{"id":645,"date":"2026-06-13T13:40:52","date_gmt":"2026-06-13T13:40:52","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=645"},"modified":"2026-06-13T13:40:52","modified_gmt":"2026-06-13T13:40:52","slug":"i-rus-inqilabi-milli-demokratik-h%c9%99r%c9%99kat-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=645","title":{"rendered":"I Rus inqilab\u0131. Milli demokratik h\u0259r\u0259kat"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">\u2190 Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li \u2192<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"bottom-banners\">\n    <a href=\"https:\/\/wa.me\/994559339283?text=Salam,%2030%20%C9%99d%C9%99d%20premium%20s%C4%B1naq%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"action-banner premium-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n\n    <a href=\"BURAYA_QURUP_LINKINI_YAZIN\" target=\"_blank\" class=\"action-banner group-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;\n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n    }\n\n    \/* --- Dinamik Banner Stili --- *\/\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- Banner Stili Sonu --- *\/\n\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili --- *\/\n    .bottom-banners {\n        max-width: 800px;\n        margin: 1rem auto 2rem auto;\n        display: flex;\n        flex-direction: column;\n        gap: 15px;\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n    }\n\n    .action-banner {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        background: #25D366;\n        color: #ffffff;\n        text-decoration: none;\n        padding: 15px 24px;\n        border-radius: 16px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 16px;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(37, 211, 102, 0.3);\n        transition: all 0.3s ease;\n    }\n\n    .action-banner:hover {\n        transform: translateY(-3px);\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(37, 211, 102, 0.4);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .group-banner {\n        background: #128C7E;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(18, 140, 126, 0.3);\n    }\n\n    .group-banner:hover {\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(18, 140, 126, 0.4);\n    }\n\n    .banner-icon {\n        margin-right: 15px;\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .action-banner {\n            font-size: 14px;\n            padding: 12px 16px;\n        }\n        .banner-icon {\n            margin-right: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili Sonu --- *\/\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto;\n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.correct-ans { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.wrong-ans { background: var(--skipped); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n    \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n    \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n    \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n    \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n    \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\n\n\nconst quizData = [\n{\n\"q\": \"1. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda f\u0259hl\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n t\u0259kam\u00fcl\u00fcn\u00fc \u0259ks etdir\u0259n prosesl\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nBak\u0131 f\u0259hl\u0259l\u0259rinin ilk a\u00e7\u0131q siyasi n\u00fcmayi\u015finin ke\u00e7irilm\u0259si\\nBak\u0131da b\u00fct\u00fcn s\u0259naye sah\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 ed\u0259n ilk \u00fcmumi t\u0259tilin ba\u015f verm\u0259si\\nT\u0259til komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n sahibkarlara x\u00fcsusi t\u0259l\u0259bnam\u0259nin haz\u0131rlanaraq t\u0259qdim edilm\u0259si\\nF\u0259hl\u0259 v\u0259 k\u0259ndli k\u00fctl\u0259l\u0259rinin m\u00fctl\u0259qiyy\u0259t \u0259leyhin\u0259 siyasi t\u0259l\u0259bl\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259y\u0259 ba\u015flamas\u0131\",\n\"options\": [\n\"A) 1, 2, 3, 4\",\n\"B) 2, 1, 3, 4\",\n\"C) 1, 4, 2, 3\",\n\"D) 4, 1, 2, 3\",\n\"E) 2, 3, 1, 4\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \u0130qtisadi b\u00f6hran ill\u0259rind\u0259 f\u0259hl\u0259l\u0259r siyasi t\u0259l\u0259bl\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. 1902-ci ilin aprelind\u0259 Bak\u0131da ilk a\u00e7\u0131q siyasi n\u00fcmayi\u015f ke\u00e7irildi. 1903-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 Bibiheyb\u0259td\u0259n ba\u015flayan v\u0259 b\u00fct\u00fcn Bak\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n ilk \u00fcmumi t\u0259til ba\u015f verdi. F\u0259hl\u0259l\u0259r bu t\u0259tild\u0259 r\u0259hb\u0259rlik \u00fc\u00e7\u00fcn T\u0259til komit\u0259si yaratd\u0131lar v\u0259 sahibkarlara t\u0259l\u0259bnam\u0259 t\u0259qdim etdil\u0259r.\"\n},\n{\n\"q\": \"2. \u00c7arizmin 1905-1907-ci ill\u0259r inqilab\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 idar\u0259\u00e7ilik v\u0259 siyasi manevrl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\\nH\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259tin elan edilm\u0259si\\nQafqazda cani\u015finliyin b\u0259rpa olunmas\u0131\\n\u00c7ar manifestinin (17 oktyabr) verilm\u0259si\\na. T\u0259til h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 polisin t\u0259zyiqini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 inzibati idar\u0259etm\u0259 strukturunda edilmi\u015f d\u0259yi\u015fiklik\\nb. B\u00fct\u00fcn Rusiyan\u0131 b\u00fcr\u00fcy\u0259n inqilab fonunda m\u00fctl\u0259qiyy\u0259tin g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 ged\u0259r\u0259k xalqa s\u00f6z, m\u0259tbuat v\u0259 t\u0259\u015fkilatlanma azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259d etm\u0259si\\nc. M\u00fclki idar\u0259etm\u0259nin l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 quberniyas\u0131nda s\u0259rt h\u0259rbi rejimin t\u0259tbiq olunmas\u0131\",\n\"options\": [\n\"A) 1-c, 2-a, 3-b\",\n\"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n\"C) 1-b, 2-c, 3-a\",\n\"D) 1-c, 2-b, 3-a\",\n\"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: H\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t m\u00fclki idar\u0259etm\u0259nin h\u0259rbi rejiml\u0259 \u0259v\u0259z edilm\u0259si idi (1-c). Cani\u015finlik 1883-c\u00fc ild\u0259 l\u0259\u011fv edils\u0259 d\u0259, polisin t\u0259zyiqini art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 1905-ci ild\u0259 b\u0259rpa olundu (2-a). \u00c7ar manifesti is\u0259 inqilab\u0131n t\u0259zyiqi il\u0259 verilmi\u015f siyasi azadl\u0131q v\u0259dl\u0259ri idi (3-b).\"\n},\n{\n\"q\": \"3. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda formala\u015fan \\\"Difai\\\" partiyas\u0131 il\u0259 \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259ki ortaq (ox\u015far) konseptual x\u00fcsusiyy\u0259t n\u0259 idi?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r ikisinin yaln\u0131z erm\u0259ni terroruna qar\u015f\u0131 silahl\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 yaranmas\u0131.\",\n\"B) H\u0259r ikisinin m\u00fctl\u0259qiyy\u0259t \u0259leyhin\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n milli azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131, t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131n\u0131 v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n milli-demokratik h\u0259r\u0259kat\u0131n m\u00fch\u00fcm siyasi t\u0259\u015fkilatlar\u0131 olmas\u0131.\",\n\"C) H\u0259r ikisinin I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131nda r\u0259smi olaraq m\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131n\u0131 t\u0259msil etm\u0259si.\",\n\"D) H\u0259r ikisinin Rusiyada M\u00fcs\u0259lmanl\u0131q (\u0130ttihad) partiyas\u0131 il\u0259 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k dini birliyi \u0259sas h\u0259d\u0259f se\u00e7m\u0259si.\",\n\"E) H\u0259r ikisinin m\u0259rk\u0259zinin Tiflis \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 yaln\u0131z zad\u0259ganlar\u0131n m\u0259nafeyini qorumas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: \\\"Difai\\\" (1906) xalq\u0131 erm\u0259ni terroruna v\u0259 \u00e7arizmin q\u0131r\u011f\u0131n siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259\u015fkilatland\u0131ran milli partiya idi. \\\"M\u00fcsavat\\\" (1911) is\u0259 milli azadl\u0131q v\u0259 muxtariyy\u0259t t\u0259l\u0259bl\u0259ri il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n demokratik h\u0259r\u0259kat\u0131n apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259si idi. H\u0259r ikisi xalq\u0131n milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n siyasi t\u0259\u015fkilatlanma m\u0259rh\u0259l\u0259sinin n\u0259tic\u0259si idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"4. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rinin do\u011fru verildiyi variant\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nS\u0259b\u0259b: 1905-ci ild\u0259 b\u00fct\u00fcn Rusiyan\u0131 b\u00fcr\u00fcy\u0259n inqilab v\u0259 t\u0259til h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259si fonunda \u00e7arizmin v\u0259ziyy\u0259t\u0259 n\u0259zar\u0259ti itirm\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u00f6kum\u0259t dair\u0259l\u0259rinin \u0259halinin naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015fqa istiqam\u0259t\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 \\\"par\u00e7ala, h\u00f6kmranl\u0131q et\\\" siyas\u0259tin\u0259 \u0259l ataraq erm\u0259nil\u0259r vasit\u0259sil\u0259 milli q\u0131r\u011f\u0131nlar (erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131) t\u00f6r\u0259tm\u0259si.\",\n\"B) \u00c7ar II Nikolay\u0131n hakimiyy\u0259td\u0259n k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u0259l \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k yerini Bak\u0131 F\u0259hl\u0259 Deputatlar\u0131 Sovetin\u0259 verm\u0259si.\",\n\"C) \u015eimali Az\u0259rbaycanda b\u00fct\u00fcn f\u0259hl\u0259l\u0259rin d\u0259rhal k\u0259ndl\u0259r\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edil\u0259r\u0259k t\u0259til h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n qanla yat\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n\"D) C\u0259nubi Qafqaz\u0131n idar\u0259\u00e7iliyinin tamamil\u0259 erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131na h\u0259val\u0259 edilm\u0259si.\",\n\"E) Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan xalq\u0131na d\u0259rhal tam d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi verm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: H\u0259r\u0259kat\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 xalq\u0131n diqq\u0259tini inqilabdan yay\u0131nd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7arizm \u0259n\u0259n\u0259vi \\\"par\u00e7ala v\u0259 h\u00f6km s\u00fcr\\\" siyas\u0259tini t\u0259tbiq etdi. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 erm\u0259nil\u0259ri silahland\u0131raraq 1905-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Bak\u0131da v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dilm\u0259sin\u0259 r\u0259vac verdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"5. T\u0259qdim edilmi\u015f Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcqayis\u0259 edin:\\nI D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131 (1906)\\nII D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131 (1907)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. \u0130smay\u0131l xan Ziyadxanovun imperiyan\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 v\u0259 milli siyas\u0259tini k\u0259skin t\u0259nqid etdiyi, c\u0259mi 72 g\u00fcn f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f orqan idi; 2. F\u0259t\u0259li xan Xoyski v\u0259 X\u0259lil b\u0259y Xasm\u0259mm\u0259dovun i\u015ftirak etdiyi v\u0259 1907-ci il iyun \u00e7evrili\u015fi il\u0259 burax\u0131lm\u0131\u015f orqan idi; III. H\u0259r ikisind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 deputatlar m\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k xalq\u0131n siyasi h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fdil\u0259r.\",\n\"B) 1. Yaln\u0131z k\u0259ndlil\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi; 2. Yaln\u0131z burjuaziyan\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi; III. H\u0259r ikisi \u00e7ar t\u0259r\u0259find\u0259n 5 illik m\u00fcdd\u0259t\u0259 se\u00e7ilmi\u015fdi.\",\n\"C) 1. \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov s\u0259drlik edirdi; 2. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 s\u0259drlik edirdi; III. H\u0259r ikisind\u0259 qad\u0131nlara se\u00e7ki h\u00fcququ verilmi\u015fdi.