416 v\u0259 s.) l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k \u0259sg\u0259rl\u0259rin erm\u0259ni h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rinin t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131lmas\u0131.\",\n      \"D) Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyinin q\u0259z\u0259bl\u0259n\u0259r\u0259k d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n imtina etm\u0259si v\u0259 ordunu geri \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131.\",\n      \"E) B\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131 zabitl\u0259rin c\u0259bh\u0259d\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131laraq repressiyaya m\u0259ruz qalmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 qeyd edilir ki, C\u0259nubi Qafqazdan \u0259n \u00e7ox adam Az\u0259rbaycandan gets\u0259 d\u0259, m\u0259rk\u0259zin ayr\u0131-se\u00e7kiliyi s\u0259b\u0259bind\u0259n q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar layiqli qiym\u0259tini almam\u0131\u015f, bir \u00e7ox t\u0259qdimatlar m\u0259hz az\u0259rbaycanl\u0131 olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn geri \u00e7evrilmi\u015f v\u0259 ya qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259mi\u015fdir.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"9. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si: S\u0259b\u0259b: SSR\u0130-nin 1941-ci ilin yay\u0131nda q\u0259fil h\u00fccuma m\u0259ruz qalmas\u0131 v\u0259 almanlar\u0131n Qafqaza (Bak\u0131 neftin\u0259) can atmas\u0131. N\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) C\u0259nubi Qafqazda h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259tin elan edilm\u0259si (1942), milli h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rin v\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin (223, 271, 402, 416-c\u0131 diviziyalar) formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 neft amilinin qorunmas\u0131n\u0131n SSR\u0130-nin prioritet h\u0259rbi tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131na \u00e7evrilm\u0259si.\",\n      \"B) Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n Qafqaz\u0131 tamamil\u0259 t\u0259rksilah ed\u0259r\u0259k xalqa m\u00fcst\u0259qillik verm\u0259si.\",\n      \"C) Almanlar\u0131n d\u0259rhal Bak\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k m\u00fcharib\u0259ni udmas\u0131.\",\n      \"D) B\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n yaln\u0131z Ural da\u011flar\u0131na s\u00fcrg\u00fcn edilm\u0259si.\",\n      \"E) Q\u0259rb m\u00fctt\u0259fiql\u0259rinin SSR\u0130-y\u0259 h\u00fccum ed\u0259r\u0259k Bak\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: H\u00fccumdan v\u0259 x\u00fcsus\u0259n Qafqaza y\u00f6n\u0259lik plandan sonra (1941-1942) h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t elan edildi, milli diviziyalar quruldu v\u0259 neftin m\u00fcdafi\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn (Stalinqrad\u0131 da \u0259hat\u0259 ed\u0259n) n\u0259h\u0259ng h\u0259rbi s\u0259f\u0259rb\u0259rlik apar\u0131ld\u0131.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"10. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini tap\u0131n: S\u0259b\u0259b: \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin ilk aylar\u0131nda veril\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 itkil\u0259r v\u0259 Almaniyan\u0131n s\u00fcr\u0259tli ir\u0259lil\u0259yi\u015fi. N\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Rusiyan\u0131n ali h\u0259rbi-siyasi dair\u0259l\u0259rinin imperiyan\u0131n dig\u0259r (qeyri-rus) xalqlar\u0131n\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 da k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcharib\u0259y\u0259 c\u0259lb etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259lm\u0259si v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR \u0259razisind\u0259 (h\u0259m\u00e7inin qon\u015fu respublikalarda ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131zdan) milli h\u0259rbi diviziyalar\u0131n (223, 271, 402, 416) formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n      \"B) Sovet ordusunun Qafqazdan tamamil\u0259 geri \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k Bak\u0131 neftini Almaniyaya t\u0259hvil verm\u0259si.\",\n      \"C) Yaln\u0131z ruslardan ibar\u0259t yeni ordunun yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 dig\u0259r xalqlar\u0131n silahlar\u0131n\u0131n \u0259lind\u0259n al\u0131nmas\u0131.\",\n      \"D) Az\u0259rbaycan SSR-d\u0259 d\u0259rhal qad\u0131nlardan ibar\u0259t 10 yeni diviziyan\u0131n qurularaq Berlin\u0259 g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si.\",\n      \"E) SSR\u0130-nin d\u0259rhal Almaniyadan s\u00fclh xahi\u015f etm\u0259si v\u0259 Qafqaz\u0131 m\u00fcst\u0259qil elan etm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, ilk aylardak\u0131 \u00e7oxsayl\u0131 itkil\u0259rd\u0259n sonra imperiyan\u0131n dig\u0259r xalqlar\u0131n\u0131n da m\u00fcharib\u0259y\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si q\u0259rara al\u0131nd\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 1941-1942-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan milli h\u0259rbi diviziyalar\u0131 yarad\u0131ld\u0131.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"11. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si: S\u0259b\u0259b: SSR\u0130-nin Finlandiya il\u0259 (1939-1940) m\u00fcharib\u0259sind\u0259 m\u00fch\u0259rrik m\u00fcharib\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rl\u0131qs\u0131z v\u0259 z\u0259if oldu\u011funun fa\u015fist Almaniyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259rk edilm\u0259si. N\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Fa\u015fist Almaniyas\u0131n\u0131n SSR\u0130-y\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259fl\u0259t\u0259n (1941-ci il 22 iyunda) h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259si v\u0259 sovet ordusunun bu z\u0259ifliyind\u0259n yararlanaraq \\\"ild\u0131r\u0131ms\u00fcr\u0259tli m\u00fcharib\u0259\\\" taktikas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131.\",\n      \"B) Almaniyan\u0131n qorxaraq h\u00fccumdan imtina etm\u0259si.\",\n      \"C) SSR\u0130-nin d\u0259rhal t\u0259slim olmas\u0131 v\u0259 Qafqaz\u0131 almanlara verm\u0259si.\",\n      \"D) Finlandiyan\u0131n Bak\u0131 neftini \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259si.\",\n      \"E) \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransan\u0131n SSR\u0130-ni qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn Almaniyan\u0131 bombalamas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rslik qeyd edir ki, Finlandiya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 z\u0259iflik g\u00f6r\u00fcnd\u00fc, Hitler \\\"ild\u0131r\u0131ms\u00fcr\u0259tli m\u00fcharib\u0259\\\" (blitskriq) plan\u0131 il\u0259 m\u0259\u011flub etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259ldi v\u0259 22 iyunda h\u00fccum etdi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"12. Uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin (R\u0259q\u0259ml\u0259r v\u0259 faktlar):\\n1. 1941-1942-ci ill\u0259r\\n2. 120 n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox\\n3. 11 mind\u0259n \u00e7ox\\na. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycandan s\u0259f\u0259rb\u0259r edil\u0259n qad\u0131nlar\u0131n say\u0131.\\nb. M\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131 Q\u0259hr\u0259man\u0131 ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f Az\u0259rbaycan SSR v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n \u00fcmumi say\u0131.\\nc. 223, 271, 402 v\u0259 416-c\u0131 milli at\u0131c\u0131 diviziyalar\u0131n t\u0259\u015fkil edildiyi xronoloji \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259.\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1-c, 2-b, 3-a\",\n      \"B) 1-a, 2-c, 3-b\",\n      \"C) 1-b, 2-a, 3-c\",\n      \"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n      \"E) 1-a, 2-b, 3-c\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: 1941-1942-ci ill\u0259rd\u0259 qeyd olunan milli diviziyalar yarad\u0131l\u0131b (1-c). 120-d\u0259n \u00e7ox \u015f\u0259xs (42-si az\u0259rbaycanl\u0131) S\u0130Q ad\u0131 al\u0131b (2-b). 11 mind\u0259n \u00e7ox qad\u0131n (700 minlik \u00fcmumi s\u0259f\u0259rb\u0259rliyin t\u0259rkibind\u0259) orduya gedib (3-a).\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"13. Bloksxemd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n: 1939\u20131940-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 SSR\u0130 il\u0259 Finlandiya aras\u0131nda m\u00fcharib\u0259nin ba\u015f verm\u0259si \u2794 Bu m\u00fcharib\u0259nin gedi\u015find\u0259 sovet ordusunun d\u00f6vr\u00fcn \u201cm\u00fch\u0259rrik m\u00fcharib\u0259si\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259if oldu\u011funun \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131 \u2794 Bunu d\u0259rk ed\u0259n fa\u015fist Almaniyas\u0131 r\u0259hb\u0259rliyinin h\u0259rbi taktikada d\u0259yi\u015fiklik etm\u0259si \u2794 ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Almaniyan\u0131n SSR\u0130-ni \u201cild\u0131r\u0131ms\u00fcr\u0259tli m\u00fcharib\u0259\u201d (blitskriq) plan\u0131 il\u0259 m\u0259\u011flub etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259lm\u0259si v\u0259 1941-ci il iyunun 22-d\u0259 q\u0259fl\u0259t\u0259n h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259si.\",\n      \"B) Almaniyan\u0131n SSR\u0130-y\u0259 h\u00fccumdan tamamil\u0259 imtina ed\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn q\u00fcvv\u0259l\u0259rini yaln\u0131z Q\u0259rbi Avropaya y\u00f6n\u0259ltm\u0259si.\",\n      \"C) Fa\u015fist ordusunun d\u0259rhal d\u0259niz desant\u0131 vasit\u0259sil\u0259 birba\u015fa Bak\u0131ya \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 plan\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259m\u0259si.\",\n      \"D) Almaniyan\u0131n Finlandiya il\u0259 ittifaq\u0131 pozaraq sovet ordusuna k\u00f6m\u0259k etm\u0259si.