{"id":632,"date":"2026-06-13T12:15:25","date_gmt":"2026-06-13T12:15:25","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=632"},"modified":"2026-06-13T12:15:25","modified_gmt":"2026-06-13T12:15:25","slug":"s%c9%99nayenin-dig%c9%99r-sah%c9%99l%c9%99ri","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=632","title":{"rendered":"S\u0259nayenin dig\u0259r sah\u0259l\u0259ri"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">\u2190 Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li \u2192<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"bottom-banners\">\n    <a href=\"https:\/\/wa.me\/994559339283?text=Salam,%2030%20%C9%99d%C9%99d%20premium%20s%C4%B1naq%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"action-banner premium-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n\n    <a href=\"BURAYA_QURUP_LINKINI_YAZIN\" target=\"_blank\" class=\"action-banner group-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;\n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n    }\n\n    \/* --- Dinamik Banner Stili --- *\/\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- Banner Stili Sonu --- *\/\n\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili --- *\/\n    .bottom-banners {\n        max-width: 800px;\n        margin: 1rem auto 2rem auto;\n        display: flex;\n        flex-direction: column;\n        gap: 15px;\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n    }\n\n    .action-banner {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        background: #25D366;\n        color: #ffffff;\n        text-decoration: none;\n        padding: 15px 24px;\n        border-radius: 16px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 16px;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(37, 211, 102, 0.3);\n        transition: all 0.3s ease;\n    }\n\n    .action-banner:hover {\n        transform: translateY(-3px);\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(37, 211, 102, 0.4);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .group-banner {\n        background: #128C7E;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(18, 140, 126, 0.3);\n    }\n\n    .group-banner:hover {\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(18, 140, 126, 0.4);\n    }\n\n    .banner-icon {\n        margin-right: 15px;\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .action-banner {\n            font-size: 14px;\n            padding: 12px 16px;\n        }\n        .banner-icon {\n            margin-right: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili Sonu --- *\/\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto;\n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.correct-ans { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.wrong-ans { background: var(--skipped); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n    \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n    \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n    \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n    \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n    \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\n\n\nconst quizData = [\n  {\n    \"q\": \"1. \u015eimali Az\u0259rbaycanda qeyri-neft s\u0259nayesi v\u0259 n\u0259qliyyat infrastrukturunun inki\u015faf\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n tarixi hadis\u0259l\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. H.Z.Ta\u011f\u0131yevin Bak\u0131da toxuculuq fabrikini istifad\u0259y\u0259 verm\u0259si\\n2. Bil\u0259c\u0259ri-D\u0259rb\u0259nd-Petrovsk d\u0259mir yolunun \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k \u015eimali Qafqazla quru \u0259laq\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131\\n3. \u015e\u0259kid\u0259 (Nuxada) buxar m\u00fch\u0259rriki il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck ip\u0259ksar\u0131ma fabrikinin f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131\\n4. G\u0259d\u0259b\u0259yd\u0259 \\\"Simens\\\" qarda\u015flar\u0131na m\u0259xsus mis\u0259ritm\u0259 zavodunun i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si\",\n    \"options\": [\n      \"A) 3, 4, 1, 2\",\n      \"B) 4, 3, 2, 1\",\n      \"C) 3, 4, 2, 1\",\n      \"D) 4, 2, 3, 1\",\n      \"E) 1, 2, 3, 4\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \u015e\u0259ki ip\u0259k fabriki 1861-ci ild\u0259 (3), G\u0259d\u0259b\u0259y mis\u0259ritm\u0259 zavodu 1865-ci ild\u0259 (4) a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. H.Z.Ta\u011f\u0131yevin toxuculuq fabriki v\u0259 Bil\u0259c\u0259ri-Petrovsk d\u0259mir yolu is\u0259 1900-c\u00fc ild\u0259 istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir. (Qeyd: D\u0259mir yolunun in\u015fas\u0131 prosesi eyni ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atsa da, toxuculuq fabriki qeyri-neft s\u0259nayesinin m\u00fch\u00fcm hadis\u0259si olaraq qabaqda g\u0259lir v\u0259 ya eyni tarixi d\u00f6vr\u0259 aiddir). [1, 2]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"2. XIX \u0259srin sonlar\u0131nda \u015eimali Az\u0259rbaycanda s\u0259nayenin dig\u0259r sah\u0259l\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n c\u0259ml\u0259\u015fdiyi \u0259sas m\u0259rk\u0259zl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\\n1. Mis\u0259ritm\u0259 v\u0259 kobalt s\u0259nayesi\\n2. Pamb\u0131qt\u0259mizl\u0259m\u0259 s\u0259nayesi\\n3. \u0130p\u0259k\u00e7ilik s\u0259nayesi\\na. \u015e\u0259ki (Nuxa) v\u0259 \u015eamax\u0131\\nb. G\u00f6y\u00e7ay v\u0259 Nax\u00e7\u0131van\\nc. G\u0259d\u0259b\u0259y v\u0259 Da\u015fk\u0259s\u0259n\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n      \"B) 1-c, 2-b, 3-a\",\n      \"C) 1-a, 2-b, 3-c\",\n      \"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n      \"E) 1-b, 2-a, 3-c\"\n    ],\n    \"correct\": 1,\n    \"exp\": \"\u0130zah: G\u0259d\u0259b\u0259yd\u0259 mis, Da\u015fk\u0259s\u0259nd\u0259 kobalt hasil edilirdi (1-c). Pamb\u0131qt\u0259mizl\u0259m\u0259 s\u0259nayesi G\u00f6y\u00e7ay, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 dig\u0259r aran\/c\u0259nub rayonlar\u0131nda idi (2-b). \u0130p\u0259k\u00e7iliyin m\u0259rk\u0259zi is\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq \u015e\u0259ki v\u0259 \u015eamax\u0131 hesab olunurdu (3-a). [3]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"3. XIX y\u00fczilliyin ikinci yar\u0131s\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015e\u0259ki ip\u0259ksar\u0131ma fabriki (1861) il\u0259 G\u0259d\u0259b\u0259y mis\u0259ritm\u0259 zavodunun (1865) ortaq tarixi x\u00fcsusiyy\u0259ti n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n    \"options\": [\n      \"A) H\u0259r ikisi yaln\u0131z Az\u0259rbaycan milli burjuaziyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunurdu.\",\n      \"B) H\u0259r ikisinin f\u0259aliyy\u0259ti 1900-c\u00fc il iqtisadi b\u00f6hran\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 bird\u0259f\u0259lik dayand\u0131r\u0131ld\u0131.\",\n      \"C) H\u0259r ikisi istehsal\u0131 fabrik-zavod (ma\u015f\u0131n) m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 qurulmu\u015f kapitalist s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri idi v\u0259 s\u0259naye \u00e7evrili\u015finin t\u0259m\u0259lini t\u0259\u015fkil edirdil\u0259r.\",\n      \"D) H\u0259r ikisi yaln\u0131z xammal idxal\u0131 (xaricd\u0259n g\u0259tirilm\u0259si) \u0259sas\u0131nda i\u015fl\u0259yirdi.\",\n      \"E) H\u0259r ikisind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259 kimi yaln\u0131z elektrik enerjisind\u0259n istifad\u0259 olunurdu.\"\n    ],\n    \"correct\": 2,\n    \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259r iki m\u00fc\u0259ssis\u0259 (biri ip\u0259k, dig\u0259ri mis) manufaktura m\u0259rh\u0259l\u0259sini adlayaraq buxar m\u00fch\u0259rrikl\u0259rinin, m\u00fct\u0259r\u0259qqi texnologiyan\u0131n t\u0259tbiq edildiyi fabrik-zavod s\u0259nayesinin ilk v\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck n\u00fcmun\u0259l\u0259ri idi. [4, 5]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"4. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rinin do\u011fru verildiyi variant\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: \\nS\u0259b\u0259b: AB\u015e v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si (1861-1865) n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00fcnya bazar\u0131nda k\u0259skin pamb\u0131q q\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 v\u0259 Rusiyan\u0131n toxuculuq s\u0259nayesinin xammal axtar\u0131\u015f\u0131. \\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) \u015eimali Az\u0259rbaycanda pamb\u0131q \u0259kinl\u0259rinin k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 artmas\u0131 v\u0259 pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259sas \u0259mt\u0259\u0259 (kapitalist) istehsal sah\u0259l\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\",\n      \"B) Rusiyan\u0131n Az\u0259rbaycanda pamb\u0131q \u0259km\u0259yi tamamil\u0259 qada\u011fan etm\u0259si.\",\n      \"C) B\u00fct\u00fcn pamb\u0131q plantasiyalar\u0131n\u0131n d\u0259rhal t\u00fct\u00fcn plantasiyalar\u0131na \u00e7evrilm\u0259si.\",\n      \"D) Bak\u0131da ilk d\u0259mir yolunun m\u0259hz pamb\u0131q da\u015f\u0131maq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259kilm\u0259si.\",\n      \"E) Pamb\u0131qt\u0259mizl\u0259m\u0259 zavodlar\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fcflis olmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: AB\u015e-dak\u0131 m\u00fcharib\u0259 qlobal pamb\u0131q b\u00f6hran\u0131 yaratd\u0131\u011f\u0131ndan Rusiya diqq\u0259tini Qafqaza (Az\u0259rbaycana) y\u00f6n\u0259ltdi. N\u0259tic\u0259d\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda pamb\u0131q \u0259kinl\u0259ri v\u0259 ixrac\u0131 b\u00f6y\u00fck s\u00fcr\u0259tl\u0259 geni\u015fl\u0259n\u0259r\u0259k kapitalist \u0259mt\u0259\u0259 xarakteri ald\u0131. [5, 6]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"5. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcqayis\u0259 edin:\\nI. \\\"Simens qarda\u015flar\u0131\\\" \u015firk\u0259ti\\nII. H.Z.Ta\u011f\u0131yevin qurdu\u011fu toxuculuq fabriki\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Xarici (alman) kapital\u0131na m\u0259xsus olub a\u011f\u0131r s\u0259nayeni inki\u015faf etdirmi\u015fdi; 2. Milli burjuaziya t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f, m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n xammal birt\u0259r\u0259fliliyini s\u0131nd\u0131rma\u011fa xidm\u0259t etmi\u015fdi; III. \u015eimali Az\u0259rbaycanda fabrik-zavod istehsal\u0131n\u0131 (kapitalizmi) t\u0259msil ed\u0259n v\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131 inki\u015faf etdir\u0259n m\u00fch\u00fcm s\u0259naye m\u0259rk\u0259zl\u0259ri idi.