\",\n\"D) 1. \\\"Difai\\\" partiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131; 2. \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131; III. H\u0259r ikisi Tiflisd\u0259 toplanm\u0131\u015fd\u0131.\",\n\"E) 1. Zaqatala \u00fcsyan\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq yaranm\u0131\u015fd\u0131; 2. T\u0259briz \u00fcsyan\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq yaranm\u0131\u015fd\u0131; III. H\u0259r ikisi muxtariyy\u0259t vermi\u015fdi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: I Duma 1906-c\u0131 ild\u0259 topland\u0131 v\u0259 72 g\u00fcn sonra burax\u0131ld\u0131, burada \u0130. Ziyadxanov \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k \u00e7ar\u0131n siyas\u0259tini t\u0259nqid etdi. II Dumada is\u0259 F. Xoyski v\u0259 X. Xasm\u0259mm\u0259dov t\u0259msil olunurdu v\u0259 1907-ci ilin iyununda burax\u0131ld\u0131. H\u0259r ikisind\u0259 (III) az\u0259rbaycanl\u0131 deputatlar i\u015ftirak ed\u0259r\u0259k m\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar.\"\n},\n{\n\"q\": \"6. C\u0259dv\u0259l\u0259 \u0259sas\u0259n XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f siyasi partiyalar\u0131 v\u0259 onlar\u0131n \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rini uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131n:\\nM\u00fcsavat (1911)\\nRusiyada M\u00fcs\u0259lmanl\u0131q (\u0130ttihad) Partiyas\u0131 (1905)\\nDifai (1906)\\na. Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n z\u00fclm\u00fcn\u0259 v\u0259 erm\u0259ni terroruna qar\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkilatland\u0131rmaq v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k.\\nb. M\u00fcs\u0259lman xalqlar\u0131n\u0131n dini z\u0259mind\u0259 birliyinin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b ed\u0259n v\u0259 bu m\u00f6vqed\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n t\u0259\u015fkilat.\\nc. T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck m\u00f6vqeyind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k xalq\u0131n milli m\u00fcst\u0259qilliyi v\u0259 demokratik h\u00fcquqlar\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259.\",\n\"options\": [\n\"A) 1-c, 2-b, 3-a\",\n\"B) 1-a, 2-c, 3-b\",\n\"C) 1-b, 2-a, 3-c\",\n\"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n\"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \\\"M\u00fcsavat\\\" t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik\/muxtariyy\u0259t t\u0259l\u0259bl\u0259ri il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirdi (1-c). \\\"\u0130ttihad\\\" m\u00fcs\u0259lman xalqlar\u0131n\u0131n dini z\u0259mind\u0259 birliyini t\u0259l\u0259b edirdi (2-b). \\\"Difai\\\" is\u0259 erm\u0259ni q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131na v\u0259 \u00e7arizmin havadarl\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yaranm\u0131\u015fd\u0131 (3-a).\"\n},\n{\n\"q\": \"7. Bloksxemd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n:\\n*1905-ci ilin oktyabr\u0131nda \u00c7ar I Nikolay\u0131n \\\"Manifest\\\" verm\u0259si* \u2794 *S\u00f6z, m\u0259tbuat v\u0259 t\u0259\u015fkilat yaratmaq azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n v\u0259d edilm\u0259si* \u2794 *M\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 m\u00f6vcud ayr\u0131-se\u00e7kiliyin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn siyasi t\u0259\u015fkilatlanman\u0131n ba\u015flanmas\u0131* \u2794 *?*\",\n\"options\": [\n\"A) \u00dcmumrusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n qurultaylar\u0131n\u0131n (Nijni-Novqorod v\u0259 Peterburq) ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 \\\"M\u00fcs\u0259lman \u0130ttifaq\u0131\\\"n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131.\",\n\"B) B\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n zorla xristianla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 yeni manifestin verilm\u0259si.\",\n\"C) \u00c7ar h\u00f6kum\u0259tinin d\u0259rhal Bak\u0131 Sovetini tan\u0131yaraq hakimiyy\u0259ti ona t\u0259hvil verm\u0259si.\",\n\"D) I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t\u0259 uzad\u0131lmas\u0131.\",\n\"E) Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n d\u0259rhal silahl\u0131 \u00fcsyana qalxaraq Rusiya imperiyas\u0131ndan ayr\u0131lmas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: 17 Oktyabr Manifestind\u0259n sonra veril\u0259n v\u0259dl\u0259r fonunda az\u0259rbaycanl\u0131 ziyal\u0131lar ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 son qoymaq \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n qurultaylar\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etdil\u0259r v\u0259 1905-ci ilin avqustunda Nijni-Novqorodda \\\"M\u00fcs\u0259lman \u0130ttifaq\u0131\\\" yarad\u0131ld\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"8. \u015eimali Az\u0259rbaycanda XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 c\u0259r\u0259yan ed\u0259n milli-demokratik prosesl\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nM\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n \\\"M\u00fcs\u0259lman G\u0259nclik T\u0259\u015fkilat\u0131\\\"n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131\\n\\\"M\u00fcsavat\\\" v\u0259 \\\"T\u00fcrk \u018fd\u0259mi m\u0259rk\u0259ziyy\u0259t\\\" partiyalar\u0131n\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259si\\nTiflisd\u0259 Qafqaz cani\u015fininin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131na son qoymaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 s\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si\\n\u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fayevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \\\"Difai\\\" partiyas\u0131n\u0131n vahid milli t\u0259\u015fkilata \u00e7evrilm\u0259si\",\n\"options\": [\n\"A) 1, 3, 4, 2\",\n\"B) 1, 4, 3, 2\",\n\"C) 3, 1, 4, 2\",\n\"D) 4, 3, 1, 2\",\n\"E) 1, 2, 3, 4\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \\\"M\u00fcs\u0259lman G\u0259nclik T\u0259\u015fkilat\u0131\\\" XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 (ilk milli t\u0259\u015fkilat kimi) yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r (1). S\u00fclh konfrans\u0131 1906-c\u0131 ilin fevral\u0131nda ke\u00e7irildi (3). S\u00fclh konfrans\u0131ndan bir q\u0259d\u0259r sonra (1906) erm\u0259ni h\u00fccumlar\u0131na cavab olaraq \\\"Difai\\\" partiyas\u0131 yarad\u0131ld\u0131 (4). \\\"M\u00fcsavat\\\" v\u0259 \\\"T\u00fcrk \u018fd\u0259mi m\u0259rk\u0259ziyy\u0259t\\\" partiyalar\u0131 is\u0259 1917-ci ilin iyununda birl\u0259\u015fdi (2). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1, 3, 4, 2.\"\n},\n{\n\"q\": \"9. X\u0259rit\u0259\/M\u0259kan m\u0259ntiqi: \u00dcmumrusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n Birinci (1905) v\u0259 \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc (1906) qurultaylar\u0131n\u0131n ke\u00e7irildiyi v\u0259 \\\"M\u00fcs\u0259lman \u0130ttifaq\u0131\\\"n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131n qoyuldu\u011fu \u015f\u0259h\u0259r hans\u0131d\u0131r?\",\n\"options\": [\n\"A) Peterburq\",\n\"B) Nijni-Novqorod\",\n\"C) Kazan\",\n\"D) Moskva\",\n\"E) Tiflis\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, \u00dcmumrusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n Birinci (1905 avqust) v\u0259 \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc (1906 avqust) qurultaylar\u0131 m\u0259hz Nijni-Novqorod \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015fdir. \u0130kinci qurultay is\u0259 Peterburqda ke\u00e7irilmi\u015fdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"10. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r: \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov il\u0259 \u0130smay\u0131l xan Ziyadxanovun XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin k\u0259si\u015f\u0259n (ortaq) n\u00f6qt\u0259si n\u0259 idi?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r ikisinin 1905-ci ild\u0259 Bak\u0131 h\u0259rbi qubernatoru t\u0259yin edilm\u0259si.\",\n\"B) H\u0259r ikisinin Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259msil ed\u0259r\u0259k xalq\u0131n siyasi h\u00fcquqlar\u0131 u\u011frunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259si.\",\n\"C) H\u0259r ikisinin \\\"Difai\\\" partiyas\u0131n\u0131n qurucusu v\u0259 ilk s\u0259drl\u0259ri olmas\u0131.\",\n\"D) H\u0259r ikisinin erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131na qar\u015f\u0131 Z\u0259ng\u0259zurda h\u0259rbi d\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259si.\",\n\"E) H\u0259r ikisinin II D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131nda k\u0259ndli fraksiyas\u0131na ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: H\u0259m \u018f. Top\u00e7uba\u015fov, h\u0259m d\u0259 \u0130. Ziyadxanov 1906-c\u0131 ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flayan I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131na se\u00e7ilmi\u015f az\u0259rbaycanl\u0131 deputatlar idil\u0259r. Top\u00e7uba\u015fov m\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri olmu\u015f, Ziyadxanov is\u0259 imperiyan\u0131n siyas\u0259tini t\u0259nqid ed\u0259n c\u0259sar\u0259tli \u00e7\u0131x\u0131\u015flar etmi\u015fdir.\"\n},\n{\n\"q\": \"11. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (DoK 4): S\u0259b\u0259b: \u00c7ar hakimiyy\u0259tinin 1905-ci ild\u0259 Bak\u0131da M. Naka\u015fidzenin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \\\"erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman\\\" m\u00fcnaqi\u015f\u0259sini s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 q\u0131z\u0131\u015fd\u0131rmas\u0131 v\u0259 r\u0259smi dair\u0259l\u0259rin terrora g\u00f6z yummas\u0131.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n v\u0259 milli burjuaziyas\u0131n\u0131n m\u00fctl\u0259qiyy\u0259t\u0259 inam\u0131n\u0131n sars\u0131lmas\u0131, xalq\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259sini t\u0259\u015fkil etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"Difai\\\" kimi gizli v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli milli-siyasi partiyalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131.\",\n\"B) Az\u0259rbaycanda b\u00fct\u00fcn f\u0259hl\u0259l\u0259rin inqilabdan \u0259l \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k \u00e7ara sadiqlik and\u0131 i\u00e7m\u0259si.\",\n\"C) Da\u015fnaksutyun partiyas\u0131n\u0131n C\u0259nubi Qafqazda f\u0259aliyy\u0259tinin \u00e7ar t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259sm\u0259n qada\u011fan edilm\u0259si.\",\n\"D) M\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131n\u0131n II Dumadan k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 istefa verm\u0259si.\",\n\"E) Bak\u0131da d\u0259rhal muxtar Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin elan edilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: Milli q\u0131r\u011f\u0131nlar (erm\u0259ni terroru v\u0259 \u00e7ar\u0131n buna d\u0259st\u0259yi) Az\u0259rbaycan xalq\u0131na yaln\u0131z \u00f6z\u00fcn\u0259 g\u00fcv\u0259nm\u0259li oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rdi. Bu, ziyal\u0131lar\u0131n t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 erm\u0259ni terroruna q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 cavab ver\u0259n \\\"Difai\\\" partiyas\u0131 yarad\u0131ld\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"12. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Milli q\u0131r\u011f\u0131nlar d\u00f6vr\u00fc):\\n1905-ci il Bak\u0131 hadis\u0259l\u0259ri\\n1906-c\u0131 il Tiflis s\u00fclh konfrans\u0131\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. \u00c7ar h\u00f6kum\u0259tinin x\u00fcsusi plan\u0131 il\u0259 qubernator Naka\u015fidzenin r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n erm\u0259ni terrorunun ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 m\u0259kan; 2. \u018f. A\u011fayev v\u0259 \u018f. Top\u00e7uba\u015fovun \\\"Da\u015fnaksutyun\\\" partiyas\u0131n\u0131n q\u0131r\u011f\u0131nlardak\u0131 t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131 rolunu v\u0259 \u00e7ar\u0131n onlara g\u00f6z yumdu\u011funu if\u015fa etdiyi m\u0259clis; III. H\u0259r ikisi XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 C\u0259nubi Qafqazda m\u00fctl\u0259qiyy\u0259tin \\\"par\u00e7ala v\u0259 h\u00f6km s\u00fcr\\\" siyas\u0259tinin m\u0259rk\u0259zind\u0259 dayanan tarixi epziodlard\u0131r.\",\n\"B) 1. \u00dcmumrusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n I qurultay\u0131n\u0131n ke\u00e7irildiyi yer; 2. II qurultay\u0131n ke\u00e7irildiyi yer; III. H\u0259r ikisind\u0259 qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 q\u0259bul edildi.