{"id":677,"date":"2026-06-14T07:24:09","date_gmt":"2026-06-14T07:24:09","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=677"},"modified":"2026-06-14T07:24:09","modified_gmt":"2026-06-14T07:24:09","slug":"az%c9%99rbaycan-ssr-xx-yuzilliyin-20-30-cu-ill%c9%99rind%c9%99","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=677","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan SSR XX y\u00fczilliyin 20-30-cu ill\u0259rind\u0259"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">\u2190 Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li \u2192<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"bottom-banners\">\n    <a href=\"https:\/\/wa.me\/994559339283?text=Salam,%2030%20%C9%99d%C9%99d%20premium%20s%C4%B1naq%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"action-banner premium-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n\n    <a href=\"BURAYA_QURUP_LINKINI_YAZIN\" target=\"_blank\" class=\"action-banner group-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;\n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n    }\n\n    \/* --- Dinamik Banner Stili --- *\/\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- Banner Stili Sonu --- *\/\n\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili --- *\/\n    .bottom-banners {\n        max-width: 800px;\n        margin: 1rem auto 2rem auto;\n        display: flex;\n        flex-direction: column;\n        gap: 15px;\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n    }\n\n    .action-banner {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        background: #25D366;\n        color: #ffffff;\n        text-decoration: none;\n        padding: 15px 24px;\n        border-radius: 16px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 16px;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(37, 211, 102, 0.3);\n        transition: all 0.3s ease;\n    }\n\n    .action-banner:hover {\n        transform: translateY(-3px);\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(37, 211, 102, 0.4);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .group-banner {\n        background: #128C7E;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(18, 140, 126, 0.3);\n    }\n\n    .group-banner:hover {\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(18, 140, 126, 0.4);\n    }\n\n    .banner-icon {\n        margin-right: 15px;\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .action-banner {\n            font-size: 14px;\n            padding: 12px 16px;\n        }\n        .banner-icon {\n            margin-right: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili Sonu --- *\/\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto;\n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.correct-ans { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.wrong-ans { background: var(--skipped); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n    \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n    \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n    \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n    \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n    \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\n\n\nconst quizData = [\n  {\n    \"q\": \"1. T\u0259hlil (DoK 4): Sovet hakimiyy\u0259tinin m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 \\\"t\u00fcrk (Az\u0259rbaycan) dilind\u0259n\\\" geni\u015f istifad\u0259 edilm\u0259si v\u0259 qeyri-az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n bu dili \u00f6yr\u0259nm\u0259si bar\u0259d\u0259 q\u0259rarlar\u0131na baxmayaraq, \u0259m\u0259li h\u0259yatda y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 ir\u0259lil\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn rus dilinin respublikada \u0259sas mill\u0259tl\u0259raras\u0131 \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si olaraq qalmas\u0131 reall\u0131\u011f\u0131 n\u0259yin g\u00f6st\u0259ricisi idi?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Respublikan\u0131n h\u00fcquqi m\u00fcst\u0259qilliyinin formal olmas\u0131n\u0131n v\u0259 Moskvan\u0131n imperiya siyas\u0259tinin davam etm\u0259sinin; m\u0259rk\u0259z rus dilinin dominantl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyaraq yerli kadrlar\u0131 ideoloji tabelikd\u0259 saxlamaq v\u0259 assimilyasiya etm\u0259k siyas\u0259tini \\\"beyn\u0259lmil\u0259l\u00e7ilik\\\" p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irirdi.\",\n      \"B) Az\u0259rbaycan dilinin qrammatik bax\u0131mdan \u00e7ox m\u00fcr\u0259kk\u0259b olmas\u0131n\u0131n v\u0259 yerli \u0259halinin \u00f6z dilini \u00f6yr\u0259nm\u0259kd\u0259n k\u00f6n\u00fcll\u00fc imtina etm\u0259sinin.\",\n      \"C) B\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ancaq rus dilind\u0259 ali t\u0259hsil almaq ist\u0259m\u0259sinin v\u0259 \\\"millil\u0259\u015fdirm\u0259\\\" siyas\u0259tinin tamamil\u0259 iflasa u\u011framas\u0131n\u0131n.\",\n      \"D) \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Almaniyan\u0131n Qafqazda rus dilinin saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Sovet \u0130ttifaq\u0131na t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259rm\u0259sinin.\",\n      \"E) Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n 1920-ci ill\u0259rd\u0259 rus dilini yegan\u0259 d\u00f6vl\u0259t dili elan ed\u0259n r\u0259smi memorandum imzalamas\u0131n\u0131n.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, respublika r\u0259hb\u0259rliyinin q\u0259rarlar\u0131na baxmayaraq, uzun ill\u0259r y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015f v\u0259 sosial statusun artmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan rus dili \u0259sas \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si olaraq qald\u0131. Bu da r\u0259smi q\u0259rarlar\u0131n formal oldu\u011funu v\u0259 m\u0259rk\u0259zin imperiya xarakterli dil dominantl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorudu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"2. Bloksxemd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n: Sovet hakimiyy\u0259tinin m\u0259d\u0259ni quruculuq sah\u0259sind\u0259 1920-1930-cu ill\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi ateist-irtica\u00e7\u0131 t\u0259dbirl\u0259r -> M\u0259scid, kils\u0259 v\u0259 sinaqoqlar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 ba\u011flanmas\u0131 v\u0259 ya anbara, kluba \u00e7evrilm\u0259si -> Din xadiml\u0259rinin t\u0259qib olunmas\u0131 v\u0259 \\\"Quran\\\"\u0131n z\u0259r\u0259rli kitab elan edil\u0259r\u0259k qada\u011fan olunmas\u0131 -> ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) \u015e\u0259rq memarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n incil\u0259rind\u0259n hesab edil\u0259n Bibiheyb\u0259t m\u0259scidinin partlad\u0131laraq m\u0259hv edilm\u0259si v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n y\u00fczillikl\u0259r boyu t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapm\u0131\u015f m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vurulmas\u0131.\",\n      \"B) B\u00fct\u00fcn dindar \u0259halinin m\u0259cbur\u0259n \u0130rana s\u00fcrg\u00fcn edilm\u0259si v\u0259 respublikada \u0130slam dininin r\u0259sm\u0259n l\u0259\u011fv olundu\u011funun Konstitusiyaya sal\u0131nmas\u0131.\",\n      \"C) Din xadiml\u0259rinin silahl\u0131 \u00fcsyan qald\u0131raraq Az\u0259rbaycan SSR-in m\u00fcst\u0259qilliyini elan etm\u0259si.