{"id":635,"date":"2026-06-13T12:23:05","date_gmt":"2026-06-13T12:23:05","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=635"},"modified":"2026-06-13T12:23:05","modified_gmt":"2026-06-13T12:23:05","slug":"mill%c9%99tin-formalasmasi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=635","title":{"rendered":"Mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">\u2190 Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li \u2192<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"bottom-banners\">\n    <a href=\"https:\/\/wa.me\/994559339283?text=Salam,%2030%20%C9%99d%C9%99d%20premium%20s%C4%B1naq%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"action-banner premium-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n\n    <a href=\"BURAYA_QURUP_LINKINI_YAZIN\" target=\"_blank\" class=\"action-banner group-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;\n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n    }\n\n    \/* --- Dinamik Banner Stili --- *\/\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- Banner Stili Sonu --- *\/\n\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili --- *\/\n    .bottom-banners {\n        max-width: 800px;\n        margin: 1rem auto 2rem auto;\n        display: flex;\n        flex-direction: column;\n        gap: 15px;\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n    }\n\n    .action-banner {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        background: #25D366;\n        color: #ffffff;\n        text-decoration: none;\n        padding: 15px 24px;\n        border-radius: 16px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 16px;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(37, 211, 102, 0.3);\n        transition: all 0.3s ease;\n    }\n\n    .action-banner:hover {\n        transform: translateY(-3px);\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(37, 211, 102, 0.4);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .group-banner {\n        background: #128C7E;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(18, 140, 126, 0.3);\n    }\n\n    .group-banner:hover {\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(18, 140, 126, 0.4);\n    }\n\n    .banner-icon {\n        margin-right: 15px;\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .action-banner {\n            font-size: 14px;\n            padding: 12px 16px;\n        }\n        .banner-icon {\n            margin-right: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili Sonu --- *\/\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto;\n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.correct-ans { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.wrong-ans { background: var(--skipped); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n    \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n    \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n    \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n    \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n    \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\n\n\nconst quizData = [\n{\n\"q\": \"1. \u00c7arizmin \u015eimali Az\u0259rbaycanda h\u0259yata ke\u00e7irdiyi assimilyasiya v\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 idar\u0259\u00e7iliyi siyas\u0259tinin m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259l\u0259rinin ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 tamamlay\u0131n: D\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyinin yaln\u0131z rus dilind\u0259 apar\u0131lmas\u0131 \u2794 Yerli \u0259halinin dilinin h\u0259tta ikinci dil kimi i\u015fl\u0259dilm\u0259sin\u0259 imkan verilm\u0259m\u0259si \u2794 Xalqa tarixi kimliyini unutdurmaq c\u0259hdl\u0259ri \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) R\u0259smi s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin \u015f\u00fcurlu \u015f\u0259kild\u0259 \\\"m\u00fcs\u0259lman\\\" v\u0259 \\\"tatar\\\" adland\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n\"B) B\u00fct\u00fcn yerli \u0259halinin zorla xristianla\u015fd\u0131r\u0131laraq kils\u0259y\u0259 tabe edilm\u0259si.\",\n\"C) C\u0259nubi Qafqazda yerli dill\u0259rin d\u00f6vl\u0259t dili elan edilm\u0259si.\",\n\"D) Zaqatala dair\u0259sind\u0259 ingiloylar\u0131n ali m\u00fcs\u0259lman silkin\u0259 daxil edilm\u0259si.\",\n\"E) Milli burjuaziyan\u0131n imperiya r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 daxil edilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, \u00e7ar Rusiya yerli \u0259halinin dilini inkar edir, idar\u0259\u00e7iliyi rus dilind\u0259 apar\u0131r v\u0259 xalqa tarixi kimliyini unutdurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259smi s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 \\\"m\u00fcs\u0259lman\\\" v\u0259 \\\"tatar\\\" adland\u0131r\u0131rd\u0131. Bu, vahid assimilyasiya z\u0259ncirinin h\u0259lq\u0259l\u0259ridir.\"\n},\n{\n\"q\": \"2. \u015eimali Az\u0259rbaycanda mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131 prosesinin dig\u0259r d\u00fcnya xalqlar\u0131ndan f\u0259rql\u0259n\u0259n spesifik (\u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus) c\u0259h\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 c\u0259dv\u0259ld\u0259ki uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n: \u018frazi amili, Siyasi-h\u00fcquqi amil, \u0130nzibati amil. a. \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n par\u00e7alanaraq m\u00fcxt\u0259lif quberniyalara daxil edilm\u0259si b. Az\u0259rbaycan\u0131n iki yer\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn pozulmas\u0131 c. \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n Rusiyan\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si\",\n\"options\": [\n\"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n\"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n\"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n\"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n\"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131n\u0131n 3 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus c\u0259h\u0259ti verilib: 1. \u018frazi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn pozulmas\u0131 (iki yer\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259) (1-b); 2. Rusiyan\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si (siyasi as\u0131l\u0131l\u0131q) (2-c); 3. \u015eimal\u0131n m\u00fcxt\u0259lif quberniyalara daxil edil\u0259r\u0259k par\u00e7alanmas\u0131 (inzibati amil) (3-a).\"\n},\n{\n\"q\": \"3. XIX y\u00fczilliyin ikinci yar\u0131s\u0131nda \u015eimali Az\u0259rbaycanda ged\u0259n iqtisadi v\u0259 sosial d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sind\u0259 hans\u0131 m\u00fclahiz\u0259 yanl\u0131\u015fd\u0131r?\",\n\"options\": [\n\"A) S\u0259b\u0259b: Kapitalizmin s\u0259naye v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda inki\u015faf\u0131. N\u0259tic\u0259: Burjuaziya v\u0259 f\u0259hl\u0259 sosial t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rinin yaranmas\u0131.\",\n\"B) S\u0259b\u0259b: \u00c7arizmin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 siyas\u0259ti v\u0259 ilkin kapital y\u0131\u011f\u0131m\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rinin m\u0259hdudlu\u011fu. N\u0259tic\u0259: \u015eimali Az\u0259rbaycanda milli burjuaziyan\u0131n inki\u015faf\u0131na v\u0259 m\u00f6hk\u0259m yer tutmas\u0131na mane\u0259l\u0259rin yaranmas\u0131.\",\n\"C) S\u0259b\u0259b: \u00d6lk\u0259nin ayr\u0131-ayr\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259ri aras\u0131nda iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259rin g\u00fccl\u0259nm\u0259si. N\u0259tic\u0259: Az\u0259rbaycan milli dilinin inki\u015faf\u0131na \u015f\u0259rait yaranmas\u0131.\",\n\"D) S\u0259b\u0259b: \u0130qtisadi h\u0259yat birliyi, dil v\u0259 \u0259razi \u00fcmumiliyinin yaranmas\u0131. N\u0259tic\u0259: Sabit tarixi birlik kimi Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmas\u0131.\",\n\"E) S\u0259b\u0259b: K\u0259ndl\u0259rd\u0259 feodal qal\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu. N\u0259tic\u0259: Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin formala\u015fmas\u0131 prosesinin tamamil\u0259 dayanmas\u0131 v\u0259 l\u0259\u011fv edilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 4,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, k\u0259ndl\u0259rd\u0259 feodal qal\u0131qlar\u0131n\u0131n qalmas\u0131na, \u00e7arizmin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 siyas\u0259tin\u0259 baxmayaraq, \u015eimali Az\u0259rbaycanda burjuaziyan\u0131n t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc (v\u0259 mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131) prosesi gedirdi. Proses dayanmam\u0131\u015fd\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"4. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcqayis\u0259 edin: M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259ti olan xalqlarda mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131 v\u0259 M\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 olan \u015eimali Az\u0259rbaycanda mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131 (III. K\u0259si\u015fm\u0259)\",\n\"options\": [\n\"A) 1. D\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259nziml\u0259nir v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 apar\u0131l\u0131rd\u0131; 2. Bu a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259td\u0259 prosesin m\u00fch\u0259rriki kimi milli burjuaziya v\u0259 b\u00fct\u00fcn q\u00fcvv\u0259sini s\u0259rf ed\u0259n maarifp\u0259rv\u0259r ziyal\u0131lar f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi; III. H\u0259r iki halda iqtisadi, \u0259razi, dil v\u0259 psixoloji birlik z\u0259minind\u0259 insanlar\u0131n sabit, tarixi birliyi (mill\u0259t) t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tap\u0131rd\u0131.\",\n\"B) 1. Yaln\u0131z kils\u0259nin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 ba\u015f verirdi; 2. Yaln\u0131z islam din xadiml\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131l\u0131rd\u0131; III. H\u0259r ikisind\u0259 prosesi m\u00fctl\u0259qiyy\u0259t idar\u0259 edirdi.\",\n\"C) 1. Dil birliyi t\u0259l\u0259b olunmurdu; 2. \u0130qtisadi birlik t\u0259l\u0259b olunmurdu; III. H\u0259r ikisi qeyri-sabit birlik idi.\",\n\"D) 1. Kapitalizm\u0259 ke\u00e7id etm\u0259d\u0259n ba\u015f verirdi; 2. S\u0259naye inqilab\u0131 olmadan ba\u015f verirdi; III. H\u0259r ikisi feodalizmin m\u0259hsulu idi.\",\n\"E) 1. Q\u0259zetl\u0259r rol oynam\u0131rd\u0131; 2. Ziyal\u0131lar proses\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131; III. H\u0259r ikisind\u0259 f\u0259hl\u0259 sinfi l\u0259\u011fv edilirdi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u00fcst\u0259qil xalqlarda mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131n\u0131 d\u00f6vl\u0259t t\u0259nziml\u0259yir. Az\u0259rbaycanda d\u00f6vl\u0259t olmad\u0131\u011f\u0131 (m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 oldu\u011fu) \u00fc\u00e7\u00fcn bu y\u00fck\u00fc burjuaziya v\u0259 ziyal\u0131lar \u00e7\u0259kirdi. H\u0259r iki halda mill\u0259t eyni fundamental qanunauy\u011funluqlar (iqtisadiyyat, dil, \u0259razi birliyi) z\u0259minind\u0259 yaran\u0131r.\"\n},\n{\n\"q\": \"5. Hadis\u0259l\u0259rin inki\u015faf xronologiyas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: 1. Zaqatala dair\u0259sind\u0259 ingiloylar\u0131n v\u0259 mu\u011fallar\u0131n silahl\u0131 \u00fcsyana qalxmas\u0131 2. H.Z\u0259rdabi t\u0259r\u0259find\u0259n \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zetinin n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flamas\u0131 3. M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n milli ideyan\u0131n siyasi doktrina \u015f\u0259klin\u0259 sal\u0131nmas\u0131 4. Milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n h\u0259d\u0259fl\u0259rinin d\u0259yi\u015f\u0259r\u0259k siyasi m\u00fcst\u0259qillik t\u0259l\u0259bin\u0259 ke\u00e7m\u0259si\",\n\"options\": [\n\"A) 1, 2, 4, 3\",\n\"B) 2, 1, 3, 4\",\n\"C) 1, 4, 2, 3\",\n\"D) 2, 3, 1, 4\",\n\"E) 1, 3, 4, 2\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: Zaqatala \u00fcsyan\u0131 - 1863 (1). \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zetinin n\u0259\u015fri v\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131n birinci (m\u0259d\u0259ni) m\u0259rh\u0259l\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131 - 1875 (2). N\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131n siyasi m\u00fcst\u0259qillik t\u0259l\u0259bin\u0259 ke\u00e7m\u0259si (XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259ri) (4). M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin \\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq, m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\\\" ideyas\u0131n\u0131 siyasi doktrina etm\u0259si (XX \u0259sr milli h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n sonrak\u0131 yetkin m\u0259rh\u0259l\u0259si) (3). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1, 2, 4, 3.\"\n},\n{\n\"q\": \"6. \u00c7oxs\u00fctunlu uy\u011funluq (Tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n milli h\u0259r\u0259katdak\u0131 rolu): 1. H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi 2. \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259 3. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259. a. Milli m\u0259tbuat\u0131 yaratmaqla \u0259d\u0259bi dili xalq dan\u0131\u015f\u0131q dilin\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131ran v\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131n birinci m\u0259rh\u0259l\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyanlardan biri b. Xalq\u0131 siyasi m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan \\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq v\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\\\" ideyas\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131ran (haz\u0131rlayan) \u015f\u0259xsiyy\u0259t c. \u00dcmummilli ideyan\u0131 siyasi doktrina (konsepsiya) \u015f\u0259klind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n xadim\",\n\"options\": [\n\"A) 1-a, 2-b, 3-c\",\n\"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n\"C) 1-a, 2-c, 3-b\",\n\"D) 1-c, 2-b, 3-a\",\n\"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: Z\u0259rdabi - m\u0259tbuat v\u0259 dilin xalqla\u015fmas\u0131 (1-a). Huseynzad\u0259 - ideyan\u0131n (T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq...) m\u00fc\u0259llifi\/haz\u0131rlayan\u0131 (2-b). R\u0259sulzad\u0259 - onu siyasi doktrinaya \u00e7evir\u0259n (3-c).\"\n},\n{\n\"q\": \"7. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r: XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda milli \u015f\u00fcurun v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin inki\u015faf\u0131na m\u00fch\u00fcm t\u0259kan ver\u0259n M.F.Axundzad\u0259 v\u0259 H.Z\u0259rdabinin f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259ki fundamental ortaq c\u0259h\u0259t n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r ikisinin silahl\u0131 inqilab yolu il\u0259 d\u0259rhal m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t qurmaq ist\u0259yind\u0259 olmas\u0131.\",\n\"B) H\u0259r ikisinin C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131 Qacarlardan ay\u0131raraq Rusiya imperiyas\u0131na qatma\u011f\u0131 t\u0259bli\u011f etm\u0259si.\",\n\"C) \u00d6z \u0259s\u0259rl\u0259ri v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri (m\u0259tbuat) il\u0259 \u0259d\u0259bi dill\u0259 xalq dan\u0131\u015f\u0131q dilini yax\u0131nla\u015fd\u0131raraq milli dilin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcn\u00fcn ilk m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 g\u00fccl\u00fc t\u0259kan verm\u0259l\u0259ri.\",\n\"D) H\u0259r ikisinin Zaqatala \u00fcsyan\u0131na birba\u015fa r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259si.\",\n\"E) Mill\u0259tin yaranmas\u0131nda iqtisadi v\u0259 \u0259razi birliyini tamamil\u0259 inkar ed\u0259r\u0259k yaln\u0131z dini birliyi \u0259sas g\u00f6t\u00fcrm\u0259l\u0259ri.\"\n],\n\"correct\": 2,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 ayd\u0131n g\u00f6st\u0259rilir ki, M.F.Axundzad\u0259nin \u0259s\u0259rl\u0259ri v\u0259 H.Z\u0259rdabinin m\u0259tbuat\u0131 yaratmas\u0131 \u0259d\u0259bi dili xalq dan\u0131\u015f\u0131q dilin\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131rd\u0131, bu is\u0259 mill\u0259tin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcn\u00fcn ilk m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 milli dilin inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259kan verdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"8. M\u0259ntiqi z\u0259nciri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: H\u0259r\u0259kat\u0131n birinci m\u0259rh\u0259l\u0259si (1875-1904) \u2794 Ziyal\u0131lar\u0131n milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rki oyatmaq v\u0259 dili inki\u015faf etdirm\u0259k v\u0259zif\u0259sini u\u011furla h\u0259ll etm\u0259si \u2794 N\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 xalq\u0131 milli m\u00fcst\u0259qillik v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qald\u0131rmaq z\u0259rur\u0259ti \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) \u00dcmummilli ideyan\u0131n (\\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq v\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\\\") meydana g\u0259lm\u0259si v\u0259 onun siyasi doktrina kimi formala\u015fmas\u0131.\",\n\"B) \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zetinin f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131 v\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131n m\u0259d\u0259ni t\u0259m\u0259ll\u0259rinin at\u0131lmas\u0131.\",\n\"C) B\u00fct\u00fcn ziyal\u0131lar\u0131n Rusiyaya sadiq qalaraq siyasi m\u00fcbariz\u0259d\u0259n k\u00f6n\u00fcll\u00fc imtina etm\u0259si.\",\n\"D) \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n quberniyalara b\u00f6l\u00fcnm\u0259si siyas\u0259tinin l\u0259\u011fv edilm\u0259si.\",\n\"E) Erm\u0259nil\u0259rin C\u0259nubi Qafqazdan k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: Ziyal\u0131lar 1875-1904-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 (I m\u0259rh\u0259l\u0259) m\u0259d\u0259ni oyan\u0131\u015f (dil, kimlik) m\u0259s\u0259l\u0259sini h\u0259ll etdil\u0259r. Sonra (II m\u0259rh\u0259l\u0259) siyasi m\u00fcbariz\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmummilli ideyaya ehtiyac yarand\u0131 v\u0259 \\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq, m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\\\" ideyas\u0131 siyasi doktrinaya \u00e7evrildi.\"\n},\n{\n\"q\": \"9. C\u0259dv\u0259l \/ M\u0259tn t\u0259hlili (DoK 4): M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunan \u201cRus istilas\u0131n\u0131n xeyri bu oldu ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6zl\u0259rini ictimai bir v\u00fccud, x\u00fcsusi m\u0259d\u0259niyy\u0259t toxumlar\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan bir c\u0259miyy\u0259t, y\u0259ni ruslardan ayr\u0131 bir mill\u0259t olduqlar\u0131n\u0131 hiss etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar\u201d fikrind\u0259 vur\u011fulanan \u0259sas tarixi-sosioloji paradiqma n\u0259dir?\",\n\"options\": [\n\"A) Rus istilas\u0131n\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 rusla\u015fd\u0131rma\u011fa nail olmas\u0131 v\u0259 milli kimliyi m\u0259hv etm\u0259si.\",\n\"B) D\u00fc\u015fm\u0259n v\u0259 f\u0259rqli bir m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259 (m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i il\u0259) qar\u015f\u0131la\u015fman\u0131n, \\\"\u00d6z\\\" v\u0259 \\\"\u00d6zg\u0259\\\" (Rus) f\u0259rqinin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259sinin Az\u0259rbaycan xalq\u0131nda milli f\u0259rqind\u0259liyi, \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rki v\u0259 mill\u0259t kimi formala\u015fman\u0131 (\u0259ks-reaksiya olaraq) s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259si.\",\n\"C) \u00c7arizmin q\u0259sd\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 m\u00fcst\u0259qil mill\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi ay\u0131rmas\u0131.\",\n\"D) Ruslar\u0131n C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 b\u00fct\u00f6v Az\u0259rbaycan\u0131n yaranmas\u0131.\",\n\"E) Mill\u0259tin yaln\u0131z dini m\u00fcst\u0259vid\u0259 yaranmas\u0131 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin unudulmas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: Sitatda paradoksal bir h\u0259qiq\u0259t vur\u011fulan\u0131r: Rus istilas\u0131 (f\u0259rqli, yad v\u0259 \u0259zici g\u00fcc) xalqa \\\"biz onlardan f\u0259rqliyik, biz ayr\u0131 bir c\u0259miyy\u0259t v\u0259 mill\u0259tik\\\" \u015f\u00fcurunu (milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rki) a\u015f\u0131lam\u0131\u015f oldu.\"\n},\n{\n\"q\": \"10. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (Zaqatala \u00fcsyan\u0131 - 1863): S\u0259b\u0259b: \u00c7ar h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n Zaqatala dair\u0259sind\u0259 ingiloylar v\u0259 mu\u011fallardan \u00f6z g\u0259lirl\u0259rinin on qat\u0131 h\u0259cmind\u0259 bird\u0259f\u0259lik v\u0259saitin t\u0259l\u0259b edilm\u0259si (ke\u015fk\u0259l sahibl\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131qdan azad olmaq b\u0259han\u0259si il\u0259). N\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) Bu q\u0259rar\u0131n ke\u015fk\u0259l sahibl\u0259rinin \u0259sas g\u0259lir m\u0259nb\u0259yini \u0259lind\u0259n almas\u0131 v\u0259 yerli \u0259halinin (carl\u0131lar\u0131n) k\u0259skin naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131na, n\u0259tic\u0259d\u0259 1863-c\u00fc ild\u0259 silahl\u0131 \u00fcsyana \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmas\u0131.\",\n\"B) B\u00fct\u00fcn mu\u011fallar\u0131n asanl\u0131qla pulu \u00f6d\u0259yib d\u0259rhal azad fermerl\u0259r\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\",\n\"C) Zaqatala dair\u0259sinin k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 G\u00fcrc\u00fcstana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si.\",\n\"D) Rus h\u00f6kum\u0259tinin qorxaraq Zaqataladan b\u00fct\u00fcn qo\u015funlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xarmas\u0131.\",\n\"E) \u018fhalinin k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 xristianl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul ed\u0259r\u0259k \u00fcsyandan vaz ke\u00e7m\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, G\u00fcrc\u00fcstanda k\u0259ndli islahat\u0131 (1863) q\u0259rar\u0131ndan sonra Zaqatalada h\u00f6kum\u0259t komissiyas\u0131 ingiloy v\u0259 mu\u011fallara ke\u015fk\u0259l sahibind\u0259n azad olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259lirl\u0259rinin 10 qat\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259yi t\u0259klif etdi. Bu is\u0259 torpaq\/ke\u015fk\u0259l sahibl\u0259rinin g\u0259lirini k\u0259sdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck naraz\u0131l\u0131\u011fa v\u0259 silahl\u0131 \u00fcsyana g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"11. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Sosial Sinifl\u0259r): Milli Burjuaziya v\u0259 F\u0259hl\u0259 t\u0259b\u0259q\u0259si (III. K\u0259si\u015fm\u0259)\",\n\"options\": [\n\"A) 1. M\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r\u0259 baxmayaraq, iqtisadi v\u0259 siyasi h\u0259yatda m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan, ziyal\u0131larla birg\u0259 mill\u0259tin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcn\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259n sinif; 2. S\u0259naye kapitalizminin inki\u015faf\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 burjuaziya il\u0259 paralel yaranan v\u0259 sosial-iqtisadi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynayan k\u00fctl\u0259vi sinif; III. H\u0259r iki t\u0259b\u0259q\u0259nin formala\u015fmas\u0131 XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda \u015eimali Az\u0259rbaycanda kapitalist m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin inki\u015faf\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si olub, mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131na z\u0259min yaratm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n\"B) 1. K\u0259ndl\u0259rd\u0259 feodal qal\u0131qlar\u0131n\u0131 qoruyub saxlay\u0131rd\u0131; 2. Yaln\u0131z ruslardan ibar\u0259t idi; III. H\u0259r ikisi mill\u0259tin yaranmas\u0131na qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131.\",\n\"C) 1. \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zetini qada\u011fan etmi\u015fdi; 2. Zaqatala \u00fcsyan\u0131n\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015fd\u0131; III. H\u0259r ikisi 1875-ci ild\u0259 m\u0259hv oldu.\",\n\"D) 1. Yaln\u0131z xristianla\u015fd\u0131rma siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fcd\u00fcrd\u00fc; 2. \u0130dar\u0259\u00e7iliyi yaln\u0131z rus dilind\u0259 apar\u0131rd\u0131; III. H\u0259r ikisi \u00e7arizmin sosial daya\u011f\u0131 idi.