\",\n\"C) 1. \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131n q\u0259rargah\u0131; 2. \\\"\u0130ttihad\\\" partiyas\u0131n\u0131n q\u0259rargah\u0131; III. H\u0259r ikisi bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 m\u00fctt\u0259fiq idi.\",\n\"D) 1. Yaln\u0131z k\u0259ndlil\u0259rin \u00fcsyan etdiyi \u0259razi; 2. Yaln\u0131z f\u0259hl\u0259l\u0259rin t\u0259til etdiyi \u0259razi; III. H\u0259r ikisi qanla yat\u0131r\u0131ld\u0131.\",\n\"E) 1. M\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259t yeri; 2. D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131n\u0131n binas\u0131; III. H\u0259r ikisi 72 g\u00fcn f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: 1905-ci il Bak\u0131 hadis\u0259l\u0259ri Naka\u015fidzenin erm\u0259nil\u0259ri silahland\u0131raraq ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar idi (1). 1906-c\u0131 il Tiflis konfrans\u0131nda is\u0259 ziyal\u0131lar\u0131m\u0131z da\u015fnaklar\u0131n v\u0259 \u00e7ar\u0131n \u00fcz\u00fcn\u00fc a\u00e7d\u0131lar (2). H\u0259r ikisi \u00e7ar\u0131n milli q\u0131r\u011f\u0131n (par\u00e7ala v\u0259 h\u00f6km s\u00fcr) siyas\u0259ti il\u0259 birba\u015fa ba\u011fl\u0131d\u0131r (III).\"\n},\n{\n\"q\": \"13. Bloksxemi tamamlay\u0131n:\\n*1905-1907-ci ill\u0259r I Rus inqilab\u0131n\u0131n gedi\u015find\u0259 siyasi f\u0259all\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131* \u2794 *T\u0259til h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n iqtisadi t\u0259l\u0259bl\u0259rd\u0259n siyasi t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 (h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlara) ke\u00e7m\u0259si* \u2794 *Az\u0259rbaycan demokratik ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n Qafqaz\u0131n m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin xeyrin\u0259 \\\"\u018frz-hal\\\" (\u0259riz\u0259) haz\u0131rlamas\u0131* \u2794 *?*\",\n\"options\": [\n\"A) M\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik \u0259leyhin\u0259 \u00e7\u0131xan demokratlar\u0131n ilk proqram s\u0259n\u0259dinin h\u00f6kum\u0259t\u0259 t\u0259qdim edilm\u0259si.\",\n\"B) \u018frz-hal\u0131n q\u0259bul edil\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycana d\u0259rhal siyasi muxtariyy\u0259t verilm\u0259si.\",\n\"C) \u00c7ar II Nikolay\u0131n bu \u0259riz\u0259d\u0259n sonra C\u0259nubi Qafqaz\u0131 t\u0259rk etm\u0259si.\",\n\"D) Qafqaz cani\u015finliyinin l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k xalq respublikas\u0131n\u0131n qurulmas\u0131.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn ziyal\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 Sibir\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edilm\u0259si v\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131n dayanmas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \u0130nqilab d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Bak\u0131 zad\u0259ganlar\u0131 v\u0259 ziyal\u0131lar\u0131 Qafqaz\u0131n m\u00fcs\u0259lman \u0259halisi xeyrin\u0259 \\\"\u0259rz-hal\\\" haz\u0131rlad\u0131lar ki, bu da m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik \u0259leyhin\u0259 \u00e7\u0131xan demokratlar\u0131n ilk proqram s\u0259n\u0259di hesab olunur.\"\n},\n{\n\"q\": \"14. Uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin (\u00dcmumrusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n qurultaylar\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ri):\\nI qurultay (1905, avqust)\\nIII qurultay (1906, avqust)\\na. Rusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini birl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 \\\"M\u00fcs\u0259lman \u0130ttifaq\u0131\\\"n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 q\u0259rar\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si.\\nb. T\u0259hsilin ana dilind\u0259 apar\u0131lmas\u0131, dini azadl\u0131qlar\u0131n verilm\u0259si v\u0259 siyasi h\u00fcquqlarla yana\u015f\u0131, \u018f. Top\u00e7uba\u015fovun t\u0259klifi il\u0259 qad\u0131nlara se\u00e7ki h\u00fcququnun verilm\u0259si.\",\n\"options\": [\n\"A) 1-a, 2-b\",\n\"B) 1-b, 2-a\",\n\"C) 1-a, 1-b\",\n\"D) 2-a, 2-b\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: I qurultayda (Nijni-Novqorod, 1905) \\\"M\u00fcs\u0259lman \u0130ttifaq\u0131\\\" yarad\u0131ld\u0131 (1-a). III qurultayda (Nijni-Novqorod, 1906) ana dilind\u0259 t\u0259hsil, siyasi h\u00fcquqlar v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n sonra islam qanunlar\u0131na uy\u011fun olaraq qad\u0131nlara se\u00e7ki h\u00fcququ verilm\u0259si proqrama daxil edildi (2-b).\"\n},\n{\n\"q\": \"15. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n\\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131n ilk proqram\u0131n\u0131n \u00e7ap edilm\u0259si\\nTiflisd\u0259 Qafqaz cani\u015fininin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 s\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n (m\u0259clisinin) \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131\\n\u00dcmumrusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n Nijni-Novqorodda ke\u00e7iril\u0259n I qurultay\u0131\\n1907-ci ilin iyununda ba\u015f vermi\u015f d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fi il\u0259 II D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131n\u0131n burax\u0131lmas\u0131 v\u0259 inqilab\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259ti\",\n\"options\": [\n\"A) 3, 2, 4, 1\",\n\"B) 3, 4, 2, 1\",\n\"C) 2, 3, 4, 1\",\n\"D) 2, 4, 1, 3\",\n\"E) 1, 2, 3, 4\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: I qurultay - 1905 avqust (3). Tiflis s\u00fclh konfrans\u0131 - 1906 fevral (2). II Duman\u0131n burax\u0131lmas\u0131 (iyun \u00e7evrili\u015fi) - 1907 iyun (4). \\\"M\u00fcsavat\\\"\u0131n ilk proqram\u0131n\u0131n \u00e7ap\u0131 - 1912 (1). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 3, 2, 4, 1.\"\n},\n{\n\"q\": \"16. Ox\u015far c\u0259h\u0259t (DoK 3): \\\"Difai\\\" partiyas\u0131 il\u0259 Bak\u0131 F\u0259hl\u0259 Deputatlar\u0131 Sovetinin yaranma s\u0259b\u0259bi v\u0259 xarakteri bax\u0131m\u0131ndan *ziddiyy\u0259t (f\u0259rq)* n\u0259d\u0259 idi?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r ikisi \u00e7ar t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259sm\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nirdi.\",\n\"B) \\\"Difai\\\" milli birliy\u0259 \u0259saslanaraq xalq\u0131 erm\u0259ni terroruna v\u0259 rus imperializmin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n gizli t\u0259\u015fkilat idi; Bak\u0131 Soveti is\u0259 1905-ci ilin noyabr\u0131nda yaranm\u0131\u015f, qeyri-az\u0259rbaycanl\u0131lardan (bol\u015fevik, men\u015fevik) ibar\u0259t olan v\u0259 milliliyi inkar ed\u0259n sosialist t\u0259till\u0259rinin idar\u0259 orqan\u0131 idi.\",\n\"C) \\\"Difai\\\" yaln\u0131z f\u0259hl\u0259l\u0259rin m\u0259nafeyini g\u00fcd\u00fcrd\u00fc, Bak\u0131 Soveti is\u0259 zad\u0259ganlar\u0131n m\u0259clisi idi.\",\n\"D) H\u0259r ikisi m\u00fcs\u0259lman ruhanil\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunurdu.\",\n\"E) \\\"Difai\\\" II D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f, Bak\u0131 Soveti is\u0259 \u00e7ar\u0131n manifesti il\u0259 qurulmu\u015fdu.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: \\\"Difai\\\" 1906-c\u0131 ild\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 ziyal\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n milli q\u0131r\u011f\u0131nlara qar\u015f\u0131 xalq\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Bak\u0131 F\u0259hl\u0259 Deputatlar\u0131 Soveti is\u0259 1905-ci ilin noyabr\u0131nda t\u0259til h\u0259r\u0259kat\u0131 fonunda yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyind\u0259, t\u0259rkibind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar dem\u0259k olar ki, yox idi (bol\u015fevik, men\u015fevik v\u0259 s.).\"\n},\n{\n\"q\": \"17. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si:\\nS\u0259b\u0259b: I v\u0259 II D\u00f6vl\u0259t Dumalar\u0131nda \\\"M\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131\\\"n\u0131n f\u0259al \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131, \u00e7arizmin aqrar, k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 v\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kilik siyas\u0259tini k\u0259skin t\u0259nqid etm\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) \u00c7ar h\u00f6kum\u0259tinin 1907-ci il iyun \u00e7evrili\u015find\u0259n sonra se\u00e7ki qanununu d\u0259yi\u015f\u0259r\u0259k qeyri-rus xalqlar\u0131n\u0131n (v\u0259 f\u0259hl\u0259-k\u0259ndlil\u0259rin) Dumada t\u0259msil\u00e7ilik h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmas\u0131.\",\n\"B) Dumada m\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n q\u0259sd\u0259n iki d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n\"C) \u00c7ar II Nikolay\u0131n \u0130smay\u0131l xan Ziyadxanovu Qafqaz cani\u015fini t\u0259yin etm\u0259si.\",\n\"D) B\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131 deputatlar\u0131n k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq xristianl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul etm\u0259si.\",\n\"E) D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycana d\u0259rhal muxtariyy\u0259t verilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: 1907-ci il 3 iyun \u00e7evrili\u015fi il\u0259 II Duma burax\u0131ld\u0131 v\u0259 inqilab m\u0259\u011flub oldu. Yeni se\u00e7ki qanunu q\u0259bul edildi ki, bu qanun f\u0259hl\u0259l\u0259rin, k\u0259ndlil\u0259rin v\u0259 ucqarlarda ya\u015fayan qeyri-rus xalqlar\u0131n\u0131n (o c\u00fcml\u0259d\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n) se\u00e7ki h\u00fcququnu k\u0259skin m\u0259hdudla\u015fd\u0131rd\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"18. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Siyasi partiyalar):\\n\\\"M\u00fcsavat\\\" (1911)\\n\\\"T\u00fcrk \u018fd\u0259mi-M\u0259rk\u0259ziyy\u0259t\\\" (1917)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. M.\u018f. R\u0259sulzad\u0259nin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 yaranm\u0131\u015f v\u0259 milli-demokratik h\u0259r\u0259kat\u0131n apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259si olmu\u015fdur; 2. N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259ylinin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Rusiya t\u0259rkibind\u0259 muxtariyy\u0259t t\u0259l\u0259b etmi\u015fdir; III. 1917-ci ilin iyununda birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k eyni proqramla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi h\u0259yat\u0131nda h\u0259lledici rol oynam\u0131\u015fd\u0131r.\",\n\"B) 1. Yaln\u0131z \u0130randa f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi; 2. Yaln\u0131z Osmanl\u0131da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi; III. H\u0259r ikisi I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fdi.\",\n\"C) 1. Erm\u0259ni terroruna qar\u015f\u0131 yaranm\u0131\u015fd\u0131; 2. Rus kils\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 yaranm\u0131\u015fd\u0131; III. H\u0259r ikisi 1905-ci ild\u0259 qurulmu\u015fdu.\",\n\"D) 1. \\\"\u0130ttihad\\\" partiyas\u0131na birl\u0259\u015fdi; 2. \\\"Difai\\\" partiyas\u0131na birl\u0259\u015fdi; III. H\u0259r ikisi sosialist inqilab\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259di.\",\n\"E) 1. Bak\u0131 Sovetini qurdu; 2. \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sini qurdu; III. H\u0259r ikisind\u0259 qad\u0131nlar s\u0259dr idi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \\\"M\u00fcsavat\\\" M.\u018f. R\u0259sulzad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n 1911-ci ild\u0259, \\\"T\u00fcrk \u018fd\u0259mi-M\u0259rk\u0259ziyy\u0259t\\\" is\u0259 1917-ci ild\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Onlar 1917-ci ilin iyununda birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k \\\"T\u00fcrk \u018fd\u0259mi-m\u0259rk\u0259ziyy\u0259t M\u00fcsavat Partiyas\u0131\\\" adland\u0131 v\u0259 apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259y\u0259 \u00e7evrildi (III).\"\n},\n{\n\"q\": \"19. Bloksxemi tamamlay\u0131n:\\n*1905-ci ild\u0259 \\\"Erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131\\\"n\u0131n (milli q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n) q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131* \u2794 *Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259r\u0259k erm\u0259nil\u0259r\u0259 a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vurmas\u0131* \u2794 *Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin 1906-c\u0131 ild\u0259 \u015eu\u015fa v\u0259 Z\u0259ng\u0259zura h\u00fccumlar\u0131* \u2794 *?