\",\n      \"E) SSR\u0130-nin ordusunu modernl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Almaniyadan b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 silah almas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tn\u0259 \u0259sas\u0259n, Finlandiya m\u00fcharib\u0259si sovet ordusunun \u201cm\u00fch\u0259rrik m\u00fcharib\u0259si\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259if oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rdi. Bunu d\u0259rk ed\u0259n Almaniya r\u0259hb\u0259rliyi onu \u201cild\u0131r\u0131ms\u00fcr\u0259tli m\u00fcharib\u0259\u201d plan\u0131 il\u0259 m\u0259\u011flub etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259ldi v\u0259 1941-ci il iyunun 22-d\u0259 SSR\u0130-y\u0259 h\u00fccum etdi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"14. Bloksxemi tamamlay\u0131n: 1942-ci ilin iyununda fa\u015fist ordusunun Qafqaz \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259si \u2794 Sovet r\u0259hb\u0259rliyinin Bak\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259si v\u0259 C\u0259nubi Qafqazda h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t elan olunmas\u0131 \u2794 Qafqaz u\u011frunda ged\u0259n a\u011f\u0131r d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin Stalinqrad\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259nl\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck k\u00f6m\u0259k olmas\u0131 \u2794 ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Almaniya ordusunun b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sinin Stalinqradda (v\u0259 Rostovda) a\u011f\u0131r m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011frayaraq t\u0259slim olmas\u0131 v\u0259 c\u0259nub istiqam\u0259tind\u0259ki h\u00fccumun tamamil\u0259 dayand\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n      \"B) Hitlerin d\u0259rhal Bak\u0131ya desant \u00e7\u0131xararaq neft quyular\u0131n\u0131 yand\u0131rmas\u0131.\",\n      \"C) Qafqaz\u0131n sovet ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rk edil\u0259r\u0259k almanlara verilm\u0259si.\",\n      \"D) Y. M\u0259mm\u0259d\u0259liyevin k\u0259\u015ffi n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fcharib\u0259nin d\u0259rhal ba\u015fa \u00e7atmas\u0131.\",\n      \"E) \u0130ngilt\u0259r\u0259nin Qafqaz\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259r\u0259k almanlar\u0131 geri oturtmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Qafqaz m\u00fcdafi\u0259si v\u0259 Stalinqrad \u0259m\u0259liyyat\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 alman ordusu Stalinqradda m\u00fchasir\u0259y\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb t\u0259slim oldu, \\\"Neft u\u011frunda b\u00f6y\u00fck d\u00f6y\u00fc\u015f\\\" qazan\u0131ld\u0131 v\u0259 fa\u015fistl\u0259rin c\u0259nub h\u00fccumu dayand\u0131r\u0131ld\u0131.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"15. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 qurun (\u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanda yaranan milli diviziyalar v\u0259 hadis\u0259l\u0259r):\\n1. 223, 271, 402 v\u0259 416-c\u0131 milli at\u0131c\u0131 diviziyalar\u0131n formala\u015fma d\u00f6vr\u00fc (v\u0259 ya ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131)\\n2. H\u0259zi Aslanovun ikinci d\u0259f\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131 Q\u0259hr\u0259man\u0131 ad\u0131n\u0131 almas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259qdim edilm\u0259si\\n3. Almaniyan\u0131n Pol\u015faya h\u00fccumu\\n4. Qafqazda h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259tin elan olunmas\u0131 (Qafqaza h\u00fccumun ba\u015flanmas\u0131)\",\n    \"options\": [\n      \"A) 3, 1, 4, 2\",\n      \"B) 1, 3, 2, 4\",\n      \"C) 3, 4, 1, 2\",\n      \"D) 4, 3, 1, 2\",\n      \"E) 1, 4, 3, 2\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Pol\u015faya h\u00fccum (1939) (3). Milli diviziyalar\u0131n yaranmas\u0131 1941-1942 (1). Qafqaza h\u00fccum v\u0259 h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t (1942 iyun) (4). H. Aslanovun ikinci d\u0259f\u0259 t\u0259qdimat\u0131 (1944) (2). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 3, 1, 4, 2.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"16. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: S\u0259b\u0259b: \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259 Qafqaz c\u0259bh\u0259sind\u0259 \\\"m\u00fch\u0259rrik m\u00fcharib\u0259si\\\"nin gedi\u015find\u0259 sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n u\u011furlu \u0259ks-h\u00fccumlar t\u0259\u015fkil etm\u0259si, Stalinqrad v\u0259 Qafqaz m\u00fcdafi\u0259sinin tab g\u0259tirm\u0259si. N\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Fa\u015fist Almaniyas\u0131n\u0131n c\u0259nuba do\u011fru \\\"ild\u0131r\u0131ms\u00fcr\u0259tli\\\" ir\u0259lil\u0259yi\u015finin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, Almaniya ordusunun b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sinin m\u00fchasir\u0259y\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k t\u0259slim olmas\u0131 v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq neft m\u0259d\u0259nl\u0259rinin, h\u0259m\u00e7inin Bak\u0131n\u0131n fa\u015fist t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259n xilas olmas\u0131.\",\n      \"B) Alman ordusunun taktikada d\u0259yi\u015fiklik ed\u0259r\u0259k d\u0259niz yolu il\u0259 Bak\u0131n\u0131 vurmas\u0131.\",\n      \"C) Sovet r\u0259hb\u0259rliyinin Qafqaz\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259kd\u0259n imtina edib Urala \u00e7\u0259kilm\u0259si.\",\n      \"D) Qafqaz\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rpa edilm\u0259si.\",\n      \"E) \u0130ngilt\u0259r\u0259 ordusunun Bak\u0131ya daxil olaraq onu Almaniyadan qorumas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Qafqaz v\u0259 Stalinqrad m\u00fcdafi\u0259si (v\u0259 \u0259ks-h\u00fccumlar\u0131) n\u0259tic\u0259sind\u0259 almanlar m\u0259\u011flub oldu, m\u00fchasir\u0259y\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb t\u0259slim oldu v\u0259 Bak\u0131\/Yax\u0131n \u015e\u0259rq nefti i\u015f\u011faldan xilas edildi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"17. Eyler-Venn diaqram\u0131 (G\u00f6rk\u0259mli Xadiml\u0259r):\\nI. H\u0259zi Aslanov\\nII. Yusif Sad\u0131qov\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi misilsiz \u015f\u00fcca\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 iki d\u0259f\u0259 (ikinci d\u0259f\u0259 1944-c\u00fc ild\u0259 t\u0259qdim edilmi\u015fdir) Sovet \u0130ttifaq\u0131 Q\u0259hr\u0259man\u0131 ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r; 2. Berlin u\u011frunda d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 v\u0259 Reyxstaq\u0131n al\u0131nmas\u0131nda q\u0259hr\u0259manl\u0131q g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k Sovet \u0130ttifaq\u0131 Q\u0259hr\u0259man\u0131 olmu\u015fdur; III. H\u0259r ikisi \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 fa\u015fizm\u0259 qar\u015f\u0131 vuru\u015faraq Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n h\u0259rb tarixin\u0259 \u015fanl\u0131 adlar yazd\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k f\u0259xri adla (S\u0130Q) t\u0259ltif edilmi\u015f h\u0259rb\u00e7il\u0259ridir.\",\n      \"B) 1. Yaln\u0131z k\u0259\u015ffiyyat\u00e7\u0131 kimi Yuqoslaviyada d\u00f6y\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr; 2. Yaln\u0131z Kr\u0131m c\u0259bh\u0259sind\u0259 vuru\u015fmu\u015fdur; III. H\u0259r ikisi m\u00fcharib\u0259nin ilk g\u00fcn\u00fcnd\u0259 h\u0259lak olmu\u015fdur.\",\n      \"C) 1. M\u00fch\u0259rrik ixtira\u00e7\u0131s\u0131 idi; 2. Aviasiya komandiri idi; III. H\u0259r ikisi qad\u0131n batalyonunun r\u0259hb\u0259ri idi.\",\n      \"D) 1. Partizana ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edib \\\"Mixaylo\\\" l\u0259q\u0259bini alm\u0131\u015fd\u0131; 2. S\u0259naye komissar\u0131 idi; III. H\u0259r ikisi repressiya qurban\u0131d\u0131r.\",\n      \"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: H. Aslanov 2 d\u0259f\u0259 S\u0130Q (1944 t\u0259qdimat\u0131 il\u0259) alm\u0131\u015f, Y. Sad\u0131qov Berlin\/Reyxstaq d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 S\u0130Q olmu\u015fdur. H\u0259r ikisi m\u00fcharib\u0259nin \u0259fsan\u0259vi az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259hr\u0259manlar\u0131d\u0131r.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"18. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. 271-ci v\u0259 416-c\u0131 diviziyalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131\\n2. Fa\u015fist ordusunun Qafqaz \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccumunun ba\u015flanmas\u0131 v\u0259 sovet r\u0259hb\u0259rliyinin Bak\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259si\\n3. Almaniyan\u0131n SSR\u0130-y\u0259 h\u00fccum etm\u0259si v\u0259 Moskva d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si\\n4. Sovet ordusunun \u015eimali Qafqazdan \u0259ks-h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259si (milli diviziyalar\u0131n bu \u0259ks-h\u00fccumda r\u0259\u015fad\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si)\",\n    \"options\": [\n      \"A) 3, 2, 1, 4\",\n      \"B) 3, 1, 2, 4\",\n      \"C) 1, 3, 2, 4\",\n      \"D) 2, 3, 1, 4\",\n      \"E) 3, 1, 4, 2\"\n    ],\n    \"correct\": 1,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Almaniyan\u0131n SSR\u0130-y\u0259 h\u00fccumu v\u0259 Moskva d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (1941) (3). 271 v\u0259 416-c\u0131 diviziyalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 (1942) (1). Qafqaz \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccum (1942 iyun) (2). Sovet ordusunun \u015eimali Qafqazdan \u0259ks-h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259si (1943-c\u00fc ilin \u0259vv\u0259li) (4). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 3, 1, 2, 4.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"19. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 elm v\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131q sah\u0259sind\u0259 f\u0259rql\u0259n\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar:\\n| \u015e\u0259xsiyy\u0259t | F\u0259aliyy\u0259ti \/ U\u011furu |\\n| Yusif M\u0259mm\u0259d\u0259liyev | 1. ? |\\n| Yusif Sad\u0131qov | 2. ? |\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Neft-kimya sah\u0259sind\u0259 yenilik olan y\u00fcks\u0259k oktanl\u0131 aviasiya yanaca\u011f\u0131n\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131r; 2. Berlin u\u011frunda d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259, Reyxstaq\u0131n al\u0131nmas\u0131nda igidlik g\u00f6st\u0259rmi\u015f v\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131 Q\u0259hr\u0259man\u0131 ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n      \"B) 1. Az\u0259rbaycan EA-n\u0131n ilk prezidenti se\u00e7ilmi\u015fdir; 2. Yuqoslaviyada partizan h\u0259r\u0259kat\u0131na r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259r\u0259k \\\"Mixaylo\\\" l\u0259q\u0259bi alm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n      \"C) 1. S\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259 komissiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri olmu\u015fdur; 2. 