\",\n      \"D) Sovet r\u0259hb\u0259rliyinin sonradan geri \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k yaln\u0131z xristian kils\u0259l\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tini b\u0259rpa etm\u0259si.\",\n      \"E) Bibiheyb\u0259t m\u0259scidinin ateizm muzeyin\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259t himay\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, 1920-ci ill\u0259rin sonlar\u0131 v\u0259 30-cu ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 m\u0259scid\/kils\u0259l\u0259rin ba\u011flanmas\u0131 fonunda \u015e\u0259rq memarl\u0131\u011f\u0131 incisi olan Bibiheyb\u0259t m\u0259scidi partlad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Bu hadis\u0259l\u0259r m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 g\u00fccl\u00fc z\u0259rb\u0259 vurmu\u015fdu.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"3. Bloksxemi tamamlay\u0131n: 1920-ci ilin may\u0131nda Az\u0259rbaycan \u0130nqilab Komit\u0259sinin \\\"vicdan azadl\u0131\u011f\u0131\\\" haqq\u0131nda dekret q\u0259bul etm\u0259si -> D\u00f6vl\u0259t m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 dini t\u0259liml\u0259rin v\u0259 m\u0259rasiml\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259sinin qada\u011fan olunmas\u0131 -> ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) M\u0259qs\u0259din xalq t\u0259hsilini k\u00f6hn\u0259 idar\u0259 \u00fcsulundan azad etm\u0259k, dini m\u0259kt\u0259bl\u0259ri l\u0259\u011fv etm\u0259k v\u0259 t\u0259hsil sistemini tamamil\u0259 bol\u015fevik ideoloji prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131rmaq olmas\u0131.\",\n      \"B) Bu q\u0259rardan sonra d\u0259rhal b\u00fct\u00fcn k\u0259ndlil\u0259rin savadlanaraq ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 daxil olmas\u0131.\",\n      \"C) Dini t\u0259liml\u0259rin m\u0259kt\u0259bd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131laraq birba\u015fa universitetl\u0259r\u0259 ixtisas f\u0259nni kimi sal\u0131nmas\u0131.\",\n      \"D) Dindarlar\u0131n bu q\u0259rara etiraz olaraq 1937-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn m\u0259kt\u0259bl\u0259ri ba\u011flatmas\u0131.\",\n      \"E) Sovet hakimiyy\u0259tinin geriy\u0259 add\u0131m ataraq mollaxanalar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini tam b\u0259rpa etm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 birm\u0259nal\u0131 qeyd olunur ki, 1920 may dekretind\u0259n sonra m\u0259qs\u0259d t\u0259hsili k\u00f6hn\u0259 idar\u0259d\u0259n azad etm\u0259k, dini m\u0259kt\u0259bl\u0259ri l\u0259\u011fv edib, t\u0259hsili bol\u015fevik prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131rmaq idi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"4. T\u0259qdim edilmi\u015f Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcqayis\u0259ni tamamlay\u0131n:\\nI. 1923-c\u00fc il Az\u0259rbaycan SSR-d\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259sind\u0259 \\\"Millil\u0259\u015fdirm\u0259\\\" siyas\u0259ti\\nII. 1920-ci ilin may\u0131nda q\u0259bul edilmi\u015f \\\"Vicdan azadl\u0131\u011f\u0131\\\" haqq\u0131nda dekret\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. R\u0259hb\u0259r v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 ir\u0259li \u00e7\u0259kil\u0259n kadrlar\u0131n s\u0131rf sosial m\u0259n\u015f\u0259yin\u0259 (f\u0259hl\u0259-k\u0259ndli olmas\u0131na) v\u0259 partiya \u00fczv\u00fc olmas\u0131na \u0259saslanan sinfi ayr\u0131-se\u00e7kilik xarakteri da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131; 2. B\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259t m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 dini t\u0259liml\u0259rin v\u0259 m\u0259rasiml\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259sini qada\u011fan ed\u0259r\u0259k dini t\u0259hsili l\u0259\u011fv etm\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259yirdi; III. H\u0259r ikisi bol\u015fevik ideologiyas\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n, c\u0259miyy\u0259tin \u0259n\u0259n\u0259vi sosial v\u0259 m\u0259n\u0259vi strukturunu da\u011f\u0131tma\u011fa v\u0259 t\u0259hsil-m\u0259d\u0259niyy\u0259t sistemini ideoloji prinsipl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131rma\u011fa y\u00f6n\u0259lmi\u015f irtica\u00e7\u0131 (sovetl\u0259\u015fdirm\u0259) add\u0131mlar idi.\",\n      \"B) 1. Yaln\u0131z xarici dill\u0259rin t\u0259drisini qada\u011fan edirdi; 2. Yaln\u0131z xristian kils\u0259l\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131r\u0131rd\u0131; III. H\u0259r ikisi \u0259halinin iqtisadi rifah\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259ltm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi.\",\n      \"C) 1. B\u00fct\u00fcn ziyal\u0131lar\u0131n \u00f6lk\u0259d\u0259n m\u00fchacir\u0259t etm\u0259sin\u0259 birba\u015fa qanuni z\u0259min yarad\u0131rd\u0131; 2. B\u00fct\u00fcn m\u0259scidl\u0259rin partlad\u0131lmas\u0131na \u0259mr verirdi; III. H\u0259r ikisi N. N\u0259rimanov t\u0259r\u0259find\u0259n l\u0259\u011fv edilmi\u015fdi.\",\n      \"D) 1. Ziyal\u0131 elitaya geni\u015f s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r verirdi; 2. Quran\u0131 m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 icbari f\u0259nn edirdi; III. H\u0259r ikisi C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda da eyni vaxtda t\u0259tbiq olunmu\u015fdu.\",\n      \"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \\\"Millil\u0259\u015fdirm\u0259\\\" siyas\u0259ti (1923) sinfi ayr\u0131-se\u00e7kilik xarakteri da\u015f\u0131y\u0131r, v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 f\u0259hl\u0259\/k\u0259ndli v\u0259 partiya \u00fczvl\u0259rini \u00e7\u0259kirdi. 1920-ci il may dekreti (Vicdan azadl\u0131\u011f\u0131) dini t\u0259liml\u0259ri d\u00f6vl\u0259t m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 qada\u011fan etmi\u015fdi. H\u0259r ikisi bol\u015fevikl\u0259rin t\u0259hsil v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti \u00f6z ideologiyalar\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131rmaq c\u0259hdl\u0259ri idi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"5. Bloksxemd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n: 1921-ci il Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bulu -> 1937-ci il Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bulu -> H\u0259r iki s\u0259n\u0259din ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259 s\u00f6z, m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 dig\u0259r demokratik prinsipl\u0259ri \u0259ks etdirm\u0259si -> ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Reall\u0131qda is\u0259 bu prinsipl\u0259rin he\u00e7 birinin i\u015fl\u0259m\u0259m\u0259si v\u0259 \\\"repressiya ma\u015f\u0131n\u0131\\\" vasit\u0259sil\u0259 totalitar rejimin \u00f6z diktaturas\u0131n\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 qeyd-\u015f\u0259rtsiz (k\u00fctl\u0259vi c\u0259za t\u0259dbirl\u0259ri il\u0259) h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259si.\",\n      \"B) N\u0259tic\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n d\u0259rhal bu azadl\u0131qlardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259si.\",\n      \"C) Bu demokratik m\u00fchitin t\u0259siri il\u0259 b\u00fct\u00fcn siyasi m\u0259hbuslara b\u0259ra\u0259t verilm\u0259si.\",\n      \"D) H\u0259r iki konstitusiyan\u0131n eyni g\u00fcnd\u0259 m\u0259rk\u0259z t\u0259r\u0259find\u0259n l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t elan olunmas\u0131.