\",\n\"E) 1. T\u0259hkim\u00e7ilik h\u00fcququnu b\u0259rpa etm\u0259k ist\u0259yirdi; 2. Tiyul torpaqlar\u0131n\u0131 al\u0131rd\u0131; III. H\u0259r ikisi \\\"tatar\\\" adland\u0131r\u0131lmaqdan m\u0259mnun idi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: Burjuaziya v\u0259 f\u0259hl\u0259 sinfi XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda s\u0259naye kapitalizminin (islahatlar\u0131n) n\u0259tic\u0259sind\u0259 yarand\u0131 (III). Burjuaziya siyasi-iqtisadi yer tutma\u011fa v\u0259 milli \u015f\u00fcura d\u0259st\u0259k olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r (1), f\u0259hl\u0259 sinfi is\u0259 bu s\u0259naye inki\u015faf\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz i\u015f\u00e7i k\u00fctl\u0259si kimi formala\u015f\u0131rd\u0131 (2).\"\n},\n{\n\"q\": \"12. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 qurun: 1. \\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq, m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\\\" ideyas\u0131n\u0131n M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n siyasi doktrinaya \u00e7evrilm\u0259si 2. Milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n ziyal\u0131lar\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ilk (m\u0259d\u0259ni-maarif\u00e7i) m\u0259rh\u0259l\u0259sinin ba\u015flamas\u0131 3. \u015eimali Az\u0259rbaycanda yeni inzibati \u0259razi vahidi kimi Zaqatala dair\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131 4. \u00c7arizmin qeyri-m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil add\u0131mlar\u0131na v\u0259 ke\u015fk\u0259l sahibl\u0259rinin maraqlar\u0131n\u0131n tapdalanmas\u0131na qar\u015f\u0131 Zaqatalada silahl\u0131 \u00fcsyan\u0131n ba\u015f verm\u0259si\",\n\"options\": [\n\"A) 3, 4, 2, 1\",\n\"B) 4, 3, 2, 1\",\n\"C) 2, 3, 4, 1\",\n\"D) 3, 2, 4, 1\",\n\"E) 1, 2, 3, 4\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: Zaqatala dair\u0259si yarad\u0131ld\u0131 - 1860 (3). Zaqatala \u00fcsyan oldu - 1863 (4). H\u0259r\u0259kat\u0131n ilk m\u0259rh\u0259l\u0259si ba\u015flad\u0131 (\\\"\u018fkin\u00e7i\\\" il\u0259) - 1875 (2). \u0130deyan\u0131n siyasi doktrinaya \u00e7evrilm\u0259si - XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259ri, y\u0259ni ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259 (1). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 3, 4, 2, 1.\"\n},\n{\n\"q\": \"13. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r: Mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131 prosesind\u0259 \\\"Burjuaziya\\\" v\u0259 \\\"Ziyal\u0131lar\\\" t\u0259b\u0259q\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259ki ortaq milli missiya n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r ikisinin \u0259sas m\u0259qs\u0259dinin Az\u0259rbaycan dilini \u0259r\u0259b dili il\u0259 \u0259v\u0259z etm\u0259k olmas\u0131.\",\n\"B) D\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi olmayan (m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259) bir \u015f\u0259raitd\u0259, mill\u0259tin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc, m\u0259d\u0259ni inki\u015faf\u0131 v\u0259 milli \u015f\u00fcurun oyanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn q\u00fcvv\u0259 v\u0259 v\u0259saitl\u0259rini s\u0259rf ed\u0259r\u0259k, yox olan milli d\u00f6vl\u0259tin funksiyas\u0131n\u0131 qism\u0259n \u00f6z \u00fcz\u0259rl\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259l\u0259ri.\",\n\"C) H\u0259r ikisinin m\u0259rk\u0259zi Rusiya quberniyalar\u0131na k\u00f6\u00e7\u0259r\u0259k orada assimilyasiya olma\u011f\u0131 t\u0259bli\u011f etm\u0259si.\",\n\"D) H\u0259r ikisinin f\u0259hl\u0259 sinfin\u0259 qar\u015f\u0131 qanl\u0131 silahl\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259si.\",\n\"E) H\u0259r ikisinin Zaqatala dair\u0259sind\u0259 xristianla\u015fd\u0131rma siyas\u0259tini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259 qeyd edir ki, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259ti olanlarda bu prosesi d\u00f6vl\u0259t t\u0259nziml\u0259yir. M\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 Az\u0259rbaycanda is\u0259 bu i\u015f\u0259 milli burjuaziya v\u0259 b\u00fct\u00fcn q\u00fcvv\u0259sini s\u0259rf ed\u0259n maarifp\u0259rv\u0259r ziyal\u0131lar ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"14. C\u0259dv\u0259l tipli m\u0259ntiq sual\u0131: XIX y\u00fczilliyin 2-ci yar\u0131s\u0131nda \\\"Az\u0259rbaycan mill\u0259ti\\\"nin formala\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcbut ed\u0259n (t\u0259sdiql\u0259y\u0259n) amill\u0259r s\u0131ras\u0131na hans\u0131 daxil edil\u0259 bilm\u0259z?\",\n\"options\": [\n\"A) C\u0259miyy\u0259tin t\u0259rkibind\u0259 kapitalizm\u0259 m\u0259xsus yeni burjuaziya v\u0259 f\u0259hl\u0259 t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rinin yaranmas\u0131.\",\n\"B) \u00d6lk\u0259nin ayr\u0131-ayr\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259ri aras\u0131nda iqtisadi (bazar) v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259rin g\u00fccl\u0259nm\u0259si.\",\n\"C) Ziyal\u0131lar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259d\u0259bi dill\u0259 xalq dan\u0131\u015f\u0131q dilinin yax\u0131nla\u015fmas\u0131, milli dilin inki\u015faf\u0131.\",\n\"D) Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n v\u0259rdi\u015fl\u0259rind\u0259, \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259tind\u0259 \u0259ks olunan psixoloji birliyin yaranmas\u0131.\",\n\"E) \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n qon\u015fu xristian d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131laraq tam m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etm\u0259si v\u0259 milli \u015f\u00fcurun tamamil\u0259 rus dilin\u0259 ke\u00e7m\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 4,\n\"exp\": \"\u0130zah: Mill\u0259tin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc amill\u0259rin\u0259 iqtisadi h\u0259yat birliyi, dil inki\u015faf\u0131, m\u0259d\u0259ni-psixoloji birlik, yeni sinifl\u0259rin yaranmas\u0131 daxildir. Amma Az\u0259rbaycan\u0131n xristian d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 qat\u0131l\u0131b rus dilin\u0259 ke\u00e7\u0259r\u0259k m\u00fcst\u0259qil olmas\u0131 (E variant\u0131) tarixi ger\u00e7\u0259kliy\u0259 v\u0259 m\u0259nb\u0259y\u0259 tamamil\u0259 ziddir.\"\n},\n{\n\"q\": \"15. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 qanunauy\u011funlu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: S\u0259b\u0259b: Milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 (XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259ri) xalq\u0131 milli m\u00fcst\u0259qillik v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qald\u0131rmaq t\u0259l\u0259binin (ehtiyac\u0131n\u0131n) yaranmas\u0131. N\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r\u0259kat\u0131n l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k m\u0259d\u0259ni-maarif i\u015fl\u0259ri il\u0259 m\u0259hdudla\u015fmas\u0131.\",\n\"B) \\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq v\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\\\" kimi \u00fcmummilli ideyan\u0131n ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n siyasi doktrinaya \u00e7evrilm\u0259si.\",\n\"C) B\u00fct\u00fcn f\u0259hl\u0259l\u0259rin d\u0259rhal fabrikl\u0259ri t\u0259rk ed\u0259r\u0259k k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na qay\u0131tmas\u0131.\",\n\"D) M.F.Axundzad\u0259nin ilk q\u0259zeti ba\u011flamas\u0131.\",\n\"E) \u00c7arizmin qorxuya d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k \u015eimali Az\u0259rbaycana muxtariyy\u0259t verm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: 1875-1904 (I m\u0259rh\u0259l\u0259) m\u0259d\u0259ni oyan\u0131\u015f idi. Ondan sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259 (II m\u0259rh\u0259l\u0259) siyasi m\u00fcst\u0259qillik h\u0259d\u0259fl\u0259yirdi v\u0259 bu h\u0259d\u0259f \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck bir \u00fcmummilli ideya laz\u0131m idi. Bu ehtiyac\u0131 \\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq, m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\\\" doktrinas\u0131 \u00f6d\u0259di.\"\n},\n{\n\"q\": \"16. Bloksxemd\u0259ki ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 tamamlay\u0131n: 1863-c\u00fc il G\u00fcrc\u00fcstanda k\u0259ndli islahat\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si q\u0259rar\u0131 \u2794 \u00c7ar h\u00f6kum\u0259tinin Zaqatalada da b\u0259nz\u0259r f\u0259aliyy\u0259t planla\u015fd\u0131rmas\u0131 \u2794 H\u00f6kum\u0259t komissiyas\u0131n\u0131n ingiloy v\u0259 mu\u011fallara 10 qat \u00f6d\u0259m\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda azadl\u0131q t\u0259klif etm\u0259si \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) Torpaq (ke\u015fk\u0259l) sahibl\u0259rinin m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin bu q\u0259rardan sevin\u0259r\u0259k torpaqlar\u0131n\u0131 d\u00f6vl\u0259t\u0259 ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131.\",\n\"B) Torpaq sahibl\u0259rinin g\u0259lir m\u0259nb\u0259yind\u0259n m\u0259hrum edilm\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda qald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn carl\u0131lar\u0131n k\u0259skin naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 silahl\u0131 \u00fcsyan\u0131.\",\n\"C) Zaqatala dair\u0259sinin l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k d\u0259rhal Bak\u0131 quberniyas\u0131na qat\u0131lmas\u0131.\",\n\"D) \u0130ngiloylar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131na m\u00fchacir\u0259t etm\u0259si.\",\n\"E) Zaqatalada yaln\u0131z pamb\u0131q \u0259kilm\u0259si bar\u0259d\u0259 f\u0259rman\u0131n verilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: Komissiyan\u0131n bu q\u0259rar\u0131 (10 qat \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259 azad olunma) ke\u015fk\u0259l sahibl\u0259rini g\u0259lirsiz qoyurdu. Bu iqtisadi v\u0259 sosial z\u0259rb\u0259 carl\u0131lar\u0131n naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131na v\u0259 1863-c\u00fc il Zaqatala silahl\u0131 \u00fcsyan\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.\"\n},\n{\n\"q\": \"17. Uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin (Tarixi hadis\u0259l\u0259r v\u0259 onlar\u0131n xarakteristikas\u0131): 1. Milli oyan\u0131\u015f\u0131n I m\u0259rh\u0259l\u0259si (1875-1904) 2. Milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n II m\u0259rh\u0259l\u0259si 3. 1863-c\u00fc il Zaqatala \u00fcsyan\u0131. a. \u00c7arizmin qeyri-m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil aqrar islahatlar\u0131na v\u0259 yerli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri m\u0259hv etm\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 silahl\u0131 m\u00fcqavim\u0259t b. Ziyal\u0131lar\u0131n milli kimliyi, dili inki\u015faf etdirm\u0259k v\u0259 m\u0259d\u0259ni oyan\u0131\u015f\u0131 t\u0259min etm\u0259k missiyas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259si c. Xalq\u0131 birba\u015fa milli m\u00fcst\u0259qillik v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik (siyasi) u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015fkilatlanma d\u00f6vr\u00fc\",\n\"options\": [\n\"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n\"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n\"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n\"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n\"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: 1-ci m\u0259rh\u0259l\u0259 (1875-1904) m\u0259d\u0259ni-kimlik oyan\u0131\u015f\u0131 (b), 2-ci m\u0259rh\u0259l\u0259 siyasi-d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik m\u00fcbariz\u0259si (c), Zaqatala \u00fcsyan\u0131 is\u0259 aqrar siyas\u0259t\u0259 silahl\u0131 etiraz idi (a).\"\n},\n{\n\"q\": \"18. X\u0259rit\u0259\/M\u0259kan m\u0259ntiqi: \u00c7ar Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n 1860-c\u0131 ild\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda yarad\u0131lm\u0131\u015f inzibati \u0259razi vahidi hans\u0131 idi ki, 1863-c\u00fc ild\u0259 orada ruslar\u0131n xristianla\u015fd\u0131rma v\u0259 aqrar siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 g\u00fccl\u00fc \u00fcsyan ba\u015f verdi?\",\n\"options\": [\n\"A) \u015eamax\u0131 quberniyas\u0131\",\n\"B) Yelizavetpol quberniyas\u0131\",\n\"C) Zaqatala dair\u0259si\",\n\"D) D\u0259rb\u0259nd quberniyas\u0131\",\n\"E) X\u0259z\u0259r vilay\u0259ti\"\n],\n\"correct\": 2,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 x\u00fcsusi olaraq vur\u011fulan\u0131r ki, Zaqatala dair\u0259si 1860-c\u0131 ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f inzibati vahid idi v\u0259 1863-c\u00fc ild\u0259 burada g\u00fccl\u00fc silahl\u0131 \u00fcsyan ba\u015f verdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"19. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r: XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda Az\u0259rbaycanda mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131nda \\\"\u018frazi\\\" v\u0259 \\\"\u0130qtisadiyyat\\\" amill\u0259rinin ox\u015far tarixi t\u0259siri (funksiyas\u0131) n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r ikisi mill\u0259tin par\u00e7alanaraq l\u0259\u011fv edilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edirdi.\",\n\"B) \u018frazi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn pozulmas\u0131 prosesi \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirs\u0259 d\u0259, inki\u015faf ed\u0259n vahid iqtisadi (bazar) \u0259laq\u0259l\u0259ri ayr\u0131-ayr\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259ri bir-birin\u0259 ba\u011flayaraq (v\u0259 dili inki\u015faf etdir\u0259r\u0259k) Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn fundamental madd\u0131-co\u011frafi z\u0259min yarad\u0131rd\u0131.\",\n\"C) H\u0259r iki amil yaln\u0131z rus dilinin d\u00f6vl\u0259t dili olmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131rd\u0131.\",\n\"D) H\u0259r ikisi mill\u0259ti d\u0259rhal q\u0259bil\u0259 qurulu\u015funa qaytard\u0131.\",\n\"E) H\u0259r iki amil yaln\u0131z k\u00f6\u00e7\u0259ri maldarl\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olma\u011f\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirirdi.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: Mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadi h\u0259yat birliyi v\u0259 \u0259razi laz\u0131md\u0131r. \u018frazi b\u00f6l\u00fcnm\u0259si mane\u0259 olsa da, yaranan iqtisadi birlik b\u00f6lg\u0259l\u0259ri birl\u0259\u015fdirir, dili inki\u015faf etdirir v\u0259 mill\u0259tin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcn\u0259 real (maddi) z\u0259min yarad\u0131rd\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"20. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Ideoloqlar): \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259 v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 (III. K\u0259si\u015fm\u0259)\",\n\"options\": [\n\"A) 1. \\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq v\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\\\" milli ideyas\u0131n\u0131 (f\u0259ls\u0259f\u0259sini) haz\u0131rlayan m\u00fct\u0259f\u0259kkir; 2. Bu ideyan\u0131 siyasi doktrina (partiya platformas\u0131, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik h\u0259d\u0259fi) \u015f\u0259klin\u0259 salan v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n xadim; III. H\u0259r ikisi XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n ikinci (siyasi) m\u0259rh\u0259l\u0259sinin \u0259sas ideoloqlar\u0131 v\u0259 apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ridir.\",\n\"B) 1. \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zetini n\u0259\u015fr etmi\u015fdir; 2. Zaqatala \u00fcsyan\u0131na ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015fdir; III. H\u0259r ikisi feodal sinfin\u0259 m\u0259xsus idi.\",\n\"C) 1. Dilin yaln\u0131z \u0259r\u0259bc\u0259 qalmas\u0131n\u0131 ist\u0259yirdi; 2. Rusla\u015fd\u0131rman\u0131 t\u0259bli\u011f edirdi; III. H\u0259r ikisi \u00e7ar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fckafatland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\",\n\"D) 1. Burjuaziyan\u0131n l\u0259\u011fvini t\u0259l\u0259b edirdi; 2. F\u0259hl\u0259 sinfini kils\u0259y\u0259 tabe edirdi; III. H\u0259r ikisi iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259ri inkar edirdi.\",\n\"E) 1. Yaln\u0131z k\u0259ndlil\u0259r\u0259 xidm\u0259t edirdi; 2. Yaln\u0131z qol\u00e7omaqlara xidm\u0259t edirdi; III. H\u0259r ikisi torpaqlar\u0131n m\u00fcsadir\u0259sini ist\u0259yirdi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \u018f.H\u00fcseynzad\u0259 \u00fc\u00e7l\u00fc (T\u00fcrk, \u0130slam, M\u00fcasir) ideyan\u0131 haz\u0131rlad\u0131 (1). M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 is\u0259 onu siyasi doktrina etdi (2). H\u0259r ikisi (III) milli h\u0259r\u0259kat\u0131n siyasi m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 xalq\u0131 m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 aparan milli h\u0259r\u0259kat r\u0259hb\u0259rl\u0259ridir.\"\n},\n{\n\"q\": \"21. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 z\u0259ncirini tap\u0131n: S\u0259b\u0259b: \u00c7arizmin Zaqatalada \\\"xristianla\u015fd\u0131rma\\\" siyas\u0259ti aparmas\u0131 v\u0259 xalq\u0131n m\u0259n\u0259viyyat\u0131na toxunmas\u0131. N\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) \u018fhalinin m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin bu siyas\u0259ti q\u0259bul ed\u0259r\u0259k \u00fcsyandan uzaqla\u015fmas\u0131.\",\n\"B) Carl\u0131lar\u0131n m\u0259n\u0259vi v\u0259 iqtisadi basq\u0131lara (ke\u015fk\u0259l m\u0259s\u0259l\u0259si) tab g\u0259tirm\u0259y\u0259r\u0259k 1863-c\u00fc ild\u0259 ruslara qar\u015f\u0131 silahl\u0131 \u00fcsyana (m\u00fcqavim\u0259t\u0259) qalxmas\u0131.\",\n\"C) Ruslar\u0131n xristian kils\u0259l\u0259rini ba\u011flayaraq yerin\u0259 m\u0259scid tikm\u0259si.\",\n\"D) Zaqatala dair\u0259sind\u0259ki b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n zorla Sibir\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edilm\u0259si v\u0259 \u0259razinin bo\u015f qalmas\u0131.\",\n\"E) H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin Zaqatalaya vali t\u0259yin edilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: Ruslar h\u0259m aqrar-iqtisadi t\u0259zyiq (10 qat vergi\/ke\u015fk\u0259l), h\u0259m d\u0259 m\u0259n\u0259vi t\u0259zyiq (xristianla\u015fd\u0131rma) edirdi. M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, i\u015f\u011fal edil\u0259n xalqlar\u0131n m\u0259n\u0259viyyat\u0131na toxunmaq adi hal idi. B\u00fct\u00fcn bunlar c\u0259ml\u0259\u015f\u0259r\u0259k carl\u0131lar\u0131 1863-c\u00fc ild\u0259 silahl\u0131 \u00fcsyana s\u00f6vq etdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"22. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 qurun: 1. \u015eimali Az\u0259rbaycanda s\u0259naye kapitalizminin inki\u015faf\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 burjuaziya v\u0259 f\u0259hl\u0259 t\u0259b\u0259q\u0259sinin tam t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmas\u0131 2. \\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq, m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\\\" \u015f\u00fcar\u0131n\u0131n siyasi doktrina kimi elan edilm\u0259si 3. H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n birinci (maarif\u00e7i) m\u0259rh\u0259l\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131 (\\\"\u018fkin\u00e7i\\\"nin n\u0259\u015fri) 4. Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n inzibati-\u0259razi idar\u0259\u00e7iliyi siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Zaqatala dair\u0259sini yaratmas\u0131\",\n\"options\": [\n\"A) 4, 3, 1, 2\",\n\"B) 3, 4, 1, 2\",\n\"C) 4, 1, 3, 2\",\n\"D) 1, 4, 3, 2\",\n\"E) 3, 1, 4, 2\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: Zaqatala dair\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131 - 1860 (4). \\\"\u018fkin\u00e7i\\\"nin n\u0259\u015fri v\u0259 I m\u0259rh\u0259l\u0259 - 1875 (3). S\u0259naye kapitalizminin inki\u015faf\u0131 v\u0259 sinifl\u0259rin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc (XIX \u0259srin 2-ci yar\u0131s\u0131, x\u00fcsus\u0259n son r\u00fcb\u00fc) (1). Milli ideyan\u0131n siyasi doktrina olmas\u0131 - XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259ri (2). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 4, 3, 1, 2.\"\n},\n{\n\"q\": \"23. M\u0259ntiqi tapmaca (DoK 3): \\\"M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259ti, \u00f6z milli hakimiyy\u0259ti olan xalqlarda mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131 prosesi, ad\u0259t\u0259n, d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259nziml\u0259nir v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 apar\u0131l\u0131r.\\\" Sual: B\u0259s bu tarixi qanunauy\u011funluq XIX \u0259srin 2-ci yar\u0131s\u0131nda \u015eimali Az\u0259rbaycanda niy\u0259 i\u015fl\u0259mirdi v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin funksiyas\u0131n\u0131 hans\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r icra edirdi?\",\n\"options\": [\n\"A) \u0130\u015fl\u0259mirdi, \u00e7\u00fcnki Az\u0259rbaycan \u0259halisi k\u00f6\u00e7\u0259ri idi; funksiyan\u0131 q\u0259bil\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 icra edirdi.\",\n\"B) \u0130\u015fl\u0259mirdi, \u00e7\u00fcnki \u015eimali Az\u0259rbaycan Rusiyan\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259si idi v\u0259 milli d\u00f6vl\u0259t yox idi; bu m\u0259suliyy\u0259tli funksiyan\u0131 milli burjuaziya v\u0259 f\u0259dakar, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r ziyal\u0131lar \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc.\",\n\"C) \u0130\u015fl\u0259yirdi, sad\u0259c\u0259 Rusiya \u00e7ar\u0131 bu prosesi \u00f6z\u00fc maliyy\u0259l\u0259\u015fdirirdi.\",\n\"D) \u0130\u015fl\u0259mirdi, \u00e7\u00fcnki f\u0259hl\u0259 sinfi mill\u0259tin yaranmas\u0131na q\u0259ti etiraz edirdi; funksiyan\u0131 is\u0259 xarici inhisarlar (Nobell\u0259r) h\u0259yata ke\u00e7irirdi.\",\n\"E) \u0130\u015fl\u0259mirdi, \u00e7\u00fcnki \u0259d\u0259bi dil h\u0259l\u0259 yaranmam\u0131\u015fd\u0131; funksiyan\u0131 Osmanl\u0131 sultan\u0131 icra edirdi.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 vur\u011fulan\u0131r ki, m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 olan Az\u0259rbaycanda d\u00f6vl\u0259t aparat\u0131 yox idi, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 mill\u0259tin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc prosesini milli burjuaziya v\u0259 maarifp\u0259rv\u0259r ziyal\u0131lar h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"24. C\u0259dv\u0259l \u0259sas\u0131nda \u015eimali Az\u0259rbaycanda mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131n\u0131 l\u0259ngid\u0259n (v\u0259 ya \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdir\u0259n) m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u0259ng\u0259ll\u0259rini se\u00e7in: 1. D\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyinin yaln\u0131z rus dilind\u0259 apar\u0131lmas\u0131 v\u0259 milli dil\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r 2. Kapitalizmin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na n\u00fcfuz etm\u0259si v\u0259 \u0259mt\u0259\u0259-pul m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri 3. \u0130nsanlara tarixi kimliyini unutdurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"m\u00fcs\u0259lman\\\" v\u0259 \\\"tatar\\\" adland\u0131r\u0131lmas\u0131 4. H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zetini n\u0259\u015fr etm\u0259si\",\n\"options\": [\n\"A) 1, 3\",\n\"B) 2, 4\",\n\"C) 1, 2\",\n\"D) 3, 4\",\n\"E) 1, 4\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: 1-ci (rus dili m\u0259cburiyy\u0259ti) v\u0259 3-c\u00fc (tarixi kimliyi unutdurmaq, tatar adland\u0131rmaq) amill\u0259r \u00e7arizmin assimilyasiya (mill\u0259tin inki\u015faf\u0131n\u0131 l\u0259ngid\u0259n) siyas\u0259tidir. 2 v\u0259 4 is\u0259 \u0259ksin\u0259, mill\u0259tin inki\u015faf\u0131na, oyan\u0131\u015f\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir ed\u0259n (iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni) amill\u0259rdir.\"\n},\n{\n\"q\": \"25. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r: Mill\u0259tin yaranmas\u0131 prosesind\u0259 iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin g\u00fccl\u0259nm\u0259si il\u0259 M.F.Axundzad\u0259 v\u0259 H.Z\u0259rdabinin f\u0259aliyy\u0259tinin ortaq n\u0259tic\u0259si n\u0259y\u0259 xidm\u0259t etdi?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r ikisi Az\u0259rbaycan milli dilinin (\u0259d\u0259bi dill\u0259 xalq dan\u0131\u015f\u0131q dilinin yax\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n) inki\u015faf\u0131na \u015f\u0259rait yaradaraq mill\u0259tin m\u0259d\u0259ni (linqvistik) birliyinin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcn\u0259 t\u0259kan verdi.\",\n\"B) H\u0259r ikisi iqtisadi b\u00f6hrana s\u0259b\u0259b olub f\u0259hl\u0259 sinfini m\u0259hv etdi.\",\n\"C) H\u0259r ikisi yaln\u0131z Zaqatala \u00fcsyan\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131lmas\u0131na xidm\u0259t etdi.\",\n\"D) H\u0259r ikisi mill\u0259tin iki yer\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259sini qanunil\u0259\u015fdirdi.