\",\n      \"B) 1. Yaln\u0131z bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful idi; 2. Yaln\u0131z ip\u0259k\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful idi; III. H\u0259r ikisi \u0130ngilt\u0259r\u0259nin n\u0259zar\u0259tind\u0259 idi.\",\n      \"C) 1. \u0130ltizam sistemini b\u0259rpa etmi\u015fdi; 2. Tiyul sistemini b\u0259rpa etmi\u015fdi; III. H\u0259r ikisi 1900-c\u00fc ild\u0259 m\u00fcflis olmu\u015fdu.\",\n      \"D) 1. Yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259t torpaqlar\u0131nda yerl\u0259\u015firdi; 2. Yaln\u0131z v\u0259qf torpaqlar\u0131nda yerl\u0259\u015firdi; III. H\u0259r ikisi x\u0259zin\u0259y\u0259 r\u00fcsum \u00f6d\u0259yirdi.\",\n      \"E) 1. Neft hasil edirdi; 2. D\u0259mir yolu \u00e7\u0259kirdi; III. H\u0259r ikisi Zaqatalada yerl\u0259\u015firdi.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Simensl\u0259r alman kapital\u0131 olub G\u0259d\u0259b\u0259yd\u0259 mis\u0259ritm\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful idil\u0259r (1). Ta\u011f\u0131yev is\u0259 1900-c\u00fc ild\u0259 toxuculuq fabriki a\u00e7araq \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 haz\u0131r m\u0259hsul istehsal\u0131n\u0131 t\u0259min edib m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 birt\u0259r\u0259fliliyini z\u0259ifl\u0259tmi\u015fdi (2). H\u0259r ikisi (III) ma\u015f\u0131nl\u0131 kapitalist s\u0259nayesinin t\u0259msil\u00e7il\u0259ri idi. [6, 7]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"6. C\u0259dv\u0259l\u0259 \u0259sas\u0259n XIX \u0259srin sonu - XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 n\u0259qliyyat infrastrukturundak\u0131 inki\u015faf\u0131n (d\u0259mir yollar\u0131n\u0131n) iqtisadi \u0259h\u0259miyy\u0259tini tap\u0131n:\\nD\u0259mir yolu x\u0259tti: Bak\u0131-Tiflis (1883) - \u0130qtisadi \u0259h\u0259miyy\u0259ti: 1. ?\\nD\u0259mir yolu x\u0259tti: Bil\u0259c\u0259ri-D\u0259rb\u0259nd-Petrovsk (1900) - \u0130qtisadi \u0259h\u0259miyy\u0259ti: 2. ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Az\u0259rbaycan\u0131n Qara d\u0259niz (d\u00fcnya) bazarlar\u0131na quru \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min etdi; 2. \u015eimali Qafqaz v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Rusiya il\u0259 ilboyu fasil\u0259siz quru n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259si yaratd\u0131.\",\n      \"B) 1. Yaln\u0131z daxili bazara xidm\u0259t etdi; 2. Yaln\u0131z qo\u015fun da\u015f\u0131maq \u00fc\u00e7\u00fcn idi.\",\n      \"C) 1. G\u0259d\u0259b\u0259y misini Avropaya da\u015f\u0131d\u0131; 2. K\u00fcr bal\u0131qlar\u0131n\u0131 \u0130rana da\u015f\u0131d\u0131.\",\n      \"D) 1. \u0130ltizam sistemini l\u0259\u011fv etdi; 2. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259tdi.\",\n      \"E) 1. Yaln\u0131z s\u0259rni\u015fin da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131; 2. Yaln\u0131z neft da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Bak\u0131-Tiflis d\u0259mir yolu Az\u0259rbaycan\u0131 G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Qara d\u0259niz vasit\u0259sil\u0259 d\u00fcnya bazar\u0131na ba\u011flad\u0131. 1900-c\u00fc ild\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n Bil\u0259c\u0259ri-Petrovsk d\u0259mir yolu is\u0259 Rusiya il\u0259 birba\u015fa v\u0259 fasil\u0259siz quru logistikas\u0131n\u0131 (\u0259laq\u0259ni) t\u0259min etdi. [7, 8]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"7. Bloksxemi tamamlay\u0131n: \\nXIX \u0259srin 80-ci ill\u0259rind\u0259 bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259nayesind\u0259 iltizam sisteminin l\u0259\u011fv edilm\u0259si \u2794 Bu sah\u0259y\u0259 azad kapital ax\u0131n\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259si v\u0259 s\u0259rb\u0259st icar\u0259y\u0259 ke\u00e7id \u2794 ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q sah\u0259sind\u0259 milli burjuaziyan\u0131n (az\u0259rbaycanl\u0131 s\u0259naye\u00e7il\u0259rin) g\u00fccl\u00fc \u00fcst\u00fcnl\u00fck qazanmas\u0131 v\u0259 s\u0259naye \u00e7evrili\u015finin ba\u015f verm\u0259si.\",\n      \"B) Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259nayesinin tamamil\u0259 \u00e7\u00f6k\u0259r\u0259k iflas etm\u0259si.\",\n      \"C) X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 xarici kapital\u0131n m\u00fctl\u0259q inhisar\u0131n\u0131n yaranmas\u0131.\",\n      \"D) B\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259g\u0259l\u0259rin d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcsadir\u0259 edilib kils\u0259y\u0259 verilm\u0259si.\",\n      \"E) Qol\u00e7omaqlar\u0131n b\u00fct\u00fcn bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q al\u0259tl\u0259rini qada\u011fan etm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \u0130ltizam\u0131n (icar\u0259 inhisar\u0131n\u0131n) l\u0259\u011fvind\u0259n sonra bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259nayesind\u0259 s\u0259rb\u0259st r\u0259qab\u0259t yarand\u0131 v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 s\u0259naye\u00e7il\u0259r bu sah\u0259y\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u0259rmay\u0259 qoyaraq \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc (70%) \u0259l\u0259 ald\u0131lar. [9, 10]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"8. \u015eimali Az\u0259rbaycanda s\u0259nayenin inki\u015faf\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n prosesl\u0259ri xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131qla qrupla\u015fd\u0131r\u0131n:\\n1. Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 duz istehsal\u0131nda iltizam sisteminin l\u0259\u011fvi\\n2. Bil\u0259c\u0259ri-D\u0259rb\u0259nd-Petrovsk d\u0259mir yolunun istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si\\n3. Qas\u0131m Babayev t\u0259r\u0259find\u0259n \u015e\u0259kid\u0259 buxar m\u00fch\u0259rriki il\u0259 t\u0259chiz edilmi\u015f ip\u0259k fabrikinin tikilm\u0259si\\n4. \\\"Simens\\\" \u015firk\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n G\u0259d\u0259b\u0259yd\u0259 mis\u0259ritm\u0259 zavodunun i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si\",\n    \"options\": [\n      \"A) 3, 4, 1, 2\",\n      \"B) 1, 3, 4, 2\",\n      \"C) 3, 1, 4, 2\",\n      \"D) 4, 3, 2, 1\",\n      \"E) 4, 1, 3, 2\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \u015e\u0259kid\u0259 ip\u0259k fabriki - 1861 (3). G\u0259d\u0259b\u0259y mis\u0259ritm\u0259 zavodu - 1865 (4). Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qda iltizam\u0131n l\u0259\u011fvi - 1881-ci il (1). Bil\u0259c\u0259ri-Petrovsk d\u0259mir yolu - 1900-c\u00fc il (2). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 3, 4, 1, 2. [10, 11]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"9. \u0130qtisadi-siyasi islahatlar v\u0259 onlar\u0131n s\u0259nayenin m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259siri aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\\n1. 1872-ci il islahat\u0131\\n2. 1881-ci il islahat\u0131\\n3. Rusiya h\u00f6kum\u0259tinin \\\"ucuz al\u0131b, baha satmaq\\\" y\u00f6n\u00fcml\u00fc g\u00f6mr\u00fck tarifi (XIX \u0259srin sonlar\u0131)\\na. Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 duz m\u0259d\u0259nl\u0259rind\u0259 iltizam\u0131n l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k s\u0259rb\u0259st icar\u0259 sistemin\u0259 ke\u00e7ilm\u0259si\\nb. Xaricd\u0259n g\u0259tiril\u0259n t\u00fct\u00fcn\u0259 qoyulan y\u00fcks\u0259k r\u00fcsum hesab\u0131na yerli t\u00fct\u00fcn s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259\u015fviq edilm\u0259si\\nc. Neft s\u0259nayesind\u0259 iltizam sisteminin l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k h\u0259rrac sistemin\u0259 ke\u00e7ilm\u0259si\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1-c, 2-a, 3-b\",\n      \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n      \"C) 1-b, 2-c, 3-a\",\n      \"D) 1-c, 2-b, 3-a\",\n      \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: 1872-ci ild\u0259 neft s\u0259nayesind\u0259 iltizam l\u0259\u011fv edildi (1-c). 1881-ci ild\u0259 bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 duzda iltizam l\u0259\u011fv olundu (2-a). G\u00f6mr\u00fck siyas\u0259ti xarici t\u00fct\u00fcn\u00fc bahala\u015fd\u0131r\u0131b daxili t\u00fct\u00fcn s\u0259nayesin\u0259 (Zaqatala, \u015e\u0259ki) t\u0259kan verdi (3-b). [11, 12]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"10. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 (1900-1903-c\u00fc ill\u0259r) d\u00fcnyan\u0131 b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f iqtisadi b\u00f6hran\u0131n \u015eimali Az\u0259rbaycanda h\u0259m neft, h\u0259m d\u0259 ip\u0259k s\u0259nayesin\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi ortaq m\u0259hvedici t\u0259sir n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n    \"options\": [\n      \"A) H\u0259r iki sah\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin millil\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259t\u0259 verilm\u0259si.\",\n      \"B) M\u0259hsullar\u0131n qiym\u0259tinin k\u0259skin d\u00fc\u015fm\u0259si, maliyy\u0259 c\u0259h\u0259td\u0259n z\u0259if olan x\u0131rda m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin iflasa u\u011framas\u0131 v\u0259 istehsal\u0131n t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259sinin (inhisarla\u015fman\u0131n) s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259si.\",\n      \"C) B\u00fct\u00fcn f\u0259hl\u0259l\u0259rin i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131laraq s\u0259nayenin d\u0259rhal l\u0259\u011fv edilm\u0259si.\",\n      \"D) Xarici kapital\u0131n \u00f6lk\u0259ni tamamil\u0259 t\u0259rk etm\u0259si.\",\n      \"E) H\u0259r iki sah\u0259d\u0259 yaln\u0131z qad\u0131n \u0259m\u0259yind\u0259n istifad\u0259y\u0259 ke\u00e7ilm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 1,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \u0130qtisadi b\u00f6hran (1900-1903) zaman\u0131 ifrat istehsal v\u0259 t\u0259l\u0259b-t\u0259klif uy\u011funsuzlu\u011fu qiym\u0259tl\u0259ri sald\u0131, x\u0131rda\/orta sahibkarlar\u0131 m\u00fcflis etdi, b\u00f6y\u00fck inhisarlar\u0131n (t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259nin) yaranmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131. [12, 13]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"11. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 qanunauy\u011funlu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: \\nS\u0259b\u0259b: H.Z.Ta\u011f\u0131yevin 1900-c\u00fc ild\u0259 Bak\u0131da b\u00f6y\u00fck toxuculuq fabriki a\u00e7mas\u0131. \\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Rusiyan\u0131n daxili quberniyalar\u0131ndan Az\u0259rbaycana par\u00e7a g\u0259tirilm\u0259sinin tamamil\u0259 qada\u011fan olunmas\u0131.\",\n      \"B) \u00c7arizmin \\\"ucuz xammal bazas\u0131\\\" (m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259) iqtisadiyyat\u0131na z\u0259rb\u0259 vurulmas\u0131 v\u0259 yerli xammal\u0131n \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 haz\u0131r m\u0259hsula \u00e7evrilm\u0259si.\",\n      \"C) B\u00fct\u00fcn pamb\u0131q plantasiyalar\u0131n\u0131n d\u0259rhal Ta\u011f\u0131yev t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcsadir\u0259 edilm\u0259si.\",\n      \"D) Toxuculuq s\u0259nayesinin tamamil\u0259 xarici inhisarlar\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7m\u0259si.\",\n      \"E) D\u0259mir yollar\u0131n\u0131n d\u0259rhal s\u00f6k\u00fclm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 1,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Ta\u011f\u0131yevin 1900-c\u00fc ild\u0259 a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 toxuculuq fabriki \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n xammal\u0131n\u0131 (pamb\u0131\u011f\u0131) el\u0259 \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259c\u0259 emal edib haz\u0131r m\u0259hsul buraxmaqla, m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i \\\"birt\u0259r\u0259fli iqtisadiyyat\\\" z\u0259ncirini s\u0131nd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. [13, 14]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"12. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\\nI. \u015e\u0259kid\u0259ki (Nuxa) ip\u0259k s\u0259nayesi\\nII. Zaqatala v\u0259 Qubadak\u0131 t\u00fct\u00fcn s\u0259nayesi\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Frans\u0131z kapital\u0131n\u0131n dominantl\u0131q etdiyi sah\u0259 idi; 2. Rus kapital\u0131n\u0131n dominantl\u0131q etdiyi sah\u0259 idi; III. H\u0259r ikisi yaln\u0131z m\u0259rk\u0259zi quberniyalara xidm\u0259t edirdi.\",\n      \"B) 1. \u018fn\u0259n\u0259vi m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259t olub, XIX \u0259srin ortalar\u0131ndan s\u0259naye (fabrik) \u00fcsuluna ke\u00e7mi\u015fdi; 2. XIX \u0259srin sonlar\u0131nda Osmanl\u0131dan\/\u0130randan g\u0259tiril\u0259n bitki n\u00f6vl\u0259rinin yerlil\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 g\u00f6mr\u00fck siyas\u0259ti hesab\u0131na inki\u015faf etmi\u015fdi; III. H\u0259r ikisi XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda aqrar b\u00f6lm\u0259y\u0259 kapitalizmin daxil olmas\u0131n\u0131 (\u0259mt\u0259\u0259 istehsal\u0131n\u0131) g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u00fch\u00fcm qeyri-neft s\u0259naye sah\u0259l\u0259ri idi.\",\n      \"C) 1. \u0130ltizam sistemi il\u0259 idar\u0259 olunurdu; 2. Tiyul sistemi il\u0259 idar\u0259 olunurdu; III. H\u0259r ikisi 1900-c\u00fc ild\u0259 tamamil\u0259 \u00e7\u00f6km\u00fc\u015fd\u00fc.\",\n      \"D) 1. K\u0259sbkarlar\u0131 c\u0259lb etmirdi; 2. Muzdurlar\u0131 c\u0259lb etmirdi; III. H\u0259r ikisi d\u00f6vl\u0259t m\u00fclkiyy\u0259ti idi.\",\n      \"E) 1. H.Z.Ta\u011f\u0131yev t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131; 2. \u015e.\u018fs\u0259dullayev t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131; III. H\u0259r ikisi Bak\u0131da yerl\u0259\u015firdi.\"\n    ],\n    \"correct\": 1,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \u0130p\u0259k\u00e7ilik s\u0259nayesi (\u015e\u0259ki) \u0259n\u0259n\u0259vi olub sonradan fabrikl\u0259\u015fdi (1). T\u00fct\u00fcn\u00e7\u00fcl\u00fck is\u0259 xarici n\u00f6vl\u0259rin g\u0259tirilm\u0259si v\u0259 vergi siyas\u0259ti say\u0259sind\u0259 s\u0259nayel\u0259\u015fdi (2). H\u0259r ikisi (III) qeyri-neft sektorunun kapitalist inki\u015faf\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirir. [14, 15]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"13. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. XIX \u0259sr - XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259ki s\u0259naye prosesl\u0259ri (qeyri-neft) v\u0259 onlar\u0131n sosial-iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri hans\u0131 variantda do\u011fru \u0259ks olunub?\",\n    \"options\": [\n      \"A) G\u0259d\u0259b\u0259y mis\u0259ritm\u0259 zavodu - \u018fsas\u0259n yerli milli kapitala m\u0259xsus idi.\",\n      \"B) Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259nayesi - \u0130ltizam l\u0259\u011fv edildikd\u0259n sonra 70% yerli az\u0259rbaycanl\u0131 s\u0259naye\u00e7il\u0259rin (milli burjuaziyan\u0131n) n\u0259zar\u0259tin\u0259 ke\u00e7di.\",\n      \"C) Pamb\u0131qt\u0259mizl\u0259m\u0259 - Yaln\u0131z Quba v\u0259 Zaqatalada c\u0259ml\u0259\u015fmi\u015f a\u011f\u0131r s\u0259naye m\u0259rk\u0259zi idi.\",\n      \"D) Toxuculuq fabriki (1900) - Yaln\u0131z rus h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn geyim tikirdi.\",\n      \"E) \u0130p\u0259k s\u0259nayesi - Buxar m\u00fch\u0259rrikinin t\u0259tbiqin\u0259 q\u0259tiyy\u0259n icaz\u0259 verilmirdi.\"\n    ],\n    \"correct\": 1,\n    \"exp\": \"\u0130zah: 1881-ci ild\u0259 bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qda iltizam sistemi l\u0259\u011fv edildikd\u0259n sonra bu sah\u0259d\u0259 s\u0259rb\u0259st icar\u0259y\u0259 ke\u00e7ildi v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 s\u0259naye\u00e7il\u0259r bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259t\u0259g\u0259l\u0259rinin 70%-n\u0259 sahib olaraq milli kapital\u0131n bu sah\u0259d\u0259ki \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259min etdil\u0259r. [15, 16]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"14. Bloksxemd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259ntiqi z\u0259nciri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: \\nRusiyada toxuculuq s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 AB\u015e-da v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si (1861-1865) \u2794 D\u00fcnya bazar\u0131nda yaranan xammal (pamb\u0131q) q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 \u2794 \u015eimali Az\u0259rbaycanda pamb\u0131q \u0259kinl\u0259rinin geni\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 \u0259mt\u0259\u0259 xarakteri almas\u0131 \u2794 ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Pamb\u0131q emal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yerli pamb\u0131qt\u0259mizl\u0259m\u0259 zavodlar\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na kapitalist (muzdlu) m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin d\u0259rind\u0259n n\u00fcfuz etm\u0259si.\",\n      \"B) Pamb\u0131\u011f\u0131n tamamil\u0259 ucuzla\u015faraq d\u0259y\u0259rd\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259si v\u0259 \u0259kin\u00e7iliyin m\u0259hvi.\",\n      \"C) \u00c7arizmin pamb\u0131qdan vergi almayaraq k\u0259ndlil\u0259ri z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259si.\",\n      \"D) Az\u0259rbaycan\u0131n pamb\u0131q ixrac\u0131nda AB\u015e-\u0131 d\u0259rhal \u00fcst\u0259l\u0259y\u0259r\u0259k birinci olmas\u0131.\",\n      \"E) Pamb\u0131q s\u0259nayesinin yaln\u0131z \u015e\u0259kid\u0259 inki\u015faf etm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Pamb\u0131q q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ona artan t\u0259l\u0259bat Az\u0259rbaycanda pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259mt\u0259\u0259l\u0259\u015fm\u0259sin\u0259, pamb\u0131qt\u0259mizl\u0259m\u0259 zavodlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na v\u0259 k\u0259ndd\u0259 kapitalizmin (muzdlu \u0259m\u0259yin) inki\u015faf\u0131na birba\u015fa t\u0259kan verdi. [16, 17]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"15. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n1. \u0130p\u0259k qurdu x\u0259st\u0259liyinin (pebrina) yay\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 ip\u0259k s\u0259nayesind\u0259 b\u00f6hran\u0131n ya\u015fanmas\u0131\\n2. \\\"Paster \u00fcsulu\\\"nun t\u0259tbiq edilm\u0259si il\u0259 ip\u0259k\u00e7iliyin b\u00f6hrandan \u00e7\u0131xaraq yenid\u0259n dir\u00e7\u0259lm\u0259si\\n3. H.Z.Ta\u011f\u0131yevin Bak\u0131da toxuculuq fabrikinin a\u00e7\u0131lmas\u0131\\n4. \u0130ltizam sisteminin neft v\u0259 bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259nayesind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 (l\u0259\u011fvi)\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1, 4, 2, 3\",\n      \"B) 4, 1, 2, 3\",\n      \"C) 1, 2, 4, 3\",\n      \"D) 2, 1, 3, 4\",\n      \"E) 4, 2, 1, 3\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \u0130p\u0259k qurdu x\u0259st\u0259liyi (pebrina) 1860-70-ci ill\u0259rd\u0259 yay\u0131ld\u0131 (1). \u0130ltizam\u0131n l\u0259\u011fvi 1872 v\u0259 1881-ci ill\u0259rd\u0259 oldu (4). \\\"Paster \u00fcsulu\\\" il\u0259 ip\u0259k\u00e7iliyin tam dir\u00e7\u0259li\u015fi v\u0259 y\u00fcks\u0259li\u015fi \u0259sas\u0259n 1880-ci ill\u0259rin sonu v\u0259 90-c\u0131 ill\u0259r\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir (2). Toxuculuq fabriki is\u0259 1900-c\u00fc ild\u0259 a\u00e7\u0131ld\u0131 (3). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1, 4, 2, 3. [17, 18]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"16. \u0130nfrastruktur v\u0259 S\u0259naye: Uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n.