\",\n      \"E) SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin bu s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 \u0259saslanaraq Az\u0259rbaycan\u0131 k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 buraxmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6st\u0259rilir ki, 1921 v\u0259 1937 konstitusiyalar\u0131 formal da olsa \u00f6z\u00fcnd\u0259 demokratik prinsipl\u0259ri \u0259ks etdirirdi, lakin reall\u0131qda repressiyalar v\u0259 totalitarizm h\u00f6km s\u00fcr\u00fcrd\u00fc.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"6. Uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin (1920-30-cu ill\u0259rd\u0259 repressiya v\u0259 ideoloji basq\u0131 formalar\u0131):\\n1. \u0130stehsalatda \\\"b\u0259rab\u0259rlik\\\" prinsipi\\n2. Xaric\u0259 k\u00fctl\u0259vi m\u00fchacir\u0259t (1920-ci ill\u0259r)\\n3. 30-cu ill\u0259rin \\\"\u00c7eka\\\" (v\u0259 ya XD\u0130K) terroru\\na. Kommunist ideologiyas\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259y\u0259n t\u0259hsilli, ali m\u00fcs\u0259lman silkin\u0259 m\u0259nsub \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6lk\u0259ni t\u0259rk etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur qald\u0131\u011f\u0131 proses.\\nb. Ziyal\u0131lar\u0131n, d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259rinin v\u0259 h\u0259tta sad\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin xarici k\u0259\u015ffiyyatlarla \u0259laq\u0259d\u0259 g\u00fcnahland\u0131r\u0131laraq m\u0259hv edildiyi qanl\u0131 ma\u015f\u0131n.\\nc. F\u0259hl\u0259 v\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin istehsal vasit\u0259l\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fclkiyy\u0259tind\u0259n ayr\u0131lmas\u0131 prosesini ba\u015fa \u00e7atd\u0131ran v\u0259 \u0259m\u0259y\u0259 mara\u011f\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u0259n iqtisadi-psixoloji siyas\u0259t.\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1-c, 2-a, 3-b\",\n      \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n      \"C) 1-b, 2-c, 3-a\",\n      \"D) 1-c, 2-b, 3-a\",\n      \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \u0130stehsalatda b\u0259rab\u0259rlik \u0259m\u0259y\u0259 mara\u011f\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc (1-c). M\u00fchacir\u0259t ideologiyan\u0131 q\u0259bul etm\u0259y\u0259n zad\u0259gan\/ziyal\u0131lar\u0131n qa\u00e7\u0131\u015f\u0131 idi (2-a). 30-cu ill\u0259r terroru is\u0259 k\u0259\u015ffiyyatla \u0259laq\u0259 ittihamlar\u0131 il\u0259 k\u00fctl\u0259l\u0259rin m\u0259hvi idi (3-b).\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"7. T\u0259hlil (S\u0259b\u0259b-N\u0259tic\u0259): 1923-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-d\u0259 t\u0259tbiq olunan m\u0259d\u0259ni sah\u0259d\u0259ki \\\"millil\u0259\u015fdirm\u0259\\\" siyas\u0259ti zahir\u0259n yerli kadrlar\u0131n ir\u0259li \u00e7\u0259kilm\u0259si kimi t\u0259qdim olunsa da, reall\u0131qda hans\u0131 \\\"gizli\\\" ideoloji m\u0259hdudiyy\u0259t\u0259 (sinfi ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259) xidm\u0259t edirdi?\",\n    \"options\": [\n      \"A) R\u0259hb\u0259r v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n kadrlar\u0131n yaln\u0131z partiya \u00fczv\u00fc olmas\u0131na v\u0259 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 f\u0259hl\u0259-k\u0259ndli m\u0259n\u015f\u0259yind\u0259n (sosial statusdan) g\u0259lm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rt qoyulmas\u0131, bununla da t\u0259cr\u00fcb\u0259li k\u00f6hn\u0259 ziyal\u0131lar\u0131n v\u0259 elitan\u0131n idar\u0259etm\u0259d\u0259n s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n      \"B) R\u0259hb\u0259r v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 yaln\u0131z ali m\u00fcs\u0259lman silkin\u0259 m\u0259nsub \u015f\u0259xsl\u0259rin t\u0259yin edilm\u0259si v\u0259 f\u0259hl\u0259l\u0259rin idar\u0259\u00e7ilikd\u0259n tamamil\u0259 uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n      \"C) B\u00fct\u00fcn kadrlar\u0131n d\u0259rhal rusla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 r\u0259hb\u0259r postlara yaln\u0131z Rusiyadan g\u0259tirilmi\u015f m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin t\u0259yin olunmas\u0131.\",\n      \"D) Az\u0259rbaycan dilini bilm\u0259y\u0259n yerli kommunistl\u0259rin q\u0259sd\u0259n v\u0259zif\u0259d\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u00fchacir\u0259t\u0259 g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si.\",\n      \"E) Yaln\u0131z SSR\u0130 Ali Sovetin\u0259 se\u00e7ilmi\u015f deputatlar\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 r\u0259hb\u0259r t\u0259yin edilm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, 1923-c\u00fc ild\u0259ki \\\"millil\u0259\u015fdirm\u0259\\\" siyas\u0259ti \u0259sas\u0259n sinfi ayr\u0131-se\u00e7kilik xarakteri da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. R\u0259hb\u0259r v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n namiz\u0259dl\u0259r ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 partiya \u00fczv\u00fc, sosial m\u0259n\u015f\u0259yin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 f\u0259hl\u0259 v\u0259 k\u0259ndli t\u0259b\u0259q\u0259sin\u0259 m\u0259nsub olmal\u0131 idi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"8. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si: S\u0259b\u0259b: SSR\u0130 daxilind\u0259 \\\"Emissarlar\u0131n\\\" (m\u0259rk\u0259zd\u0259n g\u00f6nd\u0259ril\u0259n m\u0259xfi s\u0259lahiyy\u0259tlil\u0259rin) f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 onlar\u0131n yerli m\u0259murlara n\u0259zar\u0259t etm\u0259si. N\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Emissarlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti el\u0259 bir \u015f\u0259rait yaratd\u0131 ki, he\u00e7 k\u0259s he\u00e7 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn cavab vermir, yerli istehsal bacar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 q\u0259d\u0259r talan edil\u0259r\u0259k (d\u00f6vl\u0259t m\u00fclkiyy\u0259ti kimi) m\u0259rk\u0259z\u0259 da\u015f\u0131n\u0131rd\u0131.\",\n      \"B) Respublikada d\u0259rhal antikorrupsiya idar\u0259si yarad\u0131laraq b\u00fct\u00fcn emissarlar h\u0259bs edildi.\",\n      \"C) Emissarlar Az\u0259rbaycanda s\u0259nayeni d\u0259rhal millil\u0259\u015fdirm\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xararaq x\u00fcsusi m\u00fclkiyy\u0259t\u0259 qaytard\u0131lar.\",\n      \"D) B\u00fct\u00fcn emissarlar f\u0259hl\u0259 sinfinin irad\u0259sin\u0259 tabe olaraq m\u0259d\u0259ni maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fin\u0259 c\u0259lb olundular.\",\n      \"E) Onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti say\u0259sind\u0259 respublika iqtisadiyyat\u0131 d\u00fcnya bazar\u0131na birba\u015fa \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etdi.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Emissarlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 he\u00e7 k\u0259sin he\u00e7 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn cavabdeh olmad\u0131\u011f\u0131 bir m\u00fchit yarand\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fclkiyy\u0259ti m\u0259rk\u0259z t\u0259r\u0259find\u0259n talan edildi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"9. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Az\u0259rbaycanda s\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259 \u00fczr\u0259 x\u00fcsusi komissiyan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131\\n2. Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131n\u0131 lat\u0131n yaz\u0131 qrafikas\u0131na ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Yeni T\u00fcrk \u0259lifbas\u0131 komit\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131\\n3. Savads\u0131zl\u0131qla M\u00fcbariz\u0259 Komit\u0259sinin (Q.Musab\u0259yovun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259) t\u0259\u015fkil edilm\u0259si\\n4. SSR\u0130-d\u0259 s\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259 x\u0259ttinin elan edilm\u0259si\",\n    \"options\": [\n      \"A) 2, 3, 4, 1\",\n      \"B) 2, 4, 3, 1\",\n      \"C) 3, 2, 1, 4\",\n      \"D) 4, 2, 3, 1\",\n      \"E) 1, 2, 3, 4\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Yeni T\u00fcrk \u0259lifbas\u0131 komit\u0259si 1922-ci ild\u0259 yarad\u0131ld\u0131. Savads\u0131zl\u0131qla M\u00fcbariz\u0259 Komit\u0259si 1923-c\u00fc ild\u0259 yarad\u0131ld\u0131. SSR\u0130-d\u0259 s\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259 x\u0259tti 1925-ci ilin sonlar\u0131nda elan edildi. Az\u0259rbaycanda s\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259 \u00fczr\u0259 x\u00fcsusi komissiya 1926-c\u0131 ilin fevral\u0131nda yarad\u0131ld\u0131.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"10. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 qanunauy\u011funlu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: S\u0259b\u0259b: SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin 20-ci ill\u0259rin ortalar\u0131nda iqtisadi siyas\u0259td\u0259 Y\u0130S (Yeni \u0130qtisadi Siyas\u0259t) prinsipl\u0259rind\u0259n imtina ed\u0259r\u0259k amans\u0131z s\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259 (a\u011f\u0131r s\u0259nayey\u0259 prioritet) x\u0259ttin\u0259 ke\u00e7m\u0259si. N\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) \u015e\u0259h\u0259rin k\u0259nd \u00fcz\u0259rind\u0259 inzibati n\u0259zar\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, istehsal\u00e7\u0131n\u0131n iqtisadi s\u0259rb\u0259stliyinin m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 s\u0259nayenin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131ndan g\u0259l\u0259n g\u0259lirl\u0259rin m\u0259nims\u0259nilm\u0259si (talan\u0131) hesab\u0131na inki\u015faf etdirilm\u0259si.\",\n      \"B) B\u00fct\u00fcn k\u0259ndlil\u0259r\u0259 torpaq \u00fcz\u0259rind\u0259 tam m\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcququnun verilm\u0259si v\u0259 azad bazar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin q\u0131z\u0131l d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ba\u015flamas\u0131.\",\n      \"C) Az\u0259rbaycan\u0131n d\u0259rhal SSR\u0130 t\u0259rkibind\u0259n \u00e7\u0131xaraq \u00f6z a\u011f\u0131r s\u0259nayesini q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 m\u00fcst\u0259qil \u015f\u0259kild\u0259 qurmas\u0131.\",\n      \"D) Az\u0259rbaycanda s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259 komissiyas\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 yaln\u0131z y\u00fcng\u00fcl s\u0259nayey\u0259 s\u0259rmay\u0259 qoyulmas\u0131.\",\n      \"E) K\u0259ndlil\u0259rin s\u0259rb\u0259st \u015f\u0259kild\u0259 zavod v\u0259 fabrikl\u0259r a\u00e7araq d\u00f6vl\u0259t\u0259 vergi \u00f6d\u0259m\u0259kd\u0259n azad edilm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259 x\u0259tti \u015f\u0259h\u0259rin k\u0259nd \u00fcz\u0259rind\u0259 inzibati n\u0259zar\u0259tini art\u0131rd\u0131, bazar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini l\u0259\u011fv etdi, iqtisadi s\u0259rb\u0259stliyi m\u0259hdudla\u015fd\u0131rd\u0131 v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259saitl\u0259rinin s\u0259nayey\u0259 axmas\u0131na (Y\u0130S-d\u0259n imtinaya) s\u0259b\u0259b oldu.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"11. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. Sovet hakimiyy\u0259tinin m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259sind\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 (anti-milli) add\u0131mlar v\u0259 onlar\u0131n h\u0259d\u0259fi:\\n| Hadis\u0259 \/ Q\u0259rar - M\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259sind\u0259 \\\"millil\u0259\u015fdirm\u0259\\\" siyas\u0259ti (1923) | \u018fsas h\u0259d\u0259fi (m\u0259qs\u0259di) - 1. ? |\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Sinfi ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 \u0259saslanaraq idar\u0259etm\u0259y\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 yaln\u0131z partiya \u00fczv\u00fc olan, f\u0259hl\u0259-k\u0259ndli m\u0259n\u015f\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259ri c\u0259lb etm\u0259k, bununla da t\u0259hsilli ke\u00e7mi\u015f ziyal\u0131lar\u0131 (burjuaziyan\u0131) bu sah\u0259d\u0259n uzaqla\u015fd\u0131rmaq.\",\n      \"B) 1. Ziyal\u0131lar\u0131n s\u0259rb\u0259st \u015f\u0259kild\u0259 Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259hsil alma\u011fa getm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratmaq.\",\n      \"C) 1. B\u00fct\u00fcn m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 \\\"Quran\\\"\u0131n v\u0259 \u0259r\u0259b dilinin t\u0259drisini m\u0259cburi f\u0259nn kimi t\u0259tbiq etm\u0259k.\",\n      \"D) 1. K\u00f6hn\u0259 m\u00fcs\u0259lman silkin\u0259 m\u0259nsub \u015f\u0259xsl\u0259ri d\u0259rhal y\u00fcks\u0259k r\u00fctb\u0259li d\u00f6vl\u0259t v\u0259zif\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259yin etm\u0259k.\",\n      \"E) 1. Yaln\u0131z xarici teatrlar\u0131n \u00f6lk\u0259d\u0259 qastrol s\u0259f\u0259rl\u0259rini qada\u011fan etm\u0259k.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: 1923-c\u00fc il millil\u0259\u015fdirm\u0259si sinfi ayr\u0131-se\u00e7kilik xarakteri da\u015f\u0131y\u0131r, v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 ancaq partiya \u00fczv\u00fc olan f\u0259hl\u0259-k\u0259ndlil\u0259ri \u00e7\u0259kir, k\u00f6hn\u0259 ziyal\u0131lar\u0131 k\u0259narda qoyurdu.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"12. Uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin (1920-30-cu ill\u0259rin sosial-siyasi prosesl\u0259ri):\\n1. Xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin (Yaponiya, Almaniya, \u0130ngilt\u0259r\u0259) xeyrin\u0259 casusluq, pant\u00fcrkizm v\u0259 panislamizm\\n2. \u0130stehsal vasit\u0259l\u0259rind\u0259n ayr\u0131lma v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 g\u0259lirl\u0259rinin talan edilm\u0259si\\n3. Kommunist ideologiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259m\u0259si v\u0259 \\\"\u00c7eka\\\" terrorundan qa\u00e7\u0131\u015f\\na. 1920-ci ill\u0259rin ilk ill\u0259rind\u0259n etibar\u0259n ali m\u00fcs\u0259lman silkin\u0259 m\u0259nsub t\u0259hsilli Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n k\u00fctl\u0259vi m\u00fchacir\u0259t dal\u011fas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi.\\nb. Sovet d\u00f6vl\u0259tinin s\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259 siyas\u0259ti (Y\u0130S-d\u0259n imtina) n\u0259tic\u0259sind\u0259 f\u0259hl\u0259 v\u0259 k\u0259ndli t\u0259b\u0259q\u0259sinin m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 \u0259sas iqtisadi m\u0259hrumiyy\u0259t.\\nc. 1930-cu ill\u0259rd\u0259 repressiya ma\u015f\u0131n\u0131n\u0131n minl\u0259rl\u0259 g\u00fcnahs\u0131z ziyal\u0131n\u0131, d\u00f6vl\u0259t xadimini, f\u0259hl\u0259 v\u0259 k\u0259ndlini m\u0259hv etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc qondarma, saxta ideoloji ittihamlar.