*\",\n\"options\": [\n\"A) Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 milli m\u00fcdafi\u0259ni t\u0259\u015fkil etm\u0259k v\u0259 erm\u0259ni terroruna q\u0259ti cavab verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"Difai\\\" partiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131.\",\n\"B) Erm\u0259nil\u0259rin q\u0259fild\u0259n islam dinini q\u0259bul ed\u0259r\u0259k h\u00fccumlara son qoymas\u0131.\",\n\"C) Rusiya ordusunun az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 tamamil\u0259 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259r\u0259k erm\u0259nil\u0259ri c\u0259zaland\u0131rmas\u0131.\",\n\"D) \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131n Tiflis s\u00fclh konfrans\u0131nda erm\u0259nil\u0259rl\u0259 h\u0259rbi ittifaq ba\u011flamas\u0131.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan \u0259halisinin Qaraba\u011f\u0131 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k \u0130rana miqrasiya etm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259ki q\u0131r\u011f\u0131nlar, x\u00fcsus\u0259n 1906-c\u0131 ild\u0259 \u015eu\u015fa v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurdak\u0131 h\u00fccumlar, Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131n\u0131 (\u018f. A\u011fayev v\u0259 b.) h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7irdi v\u0259 erm\u0259ni terroruna cavab verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"Difai\\\" (M\u00fcdafi\u0259) partiyas\u0131 yarad\u0131ld\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"20. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n I Rus inqilab\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 siyasi add\u0131mlar\u0131n \u0259sl (gizli) m\u0259qs\u0259dl\u0259ri n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\\n| \u00c7arizmin add\u0131m\u0131 | \u018fsl siyasi m\u0259qs\u0259di |\\n| ------ | ------ |\\n| Bak\u0131da qubernator M. Naka\u015fidzenin erm\u0259nil\u0259ri silahland\u0131rmas\u0131 v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tm\u0259si | 1. ? |\\n| 1907-ci il 3 iyun \u00e7evrili\u015fi il\u0259 se\u00e7ki qanununu d\u0259yi\u015fm\u0259si | 2. ? |\",\n\"options\": [\n\"A) 1. T\u0259til v\u0259 inqilab h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n diqq\u0259tini yay\u0131nd\u0131rmaq, xalqlar\u0131 bir-birin\u0259 q\u0131rd\u0131raraq (\\\"par\u00e7ala, h\u00f6kmranl\u0131q et\\\") m\u00fctl\u0259qiyy\u0259t \u0259leyhin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq; 2. F\u0259hl\u0259, k\u0259ndli v\u0259 qeyri-rus xalqlar\u0131n\u0131n (m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n) Dumada t\u0259msil\u00e7iliyini k\u0259skin m\u0259hdudla\u015fd\u0131raraq qanunverici orqan\u0131 tamamil\u0259 imperiyan\u0131n dikt\u0259sin\u0259 tabe etm\u0259k.\",\n\"B) 1. Erm\u0259nil\u0259r\u0259 C\u0259nubi Qafqazda m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t qurmaq; 2. Az\u0259rbaycana tam m\u00fcst\u0259qillik verm\u0259k.\",\n\"C) 1. Qafqaz cani\u015finliyini qorumaq; 2. Qad\u0131nlara s\u0259sverm\u0259 h\u00fcququ verm\u0259k.\",\n\"D) 1. \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131 m\u0259hv etm\u0259k; 2. I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131n\u0131 \u00f6m\u00fcrl\u00fck etm\u0259k.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 ayd\u0131n g\u00f6st\u0259rilir ki, q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n (1905) m\u0259qs\u0259di inqilabdan diqq\u0259ti yay\u0131nd\u0131rmaq v\u0259 \\\"par\u00e7ala, h\u00f6kmranl\u0131q et\\\" siyas\u0259ti idi. 1907-ci il se\u00e7ki qanunu is\u0259 f\u0259hl\u0259, k\u0259ndli v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n (qeyri-ruslar\u0131n) h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 azaltmaq m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u00fcrd\u00fc.\"\n},\n{\n\"q\": \"21. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 qurun:\\n\u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fovun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131nda \\\"M\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131\\\"n\u0131n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131\\n\u00c7ar II Nikolay\u0131n 17 Oktyabr Manifestini elan etm\u0259si\\nM.\u018f. R\u0259sulzad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n gizli \\\"M\u00fcs\u0259lman G\u0259nclik T\u0259\u015fkilat\u0131\\\"n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131\\nRusiyada I burjua-demokratik inqilab\u0131n\u0131 ba\u015fladan \\\"Qanl\u0131 bazar g\u00fcn\u00fc\\\" hadis\u0259si\",\n\"options\": [\n\"A) 4, 2, 3, 1\",\n\"B) 4, 3, 2, 1\",\n\"C) 2, 4, 1, 3\",\n\"D) 3, 4, 2, 1\",\n\"E) 4, 2, 1, 3\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: \\\"Qanl\u0131 bazar g\u00fcn\u00fc\\\" - 1905 yanvar\u0131n 9-u (4). \\\"M\u00fcs\u0259lman G\u0259nclik T\u0259\u015fkilat\u0131\\\" - XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259ri (inqilab \u0259r\u0259f\u0259si\/gedi\u015find\u0259) (3). 17 Oktyabr Manifesti - 1905 oktyabr (2). I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131 - 1906 aprel\/may (1). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 4, 3, 2, 1. (M\u00fcs\u0259lman G\u0259nclik t\u0259\u015fkilat\u0131 ilk t\u0259\u015fkilat olaraq 1905-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 yaran\u0131b, manifest is\u0259 oktyabrdad\u0131r).\"\n},\n{\n\"q\": \"22. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r (DoK 4): I v\u0259 II D\u00f6vl\u0259t Dumalar\u0131nda az\u0259rbaycanl\u0131 deputatlar\u0131n (\u0130. Ziyadxanov, F. Xoyski v\u0259 s.) \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ortaq, fundamental siyasi m\u0259zmunu n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n\"options\": [\n\"A) Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n C\u0259nubi Qafqazda apard\u0131\u011f\u0131 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259, milli, dini ayr\u0131-se\u00e7kilik siyas\u0259tini k\u0259skin t\u0259nqid etm\u0259k v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 r\u0259smi tribunalardan m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k.\",\n\"B) \u00c7arizmin xarici siyas\u0259tini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259r\u0259k I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sin\u0259 d\u0259rhal ba\u015flama\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b etm\u0259k.\",\n\"C) C\u0259nubi Qafqazda erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini r\u0259sm\u0259n leqalla\u015fd\u0131rmaq.\",\n\"D) Az\u0259rbaycanda b\u00fct\u00fcn m\u00fclk\u0259dar torpaqlar\u0131n\u0131n m\u00fcsadir\u0259 edilib ruslara paylanmas\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259m\u0259k.\",\n\"E) M\u00fcs\u0259lman qad\u0131nlar\u0131n\u0131n c\u0259miyy\u0259td\u0259n t\u0259crid olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi qanunlar\u0131n q\u0259buluna nail olmaq.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \u0130. Ziyadxanov I Dumada k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 v\u0259 milli siyas\u0259ti t\u0259nqid etmi\u015f, II Dumada F. Xoyski v\u0259 X. Xasm\u0259mm\u0259dov da ox\u015far m\u00f6vqed\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k xalq\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 m\u00fctl\u0259qiyy\u0259tin ayr\u0131-se\u00e7kilik siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 qorumu\u015fdular.\"\n},\n{\n\"q\": \"23. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (M\u00fcs\u0259lman qurultaylar\u0131):\\nS\u0259b\u0259b: 1906-c\u0131 ilin avqustunda Nijni-Novqorodda ke\u00e7iril\u0259n \u00dcmumrusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n III qurultay\u0131nda \u018f. Top\u00e7uba\u015fovun qad\u0131nlara se\u00e7ki h\u00fcququnun verilm\u0259si t\u0259klifi il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) Uzun m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n sonra bu t\u0259klifin \u0130slam qanunlar\u0131na uy\u011fun olaraq q\u0259bul edilm\u0259si v\u0259 proqrama daxil olunmas\u0131.\",\n\"B) Qurultay i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n bu t\u0259klifi q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 r\u0259dd ed\u0259r\u0259k Top\u00e7uba\u015fovu s\u0259drlikd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131rmas\u0131.\",\n\"C) \u00c7ar h\u00f6kum\u0259tinin d\u0259rhal b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman qad\u0131nlar\u0131na pasport paylamas\u0131.\",\n\"D) \\\"M\u00fcs\u0259lman \u0130ttifaq\u0131\\\"n\u0131n bu t\u0259klif\u0259 g\u00f6r\u0259 iki yer\u0259 par\u00e7alanmas\u0131.\",\n\"E) Qad\u0131nlar\u0131n d\u0259rhal II D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131na deputat se\u00e7ilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 (\\\"H. Baykara\\\"dan sitat) qeyd olunur ki, Top\u00e7uba\u015fovun qad\u0131nlar\u0131n se\u00e7ki h\u00fcququ t\u0259klifi \u0259traf\u0131nda uzun m\u00fczakir\u0259l\u0259r getdi v\u0259 n\u0259hay\u0259t islam qanunlar\u0131na uy\u011fun olaraq proqrama daxil edildi.\"\n},\n{\n\"q\": \"24. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Az\u0259rbaycanda sosial t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259r v\u0259 t\u0259till\u0259r):\\nF\u0259hl\u0259 t\u0259b\u0259q\u0259si (M\u0259s. 1903 v\u0259 1904 Bak\u0131 t\u0259till\u0259ri)\\nMilli Ziyal\u0131lar v\u0259 Burjuaziya (M\u0259s. \u018frz-hal, \\\"Difai\\\")\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. \u00d6z a\u011f\u0131r iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tini (i\u015fsizlik, b\u00f6hran) d\u00fcz\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi t\u0259till\u0259r ke\u00e7ir\u0259r\u0259k m\u00fctl\u0259qiyy\u0259t \u0259leyhin\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n q\u00fcvv\u0259; 2. Siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u00fcquqlar t\u0259l\u0259b ed\u0259n, xalq\u0131 t\u0259\u015fkilatland\u0131ran v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlara qar\u015f\u0131 silahl\u0131\/ideoloji m\u00fcqavim\u0259ti idar\u0259 ed\u0259n q\u00fcvv\u0259; III. 1905-1907-ci ill\u0259r I Rus inqilab\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda \u00e7arizmin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 rejimin\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f anti-imperialist h\u0259r\u0259kat\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ridir.\",\n\"B) 1. \\\"\u0130ttihad\\\" partiyas\u0131n\u0131 yaradanlar; 2. \\\"M\u00fcsavat\\\"\u0131 yaradanlar; III. H\u0259r ikisi Dumaya daxil oldu.\",\n\"C) 1. Zaqatalada \u00fcsyan ed\u0259nl\u0259r; 2. \u015eu\u015fada q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259r; III. H\u0259r ikisi kils\u0259y\u0259 tabe idi.\",\n\"D) 1. Yaln\u0131z iqtisadi t\u0259l\u0259bl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u0259n apolitik qrup; 2. Yaln\u0131z dini azadl\u0131q t\u0259l\u0259b ed\u0259n qrup; III. H\u0259r ikisi 1907-ci ild\u0259 l\u0259\u011fv edildi.\",\n\"E) 1. \u015e\u0259h\u0259r dumas\u0131na r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259nl\u0259r; 2. Bak\u0131 qubernatorlar\u0131; III. H\u0259r ikisi \u00e7ar t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259yin edilirdi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: F\u0259hl\u0259l\u0259r t\u0259till\u0259r (1903, 1904) vasit\u0259sil\u0259 m\u00fctl\u0259qiyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259r\u0259kata (1), ziyal\u0131lar\/burjuaziya is\u0259 siyasi t\u0259l\u0259bl\u0259r (\\\"\u018frz-hal\\\", \\\"Difai\\\") il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 r\u0259hb\u0259rlik edirdil\u0259r (2). H\u0259r ikisi (III) inqilab d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00e7arizm\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259r\u0259kat\u0131n oxlar\u0131 idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"25. Bloksxemd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n:\\n*Erm\u0259nil\u0259rin \\\"D\u0259nizd\u0259n d\u0259niz\u0259 B\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\\\" x\u00fclyas\u0131* \u2794 *\u00c7ar h\u00f6kum\u0259tinin C\u0259nubi Qafqazda inqilab\u0131 yat\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ma\u015fa kimi istifad\u0259 etm\u0259si (1905)* \u2794 *Bak\u0131, \u015eu\u015fa, \u0130r\u0259van v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda dinc az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dilm\u0259si* \u2794 *?