\",\n\"E) H\u0259r ikisi k\u0259ndl\u0259rd\u0259 feodal qal\u0131qlar\u0131n\u0131n yenid\u0259n b\u0259rpa olunmas\u0131na xidm\u0259t etdi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \u0130qtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259nm\u0259si insanlar\u0131n \u00fcnsiyy\u0259tini (dilin inki\u015faf\u0131n\u0131) z\u0259ruri etdi. Ziyal\u0131lar\u0131n (Axundzad\u0259, Z\u0259rdabi) \u0259s\u0259rl\u0259ri v\u0259 m\u0259tbuat\u0131 is\u0259 bu dili cilalad\u0131, dan\u0131\u015f\u0131q dilin\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131rd\u0131. H\u0259r iki amil milli dilin inki\u015faf\u0131na (mill\u0259tin \u0259sas atributlar\u0131ndan birin\u0259) xidm\u0259t etdi.\"\n},\n{\n\"q\": \"26. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Az\u0259rbaycan milli h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri): Birinci m\u0259rh\u0259l\u0259 (1875-1904) v\u0259 \u0130kinci m\u0259rh\u0259l\u0259 (XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n) (III. K\u0259si\u015fm\u0259)\",\n\"options\": [\n\"A) 1. \u018fsas h\u0259d\u0259fi milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rki (milli kimliyi), milli \u015f\u00fcuru oyatmaq, dili inki\u015faf etdirm\u0259k (maarif\u00e7ilik) idi; 2. \u018fsas h\u0259d\u0259fi xalq\u0131 siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259\u015fkilatland\u0131raraq milli m\u00fcst\u0259qillik v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qald\u0131rmaq idi; III. H\u0259r iki m\u0259rh\u0259l\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda \u00e7arizmin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 z\u00fclm\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 apar\u0131lan Az\u0259rbaycan milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n inki\u015faf d\u00f6vrl\u0259ridir.\",\n\"B) 1. Silahl\u0131 \u00fcsyanlara \u0259saslan\u0131rd\u0131; 2. Yaln\u0131z q\u0259zet \u00e7ap\u0131na \u0259saslan\u0131rd\u0131; III. H\u0259r ikisi \\\"Difai\\\" partiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunurdu.\",\n\"C) 1. T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k ideyas\u0131n\u0131 r\u0259dd edirdi; 2. \u0130slamla\u015fmaq ideyas\u0131n\u0131 r\u0259dd edirdi; III. H\u0259r ikisini \u018f.H\u00fcseynzad\u0259 yaratm\u0131\u015fd\u0131.\",\n\"D) 1. Yaln\u0131z b\u0259y-a\u011falar\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edirdi; 2. Yaln\u0131z f\u0259hl\u0259l\u0259ri m\u00fcdafi\u0259 edirdi; III. H\u0259r ikisi kils\u0259nin himay\u0259sind\u0259 idi.\",\n\"E) 1. Zaqatalada ba\u015f vermi\u015fdi; 2. T\u0259brizd\u0259 ba\u015f vermi\u015fdi; III. H\u0259r ikisi 1904-c\u00fc ild\u0259 s\u00fcqut etdi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: I m\u0259rh\u0259l\u0259 (1875-1904) m\u0259d\u0259ni, dil v\u0259 kimlik oyan\u0131\u015f\u0131na (1); II m\u0259rh\u0259l\u0259 siyasi m\u00fcst\u0259qilliy\u0259, d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliy\u0259 (2) xidm\u0259t edirdi. H\u0259r ikisi (III) vahid milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n t\u0259kam\u00fcl m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ridir.\"\n},\n{\n\"q\": \"27. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 c\u00fctl\u00fckl\u0259rind\u0259n hans\u0131 qanunauy\u011funlu\u011fu pozur (x\u0259tad\u0131r)?\",\n\"options\": [\n\"A) S\u0259b\u0259b: \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n par\u00e7alanaraq m\u00fcxt\u0259lif quberniyalara daxil edilm\u0259si. N\u0259tic\u0259: Mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131 prosesind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus (par\u00e7alanm\u0131\u015f v\u0259 \u00e7\u0259tin) c\u0259h\u0259tl\u0259rin meydana g\u0259lm\u0259si.\",\n\"B) S\u0259b\u0259b: S\u0259naye kapitalizminin inki\u015faf etm\u0259si. N\u0259tic\u0259: Burjuaziya il\u0259 yana\u015f\u0131 f\u0259hl\u0259 t\u0259b\u0259q\u0259sinin d\u0259 formala\u015fmas\u0131.\",\n\"C) S\u0259b\u0259b: \u00c7arizmin \\\"Par\u00e7ala, h\u00f6kmranl\u0131q et\\\" siyas\u0259ti. N\u0259tic\u0259: R\u0259smi s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin \\\"m\u00fcs\u0259lman\\\" v\u0259 \\\"tatar\\\" adland\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n\"D) S\u0259b\u0259b: 1863-c\u00fc ild\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda k\u0259ndli islahat\u0131n\u0131n q\u0259rara al\u0131nmas\u0131. N\u0259tic\u0259: B\u00fct\u00fcn Zaqatala \u0259halisinin d\u0259rhal G\u00fcrc\u00fcstana k\u00f6\u00e7\u0259r\u0259k orada islahatdan b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259si.\",\n\"E) S\u0259b\u0259b: \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zetinin n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flamas\u0131. N\u0259tic\u0259: Milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n birinci (maarif\u00e7i) m\u0259rh\u0259l\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 3,\n\"exp\": \"\u0130zah: D variant\u0131 s\u0259hvdir. G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 islahat q\u0259rar\u0131ndan sonra Zaqatalada da islahat planla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131, amma bu, \u0259halinin G\u00fcrc\u00fcstana k\u00f6\u00e7m\u0259sin\u0259 yox, \u0259ksin\u0259, a\u011f\u0131r \u00f6d\u0259m\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 (ke\u015fk\u0259l problemi) g\u00f6r\u0259 1863-c\u00fc ild\u0259 Zaqatalada silahl\u0131 \u00fcsyana s\u0259b\u0259b oldu.\"\n},\n{\n\"q\": \"28. Bloksxemd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n: \u00c7arizmin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 z\u00fclm\u00fc \u2794 S\u0259nayenin inki\u015faf\u0131na baxmayaraq ilkin kapital y\u0131\u011f\u0131m\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rinin m\u0259hdudlu\u011fu v\u0259 k\u0259ndd\u0259ki feodal qal\u0131qlar\u0131 \u2794 Milli burjuaziyan\u0131n s\u0259naye v\u0259 siyas\u0259td\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 yarad\u0131lan mane\u0259l\u0259r \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) B\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq \u015eimali Az\u0259rbaycanda burjuaziyan\u0131n (v\u0259 f\u0259hl\u0259 sinfinin) t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc prosesinin getm\u0259si v\u0259 mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131na z\u0259min yaratmas\u0131.\",\n\"B) Milli burjuaziyan\u0131n tamamil\u0259 m\u0259hv olaraq \u00f6lk\u0259ni t\u0259rk etm\u0259si.\",\n\"C) F\u0259hl\u0259 sinfinin burjuaziyan\u0131 xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ar orqanlar\u0131na k\u00fclli miqdarda q\u0131z\u0131l ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131.\",\n\"D) Kapitalizmin inki\u015faf\u0131n\u0131n tamamil\u0259 dayanmas\u0131 v\u0259 feodalizm\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f.\",\n\"E) Milli burjuaziyan\u0131n ancaq \\\"tatar\\\" dilind\u0259 ticar\u0259t etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur edilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 vur\u011fulan\u0131r ki, \u00e7arizmin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 siyas\u0259tin\u0259, mane\u0259l\u0259r\u0259, m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r\u0259 v\u0259 feodal qal\u0131qlar\u0131na \\\"baxmayaraq, \u015eimali Az\u0259rbaycanda burjuaziyan\u0131n t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc prosesi gedirdi\\\". Bu da mill\u0259tin sosial bazas\u0131n\u0131 yarad\u0131rd\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"29. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin \\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq, m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\\\" ideyas\u0131n\u0131 siyasi doktrina kimi h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flamas\u0131 (H\u0259r\u0259kat\u0131n 2-ci m\u0259rh\u0259l\u0259si f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri) 2. Zaqatala dair\u0259sinin inzibati \u0259razi kimi yarad\u0131lmas\u0131 3. Zaqatala dair\u0259sind\u0259 ingiloy v\u0259 mu\u011fallar\u0131n torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti (ke\u015fk\u0259l) \u0259dal\u0259tsizliyin\u0259 v\u0259 xristianla\u015fd\u0131rmaya qar\u015f\u0131 \u00fcsyan\u0131 4. \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zeti il\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n start g\u00f6t\u00fcrm\u0259si\",\n\"options\": [\n\"A) 2, 4, 3, 1\",\n\"B) 2, 3, 4, 1\",\n\"C) 3, 2, 4, 1\",\n\"D) 4, 3, 1, 2\",\n\"E) 2, 3, 1, 4\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: Zaqatala dair\u0259si yarad\u0131ld\u0131 - 1860 (2). Zaqatala \u00fcsyan\u0131 - 1863 (3). \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zeti (H\u0259r\u0259kat\u0131n start\u0131) - 1875 (4). R\u0259sulzad\u0259nin siyasi f\u0259aliyy\u0259ti (doktrina) - XX \u0259sr (1). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 3, 4, 1.\"\n},\n{\n\"q\": \"30. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n \u015eimali Az\u0259rbaycandak\u0131 siyas\u0259tl\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n gizli m\u0259qs\u0259dl\u0259rini uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131n: 1. D\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyinin yaln\u0131z rus dilind\u0259 apar\u0131lmas\u0131 2. Yerli t\u00fcrkl\u0259ri \\\"m\u00fcs\u0259lman\\\" v\u0259 \\\"tatar\\\" adland\u0131rmaq 3. Zaqatala dair\u0259sind\u0259 kils\u0259l\u0259r tik\u0259r\u0259k dini t\u0259zyiql\u0259r etm\u0259k\",\n\"options\": [\n\"A) 1. Milli dilin inki\u015faf\u0131n\u0131 bo\u011fmaq v\u0259 yerli \u0259halini as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 saxlamaq; 2. Xalqa \u00f6z tarixi, etnik kimliyini (T\u00fcrk kimliyini) unutdurmaq; 3. M\u00fcs\u0259lman \u0259halini xristianla\u015fd\u0131rmaq v\u0259 m\u0259n\u0259viyyat\u0131na toxunaraq rusla\u015fd\u0131rmaq.\",\n\"B) 1. Yerli dili inki\u015faf etdirm\u0259k; 2. Onlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 tan\u0131maq; 3. Dini tolerantl\u0131q yaratmaq.\",\n\"C) 1. \u0130qtisadi \u0259laq\u0259l\u0259ri q\u0131rmaq; 2. Yaln\u0131z qol\u00e7omaqlar\u0131 c\u0259zaland\u0131rmaq; 3. Muxtariyy\u0259t verm\u0259k.\",\n\"D) 1. T\u0259hsil s\u0259viyy\u0259sini qald\u0131rmaq; 2. Milli burjuaziyan\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k; 3. S\u0259nayeni da\u011f\u0131tmaq.\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: Dil m\u0259hdudiyy\u0259ti inki\u015faf\u0131 bo\u011fmaq (1), ad d\u0259yi\u015fdirm\u0259k tarixi kimliyi unutdurmaq (2), Zaqataladak\u0131 xristianla\u015fd\u0131rma is\u0259 m\u0259n\u0259viyyata z\u0259rb\u0259 v\u0259 assimilyasiya (3) m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"31. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r: XIX \u0259srin sonlar\u0131nda yaranan f\u0259hl\u0259 sinfi il\u0259 burjuaziya sinfinin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl prosesind\u0259ki fundamental tarixi ortaq n\u00f6qt\u0259 n\u0259 idi?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r ikisi yaln\u0131z m\u0259rk\u0259zi Rusiya quberniyalar\u0131ndan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f insanlardan ibar\u0259t idi.\",\n\"B) H\u0259r ikisi eyni zamanda, \u015eimali Az\u0259rbaycanda s\u0259naye kapitalizminin inki\u015faf\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 (sosial-iqtisadi h\u0259yatda ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r fonunda) formala\u015fan v\u0259 mill\u0259tin iqtisadi \u0259saslar\u0131n\u0131 yaradan t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259r idi.\",\n\"C) H\u0259r ikisi k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda feodal qal\u0131qlar\u0131n\u0131 qoruyub saxlamaq m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u00fcrd\u00fc.\",\n\"D) H\u0259r ikisi Zaqatala \u00fcsyan\u0131n\u0131n birba\u015fa r\u0259hb\u0259rl\u0259ri kimi edam edilmi\u015fdil\u0259r.\",\n\"E) H\u0259r ikisi mill\u0259tin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc pozmaq \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi proqram q\u0259bul etmi\u015fdil\u0259r.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 ayd\u0131n qeyd olunur ki, \\\"S\u0259naye kapitalizminin inki\u015faf\u0131 v\u0259 burjuaziyan\u0131n yaranmas\u0131 il\u0259 eyni zamanda f\u0259hl\u0259 t\u0259b\u0259q\u0259si d\u0259 formala\u015f\u0131rd\u0131.\\\" H\u0259r iki sinif s\u0259naye inki\u015faf\u0131n\u0131n m\u0259hsulu olub mill\u0259tin sosial-iqtisadi h\u0259yat\u0131na daxil olmu\u015fdu.\"\n},\n{\n\"q\": \"32. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si: S\u0259b\u0259b: \u00c7ar hakimiyy\u0259tinin \\\"Par\u00e7ala, h\u00f6kmranl\u0131q et\\\" prinsipin\u0259 sadiq qalaraq \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131 m\u00fcxt\u0259lif quberniyalara (idar\u0259\u00e7ilik b\u00f6lg\u00fcl\u0259rin\u0259) daxil etm\u0259si. N\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) Bu siyas\u0259tin Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin formala\u015fmas\u0131 prosesin\u0259 (\u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259r bax\u0131m\u0131ndan) ciddi \u0259ng\u0259ll\u0259r yaratmas\u0131 v\u0259 prosesin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus, m\u00fcr\u0259kk\u0259b xarakter almas\u0131na s\u0259b\u0259b olmas\u0131.\",\n\"B) Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin d\u00fcnyan\u0131n \u0259n tez formala\u015fan mill\u0259tin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\",\n\"C) Quberniyalar\u0131n birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k d\u0259rhal Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tini yaratmas\u0131.\",\n\"D) Milli burjuaziyan\u0131n m\u0259r\u0259zi Sankt-Peterburqa k\u00f6\u00e7\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn fabrikl\u0259rini oraya aparmas\u0131.\",\n\"E) \u0130dar\u0259\u00e7iliyin yaln\u0131z Az\u0259rbaycan dilind\u0259 apar\u0131lmas\u0131na h\u00fcquqi z\u0259min yaranmas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: Az\u0259rbaycan\u0131n ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si v\u0259 \u015eimal\u0131n da \u00f6z daxilind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif quberniyalara par\u00e7alanmas\u0131, vahid \u0259razi birliyini v\u0259 iqtisadi ba\u011flar\u0131 z\u0259ifl\u0259d\u0259n, mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131 prosesini \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdir\u0259n \\\"\u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus\\\" \u0259ng\u0259ll\u0259rd\u0259n idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"33. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6lg\u0259l\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 statusu): Zaqatala dair\u0259si (1860-c\u0131 ill\u0259r) v\u0259 B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycan (XIX \u0259srin 2-ci yar\u0131s\u0131) (III. K\u0259si\u015fm\u0259)\",\n\"options\": [\n\"A) 1. Yerli ke\u015fk\u0259l sahibl\u0259rin\u0259 v\u0259 ingiloy\/mu\u011fallara qar\u015f\u0131 x\u00fcsusi, a\u011f\u0131r m\u0259n\u0259vi (xristianla\u015fd\u0131rma) v\u0259 iqtisadi (10 qat \u00f6d\u0259m\u0259) siyas\u0259tin n\u0259tic\u0259sind\u0259 1863-c\u00fc il \u00fcsyan\u0131n\u0131n m\u0259kan\u0131; 2. Kapitalizmin inki\u015faf\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yeni sinifl\u0259rin yarand\u0131\u011f\u0131, milli burjuaziya v\u0259 ziyal\u0131lar\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u0259razi; III. H\u0259r ikisi Rusiyan\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 idar\u0259\u00e7iliyin\u0259, \\\"b\u00f6l v\u0259 h\u00f6km s\u00fcr\\\" siyas\u0259tin\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 assimilyasiya c\u0259hdl\u0259rin\u0259 m\u0259ruz qalan m\u0259kanlard\u0131r.\",\n\"B) 1. \u0130ltizam sisteminin l\u0259\u011fv olundu\u011fu yer; 2. Tiyul sisteminin l\u0259\u011fv olundu\u011fu yer; III. H\u0259r ikisi s\u0259naye m\u0259kr\u0259zi idi.\",\n\"C) 1. \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zetinin n\u0259\u015fr olundu\u011fu yer; 2. \\\"K\u0259\u015fk\u00fcl\\\"\u00fcn n\u0259\u015fr olundu\u011fu yer; III. H\u0259r ikisind\u0259 f\u0259hl\u0259 sinfi yox idi.\",\n\"D) 1. Yaln\u0131z xristianlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer; 2. Yaln\u0131z y\u0259hudil\u0259rin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer; III. H\u0259r ikisi Osmanl\u0131ya tabe idi.\",\n\"E) 1. Muxtariyy\u0259t \u0259ld\u0259 etmi\u015fdi; 2. M\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etmi\u015fdi; III. H\u0259r ikisini M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 idar\u0259 edirdi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: Zaqatala x\u00fcsusi a\u011f\u0131r rejim\u0259 (10 qat \u00f6d\u0259m\u0259, xristianla\u015fd\u0131rma) qar\u015f\u0131 1863-c\u00fc ild\u0259 \u00fcsyan etdi (1). B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda is\u0259 kapitalizm inki\u015faf edir, milli oyan\u0131\u015f ba\u015flay\u0131rd\u0131 (2). Lakin h\u0259r iki t\u0259r\u0259f (III) eyni amans\u0131z Rus m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 ma\u015f\u0131n\u0131n\u0131n t\u0259zyiql\u0259ri alt\u0131nda idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"34. Bloksxemd\u0259ki tarixi prosesi tamamlay\u0131n: XIX y\u00fczilliyin ikinci yar\u0131s\u0131nda H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi t\u0259r\u0259find\u0259n milli m\u0259tbuat\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u2794 \u018fd\u0259bi dill\u0259 xalq dan\u0131\u015f\u0131q dilinin bir-birin\u0259 yax\u0131nla\u015fmas\u0131 \u2794 Milli dilin inki\u015faf\u0131na g\u00fccl\u00fc t\u0259kan verilm\u0259si \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) Dil birliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si hesab\u0131na Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcn\u00fcn ilk m\u0259rh\u0259l\u0259sinin (milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rkin) s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259si.\",\n\"B) \u00c7arizmin Z\u0259rdabini Tiflis\u0259 qubernator t\u0259yin etm\u0259si.\",\n\"C) \u015eimali Az\u0259rbaycanda b\u00fct\u00fcn m\u0259kt\u0259bl\u0259rin yaln\u0131z rus dilin\u0259 ke\u00e7\u0259r\u0259k ana dilini r\u0259dd etm\u0259si.\",\n\"D) \u018fd\u0259bi dilin tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k ancaq \u0259r\u0259b dilind\u0259n istifad\u0259y\u0259 ba\u015flanmas\u0131.\",\n\"E) F\u0259hl\u0259 sinfinin m\u0259tbuata qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xaraq q\u0259zetl\u0259ri boykot etm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zeti \u0259d\u0259bi dili xalqa yax\u0131nla\u015fd\u0131rd\u0131, milli dil inki\u015faf etdi. Dil birliyi is\u0259 mill\u0259tin yaranmas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l s\u00fctunlar\u0131ndan biri kimi milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rki oyatd\u0131 (t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcn ilk m\u0259rh\u0259l\u0259si).\"\n},\n{\n\"q\": \"35. M\u0259ntiqi x\u00fclas\u0259 (DoK 4): Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin I m\u0259rh\u0259l\u0259si (1875-1904) \\\"kimlik (\u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk) v\u0259 dil\\\" inki\u015faf\u0131 idis\u0259, II m\u0259rh\u0259l\u0259 \\\"milli m\u00fcst\u0259qillik v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik\\\" idi. Bu m\u0259ntiq\u0259 \u0259sas\u0259n, \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259nin ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc v\u0259 M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin doktrinaya \u00e7evirdiyi \\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq v\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\\\" ideyas\u0131n\u0131n strateji h\u0259d\u0259fi n\u0259 idi?\",\n\"options\": [\n\"A) Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 yenid\u0259n k\u00f6\u00e7\u0259ri tayfa hal\u0131na qaytarmaq.\",\n\"B) Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n tam m\u0259rk\u0259zind\u0259 assimilyasiya olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn rus m\u0259d\u0259niyy\u0259ti il\u0259 \u0259r\u0259b dinini birl\u0259\u015fdirm\u0259k.\",\n\"C) C\u0259miyy\u0259ti tarixi k\u00f6kl\u0259rin\u0259 (T\u00fcrk), inanc sistemin\u0259 (\u0130slam) ba\u011fl\u0131 saxlamaqla yana\u015f\u0131, d\u00f6vr\u00fcn t\u0259r\u0259qqisin\u0259 (M\u00fcasirlik) ayaq uyduraraq xalq\u0131 milli m\u00fcst\u0259qillik (d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik) u\u011frunda siyasi m\u00fcbariz\u0259y\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259r etm\u0259k.\",\n\"D) Zaqatala \u00fcsyan\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259rini h\u0259bsd\u0259n qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlara h\u00fcquqi d\u0259st\u0259k verm\u0259k.\",\n\"E) Yaln\u0131z f\u0259hl\u0259 sinfini t\u0259\u015fkilatland\u0131r\u0131b sosialist inqilab\u0131 etm\u0259k.\"\n],\n\"correct\": 2,\n\"exp\": \"\u0130zah: Bu \u00fc\u00e7l\u00fc ideya (T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, \u0130slamla\u015fmaq, M\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k) xalq\u0131n tarixi v\u0259 m\u0259n\u0259vi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc qoruyaraq, onu m\u00fcasir, sivil bir mill\u0259t (d\u00f6vl\u0259t) kimi siyasi m\u00fcbariz\u0259y\u0259 (m\u00fcst\u0259qilliy\u0259) haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015f \u00fcmummilli strateji doktrina idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"36. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1. \\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq, m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\\\" ideyas\u0131n\u0131n M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n siyasi doktrinaya \u00e7evrilm\u0259si 2. \u0130qtisadi h\u0259yat birliyi, dil v\u0259 \u0259razi \u00fcmumiliyinin yaranmas\u0131 z\u0259minind\u0259 Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin formala\u015fmas\u0131 prosesinin s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259si (XIX \u0259srin II yar\u0131s\u0131) 3. Zaqatala dair\u0259sind\u0259 \u00e7ar idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 v\u0259 aqrar t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 silahl\u0131 \u00fcsyan\u0131n ba\u015flamas\u0131\",\n\"options\": [\n\"A) 3, 2, 1\",\n\"B) 2, 3, 1\",\n\"C) 1, 2, 3\",\n\"D) 3, 1, 2\",\n\"E) 2, 1, 3\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: Zaqatala \u00fcsyan\u0131 (1863) \u0259n \u0259vv\u0259ldir (3). XIX \u0259srin II yar\u0131s\u0131 s\u0259naye, m\u0259tbuat (\\\"\u018fkin\u00e7i\\\" 1875) v\u0259 iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259r z\u0259minind\u0259 mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131 prosesi ba\u015f verir (2). XX \u0259srin \u0259vv\u0259lind\u0259 siyasi doktrina ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr (1). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 3, 2, 1.\"\n},\n{\n\"q\": \"37. Uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin (Sosial v\u0259 Siyasi H\u0259r\u0259katlar): 1. Maarif\u00e7i h\u0259r\u0259kat (I m\u0259rh\u0259l\u0259: 1875-1904) 2. Siyasi h\u0259r\u0259kat (II m\u0259rh\u0259l\u0259) 3. Zaqatala carl\u0131lar\u0131n\u0131n h\u0259r\u0259kat\u0131 (1863). a. Xalq\u0131n milli azadl\u0131q \u015f\u00fcurunu \\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq, m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\\\" \u015f\u00fcar\u0131 il\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k. b. Rus komissiyas\u0131n\u0131n ke\u015fk\u0259l (torpaq) sahibl\u0259rinin g\u0259lirl\u0259rini \u0259lind\u0259n almas\u0131, \\\"10 qat\\\" \u00f6d\u0259m\u0259 t\u0259l\u0259bi v\u0259 m\u0259n\u0259viyyata toxunulmas\u0131na qar\u015f\u0131 lokal silahl\u0131 reaksiya. c. Ziyal\u0131lar\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda dild\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259td\u0259 milli kimliyi, milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rki oyatmaq.\",\n\"options\": [\n\"A) 1-c, 2-a, 3-b\",\n\"B) 1-b, 2-c, 3-a\",\n\"C) 1-a, 2-b, 3-c\",\n\"D) 1-c, 2-b, 3-a\",\n\"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: I m\u0259rh\u0259l\u0259 (maarif\u00e7i) - m\u0259d\u0259ni kimlik (1-c). II m\u0259rh\u0259l\u0259 (siyasi) - d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik v\u0259 3-l\u00fc doktrina (2-a). Zaqatala 1863 - yerli sosial\/dini z\u00fclm\u0259 silahl\u0131 cavab (3-b).\"\n},\n{\n\"q\": \"38. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (D\u00f6vl\u0259tsizlik v\u0259 Ziyal\u0131 f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131): S\u0259b\u0259b: \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 olmas\u0131 v\u0259 milli d\u00f6vl\u0259t aparat\u0131n\u0131n m\u00f6vcud olmamas\u0131. N\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin yaranmas\u0131 prosesinin tamamil\u0259 donmas\u0131 v\u0259 xalq\u0131n yox olmas\u0131.\",\n\"B) Mill\u0259tin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc prosesinin t\u0259nziml\u0259nm\u0259si i\u015fini milli burjuaziya il\u0259 yana\u015f\u0131, \u00f6z\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn q\u00fcvv\u0259 v\u0259 v\u0259saitini s\u0259rf ed\u0259n maarifp\u0259rv\u0259r, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r ziyal\u0131lar\u0131n \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259si.