402-ci milli diviziyan\u0131n komandiri olmu\u015fdur.\",\n      \"D) 1. \\\"Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud\\\" dastan\u0131n\u0131 t\u0259dqiq etmi\u015fdir; 2. Stalinqrad d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 tank briqadas\u0131na komandirlik etmi\u015fdir.\",\n      \"E) 1. 416-c\u0131 diviziyan\u0131n yarad\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r; 2. Kr\u0131m c\u0259bh\u0259sind\u0259 partizan d\u0259st\u0259si qurmu\u015fdur.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rslik m\u0259tnin\u0259 \u0259sas\u0259n, Y. M\u0259mm\u0259d\u0259liyev y\u00fcks\u0259k oktanl\u0131 aviasiya yanaca\u011f\u0131 ixtira etmi\u015f, Y. Sad\u0131qov is\u0259 Reyxstaq\u0131n al\u0131nmas\u0131nda q\u0259hr\u0259manl\u0131q g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k S\u0130Q olmu\u015fdur.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"20. T\u0259hlil (DoK 4): \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin gedi\u015find\u0259 (1942-ci ild\u0259) C\u0259nubi Qafqazda h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t elan olunmas\u0131 s\u0131rf hans\u0131 h\u0259rbi-strateji t\u0259hl\u00fck\u0259 il\u0259 bilavasit\u0259 ba\u011fl\u0131 idi?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Fa\u015fist Almaniyas\u0131 ordusunun iyun ay\u0131nda bilavasit\u0259 Qafqaz \u00fcz\u0259rin\u0259 (Bak\u0131 neftini \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn) geni\u015fmiqyasl\u0131 h\u00fccuma ba\u015flamas\u0131 v\u0259 c\u0259bh\u0259 x\u0259ttinin Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 yax\u0131nla\u015fmas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259.\",\n      \"B) T\u00fcrkiy\u0259nin q\u0259fl\u0259t\u0259n SSR\u0130-y\u0259 m\u00fcharib\u0259 elan ed\u0259r\u0259k C\u0259nubi Qafqaza daxil olmas\u0131 il\u0259.\",\n      \"C) \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransan\u0131n Bak\u0131n\u0131 bombardman etm\u0259k plan\u0131n\u0131 (1942) icra etm\u0259y\u0259 ba\u015flamas\u0131 il\u0259.\",\n      \"D) Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycan SSR-\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259y\u0259 ba\u015flamas\u0131 il\u0259.\",\n      \"E) Yaponiyan\u0131n X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 sualt\u0131 qay\u0131qlar yeritm\u0259si il\u0259.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rslikd\u0259 a\u00e7\u0131qca yaz\u0131l\u0131r ki, 1942-ci ilin iyununda fa\u015fist ordusunun Qafqaz \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccumu ba\u015flad\u0131, Sovet r\u0259hb\u0259rliyi Bak\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259rar q\u0259bul etdi v\u0259 C\u0259nubi Qafqazda h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t elan olundu.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"21. T\u0259hlil (DoK 4): \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 H\u0259zi Aslanovun iki d\u0259f\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131 Q\u0259hr\u0259man\u0131 ad\u0131n\u0131 almas\u0131 (ikinci d\u0259f\u0259 t\u0259qdimat\u0131 1944) v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131 fakt\u0131 hans\u0131 siyasi-ideoloji ziddiyy\u0259ti a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirirdi?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n (v\u0259 onun q\u0259hr\u0259man o\u011fullar\u0131n\u0131n) c\u0259bh\u0259d\u0259 misilsiz \u015f\u00fcca\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n, m\u0259rk\u0259zin (Moskvan\u0131n) milli ayr\u0131-se\u00e7kilik (\u015fovinizm) siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fcd\u0259r\u0259k bir \u00e7ox t\u0259ltifl\u0259ri v\u0259 nailiyy\u0259tl\u0259ri q\u0259sd\u0259n ki\u00e7iltm\u0259si v\u0259 ya l\u0259ngitm\u0259si.\",\n      \"B) M\u0259rk\u0259zi r\u0259hb\u0259rliyin yaln\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131lara etibar ed\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn ordunun komandanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 onlara verm\u0259si.\",\n      \"C) H\u0259zi Aslanovun fa\u015fistl\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259kd\u0259 g\u00fcnahland\u0131r\u0131laraq ikinci t\u0259ltifd\u0259n m\u0259hrum edilm\u0259si.\",\n      \"D) B\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259rin yaln\u0131z arxa c\u0259bh\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259dildiyi halda yalandan onlara ordenl\u0259rin verilm\u0259si.\",\n      \"E) SSR\u0130-nin \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 tamamil\u0259 xarici muzdlulara arxalanmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rslik qeyd edir ki, on minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 H\u0259zi Aslanov kimi \u015f\u0259xsl\u0259r b\u00f6y\u00fck q\u0259hr\u0259manl\u0131q g\u00f6st\u0259rirdi. Ancaq m\u0259rk\u0259z b\u0259zi hallarda m\u0259hz az\u0259rbaycanl\u0131 olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131-se\u00e7kilik edir v\u0259 onlar\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131n\u0131 layiqinc\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirmirdi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"22. Uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin (Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u00fcharib\u0259d\u0259 i\u015ftirak\u0131 statistikas\u0131 v\u0259 h\u0259rbi reall\u0131qlar):\\n1. S\u0259f\u0259rb\u0259r olunanlar\u0131n \u00fcmumi say\u0131\\n2. C\u0259bh\u0259d\u0259 h\u0259lak olanlar\u0131n say\u0131\\n3. Sovet \u0130ttifaq\u0131 Q\u0259hr\u0259man\u0131 ad\u0131 alan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n say\u0131\\na. 400 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox\\nb. 42 n\u0259f\u0259r\\nc. 700 min\u0259 q\u0259d\u0259r (o c\u00fcml\u0259d\u0259n 11 mind\u0259n \u00e7ox qad\u0131n)\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1-c, 2-a, 3-b\",\n      \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n      \"C) 1-b, 2-a, 3-c\",\n      \"D) 1-c, 2-b, 3-a\",\n      \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259f\u0259rb\u0259r olunanlar 700 min\u0259 q\u0259d\u0259rdir (1-c). H\u0259lak olanlar 400 mind\u0259n \u00e7oxdur (2-a). Sovet \u0130ttifaq\u0131 Q\u0259hr\u0259man\u0131 alan (120+ n\u0259f\u0259rd\u0259n) az\u0259rbaycanl\u0131lar 42 n\u0259f\u0259rdir (3-b).\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"23. M\u0259ntiqi yekun t\u0259hlili (DoK 4): \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Bak\u0131 neftinin (v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n logistik\/resurs bazas\u0131n\u0131n) strateji miqyas\u0131 hans\u0131 beyn\u0259lxalq (geosiyasi) h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n gedi\u015fat\u0131na h\u0259lledici (k\u00f6k\u00fcnd\u0259n) t\u0259sir etmi\u015fdir?\",\n    \"options\": [\n      \"A) H\u0259m Fransa v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259nin (1939-1940) SSR\u0130-ni yanacaq t\u0259dar\u00fck\u00e7\u00fcs\u00fc kimi s\u0131radan \u00e7\u0131xarmaq plan\u0131na (Operation Pike tipli), h\u0259m Almaniyan\u0131n \\\"blitskriq\\\" strategiyas\u0131n\u0131n c\u0259nuba (Stalinqrad v\u0259 Qafqaza) y\u00f6n\u0259lm\u0259sin\u0259, h\u0259m d\u0259 AB\u015e r\u0259smil\u0259rinin (Leki) Avropan\u0131n xilas\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirdiyi fa\u015fizmin s\u00fcqutuna.\",\n      \"B) Yaln\u0131z Finlandiya il\u0259 olan \\\"m\u00fch\u0259rrik m\u00fcharib\u0259si\\\"nin qalibiyy\u0259tl\u0259 ba\u015fa \u00e7atmas\u0131na.\",\n      \"C) Yaponiyan\u0131n X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n SSR\u0130-y\u0259 h\u00fccum etm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na.\",\n      \"D) Yaln\u0131z Yuqoslaviyan\u0131n partizan h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n silahla t\u0259min edilm\u0259sin\u0259.\",\n      \"E) Almaniyan\u0131n q\u0259rb c\u0259bh\u0259sind\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 d\u0259niz sava\u015flar\u0131nda qalib g\u0259lm\u0259sin\u0259.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: B\u00fct\u00fcn m\u0259tni \u00fcmumil\u0259\u015fdirdikd\u0259: Bak\u0131 nefti \u0259vv\u0259lc\u0259 Fransa\/\u0130ngilt\u0259r\u0259nin h\u0259d\u0259fi oldu (\u00e7\u00fcnki Almaniyaya gedirdi), sonra Hitlerin \u0259sas c\u0259nub h\u0259d\u0259fin\u0259 (Stalinqrad\/Qafqaz d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri) \u00e7evrildi. Onun m\u00fcdafi\u0259si is\u0259 Leki t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00fct\u00fcn Avropan\u0131n istiladan xilas\u0131 kimi (fa\u015fizmin m\u0259hvi) d\u0259y\u0259rl\u0259ndirildi. Dem\u0259li, Bak\u0131 nefti qlobal m\u00fcharib\u0259 teatr\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn gedi\u015fin\u0259 h\u0259lledici t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"24. T\u0259hlil (DoK 4): \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin gedi\u015find\u0259 Adolf Hitlerin \u201cM\u0259qs\u0259dim C\u0259nub c\u0259bh\u0259sind\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259kdir... Qafqaz istiqam\u0259tind\u0259 z\u0259rb\u0259 endir\u0259c\u0259y\u0259m. Neft \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130rana v\u0259 \u0130raqa \u00e7\u0131xmaq vacibdir\u201d fikri il\u0259 AB\u015e r\u0259smisi admiral Uilyam Lekinin \u201cQafqaz\u0131n neft m\u0259d\u0259nl\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 Avropan\u0131n istilas\u0131n\u0131 realla\u015fd\u0131ra bil\u0259rdi\u201d fikrinin k\u0259si\u015fm\u0259 n\u00f6qt\u0259si (ortaq geosiyasi reall\u0131q) n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Bak\u0131 neftinin yaln\u0131z regional iqtisadi resurs deyil, m\u00fcharib\u0259nin h\u0259m Avropa, h\u0259m d\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq teatr\u0131n\u0131n taleyini, qlobal h\u0259rbi \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc h\u0259ll ed\u0259c\u0259k \u0259sas strateji amil (geosiyasi h\u0259d\u0259f) olmas\u0131.\",\n      \"B) Almaniyan\u0131n \u0259sas h\u0259d\u0259finin q\u0259tiyy\u0259n Bak\u0131 deyil, yaln\u0131z \u0130ran v\u0259 \u0130raq \u0259razil\u0259ri olmas\u0131.