\\n1. \\\"Simens\\\" qarda\u015flar\u0131n\u0131n G\u0259d\u0259b\u0259yd\u0259ki f\u0259aliyy\u0259ti\\n2. \\\"Nobel qarda\u015flar\u0131\\\"n\u0131n n\u0259qliyyat logistikas\u0131\\n3. Q.Babayevin \u015e\u0259kid\u0259ki f\u0259aliyy\u0259ti\\na. Qafqazda ilk s\u0259rni\u015fin v\u0259 neft da\u015f\u0131yan m\u0259d\u0259nl\u0259raras\u0131 darx\u0259tli d\u0259mir yolunu in\u015fa etm\u0259l\u0259ri\\nb. Buxar m\u00fch\u0259rriki il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n ilk b\u00f6y\u00fck ip\u0259ksar\u0131ma fabrikini istifad\u0259y\u0259 verm\u0259si\\nc. Darx\u0259tli d\u0259mir yolu \u00e7\u0259km\u0259si v\u0259 Qafqazda ilk su-elektrik stansiyas\u0131n\u0131 quraraq istehsalda t\u0259tbiq etm\u0259si\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1-c, 2-a, 3-b\",\n      \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n      \"C) 1-b, 2-c, 3-a\",\n      \"D) 1-c, 2-b, 3-a\",\n      \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Simensl\u0259r G\u0259d\u0259b\u0259yd\u0259 d\u0259mir yolu v\u0259 Qalak\u0259nd SES-i (1883) qurdu (1-c). Nobell\u0259r m\u0259d\u0259nl\u0259raras\u0131 ilk neft\/s\u0259rni\u015fin d\u0259mir yolunu (1880) \u00e7\u0259kdi (2-a). Babayev \u015e\u0259kid\u0259 (1861) buxar m\u00fch\u0259rrikli ip\u0259k fabriki a\u00e7d\u0131 (3-b). [18, 19]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"17. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r: XIX \u0259srin sonlar\u0131nda istismara veril\u0259n \\\"Bak\u0131-Tiflis\\\" (1883) v\u0259 \\\"Bil\u0259c\u0259ri-D\u0259rb\u0259nd-Petrovsk\\\" (1900) d\u0259mir yollar\u0131n\u0131n \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n qeyri-neft (aqrar v\u0259 dig\u0259r) s\u0259nayesi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm ortaq rolu n\u0259 idi?\",\n    \"options\": [\n      \"A) K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 xammal\u0131n\u0131n (pamb\u0131q, ip\u0259k, bal\u0131q v\u0259 s.) ucuz v\u0259 s\u00fcr\u0259tli yolla \u00fcmum-Rusiya v\u0259 d\u00fcnya bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259si.\",\n      \"B) Yaln\u0131z xaricd\u0259n haz\u0131r m\u0259hsul g\u0259tirm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131mas\u0131.\",\n      \"C) H\u0259r ikisinin yaln\u0131z H.Z.Ta\u011f\u0131yevin kapital\u0131 hesab\u0131na in\u015fa edilm\u0259si.\",\n      \"D) D\u0259mir yollar\u0131n\u0131n istismara verilm\u0259sind\u0259n d\u0259rhal sonra iqtisadi t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259nin dayanmas\u0131.\",\n      \"E) K\u0259ndlil\u0259rin bu yollardan istifad\u0259 etm\u0259sinin q\u0259ti qada\u011fan olunmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259r iki magistral d\u0259mir yolu Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131 (h\u0259m neft, h\u0259m d\u0259 qeyri-neft\/xammal m\u0259hsullar\u0131n\u0131) Rusiya v\u0259 Qara d\u0259niz vasit\u0259sil\u0259 qlobal bazarlara s\u00fcr\u0259tli v\u0259 ucuz \u015f\u0259kild\u0259 ba\u011flad\u0131. [19, 20]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"18. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259: \\nS\u0259b\u0259b: \u00c7arizmin \\\"ucuz al\u0131b, baha satmaq\\\" (m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 iqtisadiyyat\u0131) siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda \u0259sas\u0259n hasilat v\u0259 xammal\u0131n ilkin emal\u0131 (pamb\u0131qt\u0259mizl\u0259m\u0259, mis\u0259ritm\u0259) s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131na icaz\u0259 verm\u0259si. \\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) \u00d6lk\u0259d\u0259 a\u011f\u0131r ma\u015f\u0131nqay\u0131rma v\u0259 haz\u0131r m\u0259hsul (toxuculuq) istehsal ed\u0259n s\u0259nayenin inki\u015faf\u0131n\u0131n l\u0259ngidilm\u0259si.\",\n      \"B) B\u00fct\u00fcn yerli s\u0259nayenin d\u0259rhal s\u00fcquta u\u011framas\u0131 v\u0259 ancaq xarici mallar\u0131n sat\u0131lmas\u0131.\",\n      \"C) K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n tamamil\u0259 inki\u015fafdan qalmas\u0131.\",\n      \"D) Az\u0259rbaycanda inhisar\u00e7\u0131 birlikl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n tamamil\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131.\",\n      \"E) \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n muxtariyy\u0259t qazanmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Rusiya Az\u0259rbaycan\u0131 xammal bazas\u0131 kimi g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 hasilat v\u0259 ilkin emala (pamb\u0131q t\u0259mizl\u0259m\u0259k, mis \u0259ritm\u0259k) \u015f\u0259rait yarad\u0131l\u0131r, lakin a\u011f\u0131r s\u0259naye v\u0259 haz\u0131r m\u0259hsul istehsal\u0131n\u0131n (toxuculu\u011fun) qar\u015f\u0131s\u0131 s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 al\u0131n\u0131rd\u0131. [20, 21]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"19. Eyler-Venn diaqram\u0131: XIX \u0259srin sonlar\u0131nda s\u0259naye sah\u0259l\u0259rind\u0259ki kapital b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc m\u00fcqayis\u0259 edin:\\nI. Neft v\u0259 Mis\u0259ritm\u0259 s\u0259nayesi\\nII. Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 Toxuculuq (1900-c\u00fc ild\u0259n) s\u0259nayesi\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Xarici (Q\u0259rb v\u0259 Rusiya) inhisar\u00e7\u0131 kapital\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdiyi sah\u0259l\u0259r idi; 2. Yerli az\u0259rbaycanl\u0131 s\u0259naye\u00e7il\u0259rin (milli burjuaziyan\u0131n) xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 dominantl\u0131q etdiyi v\u0259 ya \u0259sas t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar oldu\u011fu (Ta\u011f\u0131yev, Muxtarov v\u0259 s.) sah\u0259l\u0259r idi; III. H\u0259r iki qrupa daxil olan sah\u0259l\u0259r \u015eimali Az\u0259rbaycanda kapitalist istehsal m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin inki\u015faf\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirirdi.\",\n      \"B) 1. Yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259t x\u0259zin\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015firdi; 2. Yaln\u0131z xarici banklar t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015firdi; III. H\u0259r ikisi iltizam sistemind\u0259 idi.\",\n      \"C) 1. Buxar m\u00fch\u0259rrikind\u0259n imtina etmi\u015fdi; 2. D\u0259mir yolu x\u0259tl\u0259rind\u0259n imtina etmi\u015fdi; III. H\u0259r ikisi z\u0259r\u0259rli s\u0259naye idi.\",\n      \"D) 1. Yaln\u0131z Bak\u0131da c\u0259ml\u0259\u015fmi\u015fdi; 2. Yaln\u0131z Nax\u00e7\u0131vanda c\u0259ml\u0259\u015fmi\u015fdi; III. H\u0259r ikisi b\u00f6hrandan z\u0259r\u0259rsiz \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131.\",\n      \"E) 1. 1900-c\u00fc ild\u0259 l\u0259\u011fv edildi; 2. 1872-ci ild\u0259 l\u0259\u011fv edildi; III. H\u0259r ikisind\u0259 qol\u00e7omaqlar i\u015fl\u0259yirdi.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Mis v\u0259 neft \u0259sas\u0259n xarici (Simens, Rot\u015fild, Nobel v\u0259 s.) kapital\u0131n inhisar\u0131nda idi. Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q (70%) v\u0259 1900-c\u00fc ild\u0259 a\u00e7\u0131lan toxuculuq fabriki yerli (milli) burjuaziyan\u0131n u\u011furlar\u0131 idi. H\u0259r ikisi is\u0259 kapitalizmin t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. [21, 22]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"20. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. S\u0259naye inhisarlar\u0131 v\u0259 birlikl\u0259rin adlar\u0131 (n\u00f6vl\u0259ri) il\u0259 f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259l\u0259rini d\u00fczg\u00fcn uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131n:\\n1. \\\"Qafqaz mis s\u0259nayesi\\\" (Simensl\u0259rin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259)\\n2. \u0130qtisadi t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259nin neft s\u0259nayesind\u0259ki t\u0259zah\u00fcr\u00fc\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Sindikat; 2. Neft inhisarlar\u0131 (Trest v\u0259 Kartell\u0259r, m\u0259s. \\\"Nobel qarda\u015flar\u0131\\\").\",\n      \"B) 1. Kolxoz; 2. Sovxoz.\",\n      \"C) 1. \u0130ltizam; 2. Tiyul.\",\n      \"D) 1. Z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259r ittifaq\u0131; 2. Muzdurlar idar\u0259si.\",\n      \"E) 1. D\u00f6vl\u0259t \u015firk\u0259ti; 2. C\u0259miyy\u0259t fondu.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: 1900-1903-c\u00fc ill\u0259r b\u00f6hran\u0131 v\u0259 sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259 g\u00fccl\u0259ndi. Simensl\u0259r \\\"Qafqaz mis s\u0259nayesi\\\" sindikat\u0131n\u0131 yaratd\u0131lar, neftd\u0259 is\u0259 kartel\/trest formal\u0131 iri inhisarlar (Nobell\u0259r v\u0259 s.) yarand\u0131. [22, 23]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"21. Bloksxemi tamamlay\u0131n: \\n1900-1903-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 d\u00fcnyada v\u0259 Rusiyada ba\u015flayan iqtisadi b\u00f6hran\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131 b\u00fcr\u00fcm\u0259si \u2794 Neftl\u0259 yana\u015f\u0131 ip\u0259k, pamb\u0131qt\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 dig\u0259r s\u0259naye sah\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 istehsal\u0131n ixtisar edilm\u0259si v\u0259 qiym\u0259tl\u0259rin d\u00fc\u015fm\u0259si \u2794 Maliyy\u0259 daya\u011f\u0131 z\u0259if olan x\u0131rda v\u0259 orta sahibkarlar\u0131n m\u00fcflis olmas\u0131 \u2794 ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) S\u0259nayenin b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 iqtisadi t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259nin s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259si, kapital\u0131n az sayda iri m\u00fclkiyy\u0259t\u00e7il\u0259rin (inhisarlar\u0131n) \u0259lind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fm\u0259si.\",\n      \"B) B\u00fct\u00fcn zavod v\u0259 fabrikl\u0259rin l\u0259\u011fv edilib k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na qay\u0131d\u0131lmas\u0131.\",\n      \"C) Xarici kapital\u0131n tamamil\u0259 Az\u0259rbaycandan qovulmas\u0131.\",\n      \"D) Yerli az\u0259rbaycanl\u0131 s\u0259naye\u00e7il\u0259rin b\u00f6hrandan qazancl\u0131 \u00e7\u0131xaraq Rusiyan\u0131 sat\u0131n almas\u0131.\",\n      \"E) \u0130ltizam sisteminin geri qaytar\u0131lmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \u0130qtisadi b\u00f6hran x\u0131rda r\u0259qibl\u0259ri s\u0131radan \u00e7\u0131xar\u0131r v\u0259 g\u00fccl\u00fc \u015firk\u0259tl\u0259rin b\u00f6y\u00fcy\u0259r\u0259k istehsal\u0131 \u00f6z \u0259ll\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirm\u0259sin\u0259 (t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 v\u0259 inhisarlar\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259) xidm\u0259t edir. [23, 24]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"22. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n1. \u015eimali Az\u0259rbaycanda ilk su-elektrik stansiyas\u0131n\u0131n (Qalak\u0259nd) in\u015fa edilm\u0259si\\n2. Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259nayesind\u0259 iltizam sisteminin l\u0259\u011fvi\\n3. H.Z.Ta\u011f\u0131yevin Bak\u0131da toxuculuq fabrikini istifad\u0259y\u0259 verm\u0259si\\n4. Q.Babayevin \u015e\u0259kid\u0259 buxar m\u00fch\u0259rriki il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n ip\u0259k fabriki qurmas\u0131\",\n    \"options\": [\n      \"A) 4, 2, 1, 3\",\n      \"B) 2, 4, 1, 3\",\n      \"C) 4, 1, 2, 3\",\n      \"D) 2, 1, 4, 3\",\n      \"E) 1, 2, 3, 4\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \u0130p\u0259k fabriki - 1861 (4). Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qda iltizam l\u0259\u011fvi - 1881 (2). Qalak\u0259nd SES - 1883 (1). Toxuculuq fabriki - 1900 (3). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 4, 2, 1, 3. [24, 25]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"23. M\u0259kan\/C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qeyri-neft s\u0259naye sah\u0259l\u0259rini c\u0259ml\u0259\u015fdikl\u0259ri q\u0259za v\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rl\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131n:\\n1. Zaqatala\\n2. Salyan v\u0259 Bank\u0259\\n3. Da\u015fk\u0259s\u0259n\\na. Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259t\u0259g\u0259l\u0259ri v\u0259 s\u0259nayesi\\nb. Kobalt hasilat\u0131\\nc. T\u00fct\u00fcn plantasiyalar\u0131 v\u0259 fabrikl\u0259ri\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1-c, 2-a, 3-b\",\n      \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n      \"C) 1-b, 2-c, 3-a\",\n      \"D) 1-c, 2-b, 3-a\",\n      \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Zaqatala, \u015e\u0259ki v\u0259 Quba t\u00fct\u00fcn\u00e7\u00fcl\u00fck (1-c); Salyan, Bank\u0259, L\u0259nk\u0259ran bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q (2-a); Da\u015fk\u0259s\u0259n is\u0259 kobalt (3-b) hasilat\u0131 m\u0259rk\u0259zl\u0259ri idi. [25]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"24. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r: XIX \u0259srin 70-80-ci ill\u0259rind\u0259 neft s\u0259nayesind\u0259 v\u0259 bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q\/duz s\u0259nayesind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlar\u0131n ox\u015far, t\u0259m\u0259l prinsipi n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n    \"options\": [\n      \"A) H\u0259r iki sah\u0259d\u0259 m\u0259cburi (icbari) \u0259m\u0259y\u0259 \u0259saslanan iltizam (k\u0259s\u0259m) sisteminin l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k, azad r\u0259qab\u0259t\u0259 v\u0259 kapital qoyulu\u015funa \u015f\u0259rait yaradan s\u0259rb\u0259st icar\u0259\/sat\u0131\u015f sistemin\u0259 ke\u00e7ilm\u0259si.\",\n      \"B) H\u0259r iki sah\u0259nin tamamil\u0259 xarici kapital\u0131n ixtiyar\u0131na verilm\u0259si.\",\n      \"C) H\u0259r iki sah\u0259d\u0259 yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259t \u015firk\u0259tl\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259si.\",\n      \"D) H\u0259r ikisinin 1900-c\u00fc ild\u0259 l\u0259\u011fv olunmas\u0131.\",\n      \"E) H\u0259r iki sah\u0259d\u0259 f\u0259hl\u0259l\u0259r\u0259 pulsuz torpaq paylanmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: 1872-ci ild\u0259 neft, 1881-ci ild\u0259 is\u0259 bal\u0131q v\u0259 duz s\u0259nayesind\u0259 iltizam sisteminin l\u0259\u011fvi s\u0259nayed\u0259 kapitalist inki\u015faf\u0131n\u0131n (azad r\u0259qab\u0259tin) \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7d\u0131. [26, 27]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"25. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 c\u00fctl\u00fckl\u0259rind\u0259n hans\u0131 qeyri-neft s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131na aid yanl\u0131\u015f bir m\u00fclahiz\u0259ni \u0259ks etdirir?\",\n    \"options\": [\n      \"A) S\u0259b\u0259b: Rusiyan\u0131n \\\"ucuz al\u0131b, baha satmaq\\\" siyas\u0259ti. N\u0259tic\u0259: Az\u0259rbaycanda a\u011f\u0131r s\u0259nayenin (ma\u015f\u0131nqay\u0131rman\u0131n) qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131.\",\n      \"B) S\u0259b\u0259b: H.Z.Ta\u011f\u0131yevin s\u0259rmay\u0259si. N\u0259tic\u0259: Xammal\u0131 yerind\u0259c\u0259 haz\u0131r m\u0259hsula \u00e7evir\u0259n toxuculuq fabrikinin a\u00e7\u0131lmas\u0131.\",\n      \"C) S\u0259b\u0259b: Bil\u0259c\u0259ri-D\u0259rb\u0259nd-Petrovsk d\u0259mir yolunun \u00e7\u0259kilm\u0259si. N\u0259tic\u0259: \u015eimali Qafqazla iqtisadi ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rinin d\u0259rhal dayand\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n      \"D) S\u0259b\u0259b: Simensl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti. N\u0259tic\u0259: Qafqazda ilk d\u0259f\u0259 mis s\u0259nayesind\u0259 darx\u0259tli d\u0259mir yolu v\u0259 elektrik enerjisind\u0259n istifad\u0259nin ba\u015flanmas\u0131.\",\n      \"E) S\u0259b\u0259b: AB\u015e v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si. N\u0259tic\u0259: \u015eimali Az\u0259rbaycanda pamb\u0131q q\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 fonunda pamb\u0131q \u0259kini sah\u0259l\u0259rinin artmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 2,\n    \"exp\": \"\u0130zah: C variant\u0131 yanl\u0131\u015fd\u0131r. Bil\u0259c\u0259ri-Petrovsk d\u0259mir yolunun \u00e7\u0259kilm\u0259si \u0259laq\u0259l\u0259ri dayand\u0131rmad\u0131, \u0259ksin\u0259, \u015eimali Qafqaz v\u0259 Rusiya il\u0259 fasil\u0259siz quru n\u0259qliyyat logistikas\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirdi. [27, 28]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"26. Eyler-Venn diaqram\u0131 (D\u0259mir yollar\u0131):\\nI. Bak\u0131-Tiflis (1883)\\nII. Bil\u0259c\u0259ri-Petrovsk (1900)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Az\u0259rbaycan\u0131 birba\u015fa Qara d\u0259niz (d\u00fcnya) bazar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131; 2. Az\u0259rbaycan\u0131 birba\u015fa Rusiya daxili quberniyalar\u0131na ba\u011flay\u0131rd\u0131; III. H\u0259r ikisi \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n (h\u0259m\u00e7inin Bak\u0131 nefti v\u0259 qeyri-neft s\u0259nayesinin) da\u015f\u0131nma x\u0259rcl\u0259rini ucuzla\u015fd\u0131ran, kapitalist inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n n\u0259qliyyat inqilablar\u0131d\u0131r.\",\n      \"B) 1. Darx\u0259tli idi; 2. Yaln\u0131z at arabas\u0131 x\u0259tti idi; III. H\u0259r ikisi Simensl\u0259r\u0259 m\u0259xsus idi.\",\n      \"C) 1. Yaln\u0131z k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 mallar\u0131 da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131; 2. Yaln\u0131z h\u0259rbi y\u00fck da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131; III. H\u0259r ikisi b\u00f6hran vaxt\u0131 da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131.\",\n      \"D) 1. \u0130randan \u00e7\u0259kilmi\u015fdi; 2. Osmanl\u0131dan \u00e7\u0259kilmi\u015fdi; III. H\u0259r ikisind\u0259 qazma i\u015fl\u0259ri gedirdi.\",\n      \"E) 1. \u0130ltizam\u0131 l\u0259\u011fv etdi; 2. Tiyulu l\u0259\u011fv etdi; III. H\u0259r ikisi d\u00f6vl\u0259t x\u0259zin\u0259sini iflas etdirdi.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Bak\u0131-Tiflis q\u0259rb\u0259 (Qara d\u0259niz), Bil\u0259c\u0259ri-Petrovsk is\u0259 \u015fimala (Rusiya m\u0259r\u0259zin\u0259) ged\u0259n quru yollar\u0131 idi. H\u0259r ikisi kapitalist da\u015f\u0131nmalar\u0131 v\u0259 iqtisadi inteqrasiyan\u0131 t\u0259min etdi. [28, 29]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"27. C\u0259dv\u0259l tipli test (Sosial t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259\u015fm\u0259). XIX \u0259srin sonlar\u0131nda aqrar v\u0259 s\u0259naye b\u00f6lm\u0259l\u0259rinin kapitalist inki\u015faf\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 k\u0259ndd\u0259 v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f yeni sosial z\u00fcmr\u0259l\u0259r kiml\u0259r idi?\\n1. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda (Aqrar b\u00f6lm\u0259d\u0259)\\n2. S\u0259naye b\u00f6lm\u0259sind\u0259 (\u015e\u0259h\u0259rd\u0259)\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Qol\u00e7omaqlar v\u0259 Muzdurlar; 2. Milli Burjuaziya v\u0259 F\u0259hl\u0259l\u0259r (Proletariat).\",\n      \"B) 1. Xanlar v\u0259 B\u0259yl\u0259r; 2. Ruhanil\u0259r v\u0259 Tacirl\u0259r.\",\n      \"C) 1. K\u0259sbkarlar v\u0259 T\u0259hkimlil\u0259r; 2. K\u0259ndxudalar v\u0259 Qaz\u0131lar.\",\n      \"D) 1. Monopolistl\u0259r; 2. Feodallar.\",\n      \"E) 1. Kils\u0259 xadiml\u0259ri; 2. M\u00fclk\u0259darlar.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Kapitalizmin inki\u015faf\u0131 k\u0259ndd\u0259 sinfi t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259\u015fm\u0259 yaradaraq varl\u0131 qol\u00e7omaqlar\u0131 v\u0259 yoxsul muzdurlar\u0131; \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 is\u0259 s\u0259naye inki\u015faf\u0131 (zavod, fabrikl\u0259r) fabrikant burjuaziyan\u0131 v\u0259 muzdlu f\u0259hl\u0259 sinfini yaratd\u0131. [29, 30]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"28. Bloksxemi tamamlay\u0131n: \\n1870-ci il k\u0259ndli islahat\u0131 v\u0259 sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 torpa\u011f\u0131n alq\u0131-satq\u0131 obyektin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si \u2794 K\u0259ndlil\u0259rin m\u00fcflisl\u0259\u015f\u0259r\u0259k torpaqs\u0131zla\u015fmas\u0131 v\u0259 k\u0259sbkarl\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131 \u2794 Azad i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259sinin \u00e7oxalmas\u0131 \u2794 ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) H\u0259m neft, h\u0259m d\u0259 qeyri-neft (ip\u0259k, mis, pamb\u0131qt\u0259mizl\u0259m\u0259) s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin ucuz muzdlu f\u0259hl\u0259 \u0259m\u0259yi il\u0259 t\u0259min olunmas\u0131.\",\n      \"B) B\u00fct\u00fcn k\u0259ndlil\u0259rin d\u0259rhal Rusiyaya s\u00fcrg\u00fcn edilm\u0259si.\",\n      \"C) S\u0259nayenin inki\u015fafdan qalmas\u0131.\",\n      \"D) K\u0259ndlil\u0259rin zorla burjuaziyaya \u00e7evrilm\u0259si.