\",\n\"C) \u00c7ar I Nikolay\u0131n prosesi idar\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi Qafqaz Nazirliyi yaratmas\u0131.\",\n\"D) Yaln\u0131z f\u0259hl\u0259 sinfinin silahlanaraq d\u0259rhal h\u00f6kum\u0259ti devirm\u0259si.\",\n\"E) Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 Avropaya qa\u00e7araq \u00f6lk\u0259ni taleyin \u00fcmidin\u0259 buraxmas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 1,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn (m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 d\u00f6vr\u00fc) mill\u0259tquruculu\u011fu prosesi d\u00f6vl\u0259t yox, milli burjuaziya v\u0259 f\u0259dakar ziyal\u0131lar\u0131n \u00e7iynin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc.\"\n},\n{\n\"q\": \"39. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r: Mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas say\u0131lan \\\"\u015e\u00fcur v\u0259 psixoloji birlik\\\" amili il\u0259 \\\"V\u0259rdi\u015fl\u0259r, \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t\\\" (m\u0259d\u0259niyy\u0259t) amili aras\u0131ndak\u0131 fundamental \u0259laq\u0259 n\u0259dir?\",\n\"options\": [\n\"A) H\u0259r ikisi mill\u0259tin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u00fcmumiliyini t\u0259\u015fkil edir v\u0259 f\u0259rqli b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fayan insanlar\u0131n eyni tarixi-m\u0259n\u0259vi k\u00f6k\u0259 malik oldu\u011funu (bir mill\u0259t oldu\u011funu) t\u0259sdiql\u0259yir.\",\n\"B) H\u0259r ikisi yaln\u0131z rus m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259sidir.\",\n\"C) H\u0259r ikisi s\u0259naye kapitalizmini l\u0259ngid\u0259n feodal qal\u0131qlar\u0131d\u0131r.\",\n\"D) H\u0259r ikisi Zaqatala \u00fcsyan\u0131n\u0131n m\u0259\u011flub olma s\u0259b\u0259bidir.\",\n\"E) H\u0259r ikisi mill\u0259ti d\u0259rhal qlobal imperiyaya \u00e7evirir.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, mill\u0259tin m\u00fch\u00fcm \u0259lam\u0259ti \u015f\u00fcur, psixologiya, m\u0259d\u0259niyy\u0259t \u00fcmumiliyidir. Bu \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsusluq xalq\u0131n v\u0259rdi\u015f, \u0259n\u0259n\u0259 v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259tind\u0259 \u0259ks olunur v\u0259 f\u0259rdl\u0259ri bir mill\u0259t olaraq birl\u0259\u015fdirir.\"\n},\n{\n\"q\": \"40. Eyler-Venn diaqram\u0131 (M\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 Siyas\u0259ti vs. Milli Ziyal\u0131lar): Rusiya m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 orqanlar\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131 v\u0259 milli burjuaziyas\u0131 (III. K\u0259si\u015fm\u0259)\",\n\"options\": [\n\"A) 1. \u0130dar\u0259\u00e7iliyi yaln\u0131z rus dilind\u0259 apararaq yerli dili inkar edir, xalq\u0131 \\\"tatar\/m\u00fcs\u0259lman\\\" adland\u0131r\u0131b tarixi kimliyini silm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131; 2. \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" kimi q\u0259zetl\u0259r burax\u0131b dili xalqa yax\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131r, milli oyan\u0131\u015f (\u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk) yolunda f\u0259dakarl\u0131q edirdil\u0259r; III. H\u0259r ikisi XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n ictimai-siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u0259kan\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, f\u0259q\u0259t tam ziddiyy\u0259tli (biri m\u0259hv ed\u0259n, dig\u0259ri dir\u00e7\u0259ld\u0259n) m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n tarixi t\u0259r\u0259fl\u0259r idi.\",\n\"B) 1. M\u00fcst\u0259qillik t\u0259l\u0259b edirdi; 2. Qubeyniyalara b\u00f6l\u00fcnm\u0259ni d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi; III. H\u0259r ikisi \\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k\\\" ideyas\u0131n\u0131 q\u0259bul etmi\u015fdi.\",\n\"C) 1. F\u0259hl\u0259 sinfini yarad\u0131rd\u0131; 2. Zaqatalada kils\u0259l\u0259r tikirdi; III. H\u0259r ikisi H.Z\u0259rdabiy\u0259 maliyy\u0259 verirdi.\",\n\"D) 1. M.F.Axundzad\u0259ni d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi; 2. \u0130ltizam sistemini b\u0259rpa edirdi; III. H\u0259r ikisi kapitalizm\u0259 qar\u015f\u0131 idi.\",\n\"E) 1. Zaqatala \u00fcsyan\u0131na ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi; 2. Mu\u011fallar\u0131 s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131; III. H\u0259r ikisi G\u00fcrc\u00fcstana tabe idi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: Rusiya idar\u0259l\u0259ri assimilyasiya (dil qada\u011fas\u0131, ad d\u0259yi\u015fm\u0259) apar\u0131r (1). Ziyal\u0131lar is\u0259 dil, m\u0259tbuat v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rki g\u00fccl\u0259ndirirdi (2). H\u0259r iki t\u0259r\u0259f eyni tarixi epoxada, amma tam \u0259ks (d\u00fc\u015fm\u0259n) q\u00fctbl\u0259rd\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi u\u011frunda toqqu\u015furdu (III).\"\n},\n{\n\"q\": \"41. X\u0259rit\u0259\/C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi: C\u0259dv\u0259ld\u0259 veril\u0259n b\u00f6lg\u0259l\u0259ri m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdikl\u0259ri hadis\u0259l\u0259rl\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131n: 1. \u015eimali Az\u0259rbaycan (b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259) 2. Zaqatala dair\u0259si. a. 1863-c\u00fc ild\u0259 ingiloylar\u0131n v\u0259 mu\u011fallar\u0131n ke\u015fk\u0259l (g\u0259lir) v\u0259 xristianla\u015fd\u0131rma siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 qanl\u0131 \u00fcsyan\u0131. b. \u00c7arizm t\u0259r\u0259find\u0259n s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcxt\u0259lif quberniyalara par\u00e7alanaraq \u0259razi birliyinin pozulmas\u0131 (lakin iqtisadi birliyin inki\u015faf\u0131).\",\n\"options\": [\n\"A) 1-b, 2-a\",\n\"B) 1-a, 2-b\",\n\"C) 1-a, 1-b\",\n\"D) 2-a, 2-b\",\n\"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: Zaqatala dair\u0259sind\u0259 1863-c\u00fc ild\u0259 x\u00fcsusi \u00fcsyan ba\u015f verdi (2-a). B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycan is\u0259 m\u00fcxt\u0259lif quberniyalara par\u00e7alan\u0131b \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc pozulmu\u015fdu (1-b).\"\n},\n{\n\"q\": \"42. Bloksxemi tamamlay\u0131n: S\u0259nayenin inki\u015faf\u0131 v\u0259 iqtisadi h\u0259yat\u0131n canlanmas\u0131 \u2794 \u00d6lk\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259rin yaranmas\u0131 v\u0259 bazar\u0131n formala\u015fmas\u0131 \u2794 Milli burjuaziya v\u0259 f\u0259hl\u0259 sinfinin yaranmas\u0131 \u2794 ?\",\n\"options\": [\n\"A) \u0130qtisadi v\u0259 sosial z\u0259minin g\u00fccl\u0259nm\u0259si il\u0259 Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin (dil, \u0259razi, \u015f\u00fcur v\u0259 psixoloji birlik olaraq) tam t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmas\u0131 prosesinin ba\u015f verm\u0259si.\",\n\"B) B\u00fct\u00fcn \u0259laq\u0259l\u0259rin q\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 h\u0259r quberniyan\u0131n ayr\u0131 bir xalqa \u00e7evrilm\u0259si.\",\n\"C) \u00c7arizmin d\u0259rhal Az\u0259rbaycana tam siyasi m\u00fcst\u0259qillik elan etm\u0259si.\",\n\"D) K\u0259ndlil\u0259rin fabrikl\u0259ri m\u0259hv ed\u0259r\u0259k s\u0259naye inqilab\u0131n\u0131 dayand\u0131rmas\u0131.\",\n\"E) Ziyal\u0131lar\u0131n xalq\u0131 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k ancaq kils\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flamas\u0131.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: S\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259, iqtisadi ba\u011flar (bazar) v\u0259 yeni sinifl\u0259r (burjuaziya, f\u0259hl\u0259) mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n vacib maddi-sosial z\u0259mini haz\u0131rlad\u0131, prosesi inki\u015faf etdirdi v\u0259 mill\u0259tin yaranmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"43. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q (\u0130deologiya v\u0259 H\u0259r\u0259kat): 1. Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n milli kimliyin, \u015f\u00fcurun v\u0259 dilin oyan\u0131\u015f\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n h\u0259r\u0259kat\u0131n birinci m\u0259rh\u0259l\u0259sinin qapanmas\u0131 (1904) 2. \u00c7arizmin Zaqatalada \\\"G\u00fcrc\u00fcstan modeli\\\" islahat q\u0259rar\u0131na qar\u015f\u0131 ke\u015fk\u0259l (torpaq) problemi \u00fcz\u0259rind\u0259n \u00fcsyan\u0131n ba\u015f verm\u0259si (1863) 3. H\u0259r\u0259kat\u0131n siyasi m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin \\\"T\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq, m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k\\\" doktrinas\u0131n\u0131 r\u0259smil\u0259\u015fdirm\u0259si 4. H.Z\u0259rdabi t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259d\u0259bi dili xalqa yax\u0131nla\u015fd\u0131ran \\\"\u018fkin\u00e7i\\\"nin \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131 (1875)\",\n\"options\": [\n\"A) 2, 4, 1, 3\",\n\"B) 2, 1, 3, 4\",\n\"C) 4, 2, 1, 3\",\n\"D) 3, 4, 2, 1\",\n\"E) 4, 1, 2, 3\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: Zaqatala \u00fcsyan\u0131 - 1863 (2). \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" v\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131n I m\u0259rh\u0259l\u0259sinin ba\u015flamas\u0131 - 1875 (4). I m\u0259rh\u0259l\u0259nin bitm\u0259si - 1904 (1). \u0130deologiyan\u0131n siyasi doktrina kimi formala\u015fmas\u0131 (XX \u0259sr - II m\u0259rh\u0259l\u0259nin t\u0259rkib hiss\u0259si) (3). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 4, 1, 3.\"\n},\n{\n\"q\": \"44. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (Siyasi x\u0259talar v\u0259 M\u00fcqavim\u0259t): S\u0259b\u0259b: Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n \\\"tatar\\\" v\u0259 \\\"m\u00fcs\u0259lman\\\" dam\u011fas\u0131 il\u0259 xalq\u0131n tarixi kimliyini silm\u0259y\u0259, rus dili m\u0259cburiyy\u0259ti il\u0259 milli dili yox etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131. N\u0259tic\u0259: ?\",\n\"options\": [\n\"A) M.F.Axundzad\u0259 v\u0259 H.Z\u0259rdabi kimi ziyal\u0131lar\u0131n \u0259ks-h\u0259ml\u0259 ed\u0259r\u0259k milli dili inki\u015faf etdirm\u0259si, \u0259d\u0259bi dili xalq dilin\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131rmas\u0131 v\u0259 milli m\u0259tbuat vasit\u0259sil\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131larda milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rki (oyan\u0131\u015f\u0131) g\u00fccl\u0259ndirm\u0259si.\",\n\"B) B\u00fct\u00fcn ziyal\u0131lar\u0131n rus dilin\u0259 ke\u00e7\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan dilini d\u0259rhal unutmas\u0131.\",\n\"C) \u00c7arizmin Zaqatalada xristianla\u015fd\u0131rma siyas\u0259tind\u0259n q\u0259fild\u0259n imtina edib m\u0259scidl\u0259r tikm\u0259si.\",\n\"D) \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n quberniyalara b\u00f6l\u00fcnm\u0259sini l\u0259\u011fv edib b\u00fct\u00f6v bir vilay\u0259t yaratmas\u0131.\",\n\"E) Milli burjuaziyan\u0131n Rusiya h\u00f6kum\u0259tini devirib hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \u00c7arizmin dili v\u0259 kimliyi yox etm\u0259k siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131, milli ziyal\u0131lar\u0131m\u0131z (Axundzad\u0259, Z\u0259rdabi v\u0259 b.) m\u0259tbuatla, \u0259d\u0259biyyatla milli dili inki\u015faf etdirdi v\u0259 xalq\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rkin\u0259 (oyan\u0131\u015f\u0131na) nail oldular.\"\n},\n{\n\"q\": \"45. M\u0259ntiqi x\u00fclas\u0259: Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan \u0259sas atributlar m\u0259nb\u0259d\u0259 \\\"\u00dcmumi tarixi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r, dil, \u0259razi, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, \u015f\u00fcur v\u0259 psixoloji birlik\\\" kimi qeyd edilir. \u015eimali Az\u0259rbaycanda \u0259razi birliyini z\u0259d\u0259l\u0259y\u0259n (v\u0259 ya l\u0259ngid\u0259n) iki \u0259sas tarixi amil hans\u0131lar idi?\",\n\"options\": [\n\"A) 1. \u00d6lk\u0259nin \u0130ranla Rusiya aras\u0131nda iki yer\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si; 2. \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z daxilind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif quberniyalara par\u00e7alanmas\u0131.\",\n\"B) 1. Zaqatala \u00fcsyan\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131lmas\u0131; 2. F\u0259hl\u0259 sinfinin yaranmas\u0131.\",\n\"C) 1. \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zetinin n\u0259\u015fri; 2. Ziyal\u0131lar\u0131n maarif\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131.