\",\n      \"C) AB\u015e-nin Almaniyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259d\u0259 yaln\u0131z X\u0259z\u0259r donanmas\u0131na g\u00fcv\u0259nm\u0259si.\",\n      \"D) H\u0259r iki liderin Qafqaz neftinin \u0259h\u0259miyy\u0259tini ki\u00e7ild\u0259r\u0259k \u0259sas diqq\u0259ti Moskva d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259si.\",\n      \"E) Sovet r\u0259hb\u0259rliyinin Bak\u0131 neftini q\u0259sd\u0259n m\u0259hv ed\u0259r\u0259k Almaniyan\u0131n Avropan\u0131 istila etm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259r iki sitat s\u00fcbut edir ki, Qafqaz\u0131n (Bak\u0131n\u0131n) nefti Almaniya \u00fc\u00e7\u00fcn Avropan\u0131 tam istila etm\u0259k v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq\u0259 (\u0130ran\/\u0130raq) \u00e7\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259lledici strateji resurs idi. Qlobal h\u0259rbi \u00fcst\u00fcnl\u00fck bu neftd\u0259n as\u0131l\u0131 idi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"25. Eyler-Venn diaqram\u0131:\\nI. 402-ci milli diviziya\\nII. 416-c\u0131 milli diviziya\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. T\u0259chizat\u0131 pis t\u0259\u015fkil edildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn Qafqaz d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 a\u011f\u0131r itkil\u0259r ver\u0259r\u0259k t\u0259rkibinin bir hiss\u0259sini itirmi\u015fdir; 2. \u0130tkil\u0259r vermi\u015f h\u0259min diviziyan\u0131n (402-ci diviziyan\u0131n) qal\u0131qlar\u0131 onun t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131laraq birl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir; III. H\u0259r ikisi 1941-1942-ci ill\u0259rd\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Qafqaz\u0131n fa\u015fistl\u0259rd\u0259n m\u00fcdafi\u0259sind\u0259 (v\u0259 ya h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlarda) i\u015ftirak etmi\u015f Az\u0259rbaycan milli h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ridir.\",\n      \"B) 1. Yaln\u0131z Yuqoslaviyan\u0131 azad etmi\u015fdir; 2. Yaln\u0131z Berlinin al\u0131nmas\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015fdir; III. H\u0259r ikisi \\\"Belqrad diviziyas\u0131\\\" adlan\u0131rd\u0131.\",\n      \"C) 1. Almanlar t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k m\u0259hv edilmi\u015fdir; 2. Qafqaz\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259kd\u0259n imtina etmi\u015fdir; III. H\u0259r ikisi qad\u0131nlardan ibar\u0259t idi.\",\n      \"D) 1. Komandiri H\u0259zi Aslanov olmu\u015fdur; 2. Komandiri Yusif Sad\u0131qov olmu\u015fdur; III. H\u0259r ikisi 1945-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n      \"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: 402-ci diviziya t\u0259chizat z\u0259ifliyind\u0259n a\u011f\u0131r itki verib 416-c\u0131 diviziyaya birl\u0259\u015fdirildi. H\u0259r ikisi 41-42-ci ill\u0259rd\u0259 yarad\u0131lan milli diviziyalard\u0131r.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"26. T\u0259hlil (DoK 4): \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan milli diviziyalar\u0131n\u0131n etnik t\u0259rkibi haqq\u0131nda deyil\u0259nl\u0259rd\u0259n hans\u0131 sovet r\u0259hb\u0259rliyinin h\u0259m demoqrafik m\u0259cburiyy\u0259tini, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lmil\u0259l\u00e7ilik siyas\u0259tini \u0259ks etdirir?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Diviziyalarda yaln\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131lar deyil, eyni zamanda ruslar, erm\u0259nil\u0259r, tatarlar v\u0259 ba\u015fqa xalqlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin xidm\u0259t etm\u0259si.\",\n      \"B) Diviziyalar\u0131n yaln\u0131z rus zabitl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunmas\u0131 v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara r\u0259hb\u0259r v\u0259zif\u0259l\u0259rin verilm\u0259m\u0259si.\",\n      \"C) Diviziyalar\u0131n yaln\u0131z c\u0259rim\u0259 batalyonlar\u0131ndan ibar\u0259t olmas\u0131.\",\n      \"D) Etnik az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n yaln\u0131z Qafqaz c\u0259bh\u0259sind\u0259, dig\u0259r mill\u0259tl\u0259rin is\u0259 Avropa c\u0259bh\u0259sind\u0259 vuru\u015fmas\u0131.\",\n      \"E) Diviziyalarda qeyri-m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n xidm\u0259td\u0259n tamamil\u0259 azad edilm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 yaz\u0131l\u0131r: \\\"Az\u0259rbaycan diviziyalar\u0131nda, az\u0259rbaycanl\u0131lardan ba\u015fqa, ruslar, erm\u0259nil\u0259r, tatarlar v\u0259 b. xidm\u0259t edirdil\u0259r\\\". Bu, b\u00f6lm\u0259l\u0259rin m\u00fcr\u0259kk\u0259b etnik t\u0259rkibini v\u0259 sovet ordu quruculu\u011funun beyn\u0259lmil\u0259l\u00e7ilik p\u0259rd\u0259si alt\u0131ndak\u0131 strukturunu g\u00f6st\u0259rir.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"27. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r (DoK 3): Tarixi d\u00f6vrl\u0259r f\u0259rqli olsa da, Mehdi H\u00fcseynzad\u0259 v\u0259 Tofiq H\u00fcseynov aras\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q salnam\u0259si bax\u0131m\u0131ndan ortaq x\u00fcsusiyy\u0259t n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir (M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lm\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n)?\",\n    \"options\": [\n      \"A) H\u0259r ikisinin f\u0259xri adlar (Q\u0259hr\u0259man) almas\u0131 v\u0259 xalq aras\u0131nda \u201cMixaylo\u201d l\u0259q\u0259bi da\u015f\u0131malar\u0131.\",\n      \"B) H\u0259r ikisinin \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 eyni tank diviziyas\u0131nda komandir olmalar\u0131.\",\n      \"C) H\u0259r ikisinin Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u015eu\u015fan\u0131n m\u00fcdafi\u0259sind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259l\u0259ri.\",\n      \"D) H\u0259r ikisinin Yuqoslaviyada partizan h\u0259r\u0259kat\u0131nda vuru\u015faraq h\u0259lak olmalar\u0131.\",\n      \"E) H\u0259r ikisinin Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc se\u00e7ilm\u0259l\u0259ri.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Kitab\u0131n \\\"M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131\\\" c\u0259dv\u0259lind\u0259 ayd\u0131n yaz\u0131l\u0131b: Mehdi H\u00fcseynzad\u0259 v\u0259 Tofiq H\u00fcseynov - F\u0259xri adlar almalar\u0131 v\u0259 \\\"Mixaylo\\\" l\u0259q\u0259bi da\u015f\u0131malar\u0131.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"28. Uy\u011funluq testi (Xronologiya v\u0259 Hadis\u0259l\u0259r):\\n1. 1942-ci il iyun\\n2. 1943-c\u00fc ilin \u0259vv\u0259ll\u0259ri\\n3. 1945-ci il mart\\na. Fa\u015fist ordusunun Qafqaz \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccumunun ba\u015flamas\u0131\\nb. Sovet ordusunun \u015eimali Qafqazdan \u0259ks-h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259si\\nc. Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkil olunmas\u0131\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1-a, 2-b, 3-c\",\n      \"B) 1-b, 2-c, 3-a\",\n      \"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n      \"D) 1-a, 2-c, 3-b\",\n      \"E) 1-c, 2-b, 3-a\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Y\u00fcks\u0259k oktanl\u0131 aviasiya yanaca\u011f\u0131 bilavasit\u0259 hava q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin (h\u0259rbi aviasiyan\u0131n) g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 m\u00fcharib\u0259nin taleyin\u0259, q\u0259l\u0259b\u0259nin \u0259ld\u0259 edilm\u0259sin\u0259 birba\u015fa m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015f fundamental elmi-h\u0259rbi t\u00f6hf\u0259dir.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"29. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin gedi\u015find\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f milli h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259r v\u0259 onlar\u0131n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri:\\n| Diviziya | T\u0259rkibi v\u0259 ya X\u00fcsusiyy\u0259ti |\\n| 77-ci diviziya | 1. ? |\\n| Az\u0259rbaycan milli diviziyalar\u0131 (\u00fcmumilikd\u0259) | 2. ? |\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. M\u00fcharib\u0259nin ilk aylar\u0131ndan etibar\u0259n yenid\u0259n komplektl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k f\u0259aliyy\u0259tini davam etdirmi\u015fdir; 2. Etnik t\u0259rkibi yaln\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131lardan deyil, h\u0259m\u00e7inin ruslar, erm\u0259nil\u0259r, tatarlar v\u0259 ba\u015fqa xalqlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259t idi.\",\n      \"B) 1. Kr\u0131m u\u00f6runda d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 yaranm\u0131\u015f v\u0259 \\\"Belqrad diviziyas\u0131\\\" adlanm\u0131\u015fd\u0131r; 2. Yaln\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131nlardan t\u0259\u015fkil olunmu\u015f snayper d\u0259st\u0259l\u0259ri idi.\",\n      \"C) 1. T\u0259chizat\u0131 z\u0259if oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn l\u0259\u011fv edilmi\u015fdir; 2. R\u0259hb\u0259rliyind\u0259 he\u00e7 bir az\u0259rbaycanl\u0131 zabit yox idi.\",\n      \"D) 1. X\u0259z\u0259r donanmas\u0131n\u0131n \u0259sas q\u00fcvv\u0259si idi; 2. Yaln\u0131z partizan m\u00fcharib\u0259si apar\u0131rd\u0131.\",\n      \"E) 1. \u015eimali Qafqaz\u0131n \u0259ks-h\u00fccumunda i\u015ftirakdan imtina etmi\u015fdir; 2. D\u0259rhal l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k sovet ordusunun adi ehtiyat q\u00fcvv\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, 77-ci diviziya yenid\u0259n komplektl\u0259\u015fdirilmi\u015fdi. Az\u0259rbaycan diviziyalar\u0131nda az\u0259rbaycanl\u0131lardan ba\u015fqa ruslar, erm\u0259nil\u0259r, tatarlar v\u0259 b. da xidm\u0259t edirdi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"30. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r (DoK 4): \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259halisinin (c\u0259bh\u0259 v\u0259 arxa c\u0259bh\u0259 daxil olmaqla) n\u00fcmayi\u015f etdirdiyi f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131n \u00fcmumi yekun (ortaq) n\u0259tic\u0259si n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?\",\n    \"options\": [\n      \"A) H\u0259m c\u0259bh\u0259d\u0259ki 700 minlik h\u0259rbi kontingentin qan\u0131 (400 min \u015f\u0259hid), h\u0259m d\u0259 arxa c\u0259bh\u0259d\u0259 aliml\u0259rin, neft\u00e7il\u0259rin (Y. M\u0259mm\u0259d\u0259liyev v\u0259 b.) f\u0259dakar \u0259m\u0259yi fa\u015fizm \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00fcmumi q\u0259l\u0259b\u0259nin (Stalinqrad, Berlin v\u0259 s.) \u0259ld\u0259 olunmas\u0131nda h\u0259lledici rol oynam\u0131\u015fd\u0131r.