*\",\n\"options\": [\n\"A) Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r g\u00fcnl\u0259rd\u0259 m\u0259rdlikl\u0259 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 d\u0259st\u0259l\u0259ri qurmas\u0131 v\u0259 \\\"Difai\\\" partiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 erm\u0259ni terroruna q\u0259tiyy\u0259tli cavab (z\u0259rb\u0259) verm\u0259si.\",\n\"B) Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n d\u0259rhal \u0130rana v\u0259 Osmanl\u0131ya k\u00fctl\u0259vi k\u00f6\u00e7 etm\u0259si.\",\n\"C) \u00c7arizmin s\u00fclh m\u0259raml\u0131 q\u00fcvv\u0259 kimi erm\u0259nil\u0259ri h\u0259bs edib c\u0259zaland\u0131rmas\u0131.\",\n\"D) \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131laraq erm\u0259nil\u0259rl\u0259 s\u00fclh pakt\u0131 imzalamas\u0131.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin bird\u0259f\u0259lik l\u0259\u011fvi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: 1905-1906-c\u0131 il q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131nda xalq birl\u0259\u015fdi, Bak\u0131dan yard\u0131m g\u00f6nd\u0259rildi, erm\u0259nil\u0259r m\u0259\u011flub edildi v\u0259 sonda \\\"Difai\\\" partiyas\u0131 yaranaraq terrora g\u00fccl\u00fc, m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil cavab verildi.\"\n},\n{\n\"q\": \"26. M\u0259kan v\u0259 Hadis\u0259: 1906-c\u0131 ilin fevral\u0131nda Qafqaz cani\u015fininin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131na son qoymaq b\u0259han\u0259sil\u0259 s\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n ke\u00e7irildiyi v\u0259 \u018f. A\u011fayevl\u0259 \u018f. Top\u00e7uba\u015fovun \\\"Da\u015fnaksutyun\\\"u if\u015fa etdiyi \u015f\u0259h\u0259r hans\u0131d\u0131r?\",\n\"options\": [\n\"A) Bak\u0131\",\n\"B) Yelizavetpol (G\u0259nc\u0259)\",\n\"C) Tiflis\",\n\"D) \u0130r\u0259van\",\n\"E) \u015eu\u015fa\"\n],\n\"correct\": 2,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 ayd\u0131n qeyd edilir: \\\"1906-c\u0131 ilin fevral\u0131nda Tiflisd\u0259 Qafqaz cani\u015fininin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259... s\u00fclh konfrans\u0131 (m\u0259clisi) ke\u00e7irildi. Konfransda \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fayev, \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 Da\u015fnaksutyun partiyas\u0131n\u0131n niyy\u0259tl\u0259rini if\u015fa etdi\\\".\"\n},\n{\n\"q\": \"27. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n\\\"T\u00fcrk \u018fd\u0259mi m\u0259rk\u0259ziyy\u0259t M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131n yaranmas\u0131\\nBak\u0131 f\u0259hl\u0259l\u0259rinin T\u0259til komit\u0259sinin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda ilk \u00fcmumi t\u0259tili\\nII D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131n\u0131n burax\u0131laraq inqilab\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259tl\u0259 ba\u015fa \u00e7atmas\u0131\\nC\u0259nubi Qafqazda \\\"Difai\\\" (M\u00fcdafi\u0259) partiyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131\",\n\"options\": [\n\"A) 2, 4, 3, 1\",\n\"B) 2, 3, 4, 1\",\n\"C) 4, 2, 3, 1\",\n\"D) 1, 2, 4, 3\",\n\"E) 4, 3, 2, 1\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \u0130lk \u00fcmumi t\u0259til - 1903 (2). \\\"Difai\\\" partiyas\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 - 1906 (4). II Duman\u0131n burax\u0131lmas\u0131 - 1907 iyun (3). \\\"T\u00fcrk \u018fd\u0259mi m\u0259rk\u0259ziyy\u0259t M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259si\/yaranmas\u0131 - 1917 iyun (1). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 4, 3, 1.\"\n},\n{\n\"q\": \"28. Uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n (XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 m\u0259tbuat v\u0259 siyasi s\u0259n\u0259dl\u0259r):\\n\\\"\u0130r\u015fad\\\" q\u0259zeti\\n\\\"\u018frz-hal\\\" (\u018friz\u0259, xahi\u015fnam\u0259)\\n\\\"M\u00fcsavat\\\"\u0131n ilk proqram\u0131 (1912)\\na. \\\"Difai\\\" partiyas\u0131n\u0131n \u00f6z m\u0259qs\u0259d v\u0259 m\u0259ramlar\u0131n\u0131, erm\u0259ni fitn\u0259karl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 \u00e7arizmin niyy\u0259tl\u0259rini xalqa \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etdiyi m\u0259tbuat orqan\u0131\\nb. I Rus inqilab\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Qafqaz\u0131n m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin xeyrin\u0259 islahatlar ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda demokratlar\u0131n ilk proqram s\u0259n\u0259di\\nc. T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik ideyalar\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u0259n, g\u0259l\u0259c\u0259k milli azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sinin t\u0259m\u0259l s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259n biri (M.\u018f. R\u0259sulzad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r)\",\n\"options\": [\n\"A) 1-a, 2-b, 3-c\",\n\"B) 1-b, 2-c, 3-a\",\n\"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n\"D) 1-a, 2-c, 3-b\",\n\"E) 1-b, 2-a, 3-c\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \\\"\u0130r\u015fad\\\" - \\\"Difai\\\"nin s\u0259das\u0131 idi (1-a). \\\"\u018frz-hal\\\" - 1905-ci ild\u0259 ziyal\u0131lar\u0131n ilk proqram s\u0259n\u0259di idi (2-b). \\\"M\u00fcsavat\\\"\u0131n ilk proqram\u0131 1912-ci ild\u0259 \u00e7ap edilmi\u015fdi (3-c).\"\n},\n{\n\"q\": \"29. Ox\u015far c\u0259h\u0259t (DoK 4): XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 (1905-1907) ba\u015f vermi\u015f \\\"T\u0259til h\u0259r\u0259kat\u0131\\\" il\u0259 \\\"Qanl\u0131 mill\u0259tl\u0259raras\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n (erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman)\\\" C\u0259nubi Qafqaz \u00fc\u00e7\u00fcn ortaq (ziddiyy\u0259tli) tarixi m\u0259nas\u0131 n\u0259 idi?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r ikisi Az\u0259rbaycan f\u0259hl\u0259 sinfini l\u0259\u011fv etm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131.\",\n\"B) H\u0259r ikisi I Rus inqilab\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u0259rin sosial-siyasi b\u00f6hran\u0131n n\u0259tic\u0259si (t\u0259zah\u00fcr\u00fc) idi; biri xalq\u0131n (f\u0259hl\u0259l\u0259rin) istismara\/rejimin\u0259 qar\u015f\u0131 \u015f\u00fcurlu m\u00fcbariz\u0259sini, dig\u0259ri is\u0259 m\u00fctl\u0259qiyy\u0259tin bu m\u00fcbariz\u0259ni bo\u011fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn atd\u0131\u011f\u0131 reaksion add\u0131m\u0131 \u0259ks etdirirdi.\",\n\"C) H\u0259r ikisi \u00e7ar t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259rhal s\u00fclhl\u0259 v\u0259 vergil\u0259rin l\u0259\u011fvi il\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131.\",\n\"D) H\u0259r ikisind\u0259 h\u0259d\u0259f yaln\u0131z xarici neft \u015firk\u0259tl\u0259rini \u00f6lk\u0259d\u0259n qovmaq idi.\",\n\"E) H\u0259r ikisinin \u0259sas r\u0259hb\u0259rl\u0259ri Qori m\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri idi.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: T\u0259til h\u0259r\u0259kat\u0131 (1905) inqilab\u0131n sosial-siyasi oyan\u0131\u015f\u0131n\u0131n (m\u00fcqavim\u0259tin) t\u0259zah\u00fcr\u00fc idi. Milli q\u0131r\u011f\u0131nlar is\u0259 m\u0259hz bu t\u0259til\/inqilab h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 diqq\u0259ti yay\u0131nd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7arizmin t\u0259tbiq etdiyi reaksion metod idi. H\u0259r ikisi inqilab d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ziddiyy\u0259tli prosesl\u0259ridir.\"\n},\n{\n\"q\": \"30. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 qanunauy\u011funlu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nS\u0259b\u0259b: \u00c7ar hakimiyy\u0259tinin I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131nda (1906) \\\"M\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131\\\"n\u0131n v\u0259 x\u00fcsus\u0259n \u0130smay\u0131l xan Ziyadxanovun s\u0259rt t\u0259nqidi \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131ndan qorxuya d\u00fc\u015fm\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131n\u0131n c\u0259mi 72 g\u00fcn f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdikd\u0259n sonra \u00e7ar t\u0259r\u0259find\u0259n burax\u0131lmas\u0131.\",\n\"B) B\u00fct\u00fcn M\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131n\u0131n d\u0259rhal nazir v\u0259zif\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259yin edilm\u0259si.\",\n\"C) Ziyadxanovun Bak\u0131da erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n lideri elan edilm\u0259si.\",\n\"D) Az\u0259rbaycanda b\u00fct\u00fcn rus m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin ba\u011flanmas\u0131.\",\n\"E) I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131n\u0131n t\u0259rkibinin 100% az\u0259rbaycanl\u0131lardan t\u0259\u015fkil edilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: I Dumada az\u0259rbaycanl\u0131 deputatlar, x\u00fcsus\u0259n \u0130. Ziyadxanov imperiyan\u0131n siyas\u0259tini k\u0259skin t\u0259nqid etdi. Rejimin bel\u0259 c\u0259sar\u0259tli \u00e7\u0131x\u0131\u015flara d\u00f6z\u00fcm\u00fc yox idi v\u0259 I Duma c\u0259mi 72 g\u00fcn f\u0259aliyy\u0259td\u0259n sonra burax\u0131ld\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"31. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi doktrinalar\u0131):\\n\\\"M\u00fcsavat\\\" (T\u00fcrk \u018fd\u0259mi-M\u0259rk\u0259ziyy\u0259t) (1917 proqram\u0131)\\nRusiyada \\\"\u0130ttihad\\\" partiyas\u0131 (1905)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. \\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq, m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\\\" doktrinas\u0131 \u0259sas\u0131nda federativ Rusiya t\u0259rkibind\u0259 milli-\u0259razi muxtariyy\u0259ti t\u0259l\u0259b edirdi; 2. \u018fsas\u0259n m\u00fcs\u0259lman xalqlar\u0131n\u0131n dini z\u0259mind\u0259 birliyinin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edirdi; III. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda xalq\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 qorumaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, lakin f\u0259rqli ideoloji bazaya sahib milli-siyasi qurumlard\u0131r.\",\n\"B) 1. Yaln\u0131z k\u0259ndlil\u0259ri birl\u0259\u015fdirirdi; 2. Yaln\u0131z f\u0259hl\u0259l\u0259ri birl\u0259\u015fdirirdi; III. H\u0259r ikisi I Dumada l\u0259\u011fv edildi.\",\n\"C) 1. Erm\u0259ni terrorunu d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi; 2. Rus m\u00fctl\u0259qiyy\u0259tini d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi; III. H\u0259r ikisi 1907-ci ild\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131.\",\n\"D) 1. M\u0259rk\u0259zi Tehranda idi; 2. M\u0259rk\u0259zi \u0130stanbulda idi; III. H\u0259r ikisi Zaqatala \u00fcsyan\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 silahland\u0131r\u0131rd\u0131.\",\n\"E) 1. \u015ei\u0259liyi d\u00f6vl\u0259t dini etdi; 2. S\u00fcnniliyi d\u00f6vl\u0259t dini etdi; III. H\u0259r ikisi xristianlara qar\u015f\u0131 cihad elan etdi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \\\"M\u00fcsavat\\\" (T\u00fcrk \u018fd\u0259mi-M\u0259rk\u0259ziyy\u0259t) t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, m\u00fcasirlik v\u0259 milli \u0259razi muxtariyy\u0259ti (federasiya) t\u0259l\u0259b edirdi (1). \\\"\u0130ttihad\\\" is\u0259 dini z\u0259mind\u0259 (m\u00fcs\u0259lmanl\u0131q) birlik t\u0259l\u0259b edirdi (2). H\u0259r ikisi bu d\u00f6vrd\u0259 xalq\u0131 f\u0259rqli ideologiyalarla siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259msil ed\u0259n qurumlar idi (III).\"\n},\n{\n\"q\": \"32. Bloksxemi tamamlay\u0131n:\\n*1905-ci il \\\"Qanl\u0131 bazar g\u00fcn\u00fc\\\" (Rusiyada inqilab\u0131n ba\u015flanmas\u0131)* \u2794 *\u015eimali Az\u0259rbaycanda (Bak\u0131da) t\u0259til v\u0259 n\u00fcmayi\u015fl\u0259rin k\u00fctl\u0259vil\u0259\u015fm\u0259si* \u2794 *M\u00fctl\u0259qiyy\u0259tin inqilab\u0131 bo\u011fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131 v\u0259 dig\u0259r quberniyalarda erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 t\u00f6r\u0259tm\u0259si* \u2794 *?*\",\n\"options\": [\n\"A) Q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n xalq\u0131 qorxutmaq \u0259v\u0259zin\u0259 milli birliyi (h\u0259mr\u0259yliyi) v\u0259 t\u0259\u015fkilatlanman\u0131 (m\u0259s\u0259l\u0259n, \\\"Difai\\\" partiyas\u0131n\u0131n yaranmas\u0131n\u0131) g\u00fccl\u0259ndirm\u0259si, milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 siyasi m\u00fcst\u0259viy\u0259 qald\u0131rmas\u0131.\",\n\"B) \u0130nqilab\u0131n d\u0259rhal q\u0259l\u0259b\u0259 qazanmas\u0131 v\u0259 \u00e7ar\u0131n hakimiyy\u0259td\u0259n getm\u0259si.