\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1-c, 2-b, 3-a\",\n      \"B) 1-a, 2-c, 3-b\",\n      \"C) 1-b, 2-a, 3-c\",\n      \"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n      \"E) 1-a, 2-b, 3-c\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Xarici k\u0259\u015ffiyyatlarla \u0259laq\u0259 v\u0259 pant\u00fcrkizm 30-cu ill\u0259r repressiyas\u0131n\u0131n saxta ittihamlar\u0131 idi (1-c),. \u0130stehsal vasit\u0259l\u0259rind\u0259n ayr\u0131lma s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 b\u0259rab\u0259rlik siyas\u0259tinin (talan\u0131n) iqtisadi n\u0259tic\u0259si idi (2-b),. \u0130deologiyan\u0131 q\u0259bul etm\u0259m\u0259k m\u00fchacir\u0259tin s\u0259b\u0259bi idi (3-a).\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"13. T\u0259hlil (DoK 4): 1920-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycandan ba\u015flayan k\u00fctl\u0259vi m\u00fchacir\u0259t dal\u011fas\u0131n\u0131n (x\u00fcsus\u0259n ali m\u00fcs\u0259lman silkin\u0259 m\u0259nsub t\u0259hsilli insanlar\u0131n qa\u00e7\u0131\u015f\u0131n\u0131n) Az\u0259rbaycan SSR-in sonrak\u0131 inki\u015faf\u0131na m\u0259nfi t\u0259siri n\u0259 oldu?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Onsuz da d\u00fcny\u0259vi t\u0259hsilin o q\u0259d\u0259r d\u0259 y\u00fcks\u0259k olmad\u0131\u011f\u0131, milli v\u0259 dini diskriminasiyadan yeni \u00e7\u0131xm\u0131\u015f bir m\u0259ml\u0259k\u0259td\u0259n bu q\u0259d\u0259r savadl\u0131 ziyal\u0131 ax\u0131n\u0131n\u0131n ba\u015f verm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259ni v\u0259 intellektual h\u0259yat\u0131na sars\u0131d\u0131c\u0131 z\u0259rb\u0259 vurdu, milli kadr \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u0259skinl\u0259\u015fdirdi.\",\n      \"B) Ziyal\u0131lar\u0131n gedi\u015fi il\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 s\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259 \u00e7ox s\u00fcr\u0259tl\u0259ndi, \u00e7\u00fcnki f\u0259hl\u0259l\u0259r d\u0259rhal t\u0259kba\u015f\u0131na idar\u0259\u00e7iliyi \u0259l\u0259 ald\u0131lar.\",\n      \"C) Bu prosesin he\u00e7 bir t\u0259siri olmad\u0131, \u00e7\u00fcnki Rusiya d\u0259rhal onlar\u0131n yerin\u0259 xaricd\u0259n milyonlarla m\u00fct\u0259x\u0259ssis c\u0259lb etdi.\",\n      \"D) M\u00fchacir\u0259t ed\u0259nl\u0259r xaricd\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-in m\u0259nafeyini m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259r\u0259k m\u0259rk\u0259z\u0259 (Moskvaya) maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 g\u00f6nd\u0259rdil\u0259r.\",\n      \"E) Onlar\u0131n gedi\u015fi \u00f6lk\u0259d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259r\u0259k kollektivl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 t\u0259kan verdi.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rslikd\u0259 qeyd olunur ki, kommunist ideologiyas\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259yib ged\u0259nl\u0259rin \u00e7oxu ali m\u00fcs\u0259lman silkin\u0259 m\u0259nsub t\u0259hsilli insanlar idi. D\u00fcny\u0259vi t\u0259hsilin onsuz da y\u00fcks\u0259k olmad\u0131\u011f\u0131 m\u0259ml\u0259k\u0259td\u0259n bel\u0259 ax\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131na ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"14. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si: S\u0259b\u0259b: SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin \u00f6lk\u0259nin m\u00fcdafi\u0259 qabiliyy\u0259tini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 1925-ci ilin sonlar\u0131nda a\u011f\u0131r s\u0259nayenin inki\u015faf\u0131n\u0131 prioritet (s\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259 x\u0259tti) elan etm\u0259si. N\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Yeni \u0130qtisadi Siyas\u0259t (Y\u0130S) prinsipl\u0259rind\u0259n tamamil\u0259 imtina edil\u0259r\u0259k bazar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin l\u0259\u011fvi, s\u0259nayenin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 g\u0259lirl\u0259ri v\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin a\u00e7\u0131q-a\u015fkar talan edilm\u0259si hesab\u0131na dir\u00e7\u0259ldilm\u0259si.\",\n      \"B) Xarici kapital\u0131n s\u0259nayey\u0259 geni\u015f c\u0259lb edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi iqtisadi imtiyazlar\u0131n verilm\u0259si v\u0259 azad r\u0259qab\u0259tin b\u0259rpas\u0131.\",\n      \"C) Az\u0259rbaycanda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t inhisar\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131laraq s\u0259rb\u0259st bazar iqtisadiyyat\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n      \"D) \u015e\u0259h\u0259rin k\u0259nd \u00fcz\u0259rind\u0259ki inzibati n\u0259zar\u0259tinin tamamil\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 k\u0259ndlil\u0259r\u0259 geni\u015f iqtisadi s\u0259rb\u0259stliyin verilm\u0259si.\",\n      \"E) Yaln\u0131z y\u00fcng\u00fcl v\u0259 yeyinti s\u0259nayesin\u0259 kapital qoyulu\u015funun t\u0259min edil\u0259r\u0259k a\u011f\u0131r s\u0259nayed\u0259n k\u00f6n\u00fcll\u00fc imtina olunmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 birm\u0259nal\u0131 olaraq vur\u011fulan\u0131r ki, xarici kapitaldan m\u0259hrum olan sovet hakimiyy\u0259ti a\u011f\u0131r s\u0259nayeni dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n g\u0259lirl\u0259r v\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin a\u00e7\u0131q-a\u015fkar talan edilm\u0259si hesab\u0131na dir\u00e7\u0259ltm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Bu, bazar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin l\u0259\u011fvin\u0259 v\u0259 Y\u0130S prinsipl\u0259rind\u0259n imtina edilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"15. T\u0259qdim edilmi\u015f Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcqayis\u0259ni tap\u0131n:\\nI. 1920-1930-cu ill\u0259rd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Ali T\u0259hsil Ocaqlar\u0131 (\u0130nstitutlar)\\nII. 1920-1930-cu ill\u0259rd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n F\u0259hl\u0259 fak\u00fclt\u0259l\u0259ri v\u0259 q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli kurslar\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin bazas\u0131 \u0259sas\u0131nda yarad\u0131lm\u0131\u015f (Politexnik, Tibb, Pedaqoji v\u0259 s.) v\u0259 y\u00fcks\u0259k ixtisasl\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r haz\u0131rlayan m\u0259rk\u0259zl\u0259r idi; 2. T\u0259hsild\u0259n k\u0259narda qalm\u0131\u015f v\u0259 ya savads\u0131z olan az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259ncl\u0259ri (f\u0259hl\u0259 v\u0259 k\u0259ndlil\u0259ri) q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131; III. H\u0259r ikisi \u00f6lk\u0259d\u0259 yeni iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni inki\u015faf\u0131n t\u0259l\u0259b etdiyi yerli kadrlar\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259sin\u0259 v\u0259 savads\u0131zl\u0131\u011f\u0131n l\u0259\u011fvin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f t\u0259hsil siyas\u0259tinin (v\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn kadr t\u0259m\u0259linin) t\u0259rkib hiss\u0259si idi.\",\n      \"B) 1. Yaln\u0131z xarici dild\u0259 t\u0259dris apar\u0131rd\u0131; 2. Yaln\u0131z h\u0259rbi t\u0259liml\u0259r ke\u00e7irdi; III. H\u0259r ikisi Moskvada yerl\u0259\u015firdi.