\",\n      \"B) H\u0259r iki c\u0259bh\u0259d\u0259ki f\u0259aliyy\u0259t m\u0259rk\u0259z t\u0259r\u0259find\u0259n tam layiqinc\u0259 m\u00fckafatland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 b\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar \u0259n y\u00fcks\u0259k ordenl\u0259rl\u0259 t\u0259ltif edilmi\u015fdir.\",\n      \"C) Arxa c\u0259bh\u0259d\u0259ki u\u011furlara baxmayaraq, \u00f6n c\u0259bh\u0259d\u0259 he\u00e7 bir az\u0259rbaycanl\u0131 S\u0130Q ad\u0131 almam\u0131\u015fd\u0131r.\",\n      \"D) H\u0259m c\u0259bh\u0259d\u0259, h\u0259m d\u0259 arxada \u0259halinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti fa\u015fistl\u0259rin t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7mi\u015fdir.\",\n      \"E) Az\u0259rbaycan xalq\u0131 m\u00fcharib\u0259d\u0259 tamamil\u0259 neytral qalaraq he\u00e7 bir itki verm\u0259mi\u015fdir.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \u0130st\u0259r c\u0259bh\u0259d\u0259 (diviziyalar, q\u0259hr\u0259manlar, 400 min itki), ist\u0259rs\u0259 d\u0259 arxa c\u0259bh\u0259d\u0259 (y\u00fcks\u0259k oktanl\u0131 yanacaq, m\u0259d\u0259niyy\u0259t xadiml\u0259rinin d\u0259st\u0259yi) Az\u0259rbaycan xalq\u0131 fa\u015fizm \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 misilsiz t\u00f6hf\u0259 vermi\u015fdir. (Baxmayaraq ki, B variant\u0131ndak\u0131 kimi \\\"layiqinc\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259\\\" olmam\u0131\u015fd\u0131).\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"31. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si qanunauy\u011funlu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: S\u0259b\u0259b: \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 (1939-cu il) SSR\u0130 il\u0259 Almaniya aras\u0131nda bir-birin\u0259 h\u00fccum etm\u0259m\u0259k haqq\u0131nda pakt\u0131n imzalanmas\u0131 v\u0259 sovetl\u0259rin Almaniyan\u0131 Bak\u0131 nefti il\u0259 t\u0259min etm\u0259si. N\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Fransa v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259nin bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n ciddi narahatl\u0131q ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, Almaniyan\u0131n yanacaq t\u0259minat\u0131n\u0131 k\u0259sm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Bak\u0131n\u0131 bombardman etm\u0259k planlar\u0131 haz\u0131rlamas\u0131.\",\n      \"B) AB\u015e-nin d\u0259rhal SSR\u0130-y\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259 elan ed\u0259r\u0259k Qafqaza h\u0259rbi donanma yeritm\u0259si.\",\n      \"C) Almaniyan\u0131n Bak\u0131 neftind\u0259n imtina ed\u0259r\u0259k Rum\u0131niya neftin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259si v\u0259 SSR\u0130 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri d\u0259rhal k\u0259sm\u0259si.\",\n      \"D) SSR\u0130-nin Bak\u0131dak\u0131 b\u00fct\u00fcn neft quyular\u0131n\u0131 donduraraq hasilat\u0131 dayand\u0131rmas\u0131.\",\n      \"E) Fransa v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259nin SSR\u0130 il\u0259 gizli h\u0259rbi ittifaq ba\u011flayaraq Almaniyaya qar\u015f\u0131 birg\u0259 c\u0259bh\u0259 a\u00e7mas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, 1939-cu ild\u0259 SSR\u0130 il\u0259 Almaniya aras\u0131nda pakt\u0131n ba\u011flanmas\u0131 v\u0259 SSR\u0130-nin Almaniyan\u0131 Bak\u0131 nefti il\u0259 t\u0259min etm\u0259si Fransa v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259ni \u00e7ox narahat edirdi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n U. \u00c7\u00f6r\u00e7ill v\u0259 \u015e. De Qollun da d\u0259st\u0259yi il\u0259 Bak\u0131n\u0131n bombardman edilm\u0259si m\u00f6vqeyi g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lmi\u015fdi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"32. M\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 tap\u0131n (\u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t): M\u00fcharib\u0259nin ba\u015flanmas\u0131 v\u0259 c\u0259bh\u0259d\u0259 a\u011f\u0131r d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r \u2794 \u018fd\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259td\u0259 m\u00fcharib\u0259 m\u00f6vzusunun diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 g\u0259lm\u0259si \u2794 M\u0259d\u0259niyy\u0259t xadiml\u0259rinin c\u0259bh\u0259y\u0259 s\u0259f\u0259rl\u0259r t\u0259\u015fkil etm\u0259si \u2794 ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) \u018fsg\u0259rl\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7ir\u0259r\u0259k onlarda y\u00fcks\u0259k d\u00f6y\u00fc\u015f \u0259hvali-ruhiyy\u0259si (v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik ruhu) yaratmalar\u0131 v\u0259 c\u0259bh\u0259nin m\u0259n\u0259vi g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rmalar\u0131.\",\n      \"B) B\u00fct\u00fcn s\u0259n\u0259t adamlar\u0131n\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 \u0259sir d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k konslagerl\u0259r\u0259 g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si.\",\n      \"C) M\u0259d\u0259niyy\u0259t xadiml\u0259rinin m\u00fcharib\u0259 \u0259leyhin\u0259 k\u00fctl\u0259vi t\u0259till\u0259r t\u0259\u015fkil etm\u0259si.\",\n      \"D) \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t xadiml\u0259rinin yaln\u0131z rus dilind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur edilm\u0259si.\",\n      \"E) M\u0259d\u0259niyy\u0259t i\u015f\u00e7il\u0259rinin c\u0259bh\u0259d\u0259n imtina ed\u0259r\u0259k Orta Asiyaya k\u00f6\u00e7m\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tn\u0259 g\u00f6r\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259t xadiml\u0259ri c\u0259bh\u0259y\u0259 s\u0259f\u0259rl\u0259r edir, \u0259sg\u0259rl\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr v\u0259 onlarda d\u00f6y\u00fc\u015f \u0259hvali-ruhiyy\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131na \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rirdil\u0259r.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"33. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n diviziyalar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti:\\n| Diviziya | H\u0259rbi F\u0259aliyy\u0259ti |\\n| 402-ci diviziya | 1. ? |\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Qafqaz u\u011frunda d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f, lakin t\u0259chizat\u0131 yax\u015f\u0131 t\u0259\u015fkil edilm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259rkibinin bir hiss\u0259sini itir\u0259r\u0259k 416-c\u0131 diviziyaya birl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir.\",\n      \"B) 1. Belqrad\u0131n azad olunmas\u0131nda f\u0259rql\u0259ndiyi \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"Belqrad diviziyas\u0131\\\" adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n      \"C) 1. Reyxstaq\u0131n al\u0131nmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck \u015f\u00fcca\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 q\u00fcvv\u0259 idi.\",\n      \"D) 1. Finlandiya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259r\u0259k m\u00fch\u0259rrik m\u00fcharib\u0259sind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 \u00e7alm\u0131\u015fd\u0131.\",\n      \"E) 1. S\u0131rf qad\u0131nlardan t\u0259\u015fkil olunmu\u015f arxa c\u0259bh\u0259 h\u0259rbi tibb alay\u0131 idi.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 qeyd olunur ki, 402-ci diviziya 1941-ci ild\u0259 yaran\u0131b, Qafqazda d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcb, t\u0259chizat z\u0259ifliyi \u00fcz\u00fcnd\u0259n itki verib v\u0259 416-c\u0131 diviziyaya qat\u0131l\u0131b.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"34. M\u0259ntiqi z\u0259nciri davam etdirin: Fa\u015fist ordusunun Moskva \u0259traf\u0131nda \\\"ild\u0131r\u0131ms\u00fcr\u0259tli\\\" h\u00fccumunun iflasa u\u011framas\u0131 \u2794 Hitlerin c\u0259nub c\u0259bh\u0259sind\u0259, Qafqaz istiqam\u0259tind\u0259 z\u0259rb\u0259 endirm\u0259k v\u0259 neft \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130rana\/\u0130raqa \u00e7\u0131xmaq q\u0259rar\u0131 (1942) \u2794 Qafqaz v\u0259 Stalinqrad u\u011frunda \u015fidd\u0259tli d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin ba\u015flanmas\u0131 v\u0259 sovetl\u0259rin \u0259ks-h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259si \u2794 ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) \\\"Neft u\u011frunda b\u00f6y\u00fck d\u00f6y\u00fc\u015f\\\"d\u0259 (Stalinqradda) almanlar\u0131n a\u011f\u0131r m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011framas\u0131, c\u0259nub h\u00fccumunun dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 bununla da Bak\u0131n\u0131n (v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqin) fa\u015fist i\u015f\u011fal\u0131ndan xilas edilm\u0259si.\",\n      \"B) Alman ordusunun Qafqaz\u0131 tamamil\u0259 i\u015f\u011fal ed\u0259r\u0259k X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n \u0130rana daxil olmas\u0131.\",\n      \"C) AB\u015e-nin SSR\u0130-y\u0259 k\u00f6m\u0259kd\u0259n imtina ed\u0259r\u0259k Bak\u0131n\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 almas\u0131.\",\n      \"D) Sovet ordusunun Qafqazdan \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k m\u00fcdafi\u0259ni Ural da\u011flar\u0131nda qurmas\u0131.\",\n      \"E) M\u00fcharib\u0259nin d\u0259rhal ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 v\u0259 Almaniyan\u0131n SSR\u0130 il\u0259 s\u00fclh ba\u011flamas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Hitlerin plan\u0131 pozulduqdan sonra Qafqaz\/Stalinqrad d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri ba\u015flad\u0131. Almanlar Stalinqradda m\u0259\u011flub olduqdan sonra (admiral Lekinin d\u0259 qeyd etdiyi kimi) Bak\u0131 v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq neft m\u0259d\u0259nl\u0259ri fa\u015fist i\u015f\u011fal\u0131ndan xilas edildi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"35. Uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin (Tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r v\u0259 \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259ki x\u00fcsusi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri):\\n1. Yusif M\u0259mm\u0259d\u0259liyev\\n2. Mir\u0259s\u0259dulla Mirqas\u0131mov\\n3. Yusif Sad\u0131qov\\na. Neft-kimya elmind\u0259 inqilabi yenilik ed\u0259r\u0259k h\u0259rbi aviasiya \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259tli y\u00fcks\u0259k oktanl\u0131 yanacaq yaratm\u0131\u015f alim.