\",\n      \"E) \u0130ltizam sisteminin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda b\u0259rpa edilm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: K\u0259ndl\u0259rd\u0259 torpaqs\u0131zla\u015fan \u0259hali (k\u0259sbkarlar) \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 v\u0259 s\u0259naye m\u0259rk\u0259zl\u0259rin\u0259 ax\u0131\u015faraq, orada zavod\/fabrikl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ucuz, k\u00fctl\u0259vi i\u015f\u00e7i (f\u0259hl\u0259) q\u00fcvv\u0259si formala\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131. [30, 31]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"29. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n1. Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qda milli kapital\u0131n inki\u015faf\u0131na t\u0259kan ver\u0259n \\\"iltizam\u0131n l\u0259\u011fvi\\\"\\n2. D\u00fcnyan\u0131 b\u00fcr\u00fcy\u0259n iqtisadi b\u00f6hran\u0131n Az\u0259rbaycan s\u0259nayesin\u0259 t\u0259siri\\n3. H.Z.Ta\u011f\u0131yevin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 iqtisadiyyat\u0131na z\u0259rb\u0259 vuran toxuculuq fabrikini a\u00e7mas\u0131\\n4. \u015e\u0259kid\u0259 buxar m\u00fch\u0259rrikli ilk ip\u0259k fabrikinin i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si\",\n    \"options\": [\n      \"A) 4, 1, 3, 2\",\n      \"B) 1, 4, 3, 2\",\n      \"C) 4, 3, 1, 2\",\n      \"D) 2, 4, 1, 3\",\n      \"E) 3, 1, 2, 4\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \u015e\u0259ki fabriki (1861) - 4. \u0130ltizam\u0131n bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qda l\u0259\u011fvi (1881) - 1. Toxuculuq fabrikinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 (1900) - 3. \u0130qtisadi b\u00f6hran\u0131n ba\u015flamas\u0131 (1900-1903) - 2. Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 4, 1, 3, 2. [31, 32]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"30. Uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin (Terminl\u0259r v\u0259 S\u0259naye anlay\u0131\u015flar\u0131):\\n1. \u0130ltizam sistemi\\n2. Sindikat v\u0259 Trestl\u0259r (\u0130qtisadi t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259)\\n3. K\u0259sbkarl\u0131q\\na. \u0130qtisadi b\u00f6hrandan sonra s\u0259naye (neft, mis v\u0259 s.) sah\u0259l\u0259rind\u0259 yaranan inhisar\u00e7\u0131 m\u00fclkiyy\u0259t birlikl\u0259ri\\nb. \u0130\u015f axtarmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 k\u0259ndd\u0259n \u015f\u0259h\u0259r\u0259, s\u0259naye m\u0259rk\u0259zl\u0259rin\u0259 getm\u0259k (muzdlu \u0259m\u0259y\u0259 qat\u0131lmaq)\\nc. D\u00f6vl\u0259t obyektl\u0259rinin (v\u0259t\u0259g\u0259, m\u0259d\u0259n) f\u0259rdl\u0259r\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 (v\u0259 inhisar xarakterli) icar\u0259y\u0259 verilm\u0259si\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1-c, 2-a, 3-b\",\n      \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n      \"C) 1-b, 2-c, 3-a\",\n      \"D) 1-c, 2-b, 3-a\",\n      \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \u0130ltizam - k\u00f6hn\u0259 icar\u0259-inhisar sistemi idi (1-c). Sindikat\/Trest - kapitalizmin ali inhisarla\u015fma formalar\u0131d\u0131r (2-a). K\u0259sbkarl\u0131q - i\u015f axtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259h\u0259r\u0259 g\u0259lm\u0259kdir (3-b). [32, 33]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"31. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r: XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda Az\u0259rbaycana g\u0259lmi\u015f \\\"Simens qarda\u015flar\u0131\\\" v\u0259 \\\"Nobel qarda\u015flar\u0131\\\"n\u0131n iqtisadi infrastrukturda h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri ortaq logistik add\u0131m n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n    \"options\": [\n      \"A) H\u0259r iki \u015firk\u0259t \u00f6z m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin (biri mis m\u0259d\u0259nl\u0259rinin, dig\u0259ri neftin) da\u015f\u0131nma x\u0259rcl\u0259rini v\u0259 vaxt\u0131n\u0131 azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycanda ilk darx\u0259tli x\u00fcsusi d\u0259mir yollar\u0131 in\u015fa etdirmi\u015fdi.\",\n      \"B) H\u0259r ikisi toxuculuq fabrikl\u0259ri a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131.\",\n      \"C) H\u0259r ikisi bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015fdu.\",\n      \"D) H\u0259r ikisi Az\u0259rbaycan f\u0259hl\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259qa\u00fcd vermi\u015fdi.\",\n      \"E) H\u0259r ikisi 1900-c\u00fc ild\u0259 neft b\u00f6hran\u0131ndan qorxub getmi\u015fdi.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Simensl\u0259r G\u0259d\u0259b\u0259yd\u0259 m\u0259d\u0259nl\u0259 zavod aras\u0131nda, Nobell\u0259r is\u0259 Balaxan\u0131 il\u0259 Qara\u015f\u0259h\u0259r aras\u0131nda \u015f\u0259xsi darx\u0259tli (s\u0259naye t\u0259yinatl\u0131) d\u0259mir yollar\u0131 \u00e7\u0259kdirmi\u015fdil\u0259r. [33, 34]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"32. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (Qeyri-neft s\u0259nayesi): \\nS\u0259b\u0259b: XIX \u0259srin sonlar\u0131nda Az\u0259rbaycanda pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q inki\u015faf ets\u0259 d\u0259, lifi toxuculuq fabrikl\u0259rin\u0259 yox, ilkin emaldan ke\u00e7irilib ancaq Rusiyaya ucuz qiym\u0259t\u0259 sat\u0131l\u0131rd\u0131. H.Z.Ta\u011f\u0131yevin buna qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259si (1900). \\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) Rusiyaya xammal as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmaq v\u0259 Az\u0259rbaycan daxilind\u0259 haz\u0131r m\u0259hsul istehsal etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131da ilk b\u00f6y\u00fck toxuculuq fabrikinin i\u015f\u0259 sal\u0131nmas\u0131.\",\n      \"B) Ta\u011f\u0131yevin pamb\u0131q \u0259kini sah\u0259l\u0259rini yand\u0131rmas\u0131.\",\n      \"C) \u00c7arizmin d\u0259rhal Ta\u011f\u0131yev\u0259 b\u00fct\u00fcn zavodlar\u0131 pulsuz verm\u0259si.\",\n      \"D) Pamb\u0131\u011f\u0131n \u0259v\u0259zin\u0259 t\u00fct\u00fcn emal\u0131na ke\u00e7ilm\u0259si.\",\n      \"E) Pamb\u0131qt\u0259mizl\u0259m\u0259 zavodlar\u0131n\u0131n iltizam sistemin\u0259 ke\u00e7m\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: H.Z.Ta\u011f\u0131yev xammal\u0131n daxild\u0259 (Az\u0259rbaycanda) haz\u0131r m\u0259hsula \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck s\u0259rmay\u0259 qoyub, \u00e7ar m\u0259murlar\u0131n\u0131n m\u00fcqavim\u0259tin\u0259 baxmayaraq 1900-c\u00fc ild\u0259 toxuculuq fabriki a\u00e7d\u0131. [34, 35]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"33. Eyler-Venn diaqram\u0131 (G\u0259d\u0259b\u0259y mis\u0259ritm\u0259 zavodu & Bak\u0131 toxuculuq fabriki):\\nI. G\u0259d\u0259b\u0259y zavodu\\nII. Bak\u0131 toxuculuq fabriki\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Alman kapital\u0131n\u0131n v\u0259 a\u011f\u0131r s\u0259nayenin m\u00fch\u00fcm m\u0259rk\u0259zi idi; 2. Milli burjuaziyan\u0131n v\u0259 y\u00fcng\u00fcl s\u0259nayenin (haz\u0131r m\u0259hsulun) m\u00fch\u00fcm m\u0259rk\u0259zi idi; III. \u015eimali Az\u0259rbaycanda fabrik-zavod d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn nailiyy\u0259tl\u0259rini (texnoloji inki\u015faf\u0131, buxar\/elektrik istifad\u0259sini) \u0259ks etdirirdi.\",\n      \"B) 1. Neft hasil edirdi; 2. \u0130p\u0259k sar\u0131y\u0131rd\u0131; III. H\u0259r ikisi \u015e\u0259kid\u0259 yerl\u0259\u015firdi.\",\n      \"C) 1. Yerli burjuaziyaya m\u0259xsus idi; 2. Xarici burjuaziyaya m\u0259xsus idi; III. H\u0259r ikisi iltizam\u0131 l\u0259\u011fv etmi\u015fdi.\",\n      \"D) 1. 1900-c\u00fc ild\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131; 2. 1865-ci ild\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131; III. H\u0259r ikisi r\u0259qab\u0259td\u0259 m\u00fcflis oldu.\",\n      \"E) 1. Zaqatala dair\u0259sind\u0259 idi; 2. Qubada idi; III. H\u0259r ikisi b\u00f6hrandan sonra qapand\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: G\u0259d\u0259b\u0259y alman (Simens) v\u0259 mis\u0259ritm\u0259 (a\u011f\u0131r s\u0259naye) m\u0259rk\u0259zi idi. Toxuculuq is\u0259 Ta\u011f\u0131yev (milli) v\u0259 y\u00fcng\u00fcl s\u0259naye idi. Ortaq c\u0259h\u0259t ma\u015f\u0131nl\u0131 fabrik-zavod istehsal\u0131d\u0131r. [35, 36]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"34. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. S\u0259naye sah\u0259l\u0259rind\u0259 milli v\u0259 xarici kapital\u0131n nisb\u0259tinin spesifikas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nBal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q - Kapital m\u00fclkiyy\u0259tinin xarakteri (XIX \u0259sr sonu): 1. ?\\nMis\u0259ritm\u0259 (Da\u011f-m\u0259d\u0259n) - Kapital m\u00fclkiyy\u0259tinin xarakteri (XIX \u0259sr sonu): 2. ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. 70% milli burjuaziyan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259 idi; 2. Tamamil\u0259 xarici (alman - Simens) inhisar kapital\u0131n\u0131n \u0259lind\u0259 idi.\",\n      \"B) 1. Yaln\u0131z xarici inhisarlar\u0131n \u0259lind\u0259 idi; 2. Yaln\u0131z milli burjuaziyan\u0131n \u0259lind\u0259 idi.\",\n      \"C) 1. \u0130ltizam sistemi il\u0259 qol\u00e7omaqlar\u0131n \u0259lind\u0259 idi; 2. \u0130ltizam sistemi il\u0259 d\u00f6vl\u0259tin \u0259lind\u0259 idi.\",\n      \"D) 1. Fransa (Rot\u015fild) kapital\u0131n\u0131n \u0259lind\u0259 idi; 2. \u0130ngilis kapital\u0131n\u0131n \u0259lind\u0259 idi.\",\n      \"E) 1. Rus d\u00f6vl\u0259tinin m\u00fclkiyy\u0259ti idi; 2. Yerli b\u0259yl\u0259rin m\u00fclkiyy\u0259ti idi.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q iltizamdan \u00e7\u0131xd\u0131qdan sonra milli burjuaziyan\u0131n (70%) n\u0259zar\u0259tin\u0259 ke\u00e7di. Lakin mis\u0259ritm\u0259 tamamil\u0259 Alman (Simens) sindikat\u0131n\u0131n monopoliyas\u0131nda idi. [36, 37]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"35. Bloksxemi tamamlay\u0131n: \\nXIX \u0259srin 60-70-ci ill\u0259rind\u0259 q\u0259rib\u0259 x\u0259st\u0259liyin (pebrina) yay\u0131lmas\u0131 \u2794 \u015e\u0259ki v\u0259 \u015eamax\u0131da barama (ip\u0259k) istehsal\u0131n\u0131n k\u0259skin d\u00fc\u015fm\u0259si \u2794 \\\"Paster \u00fcsulu\\\"nun (sa\u011flam toxum) t\u0259tbiqi il\u0259 ip\u0259k\u00e7iliyin xilas edilm\u0259si \u2794 ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) \u0130p\u0259k\u00e7iliyin b\u00f6hrandan \u00e7\u0131xaraq \u0259vv\u0259lki \u015f\u00f6hr\u0259tini b\u0259rpa etm\u0259si, Moskva, Lodz, Marsel kimi b\u00f6y\u00fck bazarlara \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si.\",\n      \"B) \u015e\u0259kid\u0259ki b\u00fct\u00fcn ip\u0259k fabrikl\u0259rinin l\u0259\u011fv edilib neft s\u0259nayesin\u0259 ke\u00e7ilm\u0259si.