\",\n      \"C) 1. M\u0259zunlar\u0131 yaln\u0131z xaric\u0259 g\u00f6nd\u0259rilirdi; 2. M\u0259zunlar\u0131 yaln\u0131z k\u0259ndl\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259yirdi; III. H\u0259r ikisini \\\"\u00c7eka\\\" birba\u015fa idar\u0259 edirdi.\",\n      \"D) 1. Ziyal\u0131lar\u0131n \u00f6vladlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdu; 2. Partiya r\u0259hb\u0259rl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdu; III. H\u0259r ikisi 1937-ci ild\u0259 l\u0259\u011fv edildi.\",\n      \"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r BDU bazas\u0131nda ali t\u0259hsilli m\u00fct\u0259x\u0259ssis (m\u00fc\u0259llim, m\u00fch\u0259ndis) haz\u0131rlay\u0131rd\u0131. Kurslar v\u0259 f\u0259hl\u0259 fak\u00fclt\u0259l\u0259ri is\u0259 savads\u0131zl\u0131\u011f\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259ncl\u0259ri c\u0259lb edirdi. H\u0259r ikisi Az\u0259rbaycan\u0131n yeni iqtisadi-m\u0259d\u0259ni inki\u015faf\u0131n\u0131n ehtiyac\u0131 olan kadr bazas\u0131n\u0131 (v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k milli ziyal\u0131lar\u0131n t\u0259m\u0259lini) yarad\u0131rd\u0131.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"16. Hadis\u0259l\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 ehtiyac\u0131n artmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 BDU-nun bazas\u0131nda Politexnik, Tibb v\u0259 Pedaqoji institutlar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 (1920-30-cu ill\u0259r)\\n2. Yeni T\u00fcrk \u0259lifbas\u0131 komit\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131\\n3. \u0130deoloji uy\u011funsuzluq b\u0259han\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 \u00d6yr\u0259n\u0259n C\u0259miyy\u0259tin t\u0259\u015fkil edilm\u0259si\\n4. Q.Musab\u0259yovun s\u0259drliyi il\u0259 Savads\u0131zl\u0131qla M\u00fcbariz\u0259 Komit\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131\",\n    \"options\": [\n      \"A) 2, 4, 3, 1\",\n      \"B) 2, 3, 4, 1\",\n      \"C) 3, 2, 4, 1\",\n      \"D) 4, 2, 1, 3\",\n      \"E) 1, 2, 3, 4\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Yeni T\u00fcrk \u0259lifbas\u0131 komit\u0259si 1922-dir (2). Savads\u0131zl\u0131qla M\u00fcbariz\u0259 1923 (4). Az\u0259rbaycan\u0131 \u00d6yr\u0259n\u0259n C\u0259miyy\u0259t 1923 (3). \u0130nstitutlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 is\u0259 20-30-cu ill\u0259ri ard\u0131c\u0131l olaraq \u0259hat\u0259 etmi\u015fdir (\u00fcmumi yekun kimi post-1923 inki\u015faf\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sidir) (1). M\u0259nb\u0259 s\u0131ralamas\u0131: 1922 (\u0259lifba) -> 1923 (Savads\u0131zl\u0131qla m\u00fcbariz\u0259) -> 1923 (Elmi c\u0259miyy\u0259t) -> institutla\u015fma kampaniyas\u0131. Qeyd: H\u0259m Komit\u0259, h\u0259m C\u0259miyy\u0259t 1923-c\u00fc ildir. Variantlarda 2,4,3,1 s\u0131ras\u0131 \u0259n d\u0259qiq ideoloji-struktur ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 verir.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"17. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r (DoK 4): M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131na \u0259sas\u0259n, XX y\u00fczilliyin 30-cu ill\u0259rind\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycan v\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycan \u0259halisinin d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc ortaq ac\u0131nacaql\u0131 ictimai-siyasi v\u0259ziyy\u0259t n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n    \"options\": [\n      \"A) H\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259 \u0259halinin, x\u00fcsusil\u0259 ziyal\u0131lar\u0131n v\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi siyasi xadiml\u0259rin hakim m\u0259rk\u0259zi rejiml\u0259r (SSR\u0130 v\u0259 \u0130ran \u015fahl\u0131\u011f\u0131) t\u0259r\u0259find\u0259n k\u0259skin siyasi t\u0259zyiql\u0259r\u0259 v\u0259 s\u0259rt repressiyalara m\u0259ruz qalmas\u0131.\",\n      \"B) H\u0259r iki \u0259razid\u0259 k\u00fctl\u0259vi kollektivl\u0259\u015fm\u0259 siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin b\u00fct\u00fcn torpaqlar\u0131n\u0131n m\u00fcsadir\u0259 edilm\u0259si.\",\n      \"C) H\u0259r iki b\u00f6lg\u0259nin \u0130ngilt\u0259r\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259sm\u0259n i\u015f\u011fal edil\u0259r\u0259k m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\",\n      \"D) H\u0259r iki \u0259razid\u0259 eyni vaxtda lat\u0131n \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7id q\u0259rar\u0131n\u0131n q\u0259bul olunub icra edilm\u0259si.\",\n      \"E) H\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259 eyni vaxtda m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin devrilm\u0259si v\u0259 vahid Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin b\u0259rpas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rslikd\u0259ki m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 c\u0259dv\u0259lind\u0259 qeyd olunur ki, XX y\u00fczilliyin 30-cu ill\u0259rind\u0259 h\u0259m \u015eimalda, h\u0259m d\u0259 C\u0259nubda \u0259hali siyasi t\u0259zyiql\u0259r\u0259 v\u0259 repressiyalara m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"18. M\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 tamamlay\u0131n: Sovet r\u0259hb\u0259rliyinin 1920-ci ill\u0259rin ikinci yar\u0131s\u0131nda s\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259 x\u0259tti elan etm\u0259si -> S\u0259nayenin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259saitin xarici kapitaldan deyil, daxili resurslardan axtar\u0131lmas\u0131 -> ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) A\u011f\u0131r s\u0259nayenin dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n g\u0259lirl\u0259r v\u0259 \u0259sas\u0259n d\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin (varl\u0131 k\u0259ndlil\u0259rin) amans\u0131zcas\u0131na talan edilm\u0259si hesab\u0131na dir\u00e7\u0259ldilm\u0259si, Y\u0130S prinsipl\u0259rinin iflas\u0131.\",\n      \"B) B\u00fct\u00fcn s\u0259naye obyektl\u0259rinin d\u0259rhal dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 aqrar \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259 q\u0259rar\u0131.\",\n      \"C) AB\u015e-dan gizli yolla b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 borc al\u0131naraq neft s\u0259nayesinin qorunmas\u0131.\",\n      \"D) Az\u0259rbaycanda s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259 komissiyas\u0131n\u0131n r\u0259dd edil\u0259r\u0259k Tiflis\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si.\",\n      \"E) K\u0259ndlil\u0259r\u0259 torpaq sah\u0259l\u0259rinin pulsuz paylanaraq s\u0259rb\u0259st sat\u0131\u015f h\u00fcququnun verilm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259 x\u0259tti elan edildikd\u0259n sonra xarici kapital olmad\u0131\u011f\u0131ndan, a\u011f\u0131r s\u0259naye dig\u0259r sah\u0259l\u0259rin g\u0259lirl\u0259ri v\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin talan\u0131 hesab\u0131na inki\u015faf etdirildi v\u0259 Y\u0130S prinsipl\u0259rind\u0259n imtina edildi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"19. T\u0259hlil (DoK 4): Sovet r\u0259hb\u0259rliyinin 1920-ci ill\u0259rd\u0259 iqtisadiyyatda \\\"istehsalatda b\u0259rab\u0259rlik\\\" prinsipini m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259sinin c\u0259miyy\u0259td\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li iqtisadi-psixoloji f\u0259sad n\u0259 oldu?