\",\n\"D) 1. Kapitalizmin k\u0259nd\u0259 n\u00fcfuz etm\u0259si; 2. Pamb\u0131q \u0259kininin artmas\u0131.\",\n\"E) 1. B\u00fct\u00fcn \u0259halinin \u015f\u0259h\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7m\u0259si; 2. Qol\u00e7omaqlar\u0131n m\u0259hvi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131na mane olan \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u00e7\u0259tinlikl\u0259r: 1) Torpaqlar\u0131n 2 yer\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si il\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn pozulmas\u0131. 2) \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n da hiss\u0259l\u0259r\u0259 (quberniyalara) par\u00e7alanaraq idar\u0259 edilm\u0259si idi.\"\n},\n{\n\"q\": \"46. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Az\u0259rbaycanda kapitalizm v\u0259 sosial sinifl\u0259r): Feodal qal\u0131qlar\u0131 v\u0259 F\u0259hl\u0259 v\u0259 Burjuaziya t\u0259b\u0259q\u0259si (III. K\u0259si\u015fm\u0259)\",\n\"options\": [\n\"A) 1. K\u0259ndl\u0259rd\u0259 qalaraq (v\u0259 ya \u00e7arizmin d\u0259st\u0259yi il\u0259) kapitalizmin, eyni zamanda milli burjuaziyan\u0131n inki\u015faf\u0131na mane olan mane\u0259l\u0259r; 2. \u00c7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq s\u0259naye kapitalizminin g\u0259tirdiyi yeni sosial q\u00fcvv\u0259l\u0259r, mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131n\u0131n iqtisadi s\u00fctunlar\u0131; III. XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n ziddiyy\u0259tli sosial-iqtisadi h\u0259yat\u0131nda eyni vaxtda m\u00f6vcud olan (biri tormozlayan, dig\u0259ri inki\u015faf etdir\u0259n) amill\u0259r.\",\n\"B) 1. Yaln\u0131z Zaqatalada m\u00f6vcud idi; 2. Yaln\u0131z Tiflisd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131; III. H\u0259r ikisi xarici kapital t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259hv edildi.\",\n\"C) 1. Siyasi doktrina haz\u0131rlay\u0131rd\u0131; 2. M\u0259d\u0259ni maarifl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful idi; III. H\u0259r ikisi \\\"Difai\\\"y\u0259 tabe idi.\",\n\"D) 1. Dili rusla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131; 2. Dili farsla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131; III. H\u0259r ikisi kils\u0259y\u0259 xidm\u0259t edirdi.\",\n\"E) 1. B\u00fct\u00f6v Az\u0259rbaycan ist\u0259yirdi; 2. Quberniyalar\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi; III. H\u0259r ikisi M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259ni r\u0259hb\u0259r se\u00e7mi\u015fdi.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: Feodal qal\u0131qlar\u0131 (v\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 rejimi) inki\u015fafa mane olan \u0259ng\u0259ll\u0259r idi (1). F\u0259hl\u0259 v\u0259 burjuaziya is\u0259 buna r\u0259\u011fm\u0259n yaranan v\u0259 inki\u015faf ed\u0259n kapitalist q\u00fcvv\u0259l\u0259r idi (2). H\u0259r ikisi eyni d\u00f6vrd\u0259 c\u0259miyy\u0259tin t\u0259rkibind\u0259 idi (III - ziddiyy\u0259tli m\u00fchit).\"\n},\n{\n\"q\": \"47. Uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n (Zaqatala 1863 \u00fcsyan\u0131n\u0131n elementl\u0259ri): 1. \u0130ngiloy v\u0259 Mu\u011fallar 2. Ke\u015fk\u0259l sahibl\u0259ri 3. \u00c7ar h\u00f6kum\u0259ti komissiyas\u0131. a. G\u0259lirl\u0259rinin \\\"on qat\u0131\\\" q\u0259d\u0259r bird\u0259f\u0259lik v\u0259sait ver\u0259r\u0259k as\u0131l\u0131l\u0131qdan xilas olmalar\u0131 t\u0259l\u0259b olunan t\u0259b\u0259q\u0259 b. G\u00fcrc\u00fcstanda k\u0259ndli islahat\u0131 sonras\u0131 ox\u015far t\u0259dbiri Zaqatalada da ke\u00e7irm\u0259k ad\u0131 il\u0259 \u0259slind\u0259 \u0259razid\u0259 iqtisadi partlay\u0131\u015f yaradan r\u0259smi qurum c. Q\u0259rar\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259sas g\u0259lir m\u0259nb\u0259yind\u0259n m\u0259hrum olmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n (v\u0259 naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131 artan) iri torpaq sahibl\u0259ri\",\n\"options\": [\n\"A) 1-a, 2-c, 3-b\",\n\"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n\"C) 1-c, 2-b, 3-a\",\n\"D) 1-a, 2-b, 3-c\",\n\"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: \u0130ngiloy v\u0259 mu\u011fallara deyildi ki, \\\"10 qat g\u0259lir\\\" \u00f6d\u0259yib as\u0131l\u0131l\u0131qdan qurtulun (1-a). Ke\u015fk\u0259l sahibl\u0259ri bu q\u0259rarla g\u0259lirsiz qal\u0131b \u00fcsyana meyil etdil\u0259r (2-c). Bu v\u0259ziyy\u0259ti yaradan is\u0259 \u00c7ar komissiyas\u0131 idi (3-b).\"\n},\n{\n\"q\": \"48. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 c\u00fctl\u00fckl\u0259rind\u0259n hans\u0131 milli h\u0259r\u0259kat\u0131n inki\u015faf x\u0259ttini do\u011fru \u0259ks etdirir?\",\n\"options\": [\n\"A) S\u0259b\u0259b: Ziyal\u0131lar\u0131n 1875-1904-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 (I m\u0259rh\u0259l\u0259) milli kimliyi, \u015f\u00fcuru oyatmas\u0131 v\u0259 dili inki\u015faf etdirm\u0259si. N\u0259tic\u0259: N\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 art\u0131q xalq\u0131n siyasi (d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik) t\u0259l\u0259bl\u0259ri il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259n\u0259vi\/ideoloji z\u0259minin haz\u0131r olmas\u0131.\",\n\"B) S\u0259b\u0259b: Zaqatala \u00fcsyan\u0131n\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259ti. N\u0259tic\u0259: B\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n d\u0259rhal rus ordusuna yaz\u0131lmas\u0131.\",\n\"C) S\u0259b\u0259b: \u00c7arizmin \\\"tatar\\\" adland\u0131rma siyas\u0259ti. N\u0259tic\u0259: Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6zl\u0259rini tatar q\u0259bul ed\u0259r\u0259k Kr\u0131ma k\u00f6\u00e7m\u0259si.\",\n\"D) S\u0259b\u0259b: M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin f\u0259aliyy\u0259ti. N\u0259tic\u0259: \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zetinin 1875-ci ild\u0259 n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flamas\u0131.\",\n\"E) S\u0259b\u0259b: Kapitalizmin yaranmas\u0131. N\u0259tic\u0259: H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin iqtisadiyyat naziri t\u0259yin edilm\u0259si.\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: I m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 ziyal\u0131lar m\u0259d\u0259ni-kimlik t\u0259m\u0259lini atd\u0131lar. Bu da II m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 xalq\u0131n art\u0131q siyasi h\u0259d\u0259fl\u0259r (m\u00fcst\u0259qillik) u\u011frunda t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131na imkan (z\u0259min) yaratd\u0131.\"\n},\n{\n\"q\": \"49. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1. Milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n h\u0259d\u0259fl\u0259rinin d\u0259yi\u015f\u0259r\u0259k xalq\u0131 milli m\u00fcst\u0259qillik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131ran \\\"\u0130kinci m\u0259rh\u0259l\u0259\\\"y\u0259 q\u0259d\u0259m qoymas\u0131 (XX \u0259sr) 2. Rus istilas\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 z\u00fclm\u0259 qar\u015f\u0131 (ke\u015fk\u0259l sahibl\u0259rinin g\u0259lirinin k\u0259silm\u0259si fonunda) Zaqatalada silahl\u0131 \u00fcsyan 3. M.F.Axundzad\u0259 v\u0259 H.Z\u0259rdabinin s\u0259yl\u0259ri (v\u0259 \\\"\u018fkin\u00e7i\\\") il\u0259 milli dilin inki\u015faf\u0131n\u0131n v\u0259 m\u0259d\u0259ni oyan\u0131\u015f\u0131n ba\u015flanmas\u0131\",\n\"options\": [\n\"A) 2, 3, 1\",\n\"B) 3, 2, 1\",\n\"C) 1, 2, 3\",\n\"D) 2, 1, 3\",\n\"E) 3, 1, 2\"\n],\n\"correct\": 0,\n\"exp\": \"\u0130zah: Zaqatala \u00fcsyan\u0131 - 1863 (2). M.F.Axundzad\u0259 v\u0259 Z\u0259rdabi (\\\"\u018fkin\u00e7i\\\") f\u0259aliyy\u0259ti (H\u0259r\u0259kat\u0131n start\u0131) - 1875-d\u0259n etibar\u0259n (3). H\u0259r\u0259kat\u0131n ikinci, siyasi m\u00fcst\u0259qillik m\u0259rh\u0259l\u0259si - XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259ri (1). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 3, 1.\"\n},\n{\n\"q\": \"50. T\u0259hlil (DoK 4): \u00c7arizmin \\\"Par\u00e7ala, h\u00f6kmranl\u0131q et\\\" siyas\u0259ti, Az\u0259rbaycan\u0131n Rusiya v\u0259 \u0130ran aras\u0131nda ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si v\u0259 \u015eimal\u0131n quberniyalara par\u00e7alanmas\u0131 fonunda XIX \u0259srin 2-ci yar\u0131s\u0131nda \\\"Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin formala\u015fmas\u0131\\\" prosesinin ba\u015f tutmas\u0131 (u\u011fur qazanmas\u0131) hans\u0131 fundamental iqtisadi-sosial amil\u0259 \u0259saslan\u0131rd\u0131?\",\n\"options\": [\n\"A) Rus \u00e7ar\u0131n\u0131n q\u0259fl\u0259t\u0259n q\u0259rar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131 b\u00fct\u00f6v quberniya elan etm\u0259sin\u0259.\",\n\"B) B\u00fct\u00fcn \u0259halinin vahid din (islam) \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k he\u00e7 bir iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259 qurmadan d\u0259rhal mill\u0259t elan edilm\u0259sin\u0259.\",\n\"C) H\u0259r c\u00fcr mane\u0259y\u0259 v\u0259 par\u00e7alanmaya r\u0259\u011fm\u0259n, s\u0259naye v\u0259 kapitalizmin g\u0259li\u015fi il\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259r aras\u0131nda iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin yaranmas\u0131na (bazar\u0131n formala\u015fmas\u0131na), bu z\u0259mind\u0259 milli burjuaziya-f\u0259hl\u0259 t\u0259b\u0259q\u0259sinin yaranmas\u0131 v\u0259 ziyal\u0131lar\u0131n vahid dil, m\u0259d\u0259niyy\u0259t (m\u0259tbuat) birliyini t\u0259min etm\u0259sin\u0259.\",\n\"D) Yaln\u0131z xarici inhisarlar\u0131n (Nobell\u0259r, Simensl\u0259r) g\u0259lib Az\u0259rbaycanda mill\u0259t quruculu\u011fu fondlar\u0131 a\u00e7mas\u0131na.\",\n\"E) Zaqatala \u00fcsyan\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259r\u0259k vahid idar\u0259etm\u0259 yaratmas\u0131na.\"\n],\n\"correct\": 2,\n\"exp\": \"\u0130zah: Siyasi, inzibati (quberniyalar) v\u0259 \u0259razi (\u0130ran-Rusiya) par\u00e7alanmas\u0131na baxmayaraq, mill\u0259ti formala\u015fd\u0131ran v\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259sas g\u00fcc kapitalizmin (bazar\u0131n) yaratd\u0131\u011f\u0131 iqtisadi ba\u011flar, yeni sinifl\u0259r (burjuaziya) v\u0259 ziyal\u0131lar\u0131n m\u0259d\u0259ni (dil\/m\u0259tbuat) oyan\u0131\u015f f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri idi. M\u0259nb\u0259 m\u0259hz bu maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi sintezi mill\u0259tin yaranma t\u0259m\u0259li kimi g\u00f6st\u0259rir.\"\n}\n];\n\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        \n        \/\/ B\u00fct\u00fcn r\u0259ng klasslar\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259yirik\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered', 'correct-ans', 'wrong-ans');\n        \n        if (isFinished) {\n            \/\/ \u0130MTAHAN B\u0130TD\u0130KD\u018fN SONRAK\u0130 M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('correct-ans'); \/\/ D\u00fczl\u0259r ya\u015f\u0131l\n            } else {\n                btn.classList.add('wrong-ans'); \/\/ S\u0259hvl\u0259r v\u0259 bo\u015f burax\u0131lanlar q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        } else {\n            \/\/ \u0130MTAHAN GED\u018fN ZAMAN M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered'); \/\/ H\u0259r hans\u0131 cavab se\u00e7ilibs\u0259 ya\u015f\u0131l\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed'); \/\/ Bax\u0131l\u0131b amma se\u00e7ilm\u0259yibs\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active'); \/\/ Haz\u0131rda bax\u0131lan sual\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 ha\u015fiy\u0259\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    \/\/ \u0130mtahan bit\u0259n kimi \u015fkalan\u0131 d\u00fcz\/s\u0259hv\u0259 g\u00f6r\u0259 r\u0259ngl\u0259yirik\n    updateScaleColors(); \n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    \/\/ N\u0259tic\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 3 saniy\u0259 sonra ilk suala qay\u0131d\u0131r\u0131q\n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. \u2190 Geri \u0130r\u0259li \u2192 N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin. WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-635","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/635","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=635"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/635\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":636,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/635\/revisions\/636"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=635"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}