\",\n\"C) Bak\u0131 f\u0259hl\u0259l\u0259rinin q\u0131r\u011f\u0131nlara qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xaraq Bak\u0131n\u0131 yand\u0131rmas\u0131.\",\n\"D) B\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n silah\u0131 yer\u0259 qoyub t\u0259slim olmas\u0131.\",\n\"E) Erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycandan tamamil\u0259 deportasiya edilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, erm\u0259ni-az\u0259rbaycanl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259si (milli q\u0131r\u011f\u0131n) Az\u0259rbaycan milli h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda v\u0259 xalq\u0131n t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131nda (\\\"Difai\\\"nin yaranmas\u0131, milli birlik ideyas\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259si) m\u00fch\u00fcm (lakin qanl\u0131) katalizator rolu oynad\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"33. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. \u00c7ar Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f D\u00f6vl\u0259t Dumalar\u0131 v\u0259 onlarda Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259msil\u00e7iliyi:\\n| Duma v\u0259 tarixi | T\u0259msil olunan az\u0259rbaycanl\u0131 deputatlar |\\n| ------ | ------ |\\n| I Duma (1906) | 1. ? |\\n| II Duma (1907) | 2. ? |\",\n\"options\": [\n\"A) 1. \u018f. Top\u00e7uba\u015fov, \u0130. Ziyadxanov, \u018f. Haqverdiyev v\u0259 b.; 2. F\u0259t\u0259li xan Xoyski, X\u0259lil b\u0259y Xasm\u0259mm\u0259dov v\u0259 b.\",\n\"B) 1. M.\u018f. R\u0259sulzad\u0259, \u015e.M. Xiyabani; 2. H.Z. Ta\u011f\u0131yev, M. Na\u011f\u0131yev.\",\n\"C) 1. Yaln\u0131z xristian erm\u0259nil\u0259r; 2. Yaln\u0131z g\u00fcrc\u00fc men\u015fevikl\u0259ri.\",\n\"D) 1. F.X. Xoyski, N. Yusifb\u0259yli; 2. \u018f. Top\u00e7uba\u015fov, N. N\u0259rimanov.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: I Dumaya (1906) \u018f. Top\u00e7uba\u015fov, \u0130. Ziyadxanov, \u018f. Haqverdiyev, M. \u018fliyev v\u0259 b. se\u00e7ilmi\u015fdi. II Dumaya (1907) is\u0259 F\u0259t\u0259li xan Xoyski, X\u0259lil b\u0259y Xasm\u0259mm\u0259dov v\u0259 s. se\u00e7ilmi\u015fdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"34. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n\\\"T\u00fcrk \u018fd\u0259mi m\u0259rk\u0259ziyy\u0259t\\\" partiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131\\n\\\"Qanl\u0131 bazar g\u00fcn\u00fc\\\" v\u0259 inqilab\u0131n ba\u015flamas\u0131\\nQafqazda cani\u015finliyin b\u0259rpa olunmas\u0131 (1883-d\u0259n sonra ilk d\u0259f\u0259)\\n\u00dcmumrusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n Nijni-Novqorodda ke\u00e7iril\u0259n I qurultay\u0131nda \\\"M\u00fcs\u0259lman \u0130ttifaq\u0131\\\"n\u0131n yaranmas\u0131\",\n\"options\": [\n\"A) 2, 3, 4, 1\",\n\"B) 2, 4, 3, 1\",\n\"C) 3, 2, 4, 1\",\n\"D) 4, 2, 3, 1\",\n\"E) 2, 1, 4, 3\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \\\"Qanl\u0131 bazar g\u00fcn\u00fc\\\" - 1905 yanvar\u0131n 9-u (2). Cani\u015finliyin b\u0259rpas\u0131 - 1905-ci ild\u0259 (q\u0131r\u011f\u0131nlar\/inqilab d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, 1883-d\u0259n sonra) (3). I qurultay - 1905 avqust (4). \\\"T\u00fcrk \u018fd\u0259mi m\u0259rk\u0259ziyy\u0259t\\\" - 1917-ci il (1). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 3, 4, 1. (\u018fslind\u0259 cani\u015finlik fevral-mart aylar\u0131nda, q\u0131r\u011f\u0131nlar zaman\u0131 b\u0259rpa edildi, y\u0259ni I qurultaydan \u0259vv\u0259l).\"\n},\n{\n\"q\": \"35. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r (DoK 4): XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 (1905-1906) Bak\u0131da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n sosialist partiyalar\u0131 (bol\u015fevikl\u0259r, men\u015fevikl\u0259r) il\u0259 \u00e7ar m\u00fctl\u0259qiyy\u0259tinin Az\u0259rbaycan xalq\u0131na m\u00fcnasib\u0259td\u0259ki *gizli ox\u015farl\u0131\u011f\u0131* (paralelliyi) n\u0259 idi?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r ikisi Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyini b\u0259rpa etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.\",\n\"B) H\u0259r ikisi Az\u0259rbaycan\u0131n milli siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin (ziyal\u0131lar\u0131n, burjuaziyan\u0131n) t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131na v\u0259 siyasi idar\u0259etm\u0259d\u0259 i\u015ftirak\u0131na qar\u015f\u0131 idi; \u00e7arizm q\u0131r\u011f\u0131nlar v\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rl\u0259, sosialistl\u0259r (Bak\u0131 Soveti) is\u0259 yerli t\u0259\u015fkilatlar\u0131 siyasi prosesl\u0259rd\u0259n t\u0259crid etm\u0259k (milliliyi inkar etm\u0259k) c\u0259hdl\u0259ri il\u0259 buna xidm\u0259t edirdil\u0259r.\",\n\"C) H\u0259r ikisi I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131n\u0131n leqalla\u015fmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.\",\n\"D) H\u0259r ikisi islam dininin d\u00f6vl\u0259t dini kimi q\u0259bul edilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edirdi.\",\n\"E) H\u0259r ikisi H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zetini yenid\u0259n n\u0259\u015fr etdirirdi.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: \u00c7ar m\u00fctl\u0259qiyy\u0259ti milli h\u0259r\u0259kat\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar v\u0259 qada\u011falarla bo\u011furdu. Sosialistl\u0259r (bol\u015fevik, men\u015fevik, eser) is\u0259 Bak\u0131 Sovetind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015f\u0259r\u0259k az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n siyasi\/ictimai t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131 prosesl\u0259rd\u0259n t\u0259crid edir, onlar\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259d\u0259 i\u015ftirak\u0131na \u0259ng\u0259l olurdular. Y\u0259ni h\u0259r ikisi Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n milli-siyasi inki\u015faf\u0131n\u0131n \u0259leyhin\u0259 idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"36. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si:\\nS\u0259b\u0259b: I Rus inqilab\u0131n\u0131n (1905-1907) m\u0259\u011flubiyy\u0259tl\u0259 ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 v\u0259 1907-ci il iyun \u00e7evrili\u015finin ba\u015f verm\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) II D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131n\u0131n qovulmas\u0131, se\u00e7ki qanununda edil\u0259n m\u00fcrt\u0259ce d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rl\u0259 f\u0259hl\u0259, k\u0259ndli v\u0259 qeyri-rus (az\u0259rbaycanl\u0131) deputatlar\u0131n say\u0131n\u0131n k\u0259skin azald\u0131lmas\u0131, \u00f6lk\u0259d\u0259 yenid\u0259n s\u0259rt m\u00fctl\u0259qiyy\u0259t rejiminin b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131.\",\n\"B) \\\"Difai\\\" partiyas\u0131n\u0131n r\u0259sm\u0259n leqalla\u015faraq hakimiyy\u0259t partiyas\u0131 elan edilm\u0259si.\",\n\"C) Bak\u0131 Sovetinin m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tini elan etm\u0259si.\",\n\"D) III D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131n\u0131n yaln\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t olmas\u0131.\",\n\"E) Erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n C\u0259nubi Qafqazdan tamamil\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: 1907-ci il 3 iyun \u00e7evrili\u015fi il\u0259 II Duma burax\u0131ld\u0131, inqilab bitdi v\u0259 \u00e7arizm reaksion h\u00fccuma ke\u00e7di. Yeni se\u00e7ki qanunu il\u0259 f\u0259hl\u0259, k\u0259ndli v\u0259 qeyri-rus xalqlar\u0131n\u0131n (bizim) se\u00e7ki h\u00fcquqlar\u0131 k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"37. Eyler-Venn diaqram\u0131 (I Rus inqilab\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 M\u0259tbuat v\u0259 T\u0259\u015fkilat):\\n\\\"\u0130r\u015fad\\\" q\u0259zeti\\n\\\"M\u00fcs\u0259lman G\u0259nclik T\u0259\u015fkilat\u0131\\\"\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. \\\"Difai\\\" partiyas\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259d v\u0259 m\u0259ramlar\u0131n\u0131, milli q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n mahiyy\u0259tini xalqa \u00e7atd\u0131ran m\u0259tbuat orqan\u0131 idi; 2. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 (h\u0259l\u0259 m\u0259kt\u0259b \u015fagirdi olan M.\u018f. R\u0259sulzad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n) yaranm\u0131\u015f ilk milli ictimai-siyasi qurum idi; III. H\u0259r ikisi I Rus inqilab\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259\/gedi\u015find\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n milli oyan\u0131\u015f\u0131na, siyasi t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131na v\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 z\u00fclm\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 xidm\u0259t etmi\u015fdir.\",\n\"B) 1. Tiflisd\u0259 n\u0259\u015fr edilirdi; 2. \u0130r\u0259vanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi; III. H\u0259r ikisi bol\u015fevikl\u0259rin orqan\u0131 idi.\",\n\"C) 1. 1917-ci ild\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131; 2. 1911-ci ild\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131; III. H\u0259r ikisi \\\"M\u00fcsavat\\\"\u0131n qanadlar\u0131 idi.\",\n\"D) 1. Zaqatala \u00fcsyan\u0131n\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131; 2. T\u0259briz \u00fcsyan\u0131n\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131; III. H\u0259r ikisi dini r\u0259hb\u0259rl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunurdu.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \\\"\u0130r\u015fad\\\" \\\"Difai\\\"nin m\u0259tbuat orqan\u0131 olub erm\u0259ni fitn\u0259karl\u0131\u011f\u0131n\u0131 if\u015fa edirdi (1). \\\"M\u00fcs\u0259lman G\u0259nclik T\u0259\u015fkilat\u0131\\\" is\u0259 ilk siyasi-ictimai qurum idi (M.\u018f. R\u0259sulzad\u0259 qurdu) (2). H\u0259r ikisi (III) milli oyan\u0131\u015fa v\u0259 t\u0259\u015fkilatlanmaya xidm\u0259t edirdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"38. Bloksxemi tamamlay\u0131n:\\n*1906-c\u0131 ild\u0259 I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131n\u0131n (c\u0259mi 72 g\u00fcnl\u00fck) f\u0259aliyy\u0259ti* \u2794 *\u018f. Top\u00e7uba\u015fovun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 M\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili* \u2794 *\u0130. Ziyadxanovun Dumada C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 v\u0259 milli siyas\u0259ti if\u015fa ed\u0259n c\u0259sar\u0259tli \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131* \u2794 *?*\",\n\"options\": [\n\"A) \u00c7arizmin bu c\u0259sar\u0259tli v\u0259 k\u0259skin t\u0259nqidl\u0259rd\u0259n t\u0259\u015fvi\u015f\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131n\u0131 vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l buraxmas\u0131.\",\n\"B) \u00c7ar\u0131n d\u0259rhal \u0130. Ziyadxanovu qubernator t\u0259yin etm\u0259si.\",\n\"C) I Duman\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 erm\u0259ni terroruna son qoyulmas\u0131.\",\n\"D) B\u00fct\u00fcn k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f rus k\u0259ndlil\u0259rinin geri qaytar\u0131lmas\u0131.\",\n\"E) M\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131n\u0131n II Dumaya burax\u0131lmamas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: Ziyadxanovun imperiyan\u0131n t\u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 vurdu\u011fu z\u0259rb\u0259 (t\u0259nqidi \u00e7\u0131x\u0131\u015flar) \u00e7ar\u0131 qorxutdu v\u0259 I Duma 72 g\u00fcn f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdikd\u0259n sonra burax\u0131ld\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"39. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. \u00dcmumrusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n qurultaylar\u0131 v\u0259 orada m\u00fczakir\u0259 olunan \\\"proqressiv\\\" q\u0259rarlar:\\n| Qurultay \/ \u0130\u015ftirak\u00e7\u0131 | M\u00fct\u0259r\u0259qqi (yenilik\u00e7i) t\u0259klif v\u0259 q\u0259rar |\\n| ------ | ------ |\\n| III Qurultay (1906, Nijni-Novqorod) \/ \u018f. Top\u00e7uba\u015fov | ? |\",\n\"options\": [\n\"A) Qad\u0131nlara se\u00e7ki h\u00fcququnun verilm\u0259si t\u0259klifi v\u0259 bunun uzun m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n sonra \u0130slam qanunlar\u0131na uy\u011fun olaraq proqrama daxil edilm\u0259si.\",\n\"B) B\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n zorla s\u0259naye fabrikl\u0259rind\u0259 f\u0259hl\u0259 kimi i\u015fl\u0259m\u0259si t\u0259klifi.