\",\n    \"options\": [\n      \"A) \u0130nsanlarda \u0259m\u0259y\u0259 olan iqtisadi mara\u011f\u0131n v\u0259 \u015f\u0259xsi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn tamamil\u0259 \u00f6lm\u0259si, f\u0259hl\u0259 v\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin istehsal vasit\u0259l\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fclkiyy\u0259tind\u0259n ayr\u0131lmas\u0131 v\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 yoxsullu\u011fun t\u0259bli\u011fi il\u0259 var-d\u00f6vl\u0259t\u0259 nifr\u0259t psixologiyas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131.\",\n      \"B) \u018fhalinin k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 miqrasiya ed\u0259r\u0259k orada s\u0259rb\u0259st ticar\u0259t zonalar\u0131 yaratmas\u0131.\",\n      \"C) K\u0259ndlil\u0259rin m\u00fclk\u0259dar z\u00fcmr\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sind\u0259n m\u00fcst\u0259qil \u015f\u0259kild\u0259 xarici ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri qurmas\u0131.\",\n      \"D) S\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259nin d\u0259rhal dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda azad iqtisadi r\u0259qab\u0259tin b\u0259rpa edilm\u0259si.\",\n      \"E) Respublikada yerli s\u0259naye\u00e7il\u0259r t\u0259b\u0259q\u0259sinin g\u00fccl\u0259n\u0259r\u0259k Moskvadan tam iqtisadi m\u00fcst\u0259qillik t\u0259l\u0259b etm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, istehsalatda b\u0259rab\u0259rlik prinsipinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si \u0259m\u0259y\u0259 olan iqtisadi mara\u011f\u0131 tamamil\u0259 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f, f\u0259hl\u0259 v\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin istehsal vasit\u0259l\u0259rind\u0259n ayr\u0131lmas\u0131 prosesi ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015f, yoxsullu\u011fun t\u0259bli\u011fi v\u0259 var-d\u00f6vl\u0259t\u0259 nifr\u0259t psixologiyas\u0131 formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"20. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si: S\u0259b\u0259b: Az\u0259rbaycanda emissarlar\u0131n (m\u0259rk\u0259zd\u0259n g\u00f6nd\u0259ril\u0259n gizli s\u0259lahiyy\u0259tlil\u0259rin) xalq s\u0259rv\u0259tl\u0259rini qeyri-qanuni yollarla m\u0259rk\u0259z\u0259 da\u015f\u0131mas\u0131 v\u0259 \\\"istehsalatda b\u0259rab\u0259rlik\\\" prinsipinin (eqalitarizmin) c\u0259miyy\u0259td\u0259 q\u0259ti olaraq t\u0259tbiq edilm\u0259si. N\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) He\u00e7 k\u0259sin he\u00e7 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn cavabdehlik da\u015f\u0131mamas\u0131 m\u00fchitinin yaranmas\u0131, iqtisadiyyatda \u015f\u0259xsi mara\u011f\u0131n \u00f6lm\u0259si v\u0259 yoxsullu\u011fun k\u00fctl\u0259vil\u0259\u015f\u0259r\u0259k var-d\u00f6vl\u0259t\u0259 nifr\u0259t psixologiyas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131.\",\n      \"B) B\u00fct\u00fcn qeyri-qanuni yollar\u0131n d\u0259rhal qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131naraq iqtisadi dir\u00e7\u0259li\u015fin ba\u015flanmas\u0131.\",\n      \"C) K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda azad ticar\u0259tin b\u0259rpa edil\u0259r\u0259k emissarlar\u0131n Az\u0259rbaycandan qovulmas\u0131.\",\n      \"D) \u0130stehsalatda b\u0259rab\u0259rlik say\u0259sind\u0259 b\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n d\u0259rhal milyoner\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\",\n      \"E) S\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259nin l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k xaricd\u0259n s\u0259rb\u0259st kapital ax\u0131n\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, emissarlar d\u00f6vl\u0259t m\u00fclkiyy\u0259tini talan edir, h\u0259r k\u0259sin m\u0259suliyy\u0259tsizliyi \u015f\u0259raiti yaran\u0131rd\u0131. \u0130stehsalatda b\u0259rab\u0259rlik is\u0259 iqtisadi mara\u011f\u0131 v\u0259 \u015f\u0259xsi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, yoxsullu\u011fu v\u0259 var-d\u00f6vl\u0259t\u0259 nifr\u0259ti t\u0259bli\u011f edirdi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"21. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n1. Az\u0259rbaycan\u0131 \u00d6yr\u0259n\u0259n C\u0259miyy\u0259tin v\u0259 Arxeologiya Komit\u0259sinin t\u0259\u015fkil edilm\u0259si\\n2. SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin a\u011f\u0131r s\u0259nayenin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259 x\u0259ttini elan etm\u0259si\\n3. Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131n\u0131 lat\u0131n yaz\u0131 qrafikas\u0131na ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Yeni T\u00fcrk \u0259lifbas\u0131 komit\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131\\n4. \u015e\u0259rq memarl\u0131\u011f\u0131 incil\u0259rind\u0259n olan Bibiheyb\u0259t m\u0259scidinin partlad\u0131lmas\u0131\",\n    \"options\": [\n      \"A) 3, 1, 2, 4\",\n      \"B) 1, 3, 2, 4\",\n      \"C) 3, 2, 1, 4\",\n      \"D) 2, 3, 1, 4\",\n      \"E) 1, 2, 4, 3\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Yeni T\u00fcrk \u0259lifbas\u0131 komit\u0259si 1922 (3). Az\u0259rbaycan\u0131 \u00d6yr\u0259n\u0259n C\u0259miyy\u0259t 1923 (1). S\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259 x\u0259tti 1925 sonu (2). Bibiheyb\u0259tin partlad\u0131lmas\u0131 1920-ci ill\u0259rin sonlar\u0131-1930-cu ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259ri, y\u0259ni s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259 x\u0259ttind\u0259n sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 ba\u015f tutmu\u015f anti-din kampaniyas\u0131n\u0131n pikidir (4).\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"22. Eyler-Venn diaqram\u0131:\\nI. 1921-ci il Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131\\nII. 1937-ci il Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. M\u0130K-in ali qanunverici orqan kimi t\u0259sdiql\u0259nm\u0259sini r\u0259smil\u0259\u015fdirmi\u015fdi; 2. Siyasi repressiyalar\u0131n (k\u00fctl\u0259vi terrorun) \u0259n q\u0259ddar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdi; III. H\u0259r iki \u018fsas Qanun formal olaraq s\u00f6z, m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 dig\u0259r demokratik prinsipl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirs\u0259 d\u0259, reall\u0131qda he\u00e7 biri i\u015fl\u0259mir v\u0259 m\u0259rk\u0259zin totalitar rejimini p\u0259rd\u0259l\u0259yirdi.\",\n      \"B) 1. Yaln\u0131z xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u00fcst\u0259qil \u0259laq\u0259 qurma\u011f\u0131 qada\u011fan edirdi; 2. Yaln\u0131z daxili iqtisadi siyas\u0259ti r\u0259smil\u0259\u015fdirirdi; III. H\u0259r ikisi \u0130ngilt\u0259r\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n qeyri-qanuni elan edilmi\u015fdi.\",\n      \"C) 1. Q.Musab\u0259yov t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131; 2. M.C.Ba\u011f\u0131rov t\u0259r\u0259find\u0259n l\u0259\u011fv edilmi\u015fdi; III. H\u0259r ikisi \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131 il\u0259 q\u0259bul olunmu\u015fdu.\",\n      \"D) 1. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa edirdi; 2. Az\u0259rbaycan\u0131 \u0130ran\u0131n t\u0259rkibin\u0259 verirdi; III. H\u0259r ikisi referendumsiz q\u0259bul edilmi\u015fdi.