\",\n      \"C) \u0130p\u0259k\u00e7iliyin tamamil\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n g\u0259tiril\u0259n barama hesab\u0131na apar\u0131lmas\u0131.\",\n      \"D) Q.Babayevin fabrikinin ba\u011flanaraq d\u00f6vl\u0259t\u0259 verilm\u0259si.\",\n      \"E) \u0130p\u0259k\u00e7iliyin yaln\u0131z k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 (manufakturas\u0131z) qalmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Pasterin (sa\u011flam toxum f\u0259aliyy\u0259ti) \u00fcsulunun t\u0259tbiqi x\u0259st\u0259liyi aradan qald\u0131rd\u0131, ip\u0259k\u00e7ilik yenid\u0259n dir\u00e7\u0259ldi v\u0259 d\u00fcnya bazarlar\u0131na (Marsel, Lodz, Moskva) ixrac\u0131 artd\u0131. [37, 38]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"36. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 qurun (\u015eimali Az\u0259rbaycanda qeyri-neft istehsal\u0131 v\u0259 iqtisadi infrastruktur):\\n1. Neft v\u0259 bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qda iltizam (icar\u0259 inhisar\u0131) sisteminin t\u0259tbiqinin tam yekunla\u015fmas\u0131 (1872 v\u0259 1881 l\u0259\u011fvl\u0259ri)\\n2. Bil\u0259c\u0259ri-D\u0259rb\u0259nd-Petrovsk d\u0259mir yolu magistral\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259si\\n3. \u015e\u0259kid\u0259 Hac\u0131 Qas\u0131m Babayev t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 ma\u015f\u0131nlarla i\u015fl\u0259y\u0259n fabrikin qurulmas\u0131\\n4. H\u0259ddind\u0259n art\u0131q \u0259mt\u0259\u0259 istehsal\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 iqtisadi b\u00f6hran\u0131n ba\u015f verm\u0259si\",\n    \"options\": [\n      \"A) 3, 1, 2, 4\",\n      \"B) 1, 3, 4, 2\",\n      \"C) 3, 4, 1, 2\",\n      \"D) 4, 3, 2, 1\",\n      \"E) 1, 2, 3, 4\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \u015e\u0259ki fabriki (1861) - 3. \u0130ltizam sisteml\u0259rinin tam l\u0259\u011fvi silsil\u0259si (1872-1881) - 1. Bil\u0259c\u0259ri-Petrovsk d\u0259mir yolu (1900) - 2. \u0130qtisadi b\u00f6hran (1900-1903) - 4. (\u018fslind\u0259 2 v\u0259 4 eyni ill\u0259rd\u0259 ba\u015flay\u0131b, amma ad\u0259t\u0259n 1900 d\u0259mir yolu a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 \u0259vv\u0259ldir, b\u00f6hran is\u0259 1900-1903 d\u00f6vr\u00fcn\u00fc \u0259hat\u0259 edir. Qrupla\u015fd\u0131rma: 3, 1, 2, 4). [38, 39]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"37. Uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n (Sosial-iqtisadi anlay\u0131\u015flar v\u0259 S\u0259naye c\u0259miyy\u0259ti):\\n1. K\u0259ndl\u0259rd\u0259 torpaqs\u0131zla\u015fma v\u0259 muzdurla\u015fma\\n2. Milli burjuaziya\\n3. \u0130qtisadi t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259\\na. Bak\u0131 v\u0259 s\u0259naye b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259hl\u0259 sinfinin (proletariat\u0131n) t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn ucuz i\u015f\u00e7i bazas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n proses\\nb. Xammal\u0131 daxild\u0259 emal ed\u0259n y\u00fcng\u00fcl s\u0259naye obyektl\u0259rini (m\u0259s. toxuculuq) v\u0259 bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 inki\u015faf etdir\u0259n yerli sahibkarlar t\u0259b\u0259q\u0259si\\nc. X\u0131rda m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin iflas\u0131 il\u0259 istehsal\u0131n bir ne\u00e7\u0259 b\u00f6y\u00fck inhisar\u00e7\u0131 \u015firk\u0259tin \u0259lind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fm\u0259si\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1-a, 2-b, 3-c\",\n      \"B) 1-b, 2-c, 3-a\",\n      \"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n      \"D) 1-a, 2-c, 3-b\",\n      \"E) 1-b, 2-a, 3-c\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Torpaqs\u0131zla\u015fma ucuz i\u015f\u00e7i (f\u0259hl\u0259) q\u00fcvv\u0259si yarad\u0131rd\u0131 (1-a). Yerli s\u0259naye\u00e7il\u0259r milli burjuaziya idi (2-b). T\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259 is\u0259 b\u00f6hran v\u0259 r\u0259qab\u0259t sonras\u0131 iri inhisarlar\u0131n formala\u015fmas\u0131d\u0131r (3-c). [39-41]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"38. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r: XIX \u0259srin sonlar\u0131nda Az\u0259rbaycanda inki\u015faf ed\u0259n pamb\u0131qt\u0259mizl\u0259m\u0259 s\u0259nayesi il\u0259 mis\u0259ritm\u0259 s\u0259nayesinin Rusiya iqtisadiyyat\u0131na m\u00fcnasib\u0259td\u0259 ortaq \\\"m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\\\" x\u00fcsusiyy\u0259ti n\u0259d\u0259 idi?\",\n    \"options\": [\n      \"A) H\u0259r ikisind\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lan xammal yaln\u0131z ilkin emaldan ke\u00e7iril\u0259r\u0259k (haz\u0131r m\u0259hsula \u00e7evrilm\u0259d\u0259n) yar\u0131mfabrikat kimi Rusiyan\u0131n m\u0259rk\u0259zi quberniyalar\u0131ndak\u0131 fabrikl\u0259r\u0259 g\u00f6nd\u0259rilirdi.\",\n      \"B) H\u0259r ikisi yaln\u0131z Rusiyan\u0131n d\u00f6vl\u0259t x\u0259zin\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015firdi.\",\n      \"C) H\u0259r iki s\u0259naye H.Z.Ta\u011f\u0131yevin inhisar\u0131nda idi.\",\n      \"D) H\u0259r iki sah\u0259d\u0259 yaln\u0131z rus f\u0259hl\u0259l\u0259ri i\u015fl\u0259yirdi.\",\n      \"E) H\u0259r ikisi d\u0259rhal 1900-c\u00fc ild\u0259 l\u0259\u011fv edilmi\u015fdi.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: M\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259ti o idi ki, Az\u0259rbaycan s\u0259nayesi (ist\u0259r pamb\u0131q, ist\u0259r mis) haz\u0131r m\u0259hsul istehsal etmir, yaln\u0131z xammal\u0131 ilkin t\u0259mizl\u0259yib\/\u0259ridib Rusiyaya (m\u0259rk\u0259z\u0259) xammal\/yar\u0131mfabrikat kimi sat\u0131rd\u0131. [41, 42]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"39. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 qanunauy\u011funlu\u011fu: \\nS\u0259b\u0259b: \u00c7arizmin Zaqafqaziya \u00fcz\u0259rind\u0259 \\\"ucuz al\u0131b, baha satmaq\\\" adl\u0131 qoruyucu g\u00f6mr\u00fck v\u0259 tarif siyas\u0259ti yeritm\u0259si. \\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) \u015eimali Az\u0259rbaycan Rusiya kapitalizmi \u00fc\u00e7\u00fcn ucuz xammal bazas\u0131na v\u0259 m\u0259rk\u0259zd\u0259n g\u0259tiril\u0259n haz\u0131r s\u0259naye mallar\u0131n\u0131n sat\u0131\u015f (\u0259mt\u0259\u0259) bazar\u0131na \u00e7evrildi.\",\n      \"B) Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada \u0259n b\u00f6y\u00fck ma\u015f\u0131nqay\u0131rma m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrildi.\",\n      \"C) Az\u0259rbaycandan xammal ixrac\u0131 tamamil\u0259 qada\u011fan edildi.\",\n      \"D) S\u0259naye t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259si d\u0259rhal l\u0259\u011fv olundu.\",\n      \"E) Milli burjuaziya m\u0259rk\u0259zi Rusiyan\u0131 sat\u0131n ald\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \u00c7arizm \\\"ucuz al\u0131b, baha satmaq\\\" siyas\u0259ti il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 s\u0259naye \u00f6lk\u0259si deyil, Rusiya s\u0259nayesinin xammal \u0259lav\u0259si v\u0259 sat\u0131\u015f bazar\u0131 kimi formala\u015fd\u0131rd\u0131. [42, 43]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"40. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Az\u0259rbaycanda kapital qoyulu\u015fu):\\nI. Rus v\u0259 Q\u0259rb (xarici) kapital\u0131\\nII. Az\u0259rbaycan milli kapital\u0131\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Neft hasilat\u0131 v\u0259 da\u011f-m\u0259d\u0259n (mis) s\u0259nayesind\u0259, h\u0259m\u00e7inin n\u0259qliyyat (d\u0259mir yollar\u0131) infrastrukturunda m\u00fctl\u0259q dominant idi; 2. Neftl\u0259 b\u0259rab\u0259r \u0259sas diqq\u0259ti bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q, ip\u0259k\u00e7ilik, g\u0259mi\u00e7ilik v\u0259 y\u00fcng\u00fcl s\u0259nayey\u0259 (toxuculuq) y\u00f6n\u0259ltmi\u015fdi; III. XIX \u0259srin sonlar\u0131nda fabrik-zavod istehsal\u0131n\u0131 art\u0131raraq Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131 qlobal kapitalist sistem\u0259 inteqrasiya etdirirdi.\",\n      \"B) 1. Yaln\u0131z k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful idi; 2. Yaln\u0131z h\u0259rbi s\u0259naye il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful idi; III. H\u0259r ikisi iltizam sistemini sevirdi.\",\n      \"C) 1. T\u00fct\u00fcn s\u0259nayesind\u0259n qovulmu\u015fdu; 2. \u0130p\u0259k s\u0259nayesind\u0259n qovulmu\u015fdu; III. H\u0259r ikisi 1900-c\u00fc ild\u0259 iflas oldu.\",\n      \"D) 1. Da\u015fk\u0259s\u0259n kobalt\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etdi; 2. \u015e\u0259ki ip\u0259yini l\u0259\u011fv etdi; III. H\u0259r ikisi G\u0259d\u0259b\u0259yd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fmi\u015fdi.\",\n      \"E) 1. D\u00f6vl\u0259t inhisar\u0131 idi; 2. Dini v\u0259qf m\u00fclkiyy\u0259ti idi; III. H\u0259r ikisi \u015f\u0259ri\u0259tl\u0259 idar\u0259 olunurdu.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Xarici kapital a\u011f\u0131r s\u0259naye, neft, mis, d\u0259mir yolu kimi b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 t\u0259l\u0259b ed\u0259n sah\u0259l\u0259rd\u0259 dominant idi (1). Milli burjuaziya is\u0259 (bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q, toxuculuq, g\u0259mi\u00e7ilik v\u0259 qism\u0259n neft) m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259rmay\u0259 qoyurdu (2). H\u0259r ikisi \u00f6lk\u0259d\u0259 s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259ni (kapitalizmi) s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirirdi (III). [43, 44]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"41. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. S\u0259naye obyektl\u0259rinin funksiyalar\u0131 il\u0259 onlar\u0131n yarad\u0131lma m\u0259qs\u0259dl\u0259rini uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131n:\\n1. G\u0259d\u0259b\u0259y zavodunda darx\u0259tli d\u0259mir yolu\\n2. Toxuculuq fabrikinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 (1900)\\n3. T\u00fct\u00fcn fabrikl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Filiz da\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 ucuzla\u015fd\u0131rmaq; 2. M\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 birt\u0259r\u0259fliliyini aradan qald\u0131rmaq; 3. G\u00f6mr\u00fck siyas\u0259tind\u0259n (xarici mallara y\u00fcks\u0259k r\u00fcsumdan) faydalanaraq yerli emal\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259k.