\\nb. Reyxstaq\u0131n al\u0131nmas\u0131nda, Berlin u\u011frunda d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u00fcca\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k Sovet \u0130ttifaq\u0131 Q\u0259hr\u0259man\u0131 ad\u0131n\u0131 qazanm\u0131\u015f az\u0259rbaycanl\u0131.\\nc. 1945-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n ilk prezidenti kimi elmin t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f akademik.\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1-a, 2-c, 3-b\",\n      \"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n      \"C) 1-c, 2-b, 3-a\",\n      \"D) 1-a, 2-b, 3-c\",\n      \"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Y.M\u0259mm\u0259d\u0259liyev yanacaq ixtira\u00e7\u0131s\u0131 (1-a), M.Mirqas\u0131mov EA-n\u0131n ilk prezidenti (2-c), Y.Sad\u0131qov Reyxstaqda vuru\u015fan q\u0259hr\u0259man (3-b).\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"36. Bloksxemd\u0259ki z\u0259nciri davam etdirin: M\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 700 min\u0259 q\u0259d\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n (o c\u00fcml\u0259d\u0259n 11 mind\u0259n \u00e7ox qad\u0131n\u0131n) orduya s\u0259f\u0259rb\u0259r edilm\u0259si \u2794 Onlardan 400 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7oxunun c\u0259bh\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259lak olmas\u0131 \u2794 G\u00f6st\u0259ril\u0259n misilsiz q\u0259hr\u0259manl\u0131qlara g\u00f6r\u0259 120 n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox \u015f\u0259xsin S\u0130Q ad\u0131 almas\u0131 (onlardan 42-si az\u0259rbaycanl\u0131) \u2794 ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Ancaq b\u00fct\u00fcn bu misilsiz f\u0259dakarl\u0131qlara r\u0259\u011fm\u0259n m\u0259rk\u0259z (Sovet r\u0259hb\u0259rliyi) t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259zi hallarda az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 ayr\u0131-se\u00e7kilik edilm\u0259si v\u0259 Ali Ba\u015f Komandanl\u0131\u011fa g\u00f6nd\u0259ril\u0259n t\u0259qdimatlara baxmayaraq q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131n tam layiqinc\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259m\u0259si.\",\n      \"B) B\u00fct\u00fcn h\u0259lak olanlar\u0131n d\u0259rhal Milli Q\u0259hr\u0259man elan edil\u0259r\u0259k ail\u0259l\u0259rin\u0259 torpaq paylanmas\u0131.\",\n      \"C) Az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131nlar\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 qad\u0131nlardan ibar\u0259t ayr\u0131ca general q\u0259rargah\u0131n\u0131n qurulmas\u0131.\",\n      \"D) S\u0259f\u0259rb\u0259rliyin d\u0259rhal dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n arxa c\u0259bh\u0259 elan edilm\u0259si.\",\n      \"E) SSR\u0130-nin da\u011f\u0131laraq Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini elan etm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunan r\u0259q\u0259ml\u0259r v\u0259 faktlar yekun olaraq m\u0259rk\u0259zin q\u0259r\u0259zli v\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 \u0259saslanan siyas\u0259tin\u0259, xalq\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tam d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259m\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"37. Eyler-Venn diaqram\u0131 (M\u00fcharib\u0259 konsepsiyalar\u0131):\\nI. \u201cM\u00fch\u0259rrikl\u0259rin m\u00fcharib\u0259si\u201d\\nII. \u201c\u0130ld\u0131r\u0131ms\u00fcr\u0259tli m\u00fcharib\u0259\u201d (Blitskriq)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. 1939-1940-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 SSR\u0130-Finlandiya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 sovet ordusunun bu sah\u0259d\u0259 (m\u00fch\u0259rrik m\u00fcharib\u0259si\/mexanikl\u0259\u015fdirilmi\u015f q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259) z\u0259if oldu\u011fu \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131; 2. Almaniyan\u0131n sovet ordusunun bu z\u0259ifliyind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k onu q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 darmada\u011f\u0131n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn se\u00e7diyi \u0259sas h\u0259rbi-taktiki plan idi; III. H\u0259r iki konsepsiya \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin xarakterini v\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259rin texnoloji-s\u00fcr\u0259t amilin\u0259 \u0259saslanan h\u0259rbi strategiyalar\u0131n\u0131 \u0259ks etdirirdi.\",\n      \"B) 1. Yaln\u0131z aviasiya q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin t\u0259tbiqin\u0259 \u0259saslan\u0131rd\u0131; 2. Yaln\u0131z donanma d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rini \u0259hat\u0259 edirdi; III. H\u0259r ikisi Fransa t\u0259r\u0259find\u0259n ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc.\",\n      \"C) 1. SSR\u0130-nin Almaniyan\u0131 m\u0259\u011flub etm\u0259k plan\u0131 idi; 2. Yaponiyan\u0131n AB\u015e-ni m\u0259\u011flub etm\u0259k plan\u0131 idi; III. H\u0259r ikisi 1945-ci ild\u0259 t\u0259tbiq edildi.\",\n      \"D) 1. Bak\u0131 neft quyular\u0131n\u0131 partlatmaq layih\u0259si idi; 2. Stalinqrad\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 almaq q\u0259rar\u0131 idi; III. H\u0259r ikisi general Qlazenap t\u0259r\u0259find\u0259n icra edildi.\",\n      \"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: SSR\u0130-Finlandiya m\u00fcharib\u0259si g\u00f6st\u0259rdi ki, SSR\u0130 \\\"m\u00fch\u0259rrikl\u0259rin m\u00fcharib\u0259si\\\"n\u0259 haz\u0131r deyil. Almaniya is\u0259 bu z\u0259ifliyi g\u00f6r\u00fcb SSR\u0130-ni q\u0131sa vaxtda \u00e7\u00f6kd\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"ild\u0131r\u0131ms\u00fcr\u0259tli m\u00fcharib\u0259\\\" plan\u0131n\u0131 se\u00e7di. H\u0259r ikisi d\u00f6n\u0259min h\u0259rbi texnoloji strategiyalar\u0131d\u0131r.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"38. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si: S\u0259b\u0259b: SSR\u0130 il\u0259 Almaniya aras\u0131nda ba\u011flanm\u0131\u015f 1939-cu il h\u00fccum etm\u0259m\u0259k pakt\u0131. N\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) SSR\u0130-nin Almaniyan\u0131 Bak\u0131 nefti il\u0259 t\u0259min etm\u0259si v\u0259 bunun m\u00fcharib\u0259nin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 Fransa v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00f6y\u00fck narahatl\u0131qla (v\u0259 Bak\u0131n\u0131 bombalamaq plan\u0131 il\u0259) qar\u015f\u0131lanmas\u0131.\",\n      \"B) Almaniyan\u0131n d\u0259rhal SSR\u0130-y\u0259 m\u00fcharib\u0259 elan ed\u0259r\u0259k pakt\u0131 pozmas\u0131.\",\n      \"C) AB\u015e-nin SSR\u0130-ni antiterror koalisiyas\u0131na daxil etm\u0259si.\",\n      \"D) SSR\u0130-nin Almaniyaya qar\u015f\u0131 sanksiyalar t\u0259tbiq etm\u0259si.\",\n      \"E) Almaniyan\u0131n Bak\u0131n\u0131 SSR\u0130-d\u0259n dinc yolla sat\u0131n almas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 birm\u0259nal\u0131 qeyd olunur ki, 1939-cu il pakt\u0131 v\u0259 SSR\u0130-nin Almaniyan\u0131 neftl\u0259 t\u0259min etm\u0259si Fransa v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259ni narahat edir, onlar Bak\u0131n\u0131 vurma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131lar.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"39. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Az\u0259rbaycan SSR-in \u0259razisind\u0259 402-ci v\u0259 223-c\u00fc milli at\u0131c\u0131 diviziyalar\u0131n t\u0259\u015fkil edilm\u0259si\\n2. Almaniyan\u0131n Pol\u015faya h\u00fccumu il\u0259 \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131\\n3. Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 M. Mirqas\u0131movun ilk prezident se\u00e7ilm\u0259si\\n4. Fa\u015fist ordusunun Qafqaz \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccumunun ba\u015flanmas\u0131 v\u0259 C\u0259nubi Qafqazda h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259tin elan olunmas\u0131\",\n    \"options\": [\n      \"A) 2, 1, 4, 3\",\n      \"B) 1, 2, 4, 3\",\n      \"C) 2, 4, 1, 3\",\n      \"D) 4, 1, 2, 3\",\n      \"E) 2, 1, 3, 4\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: 1. Pol\u015faya h\u00fccum (m\u00fcharib\u0259nin ba\u015flanmas\u0131) - 1939 sentyabr. 2. 402 v\u0259 223-c\u00fc diviziyalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 - 1941-ci il. 3. Qafqaza h\u00fccum v\u0259 h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t - 1942-ci ilin iyunu. 4. Az\u0259rbaycan EA-n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 - 1945-ci il mart. Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 1, 4, 3.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"40. Bloksxemd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n: Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 a\u011f\u0131r insan v\u0259 texnika itkil\u0259rin\u0259 m\u0259ruz qalmas\u0131 \u2794 M\u0259rk\u0259zi r\u0259hb\u0259rliyin m\u00fcharib\u0259y\u0259 imperiyan\u0131n dig\u0259r (qeyri-rus) xalqlar\u0131n\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 da k\u00fctl\u0259vi c\u0259lb etm\u0259si \u2794 Az\u0259rbaycandan 700 min\u0259 q\u0259d\u0259r insan\u0131n (v\u0259 11 min qad\u0131n\u0131n) orduya s\u0259f\u0259rb\u0259r olunmas\u0131 \u2794 ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) M\u00fcharib\u0259nin gedi\u015find\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n misilsiz \u015f\u00fcca\u0259t g\u00f6st\u0259rib 400 mind\u0259n \u00e7ox \u015f\u0259hid verm\u0259sin\u0259 v\u0259 120-d\u0259n \u00e7ox Sovet \u0130ttifaq\u0131 Q\u0259hr\u0259man\u0131 (onlardan 42-si az\u0259rbaycanl\u0131) \u00e7\u0131xarmas\u0131na baxmayaraq, m\u0259rk\u0259zin xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 q\u0259r\u0259zli v\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kilik siyas\u0259ti (t\u0259qdimatlar\u0131n geri qaytar\u0131lmas\u0131) aparmas\u0131.\",\n      \"B) B\u00fct\u00fcn qafqazl\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259rin f\u0259rarilik ed\u0259r\u0259k Almaniya t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7m\u0259si.\",\n      \"C) Az\u0259rbaycan diviziyalar\u0131n\u0131n m\u00fcharib\u0259nin yaln\u0131z arxa c\u0259bh\u0259sind\u0259, zavodlarda xidm\u0259t etm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259si.