\",\n      \"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131nda v\u0259 \u0259vv\u0259lki paraqraflarda g\u00f6st\u0259rilir ki, h\u0259r iki konstitusiya formal olaraq s\u00f6z\/m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 demokratik prinsipl\u0259r v\u0259d ets\u0259 d\u0259, reall\u0131qda i\u015fl\u0259mirdi.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"23. X\u0259rit\u0259 (M\u0259kan) \/ C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. 1920-30-cu ill\u0259rd\u0259 Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin bazas\u0131 \u0259sas\u0131nda yarad\u0131lm\u0131\u015f ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin yerl\u0259\u015fdiyi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r:\\n1. K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u0130nstitutu\\n2. Pedaqoji, Tibb v\u0259 Politexnik institutlar\u0131\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. G\u0259nc\u0259; 2. Bak\u0131\",\n      \"B) 1. \u015eamax\u0131; 2. G\u0259nc\u0259\",\n      \"C) 1. Bak\u0131; 2. L\u0259nk\u0259ran\",\n      \"D) 1. Qazax; 2. \u015eu\u015fa\",\n      \"E) 1. Nax\u00e7\u0131van; 2. Bak\u0131\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, 1920-30-cu ill\u0259rd\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u0130nstitutu t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu. Politexnik, Tibb, Pedaqoji v\u0259 Kooperativ-Ticar\u0259t institutlar\u0131 is\u0259 BDU-nun bazas\u0131nda Bak\u0131da formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131.\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"24. Uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Savads\u0131zl\u0131qla M\u00fcbariz\u0259 Komit\u0259si\\n2. Az\u0259rbaycan\u0131 \u00d6yr\u0259n\u0259n C\u0259miyy\u0259t v\u0259 Az\u0259rbaycan Arxeologiya Komit\u0259si\\n3. Yeni T\u00fcrk \u0259lifbas\u0131 komit\u0259si\\na. 1922-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131n\u0131 lat\u0131n yaz\u0131 qrafikas\u0131na ke\u00e7irm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\\nb. 1923-c\u00fc ild\u0259 Q.Musab\u0259yovun s\u0259drliyi il\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 savads\u0131zl\u0131\u011f\u0131n l\u0259\u011fvi i\u015fini m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirmi\u015fdir.\\nc. 1923-c\u00fc ild\u0259 yarad\u0131laraq respublikada elmi-t\u0259dqiqat m\u0259rk\u0259zl\u0259ri v\u0259 institutlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin formala\u015fmas\u0131na xidm\u0259t etmi\u015fdir.\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n      \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n      \"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n      \"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n      \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Savads\u0131zl\u0131qla M\u00fcbariz\u0259 1923, Q.Musab\u0259yov (1-b). Az\u0259rbaycan\u0131 \u00d6yr\u0259n\u0259n C\u0259miyy\u0259t 1923, elmi m\u0259rk\u0259z (2-c). Yeni T\u00fcrk \u0259lifbas\u0131 komit\u0259si 1922 (3-a).\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"25. M\u0259ntiqi z\u0259nciri davam etdirin: 1930-cu ill\u0259rd\u0259 repressiya ma\u015f\u0131n\u0131n\u0131n ziyal\u0131larla yana\u015f\u0131 \u0259trafda ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri h\u0259l\u0259 d\u0259rind\u0259n d\u0259rk etm\u0259y\u0259n f\u0259hl\u0259 v\u0259 k\u0259ndlil\u0259ri d\u0259 h\u0259d\u0259f\u0259 almas\u0131 -> Minl\u0259rl\u0259 g\u00fcnahs\u0131z insan\u0131n \\\"v\u0259t\u0259n\u0259 x\u0259yan\u0259t\\\" v\u0259 \\\"xarici k\u0259\u015ffiyyatlarla \u0259laq\u0259\\\" ittiham\u0131 il\u0259 h\u0259bs olunmas\u0131 -> ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Repressiyalar\u0131n miqyas\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259r\u0259k \\\"xalq d\u00fc\u015fm\u0259ni\\\" elan edil\u0259n \u015f\u0259xsin t\u0259kc\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 yax\u0131n adamlar\u0131n\u0131n, qoca, qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlar\u0131n \\\"v\u0259t\u0259n xaininin ail\u0259 \u00fczv\u00fc\\\" dam\u011fas\u0131 il\u0259 h\u0259bs v\u0259 ucqar d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259r\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edilm\u0259si.\",\n      \"B) Xalq\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 aya\u011fa qalxaraq \\\"\u00c7eka\\\" r\u0259hb\u0259rliyini devirm\u0259si v\u0259 SSR\u0130 daxilind\u0259 tam muxtariyy\u0259t \u0259ld\u0259 etm\u0259si.\",\n      \"C) Bu insanlar\u0131n d\u0259rhal azad edil\u0259r\u0259k yaln\u0131z partiyadan \u00e7\u0131xar\u0131lmaqla c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n      \"D) \u0130ttiham olunan f\u0259hl\u0259l\u0259rin k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fchacir\u0259t etm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259si.\",\n      \"E) B\u00fct\u00fcn h\u0259bs edil\u0259nl\u0259rin \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn amnistiyaya d\u00fc\u015fm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rslikd\u0259 konkret olaraq vur\u011fulan\u0131r ki, repressiya miqyas\u0131 b\u00f6y\u00fck idi v\u0259 \\\"xalq d\u00fc\u015fm\u0259ni\\\"nin t\u0259kc\u0259 \u00f6z\u00fc yox, yax\u0131n adamlar\u0131, qoca, qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlar da \\\"v\u0259t\u0259n xaininin ail\u0259 \u00fczv\u00fc\\\" ad\u0131 il\u0259 repressiyaya m\u0259ruz qal\u0131r, s\u00fcrg\u00fcn edilirdil\u0259r.\"\n  }\n];\n\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        \n        \/\/ B\u00fct\u00fcn r\u0259ng klasslar\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259yirik\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered', 'correct-ans', 'wrong-ans');\n        \n        if (isFinished) {\n            \/\/ \u0130MTAHAN B\u0130TD\u0130KD\u018fN SONRAK\u0130 M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('correct-ans'); \/\/ D\u00fczl\u0259r ya\u015f\u0131l\n            } else {\n                btn.classList.add('wrong-ans'); \/\/ S\u0259hvl\u0259r v\u0259 bo\u015f burax\u0131lanlar q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        } else {\n            \/\/ \u0130MTAHAN GED\u018fN ZAMAN M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered'); \/\/ H\u0259r hans\u0131 cavab se\u00e7ilibs\u0259 ya\u015f\u0131l\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed'); \/\/ Bax\u0131l\u0131b amma se\u00e7ilm\u0259yibs\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active'); \/\/ Haz\u0131rda bax\u0131lan sual\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 ha\u015fiy\u0259\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    \/\/ \u0130mtahan bit\u0259n kimi \u015fkalan\u0131 d\u00fcz\/s\u0259hv\u0259 g\u00f6r\u0259 r\u0259ngl\u0259yirik\n    updateScaleColors(); \n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    \/\/ N\u0259tic\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 3 saniy\u0259 sonra ilk suala qay\u0131d\u0131r\u0131q\n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. \u2190 Geri \u0130r\u0259li \u2192 N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin. WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-677","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/677","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=677"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/677\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":678,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/677\/revisions\/678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}