\",\n\"C) C\u0259nubi Qafqaz\u0131n Osmanl\u0131 imperiyas\u0131na birl\u0259\u015fdirilm\u0259si q\u0259rar\u0131.\",\n\"D) Rus dilinin yegan\u0259 r\u0259smi dil kimi q\u0259bul edilm\u0259si t\u0259klifi.\",\n\"E) \\\"Da\u015fnaksutyun\\\" partiyas\u0131 il\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 (H. Baykara sitat\u0131nda) ayd\u0131n qeyd edilir ki, III qurultayda \u018f. Top\u00e7uba\u015fov qad\u0131nlara se\u00e7ki h\u00fcququnun verilm\u0259sini t\u0259klif etdi v\u0259 bu, q\u0259bul edildi.\"\n},\n{\n\"q\": \"40. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 qurun:\\n\u00dcmumrusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n I qurultay\u0131n\u0131n (Nijni-Novqorod) ke\u00e7irilm\u0259si\\nBak\u0131da \\\"Qanl\u0131 bazar g\u00fcn\u00fc\\\"nd\u0259n (1905) sonra \u00fcmumi t\u0259till\u0259rin v\u0259 F\u0259hl\u0259 komissiyalar\u0131n\u0131n yaranmas\u0131\\n\\\"Difai\\\" partiyas\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 il\u0259 erm\u0259ni terroruna cavab\u0131n t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131\\nM.\u018f. R\u0259sulzad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n \\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq v\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\\\" ideyas\u0131n\u0131n siyasi doktrinaya \u00e7evril\u0259r\u0259k \\\"M\u00fcsavat\\\"\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin geni\u015fl\u0259nm\u0259si\",\n\"options\": [\n\"A) 2, 1, 3, 4\",\n\"B) 1, 2, 3, 4\",\n\"C) 2, 3, 1, 4\",\n\"D) 4, 3, 2, 1\",\n\"E) 3, 2, 1, 4\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \\\"Qanl\u0131 bazar g\u00fcn\u00fc\\\" v\u0259 t\u0259till\u0259r - 1905 yanvar v\u0259 ilin ilk yar\u0131s\u0131 (2). I qurultay - 1905 avqust (1). \\\"Difai\\\" partiyas\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 - 1906 (3). \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131 v\u0259 ideyan\u0131n siyasi doktrinaya \u00e7evrilm\u0259si - 1911 v\u0259 sonras\u0131 (4). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 1, 3, 4.\"\n},\n{\n\"q\": \"41. Ox\u015far c\u0259h\u0259t (DoK 3): 1905-ci ild\u0259 Bak\u0131da yarad\u0131lm\u0131\u015f \\\"F\u0259hl\u0259 komissiyalar\u0131 (v\u0259 ya T\u0259til komit\u0259si)\\\" il\u0259 sonradan yaranan \\\"Bak\u0131 F\u0259hl\u0259 Deputatlar\u0131 Soveti\\\"nin *idar\u0259etm\u0259 v\u0259 t\u0259rkib bax\u0131m\u0131ndan* ortaq x\u00fcsusiyy\u0259ti n\u0259d\u0259 idi?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r ikisi m\u00fctl\u0259qiyy\u0259tin devrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259hl\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 (t\u0259till\u0259ri) idar\u0259 ed\u0259n m\u0259rk\u0259zl\u0259r olsa da, onlar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n say\u0131 son d\u0259r\u0259c\u0259 c\u00fczi (v\u0259 ya yox d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259) idi.\",\n\"B) H\u0259r ikisi birba\u015fa H.Z. Ta\u011f\u0131yev t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilirdi.\",\n\"C) H\u0259r ikisi yaln\u0131z \u015eu\u015fa v\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi.\",\n\"D) H\u0259r ikisi \u0130kinci D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131na se\u00e7ilmi\u015f x\u00fcsusi komit\u0259l\u0259r idi.\",\n\"E) H\u0259r ikisi Az\u0259rbaycan dilind\u0259 t\u0259hsil t\u0259l\u0259b ed\u0259n maarif\u00e7i qurumlar idi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: T\u0259til komit\u0259l\u0259ri v\u0259 Bak\u0131 Soveti inqilab d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yaransa da, onlar\u0131n r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 sosialist partiyalar\u0131 (bol\u015fevik, men\u015fevik, eser) dayan\u0131rd\u0131. Bu partiyalar\u0131n sosial bazas\u0131 is\u0259 \u0259sas\u0259n bura k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f qeyri-az\u0259rbaycanl\u0131lar idi. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n say\u0131 bu idar\u0259etm\u0259d\u0259 \u00e7ox az idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"42. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (DoK 4): S\u0259b\u0259b: \u00c7arizmin I Rus inqilab\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (1905) Qafqazda milli q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 (erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman toqqu\u015fmalar\u0131n\u0131) planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 ba\u015flatmas\u0131 v\u0259 polisin cinay\u0259tl\u0259r\u0259 (m\u0259s. M. Naka\u015fidzenin h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin\u0259) g\u00f6z yummas\u0131.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n milli birliyinin yaranmas\u0131, varl\u0131s\u0131ndan kas\u0131b\u0131na q\u0259d\u0259r ham\u0131n\u0131n s\u0259f\u0259rb\u0259r olmas\u0131 v\u0259 \\\"Difai\\\" partiyas\u0131n\u0131n timsal\u0131nda h\u0259m terrora, h\u0259m d\u0259 \u00e7ar\u0131n \\\"par\u00e7ala v\u0259 h\u00f6km s\u00fcr\\\" siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 g\u00fccl\u00fc milli-siyasi t\u0259\u015fkilatlanman\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131.\",\n\"B) M\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131n\u0131n I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131nda q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259si.\",\n\"C) Erm\u0259nil\u0259rin Bak\u0131 F\u0259hl\u0259 Deputatlar\u0131 Sovetini l\u0259\u011fv etm\u0259si.\",\n\"D) Az\u0259rbaycanda neft s\u0259nayesinin tamamil\u0259 m\u0259hv olmas\u0131.\",\n\"E) Az\u0259rbaycanl\u0131 ziyal\u0131lar\u0131n \u00e7ar II Nikolaya sadiqlik m\u0259ktubu g\u00f6nd\u0259rm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \u00c7ar\u0131n inqilab\u0131 bo\u011fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar \u0259ks effekt verdi: Az\u0259rbaycan xalq\u0131 birl\u0259\u015fdi, \\\"Difai\\\" yarand\u0131, milli \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 v\u0259 siyasi t\u0259\u015fkilatlanma prosesi k\u0259skin s\u00fcr\u0259tl\u0259ndi.\"\n},\n{\n\"q\": \"43. Eyler-Venn diaqram\u0131 (\u00dcmumrusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n Qurultaylar\u0131):\\nI Qurultay (1905, avqust)\\nIII Qurultay (1906, avqust)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. \\\"M\u00fcs\u0259lman \u0130ttifaq\u0131\\\" t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131n qoyuldu\u011fu m\u0259clis; 2. Ana dilind\u0259 t\u0259hsil v\u0259 qad\u0131nlara se\u00e7ki h\u00fcququnun (Top\u00e7uba\u015fovun t\u0259kidi il\u0259) proqrama daxil edildiyi m\u0259clis; III. H\u0259r ikisi Nijni-Novqorodda ke\u00e7irilmi\u015f v\u0259 Rusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259ni t\u0259\u015fkilatland\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131m\u0131\u015fd\u0131r.\",\n\"B) 1. Peterburqda ke\u00e7irilmi\u015fdi; 2. Tiflisd\u0259 ke\u00e7irilmi\u015fdi; III. H\u0259r ikisind\u0259 \u0130. Ziyadxanov s\u0259dr idi.\",\n\"C) 1. Duman\u0131 buraxm\u0131\u015fd\u0131; 2. Duman\u0131 t\u0259sdiq etmi\u015fdi; III. H\u0259r ikisi sosialist idi.\",\n\"D) 1. Yaln\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131lar i\u015ftirak edirdi; 2. Yaln\u0131z tatarlar i\u015ftirak edirdi; III. H\u0259r ikisi silahl\u0131 \u00fcsyan q\u0259rar\u0131 vermi\u015fdi.\",\n\"E) 1. M\u00fcsavat partiyas\u0131n\u0131 qurdu; 2. Difai partiyas\u0131n\u0131 qurdu; III. H\u0259r ikisi qeyri-qanuni idi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: I qurultayda \\\"M\u00fcs\u0259lman \u0130ttifaq\u0131\\\" yarand\u0131 (1). III qurultayda ana dili, dini azadl\u0131q, siyasi h\u00fcquqlar v\u0259 qad\u0131nlar\u0131n se\u00e7ki h\u00fcququ proqrama sal\u0131nd\u0131 (2). H\u0259r ikisi Nijni-Novqorodda (III) ke\u00e7irilmi\u015f m\u00fct\u0259r\u0259qqi m\u0259clisl\u0259r idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"44. Bloksxemd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n inki\u015faf prosesini tamamlay\u0131n:\\n*Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda M.F. Axundzad\u0259 v\u0259 H. Z\u0259rdabinin milli dili inki\u015faf etdirm\u0259si (XIX \u0259sr sonu)* \u2794 *\u0130qtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin g\u00fccl\u0259nm\u0259si il\u0259 kapitalist m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin v\u0259 yeni sosial sinifl\u0259rin (burjuaziya, f\u0259hl\u0259) yaranmas\u0131* \u2794 *1905-1907 inqilablar\u0131 fonunda muxtariyy\u0259t v\u0259 milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259l\u0259bl\u0259rinin (M\u00fcsavat, Difai) ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259si* \u2794 *?*\",\n\"options\": [\n\"A) \u0130qtisadi, \u0259razi, dil v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t birliyi z\u0259minind\u0259 Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmas\u0131 v\u0259 milli \u015f\u00fcurun oyan\u0131\u015fdan siyasi (d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik) m\u00fcbariz\u0259y\u0259 (M.\u018f. R\u0259sulzad\u0259nin 3-l\u00fc ideyas\u0131na) ke\u00e7m\u0259si.\",\n\"B) B\u00fct\u00fcn bu prosesl\u0259rin Az\u0259rbaycan\u0131n yenid\u0259n feodalizm\u0259 qay\u0131tmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259si.\",\n\"C) Az\u0259rbaycan burjuaziyas\u0131n\u0131n d\u0259rhal Avropaya m\u00fchacir\u0259t etm\u0259si.\",\n\"D) M\u00fctl\u0259qiyy\u0259tin C\u0259nubi Qafqaz\u0131 d\u0259rhal t\u0259rk etm\u0259si.\",\n\"E) \u015eimali Az\u0259rbaycanda \u0259r\u0259b dilinin r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dili elan edilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259d\u0259ni (dil) oyan\u0131\u015fdan v\u0259 iqtisadi kapitalist inki\u015fafdan ba\u015flayan bu z\u0259ncir Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin formala\u015fmas\u0131 v\u0259 I Rus inqilab\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 onun siyasi t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131 (d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik m\u00fcbariz\u0259si) il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi.\"\n},\n{\n\"q\": \"45. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. Siyasi v\u0259 ictimai xadiml\u0259rimizin I Rus inqilab\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (v\u0259 sonras\u0131) i\u015ftirak etdikl\u0259ri qurumlar:\\n| \u015e\u0259xsiyy\u0259t | F\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi \u0259sas qurum \/ Hadis\u0259 (1905-1912) |\\n| ------ | ------ |\\n| \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov | 1. ? |\\n| M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 | 2. ? |\",\n\"options\": [\n\"A) 1. I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131nda M\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri, \u00dcmumrusiya m\u00fcs\u0259lman qurultaylar\u0131nda apar\u0131c\u0131 \u015f\u0259xs (s\u0259dr m\u00fcavini); 2. \\\"M\u00fcs\u0259lman G\u0259nclik T\u0259\u015fkilat\u0131\\\"n\u0131n (1905) v\u0259 \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131n (1911) qurucusu, milli ideyan\u0131 siyasi doktrinaya \u00e7evir\u0259n xadim.\",\n\"B) 1. Bak\u0131 Sovetinin s\u0259dri; 2. II D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131n\u0131n s\u0259dri.\",\n\"C) 1. Zaqatala \u00fcsyan\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri; 2. \u015eu\u015fada erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n lideri.\",\n\"D) 1. Yaln\u0131z Tiflisd\u0259 h\u0259rbi qubernator; 2. Yaln\u0131z \u0130randa inqilab r\u0259hb\u0259ri.\",\n\"E) 1. \\\"\u0130r\u015fad\\\" q\u0259zetinin ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 elan ed\u0259n \u00e7ar m\u0259muru; 2. T\u0259til komit\u0259sinin r\u0259hb\u0259ri.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \u018f. Top\u00e7uba\u015fov M\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131 s\u0259dri v\u0259 qurultaylar\u0131n apar\u0131c\u0131 \u015f\u0259xsi idi. M.\u018f. R\u0259sulzad\u0259 M\u00fcs\u0259lman G\u0259nclik T\u0259\u015fkilat\u0131 v\u0259 M\u00fcsavat\u0131n qurucusu, \\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq, m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\\\" doktrinas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifidir.\"\n},\n{\n\"q\": \"46. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q (Mill\u0259tl\u0259raras\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n gedi\u015fi):\\nErm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin (da\u015fnaklar\u0131n) Bak\u0131da m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil q\u0131r\u011f\u0131nlara ba\u015flamas\u0131 (qubernator Naka\u015fidzenin d\u0259st\u0259yi il\u0259)\\nQ\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n C\u0259nubi Qafqazda b\u00f6y\u00fcy\u0259r\u0259k \u015eu\u015fa, \u0130r\u0259van, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Nax\u00e7\u0131vana yay\u0131lmas\u0131\\nTiflisd\u0259 Qafqaz cani\u015fininin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \\\"S\u00fclh konfrans\u0131\\\"n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 s\u00fclh c\u0259hdi\\nS\u00fclh konfrans\u0131ndan sonra da\u015fnaklar\u0131n q\u0131r\u011f\u0131nlara (h\u00fccumlara) yenid\u0259n ba\u015flamas\u0131 v\u0259 buna qar\u015f\u0131 \\\"Difai\\\"nin t\u0259\u015fkilatlanaraq z\u0259rb\u0259l\u0259r endirm\u0259si\",\n\"options\": [\n\"A) 1, 2, 3, 4\",\n\"B) 1, 3, 2, 4\",\n\"C) 2, 1, 3, 4\",\n\"D) 3, 1, 2, 4\",\n\"E) 1, 4, 3, 2\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: 1905-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Bak\u0131da erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 (Naka\u015fidzenin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259) ba\u015flad\u0131 (1). Sonra \u0130r\u0259van, \u015eu\u015fa, Yelizavetpol quberniyas\u0131na yay\u0131ld\u0131 (2). 1906-c\u0131 ilin fevral\u0131nda Tiflis s\u00fclh konfrans\u0131 oldu (3). Ondan sonra erm\u0259nil\u0259r yenid\u0259n h\u00fccum etdi v\u0259 \\\"Difai\\\" onlara q\u0259ti cavab verdi (4). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1, 2, 3, 4.\"\n},\n{\n\"q\": \"47. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r: F\u0259t\u0259li xan Xoyski v\u0259 X\u0259lil b\u0259y Xasm\u0259mm\u0259dovun siyasi f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 1907-ci il\u0259 (\u0130nqliab\u0131n sonuna) aid *ortaq t\u0259msil\u00e7ilik* n\u0259 idi?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r ikisi I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015f az\u0259rbaycanl\u0131 deputatlar idi.\",\n\"B) H\u0259r ikisi Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n II D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131na (1907) se\u00e7ilmi\u015f az\u0259rbaycanl\u0131 deputatlar idi v\u0259 orada \\\"M\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131\\\"n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdil\u0259r.\",\n\"C) H\u0259r ikisi Tiflis s\u00fclh konfrans\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259r\u0259k da\u015fnaklar\u0131 if\u015fa etmi\u015fdi.\",\n\"D) H\u0259r ikisi Nijni-Novqorodda qad\u0131nlara se\u00e7ki h\u00fcququnun verilm\u0259si layih\u0259sinin m\u00fc\u0259llifi idi.\",\n\"E) H\u0259r ikisi Bak\u0131 F\u0259hl\u0259 Deputatlar\u0131 Sovetinin bol\u015fevik r\u0259hb\u0259rl\u0259ri idi.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, 1907-ci ilin fevral\u0131nda toplanan II D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131na se\u00e7il\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 deputatlar aras\u0131nda F\u0259t\u0259li xan Xoyski v\u0259 X\u0259lil b\u0259y Xasm\u0259mm\u0259dov var idi. (I Dumaya \u0130.Ziyadxanov, \u018f.Top\u00e7uba\u015fov v\u0259 b. se\u00e7ilmi\u015fdi).\"\n},\n{\n\"q\": \"48. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (DoK 4): S\u0259b\u0259b: I Rus inqilab\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 v\u0259 gedi\u015find\u0259 (1905-1907) Bak\u0131 v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 yaranan siyasi partiya v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131n (\\\"M\u00fcsavat\\\", \\\"Difai\\\" v\u0259 s.) \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rini siyasi-demokratik (d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik, muxtariyy\u0259t) m\u00fcst\u0259viy\u0259 qald\u0131rmas\u0131.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) Milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n birinci (yaln\u0131z m\u0259d\u0259ni-maarif\u00e7i) m\u0259rh\u0259l\u0259sinin arxada qalmas\u0131 v\u0259 xalq\u0131n art\u0131q siyasi muxtariyy\u0259t, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik, t\u0259\u015fkilatlanma (ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259) u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 daxil olmas\u0131.\",\n\"B) C\u0259nubi Qafqazda b\u00fct\u00fcn siyasi partiyalar\u0131n d\u0259rhal l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k dini m\u0259zh\u0259bl\u0259rl\u0259 \u0259v\u0259z olunmas\u0131.\",\n\"C) Az\u0259rbaycan burjuaziyas\u0131n\u0131n d\u0259rhal Rusiyadan tam m\u00fcst\u0259qilliyini elan ed\u0259r\u0259k xalq respublikas\u0131 qurmas\u0131 (1905-ci ild\u0259).\",\n\"D) H\u0259r\u0259kat\u0131n siyasi m\u00fcbariz\u0259d\u0259n imtina ed\u0259r\u0259k yaln\u0131z \u0259d\u0259biyyat (dil) m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259lm\u0259si.\",\n\"E) Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n M\u0259\u015frut\u0259 inqilab\u0131na k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 miqrasiya etm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: I m\u0259rh\u0259l\u0259 (1875-1904) m\u0259d\u0259ni kimlik (\u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk) oyan\u0131\u015f\u0131 idi. I Rus inqilab\u0131 (1905) il\u0259 is\u0259 h\u0259r\u0259kat ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 (siyasi, muxtariyy\u0259t, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik, t\u0259\u015fkilatlanma) q\u0259d\u0259m qoydu v\u0259 partiyalar (Difai, M\u00fcsavat) yarand\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"49. Eyler-Venn diaqram\u0131 (I v\u0259 II D\u00f6vl\u0259t Dumalar\u0131n\u0131n taleyi):\\nI D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131 (1906)\\nII D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131 (1907)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n\"options\": [\n\"A) 1. 72 g\u00fcnl\u00fck q\u0131sa f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 \u0130smay\u0131l xan Ziyadxanovun C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 siyas\u0259tini if\u015fa ed\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 il\u0259 yadda qal\u0131b; 2. Burax\u0131lmas\u0131 il\u0259 (iyun \u00e7evrili\u015fi) inqilab\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259tini v\u0259 yeni m\u00fcrt\u0259ce se\u00e7ki qanununun t\u0259tbiqini r\u0259smil\u0259\u015fdirib; III. H\u0259r ikisi inqilab d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn m\u0259hsulu olub, lakin m\u00fctl\u0259qiyy\u0259ti qane etm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ar t\u0259r\u0259find\u0259n vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l (q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259) burax\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n\"B) 1. Bol\u015fevikl\u0259rin hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 qurum; 2. Men\u015fevikl\u0259rin hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 qurum; III. H\u0259r ikisi I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 i\u015ftirak etdi.\",\n\"C) 1. Yaln\u0131z f\u0259hl\u0259l\u0259rin s\u0259s verdiyi qurum; 2. Yaln\u0131z k\u0259ndlil\u0259rin s\u0259s verdiyi qurum; III. H\u0259r ikisi Az\u0259rbaycanda yarad\u0131ld\u0131.\",\n\"D) 1. \\\"M\u00fcsavat\\\"\u0131n s\u0259drlik etdiyi qurum; 2. \\\"\u0130ttihad\\\"\u0131n s\u0259drlik etdiyi qurum; III. H\u0259r ikisind\u0259 qad\u0131nlar yox idi.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: I Duma 72 g\u00fcn sonra burax\u0131ld\u0131 (\u0130. Ziyadxanovun \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 burada idi) (1). II Duma is\u0259 1907-ci ilin iyununda burax\u0131ld\u0131 (iyun \u00e7evrili\u015fi, inqilab bitdi, qanun d\u0259yi\u015fdi) (2). H\u0259r ikisi (III) \u00e7ar\u0131 qane etm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn erk\u0259n qovuldu.\"\n},\n{\n\"q\": \"50. Siyasi-tarixi x\u00fclas\u0259 (DoK 4): I Rus inqilab\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (1905-1907) \u00e7arizmin *bir t\u0259r\u0259fd\u0259n* \\\"Manifest\\\" ver\u0259r\u0259k azadl\u0131qlar v\u0259d etm\u0259si, *dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n* is\u0259 qubernatorlar (M. Naka\u015fidze v\u0259 s.) vasit\u0259sil\u0259 \\\"erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman\\\" q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 t\u00f6r\u0259tm\u0259si v\u0259 h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t elan etm\u0259si m\u00fctl\u0259qiyy\u0259tin hans\u0131 real simas\u0131n\u0131 (siyas\u0259tini) if\u015fa edirdi?\",\n\"options\": [\n\"A) \u00c7arizmin q\u0131r\u011f\u0131nlardan d\u0259rhal sonra b\u00fct\u00fcn C\u0259nubi Qafqaz xalqlar\u0131na m\u00fcst\u0259qillik verm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131.\",\n\"B) M\u00fctl\u0259qiyy\u0259tin verdiyi h\u00fcquqlar\u0131n sad\u0259c\u0259 formal (aldad\u0131c\u0131) oldu\u011funu; \u0259slind\u0259 is\u0259 inqilab\u0131 bo\u011fmaq, diqq\u0259ti yay\u0131nd\u0131rmaq v\u0259 \\\"par\u00e7ala, h\u00f6kmranl\u0131q et\\\" prinsipi il\u0259 \u00f6z m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 (i\u015f\u011fal\u00e7\u0131) rejimini qoruyub saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n iyr\u0259nc (qanl\u0131) terror metodlar\u0131ndan bel\u0259 \u00e7\u0259kinm\u0259diyini.\",\n\"C) \u00c7arizmin yaln\u0131z Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259r\u0259k erm\u0259nil\u0259ri s\u00fcrg\u00fcn etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131.\",\n\"D) \u00c7ar\u0131n d\u0259rhal hakimiyy\u0259ti Az\u0259rbaycan milli burjuaziyas\u0131na verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn plan qurdu\u011funu.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn C\u0259nubi Qafqazda iqtisadi vergil\u0259ri l\u0259\u011fv edib kommunizmi qurdu\u011funu.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: \u00c7arizm manifestl\u0259 (17 oktyabr) azadl\u0131q v\u0259d ets\u0259 d\u0259, \u0259slind\u0259 inqilab\u0131 bo\u011fmaq, xalqlar\u0131 bir-birin\u0259 q\u0131rd\u0131rmaq (\\\"par\u00e7ala v\u0259 h\u00f6km s\u00fcr\\\") \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259nil\u0259ri silahland\u0131r\u0131r, q\u0131r\u011f\u0131nlara r\u0259vac verirdi. Bu is\u0259 onun z\u00fclmkar, m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i simas\u0131n\u0131 (formal v\u0259dl\u0259r verib, arxada qan t\u00f6kd\u00fcy\u00fcn\u00fc) b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131lpaql\u0131\u011f\u0131 il\u0259 if\u015fa edirdi.\"\n}\n];\n\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        \n        \/\/ B\u00fct\u00fcn r\u0259ng klasslar\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259yirik\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered', 'correct-ans', 'wrong-ans');\n        \n        if (isFinished) {\n            \/\/ \u0130MTAHAN B\u0130TD\u0130KD\u018fN SONRAK\u0130 M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('correct-ans'); \/\/ D\u00fczl\u0259r ya\u015f\u0131l\n            } else {\n                btn.classList.add('wrong-ans'); \/\/ S\u0259hvl\u0259r v\u0259 bo\u015f burax\u0131lanlar q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        } else {\n            \/\/ \u0130MTAHAN GED\u018fN ZAMAN M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered'); \/\/ H\u0259r hans\u0131 cavab se\u00e7ilibs\u0259 ya\u015f\u0131l\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed'); \/\/ Bax\u0131l\u0131b amma se\u00e7ilm\u0259yibs\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active'); \/\/ Haz\u0131rda bax\u0131lan sual\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 ha\u015fiy\u0259\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    \/\/ \u0130mtahan bit\u0259n kimi \u015fkalan\u0131 d\u00fcz\/s\u0259hv\u0259 g\u00f6r\u0259 r\u0259ngl\u0259yirik\n    updateScaleColors(); \n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    \/\/ N\u0259tic\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 3 saniy\u0259 sonra ilk suala qay\u0131d\u0131r\u0131q\n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. \u2190 Geri \u0130r\u0259li \u2192 N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin. WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-645","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/645","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=645"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/645\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":646,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/645\/revisions\/646"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=645"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}