\",\n      \"D) Moskva t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycana muxtariyy\u0259t veril\u0259r\u0259k milli ordunun m\u00fcst\u0259qil elan edilm\u0259si.\",\n      \"E) 700 min \u0259sg\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131n eyni vaxtda x\u00fcsusi xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 S\u0130Q ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 birm\u0259nal\u0131 qeyd olunur ki, b\u00f6y\u00fck s\u0259f\u0259rb\u0259rliy\u0259 v\u0259 400 min itkiy\u0259, says\u0131z q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar g\u00f6st\u0259rilm\u0259sin\u0259 baxmayaraq m\u0259rk\u0259z az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 ayr\u0131-se\u00e7kilik etdi v\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar layiqli qiym\u0259tini almad\u0131.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"41. X\u0259rit\u0259 (M\u0259kan) \/ C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n s\u0259f\u0259rb\u0259r edildiyi \u0259razil\u0259r:\\n| Respublikalar | Demoqrafik s\u0259f\u0259rb\u0259rlik x\u00fcsusiyy\u0259ti |\\n| Erm\u0259nistan SSR, G\u00fcrc\u00fcstan SSR v\u0259 Da\u011f\u0131stan MSSR | 1. ? |\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. M\u0259rk\u0259zi sovet r\u0259hb\u0259rliyinin h\u0259rbi ehtiyaclar\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan SSR il\u0259 yana\u015f\u0131, bu qon\u015fu respublikalarda ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halini d\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcharib\u0259y\u0259 (s\u0259f\u0259rb\u0259rliy\u0259) c\u0259lb etm\u0259si.\",\n      \"B) 1. Bu \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n c\u0259bh\u0259y\u0259 getm\u0259kd\u0259n azad edil\u0259r\u0259k yaln\u0131z k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda i\u015fl\u0259dilm\u0259si.\",\n      \"C) 1. Bu respublikalar\u0131n yaln\u0131z arxa c\u0259bh\u0259 t\u0259chizat\u00e7\u0131s\u0131 olmas\u0131, he\u00e7 bir \u0259sg\u0259r verm\u0259m\u0259si.\",\n      \"D) 1. Bu respublikalardan yaln\u0131z qeyri-m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n orduya c\u0259lb olunmas\u0131.\",\n      \"E) 1. Alman ordusunun bu \u0259razil\u0259ri tamamil\u0259 i\u015f\u011fal ed\u0259r\u0259k s\u0259f\u0259rb\u0259rliy\u0259 imkan verm\u0259m\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \\\"Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u00fcharib\u0259y\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259rliyi t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-d\u0259 deyil, qon\u015fu respublikalarda: Erm\u0259nistan SSR, G\u00fcrc\u00fcstan SSR v\u0259 Da\u011f\u0131stan MSSR-d\u0259 apar\u0131l\u0131rd\u0131.\\\" Bu fakt yuxar\u0131dak\u0131 izah\u0131 tam t\u0259sdiql\u0259yir.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"42. T\u0259hlil (DoK 4): \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n s\u0259f\u0259rb\u0259rliyi yaln\u0131z Az\u0259rbaycan SSR \u0259razisi il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131rd\u0131. Bu fakt\u0131n arxas\u0131nda duran demoqrafik v\u0259 h\u0259rbi reall\u0131q n\u0259 idi?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Az\u0259rbaycanl\u0131lar n\u0259inki \u00f6z respublikalar\u0131nda, h\u0259m\u00e7inin Erm\u0259nistan SSR, G\u00fcrc\u00fcstan SSR v\u0259 Da\u011f\u0131stan MSSR kimi qon\u015fu respublikalarda da y\u0131\u011fcam (v\u0259 ya \u0259h\u0259miyy\u0259tli sayda) ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min b\u00f6lg\u0259l\u0259rin d\u0259 h\u0259rbi s\u0259f\u0259rb\u0259rlik resursunun m\u00fch\u00fcm hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil edir v\u0259 c\u0259bh\u0259y\u0259 yollan\u0131rd\u0131lar.\",\n      \"B) Az\u0259rbaycan SSR-in \u0259halisi kifay\u0259t etm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn sovet r\u0259hb\u0259rliyi qon\u015fu respublikalardak\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 m\u0259cburi \u015f\u0259kild\u0259 Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259r\u0259k buradan c\u0259bh\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rirdi.\",\n      \"C) Qon\u015fu respublikalar\u0131n r\u0259hb\u0259rlikl\u0259ri (x\u00fcsus\u0259n Erm\u0259nistan) \u00f6z \u0259halil\u0259rini c\u0259bh\u0259d\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn yaln\u0131z orada ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 \u00f6n x\u0259tt\u0259 g\u00f6nd\u0259rirdil\u0259r.\",\n      \"D) Dig\u0259r respublikalarda ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq milli diviziyalara qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131qlar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015firdil\u0259r.\",\n      \"E) B\u00fct\u00fcn Qafqaz az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 yaln\u0131z bir - 416-c\u0131 diviziyada birl\u0259\u015fm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 idil\u0259r.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rslikd\u0259 \\\"Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u00fcharib\u0259y\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259rliyi t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-d\u0259 deyil, qon\u015fu respublikalarda: Erm\u0259nistan SSR, G\u00fcrc\u00fcstan SSR v\u0259 Da\u011f\u0131stan MSSR-d\u0259 apar\u0131l\u0131rd\u0131\\\" c\u00fcml\u0259si bu demoqrafik reall\u0131\u011f\u0131 (onlar\u0131n bu \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015famas\u0131n\u0131) \u0259ks etdirir.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"43. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n1. 416-c\u0131 milli at\u0131c\u0131 diviziyan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 (1942)\\n2. Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 (1945)\\n3. H\u0259zi Aslanovun ikinci d\u0259f\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131 Q\u0259hr\u0259man\u0131 ad\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259qdim olunmas\u0131 (1944)\\n4. Sovet ordusunun \u015eimali Qafqazdan \u0259ks-h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259si (1943)\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1, 4, 3, 2\",\n      \"B) 1, 3, 4, 2\",\n      \"C) 4, 1, 3, 2\",\n      \"D) 1, 4, 2, 3\",\n      \"E) 4, 3, 1, 2\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: 416-c\u0131 diviziyan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 (1942) (1). \u015eimali Qafqazdan \u0259ks-h\u00fccum (1943) (4). H\u0259zi Aslanovun 2-ci t\u0259qdimat\u0131 (1944) (3). Az\u0259rbaycan EA-n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 (1945 mart) (2). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1, 4, 3, 2.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"44. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 qurun:\\n1. Yusif Sad\u0131qovun Reyxstaq\u0131n al\u0131nmas\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259r\u0259k q\u0259hr\u0259manl\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259si\\n2. Sovet ordusunun \u015eimali Qafqazdan \u0259ks-h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259si v\u0259 milli diviziyalar\u0131m\u0131z\u0131n bu d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak\u0131\\n3. \\\"Belqrad diviziyas\u0131\\\"n\u0131n (223-c\u00fc diviziya) Yuqoslaviyan\u0131 azad etm\u0259si\\n4. Stalinqrad d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015flanmas\u0131 (1942)\",\n    \"options\": [\n      \"A) 4, 2, 3, 1\",\n      \"B) 2, 4, 3, 1\",\n      \"C) 4, 3, 2, 1\",\n      \"D) 2, 4, 1, 3\",\n      \"E) 4, 2, 1, 3\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Stalinqrad d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (1942) (4). \u015eimali Qafqazdan \u0259ks-h\u00fccum (1943-c\u00fc ilin \u0259vv\u0259li) (2). 223-c\u00fc diviziyan\u0131n Belqrad\u0131 (Yuqoslaviyan\u0131) azad etm\u0259si (1944) (3). Reyxstaq\u0131n (Berlinin) al\u0131nmas\u0131 (1945) (1). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 4, 2, 3, 1.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"45. T\u0259qdim edilmi\u015f Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcqayis\u0259ni tap\u0131n:\\nI. 1942-ci il Qafqaz u\u011frunda d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r\\nII. 1942-ci il Stalinqrad d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. C\u0259nubi Qafqazda h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259tin elan edilm\u0259si il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmu\u015f v\u0259 fa\u015fistl\u0259rin \u0259sas h\u0259d\u0259fi olan Bak\u0131 neftin\u0259 birba\u015fa ged\u0259n yolun m\u00fcdafi\u0259sini t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir; 2. Alman ordusunun b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sinin m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131n\u0131b t\u0259slim oldu\u011fu v\u0259 \u0259slind\u0259 \u201cNeft u\u011frunda b\u00f6y\u00fck d\u00f6y\u00fc\u015f\u201d adland\u0131r\u0131la bil\u0259c\u0259k h\u0259lledici toqqu\u015fma olmu\u015fdur; III. H\u0259r ikisi alman qo\u015funlar\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259din\u0259 \u00e7ata bilm\u0259m\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015f, Qafqaz\u0131n m\u00fcdafi\u0259si Stalinqrad\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259nl\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck k\u00f6m\u0259k olmu\u015f v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 fa\u015fistl\u0259rin c\u0259nub (Bak\u0131) istiqam\u0259tind\u0259ki h\u00fccumlar\u0131 tamamil\u0259 dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n      \"B) 1. Yaln\u0131z Az\u0259rbaycan milli diviziyalar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259tl\u0259 bitmi\u015fdir; 2. Almanlar\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 ba\u015fa \u00e7ataraq Volqa \u00e7ay\u0131n\u0131n itirilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur; III. H\u0259r ikisind\u0259 SSR\u0130 AB\u015e ordusundan birba\u015fa canl\u0131 q\u00fcvv\u0259 d\u0259st\u0259yi alm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n      \"C) 1. Almanlar\u0131n \u0130ran\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir; 2. Yaponiyan\u0131n m\u00fcharib\u0259y\u0259 qo\u015fulmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur; III. H\u0259r iki d\u00f6y\u00fc\u015f 1945-ci ild\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir.\",\n      \"D) 1. M\u00fcharib\u0259d\u0259 \\\"blitskriq\\\" taktikas\u0131n\u0131n ilk d\u0259f\u0259 s\u0131naqdan ke\u00e7irildiyi \u0259m\u0259liyyat idi; 2. S\u0131rf hava d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t idi; III. H\u0259r iki d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 H\u0259zi Aslanov h\u0259lak olmu\u015fdur.\",\n      \"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Qafqaz u\u011frunda d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r (h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t elan\u0131 il\u0259) Stalinqrada b\u00f6y\u00fck k\u00f6m\u0259k idi. Stalinqrad \\\"neft u\u011frunda b\u00f6y\u00fck d\u00f6y\u00fc\u015f\\\" idi v\u0259 almanlar orada m\u00fchasir\u0259y\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb t\u0259slim oldular. H\u0259r ikisinin ortaq n\u0259tic\u0259si Almaniyan\u0131n m\u0259qs\u0259din\u0259 (Bak\u0131 neftin\u0259) \u00e7ata bilm\u0259m\u0259si v\u0259 c\u0259nub h\u00fccumunun dayand\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"46. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si: S\u0259b\u0259b: SSR\u0130-nin \\\"ild\u0131r\u0131ms\u00fcr\u0259tli m\u00fcharib\u0259\\\" taktikas\u0131ndan xilas olmas\u0131, Stalinqrad v\u0259 Qafqazda q\u0259l\u0259b\u0259 qazanaraq m\u00fcharib\u0259nin gedi\u015find\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f yaratmas\u0131. N\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Sovet ordusunun 1943-c\u00fc ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 \u015eimali Qafqazdan \u0259ks-h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259si v\u0259 bu h\u00fccumda Az\u0259rbaycan\u0131n milli diviziyalar\u0131n\u0131n (xalq\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin) b\u00f6y\u00fck d\u00f6y\u00fc\u015f r\u0259\u015fad\u0259ti g\u00f6st\u0259rm\u0259si.\",\n      \"B) Almaniyan\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259 \u00e7alaraq Urala q\u0259d\u0259r ir\u0259lil\u0259m\u0259si.\",\n      \"C) M\u00fcharib\u0259nin d\u0259rhal bitm\u0259si v\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131.\",\n      \"D) Az\u0259rbaycan SSR-in SSR\u0130-nin t\u0259rkibind\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131.\",\n      \"E) Fransa v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259nin yenid\u0259n Bak\u0131n\u0131 bombalamaq plan\u0131na qay\u0131tmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Qafqazda v\u0259 Stalinqradda d\u00fc\u015fm\u0259n dayand\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra 1943-c\u00fc ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 sovet ordusu \u015eimali Qafqazdan \u0259ks-h\u00fccuma ke\u00e7di v\u0259 bu d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n milli diviziyalar\u0131 b\u00f6y\u00fck r\u0259\u015fad\u0259t g\u00f6st\u0259rdi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"47. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n1. Qafqaz \u00fcz\u0259rin\u0259 almanlar\u0131n h\u00fccumunun ba\u015flamas\u0131\\n2. SSR\u0130 il\u0259 Almaniya aras\u0131nda bir-birin\u0259 h\u00fccum etm\u0259m\u0259k pakt\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131\\n3. Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili\\n4. Fa\u015fist ordusunun Moskva \u0259traf\u0131nda m\u0259\u011flubiyy\u0259ti v\u0259 Hitlerin Qafqaza (c\u0259nuba) d\u00f6nm\u0259k q\u0259rar\u0131\",\n    \"options\": [\n      \"A) 2, 4, 1, 3\",\n      \"B) 2, 1, 4, 3\",\n      \"C) 4, 2, 1, 3\",\n      \"D) 2, 3, 1, 4\",\n      \"E) 1, 2, 4, 3\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: 1939-cu il h\u00fccum etm\u0259m\u0259k pakt\u0131 (2). 1941 sonlar\u0131\/1942 \u0259vv\u0259li Moskva \u0259traf\u0131nda plan\u0131n bo\u015fa \u00e7\u0131xmas\u0131 (Hitler q\u0259rar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir) (4). 1942 iyun Qafqaz \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccum (1). 1945 mart Az\u0259rbaycan EA yarad\u0131lmas\u0131 (3). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 4, 1, 3.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"48. Eyler-Venn diaqram\u0131 (G\u00f6rk\u0259mli elm v\u0259 ictimai xadiml\u0259r):\\nI. Yusif M\u0259mm\u0259d\u0259liyev\\nII. Mir\u0259s\u0259dulla Mirqas\u0131mov\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. K\u0259\u015ff etdiyi y\u00fcks\u0259k oktanl\u0131 aviasiya yanaca\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259 h\u0259rbi s\u0259nayenin inki\u015faf\u0131na birba\u015fa v\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259 vermi\u015f kimya\u00e7\u0131 alimdir; 2. 1945-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n ilk prezidenti olmu\u015fdur; III. H\u0259r ikisi \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259 (v\u0259 ya d\u0259rhal sonra) Az\u0259rbaycan elminin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc, inki\u015faf\u0131 v\u0259 c\u0259bh\u0259nin q\u0259l\u0259b\u0259sin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n g\u00f6rk\u0259mli elm xadiml\u0259ridir.\",\n      \"B) 1. Riyaziyyat\u00e7\u0131 alim idi; 2. Fizika alimi idi; III. H\u0259r ikisi Moskvada i\u015fl\u0259yirdi.\",\n      \"C) 1. 223-c\u00fc diviziyan\u0131n komandiri idi; 2. 402-ci diviziyan\u0131n komandiri idi; III. H\u0259r ikisi S\u0130Q ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc.\",\n      \"D) 1. Yaln\u0131z k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful idi; 2. Yaln\u0131z \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas idi; III. H\u0259r ikisi repressiyaya m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131.\",\n      \"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Y.M\u0259mm\u0259d\u0259liyev aviasiya yanaca\u011f\u0131n\u0131n ixtira\u00e7\u0131s\u0131 (kimya\u00e7\u0131), M.Mirqas\u0131mov AzEA-n\u0131n ilk prezidentidir. H\u0259r ikisi h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan elminin \u0259n y\u00fcks\u0259k n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259ndir.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"49. T\u0259hlil (DoK 4): \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Stalinqrad d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc yaln\u0131z Volqa sahili u\u011frunda deyil, h\u0259m d\u0259 \\\"Neft u\u011frunda b\u00f6y\u00fck d\u00f6y\u00fc\u015f\\\" adland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Bunun \u0259sas geostrateji s\u0259b\u0259bi n\u0259 idi?\",\n    \"options\": [\n      \"A) \u00c7\u00fcnki Stalinqrad\u0131n s\u00fcqutu Alman ordusunun Qafqaza (Bak\u0131 neftin\u0259) v\u0259 oradan da Yax\u0131n \u015e\u0259rq\u0259 birba\u015fa, mane\u0259siz \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259kdi; Almanlar\u0131n burada m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131naraq m\u0259\u011flub edilm\u0259si is\u0259 Qafqaz\u0131n (v\u0259 Bak\u0131n\u0131n) fa\u015fist i\u015f\u011fal\u0131ndan q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 qurtulmas\u0131 dem\u0259k idi.\",\n      \"B) \u00c7\u00fcnki Stalinqradda SSR\u0130-nin \u0259n b\u00f6y\u00fck neft m\u0259d\u0259nl\u0259ri yerl\u0259\u015firdi v\u0259 Bak\u0131n\u0131n neftin\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 ehtiyac yox idi.\",\n      \"C) \u00c7\u00fcnki AB\u015e v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259 Stalinqrad u\u011frunda d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259nl\u0259r\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizi vasit\u0259sil\u0259 gizli neft boru k\u0259m\u0259ri \u00e7\u0259kmi\u015fdi.\",\n      \"D) \u00c7\u00fcnki bu d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 yaln\u0131z tanklardan istifad\u0259 olundu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7oxlu neft s\u0259rf olunmu\u015fdu.\",\n      \"E) \u00c7\u00fcnki Hitler Stalinqrad\u0131 tutduqdan sonra neft axtar\u0131\u015f\u0131n\u0131 dayand\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 elan etmi\u015fdi.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tn\u0259 v\u0259 admiral Lekinin xatir\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, Stalinqrad (v\u0259 Rostov) u\u011frunda d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 Almaniyan\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259ti Bak\u0131 v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq neftini i\u015f\u011faldan qurtard\u0131. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 o, \u0259slind\u0259 \\\"Neft u\u011frunda b\u00f6y\u00fck d\u00f6y\u00fc\u015f\\\" hesab edilirdi.\"\n  }\n];\n\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        \n        \/\/ B\u00fct\u00fcn r\u0259ng klasslar\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259yirik\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered', 'correct-ans', 'wrong-ans');\n        \n        if (isFinished) {\n            \/\/ \u0130MTAHAN B\u0130TD\u0130KD\u018fN SONRAK\u0130 M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('correct-ans'); \/\/ D\u00fczl\u0259r ya\u015f\u0131l\n            } else {\n                btn.classList.add('wrong-ans'); \/\/ S\u0259hvl\u0259r v\u0259 bo\u015f burax\u0131lanlar q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        } else {\n            \/\/ \u0130MTAHAN GED\u018fN ZAMAN M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered'); \/\/ H\u0259r hans\u0131 cavab se\u00e7ilibs\u0259 ya\u015f\u0131l\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed'); \/\/ Bax\u0131l\u0131b amma se\u00e7ilm\u0259yibs\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active'); \/\/ Haz\u0131rda bax\u0131lan sual\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 ha\u015fiy\u0259\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    \/\/ \u0130mtahan bit\u0259n kimi \u015fkalan\u0131 d\u00fcz\/s\u0259hv\u0259 g\u00f6r\u0259 r\u0259ngl\u0259yirik\n    updateScaleColors(); \n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    \/\/ N\u0259tic\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 3 saniy\u0259 sonra ilk suala qay\u0131d\u0131r\u0131q\n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. \u2190 Geri \u0130r\u0259li \u2192 N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin. WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-683","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/683","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=683"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/683\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":684,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/683\/revisions\/684"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=683"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}