\",\n      \"B) 1. Neft da\u015f\u0131maq; 2. Silah istehsal etm\u0259k; 3. \u00c7ay s\u0259nayesini inki\u015faf etdirm\u0259k.\",\n      \"C) 1. S\u0259rni\u015fin da\u015f\u0131maq; 2. Pamb\u0131q q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 yaratmaq; 3. \u0130ltizam\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259k.\",\n      \"D) 1. \u0130ltizam\u0131 b\u0259rpa etm\u0259k; 2. Rus ordusunu geyindirm\u0259k; 3. Yaln\u0131z \u0130rana satmaq.\",\n      \"E) B\u00fct\u00fcn variantlar s\u0259hvdir.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: G\u0259d\u0259b\u0259yd\u0259ki d\u0259mir yolu (Simensl\u0259r) filiz da\u015f\u0131mas\u0131n\u0131 ucuzla\u015fd\u0131rd\u0131. Toxuculuq fabriki daxili bazar\u0131 haz\u0131r m\u0259hsulla t\u0259min edib birt\u0259r\u0259fliliyi s\u0131nd\u0131rd\u0131. T\u00fct\u00fcn fabrikl\u0259ri xarici r\u0259qab\u0259t\u0259 qoyulan r\u00fcsum fonunda inki\u015faf etdi. [44, 45]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"42. Bloksxemi tamamlay\u0131n: \\nXIX \u0259srin sonlar\u0131nda pamb\u0131q t\u0259mizl\u0259m\u0259, ip\u0259k sar\u0131ma v\u0259 mis\u0259ritm\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin \u00e7oxalmas\u0131 \u2794 S\u0259nayed\u0259 fabrik-zavod m\u0259rh\u0259l\u0259sinin q\u0259ti q\u0259l\u0259b\u0259si \u2794 S\u0259naye sahibkarlar\u0131n\u0131n (milli v\u0259 xarici burjuaziyan\u0131n) xammal ixrac\u0131ndan b\u00f6y\u00fck g\u0259lirl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259si \u2794 ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) H\u0259ddind\u0259n art\u0131q istehsal, daha sonra 1900-1903-c\u00fc ill\u0259r b\u00f6hran\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 iqtisadiyyatda t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259nin qa\u00e7\u0131lmaz olmas\u0131.\",\n      \"B) B\u00fct\u00fcn sahibkarlar\u0131n d\u0259rhal s\u0259nayeni t\u0259rk edib bankir olmas\u0131.\",\n      \"C) \u00c7arizmin d\u0259rhal s\u0259naye inqilab\u0131n\u0131 qada\u011fan etm\u0259si.\",\n      \"D) F\u0259hl\u0259l\u0259rin hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 almas\u0131.\",\n      \"E) K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 xammal\u0131na t\u0259l\u0259bat\u0131n tamamil\u0259 yox olmas\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259nayenin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 v\u0259 ifrat istehsal kapitalizmin xarakterik x\u00fcsusiyy\u0259ti olan b\u00f6hranlara (1900-1903) g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131 ki, bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 inhisarla\u015fman\u0131 v\u0259 t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259ni yaratd\u0131. [45, 46]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"43. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n1. G\u0259d\u0259b\u0259yd\u0259 \\\"Simens\\\" zavodunun a\u00e7\u0131lmas\u0131\\n2. Bil\u0259c\u0259ri-D\u0259rb\u0259nd-Petrovsk d\u0259mir yolunun in\u015fas\u0131 il\u0259 \u015eimali Qafqazla quru n\u0259qliyyat\u0131n\u0131n ba\u015flanmas\u0131\\n3. Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259nayesind\u0259 k\u0259s\u0259m (iltizam) inhisar\u0131n\u0131n s\u0259rb\u0259st icar\u0259 (h\u0259rrac) il\u0259 \u0259v\u0259z olunmas\u0131\\n4. H.Z.Ta\u011f\u0131yevin Bak\u0131da \u0259n b\u00f6y\u00fck toxuculuq (haz\u0131r m\u0259hsul) fabrikini istifad\u0259y\u0259 verm\u0259si\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1, 3, 2, 4\",\n      \"B) 1, 3, 4, 2\",\n      \"C) 3, 1, 2, 4\",\n      \"D) 4, 3, 2, 1\",\n      \"E) 1, 2, 3, 4\"\n    ],\n    \"correct\": 1,\n    \"exp\": \"\u0130zah: G\u0259d\u0259b\u0259y mis\u0259ritm\u0259 - 1865 (1). Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qda iltizam l\u0259\u011fvi - 1881 (3). D\u0259mir yolu (Petrovsk x\u0259tti) - 1900 (2). Toxuculuq fabriki - 1900 (4). (2 v\u0259 4 eyni ild\u0259dir, lakin m\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131qda 1, 3 m\u00fctl\u0259q ilkdir. T\u0259qdim edil\u0259n B variant\u0131nda 1, 3, 4, 2 ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 1900-c\u00fc il \u00fczr\u0259 paralelliyi qoruyur). [46, 47]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"44. Uy\u011funluq testi (N\u0259qliyyat infrastrukturunun s\u0259nayey\u0259 t\u0259siri):\\n1. M\u0259d\u0259nl\u0259raras\u0131 darx\u0259tli d\u0259mir yollar\u0131 (Nobel v\u0259 Simens)\\n2. Bak\u0131-Tiflis d\u0259mir yolu\\n3. Bil\u0259c\u0259ri-D\u0259rb\u0259nd-Petrovsk d\u0259mir yolu\\na. \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131 \u015eimali Qafqazla v\u0259 birba\u015fa M\u0259rk\u0259zi Rusiya il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n quru magistral\u0131\\nb. S\u0259naye obyektl\u0259rinin daxili logistikas\u0131n\u0131 (xammal da\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131) k\u00f6k\u00fcnd\u0259n ucuzla\u015fd\u0131ran x\u00fcsusi x\u0259tl\u0259r\\nc. Az\u0259rbaycan m\u0259hsullar\u0131n\u0131n Qara d\u0259niz (Batum) vasit\u0259sil\u0259 d\u00fcnya bazarlar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n qlobal x\u0259tt\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n      \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n      \"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n      \"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n      \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Darx\u0259tli yollar daxili da\u015f\u0131nman\u0131 ucuzla\u015fd\u0131rd\u0131 (1-b). Bak\u0131-Tiflis Qara d\u0259niz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f verdi (2-c). Bil\u0259c\u0259ri-Petrovsk is\u0259 \u015fimala (Rusiyaya) \u00e7\u0131x\u0131\u015f verdi (3-a). [47, 48]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"45. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r: 1900-c\u00fc ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flayan iki m\u00fch\u00fcm infrastruktur v\u0259 s\u0259naye obyekti - H.Z.Ta\u011f\u0131yevin toxuculuq fabriki v\u0259 Bil\u0259c\u0259ri-Petrovsk d\u0259mir yolunun ortaq missiyas\u0131 (tarixi m\u0259nas\u0131) n\u0259 hesab oluna bil\u0259r?\",\n    \"options\": [\n      \"A) H\u0259r ikisi \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259rk\u0259zi Rusiya bazarlar\u0131ndan (idxaldan) as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rma\u011fa xidm\u0259t edirdi.\",\n      \"B) H\u0259r ikisi Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi infrastrukturunu v\u0259 kapitalist m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini (biri s\u0259nayed\u0259 haz\u0131r m\u0259hsul inqilab\u0131 etm\u0259kl\u0259, dig\u0259ri da\u015f\u0131nman\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259kl\u0259) g\u00fccl\u0259ndir\u0259n h\u0259lledici m\u00fct\u0259r\u0259qqi add\u0131mlar idi.\",\n      \"C) H\u0259r ikisinin r\u0259hb\u0259rliyi yaln\u0131z Simens qarda\u015flar\u0131na m\u0259xsus idi.\",\n      \"D) H\u0259r ikisi bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259nayesind\u0259ki b\u00f6hran\u0131 aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\",\n      \"E) H\u0259r ikisi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131qdan 1 il sonra ba\u011fland\u0131.\"\n    ],\n    \"correct\": 1,\n    \"exp\": \"\u0130zah: Toxuculuq fabriki yerli s\u0259nayeni g\u00fccl\u0259ndirdi (haz\u0131r m\u0259hsul), Bil\u0259c\u0259ri-Petrovsk yolu is\u0259 kapitalist ticar\u0259t logistikas\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirdi. H\u0259r ikisi kapitalizmin inki\u015faf\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm amill\u0259ri idi. [48, 49]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"46. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (B\u00f6hran v\u0259 \u0130nhisarla\u015fma): \\nS\u0259b\u0259b: XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 (1900-1903) yaranm\u0131\u015f k\u0259skin iqtisadi b\u00f6hran fonunda t\u0259l\u0259b v\u0259 t\u0259klif uy\u011funsuzlu\u011fu, qiym\u0259tl\u0259rin d\u00fc\u015fm\u0259si. \\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) S\u0259nayenin b\u00fct\u00fcn qollar\u0131nda (neft, mis, ip\u0259k) iqtisadi t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259nin (istehsal\u0131n iri m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fm\u0259sinin) g\u00fccl\u0259nm\u0259si v\u0259 inhisar\u00e7\u0131 qruplar\u0131n yaranmas\u0131.\",\n      \"B) B\u00f6hran\u0131n yaln\u0131z k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na t\u0259sir etm\u0259si, s\u0259nayenin is\u0259 ikiqat g\u0259lir qazanmas\u0131.\",\n      \"C) \u00c7ar h\u00f6kum\u0259tinin b\u00f6hrandan \u00e7\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan f\u0259hl\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259zminat \u00f6d\u0259m\u0259si.\",\n      \"D) \u0130ltizam sisteminin geri qaytar\u0131lmas\u0131 q\u0259rar\u0131n\u0131n verilm\u0259si.\",\n      \"E) \u015eimali Az\u0259rbaycan burjuaziyas\u0131n\u0131n d\u0259rhal Avropaya m\u00fchacir\u0259t etm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \u0130qtisadi b\u00f6hran kapitalizmd\u0259 qa\u00e7\u0131lmaz olaraq z\u0259ifl\u0259ri s\u0131radan \u00e7\u0131xar\u0131r v\u0259 kapital\u0131n bir ne\u00e7\u0259 g\u00fccl\u00fc \u0259ld\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fm\u0259sini (t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259ni v\u0259 inhisarla\u015fman\u0131) yarad\u0131r. [49, 50]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"47. Eyler-Venn diaqram\u0131 (G\u0259d\u0259b\u0259y mis\u0259ritm\u0259 v\u0259 Da\u015fk\u0259s\u0259n kobalt s\u0259nayesi):\\nI. G\u0259d\u0259b\u0259y zavodu\\nII. Da\u015fk\u0259s\u0259n zavodu\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Yaln\u0131z mis filizinin emal\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful idi v\u0259 Qalak\u0259nd SES vasit\u0259sil\u0259 elektrikl\u0259\u015fdirilmi\u015fdi; 2. Kobalt filizinin hasilat\u0131 m\u0259rk\u0259zi idi; III. H\u0259r ikisi \\\"Simens qarda\u015flar\u0131\\\" t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunan, Az\u0259rbaycan\u0131n da\u011f-m\u0259d\u0259n (a\u011f\u0131r) s\u0259nayesinin m\u00fch\u00fcm m\u0259rk\u0259zl\u0259ri olub xammal\u0131 (yar\u0131mfabrikat\u0131) xaric\u0259 ixrac edirdil\u0259r.\",\n      \"B) 1. Q.Babayev\u0259 m\u0259xsus idi; 2. H.Z.Ta\u011f\u0131yev\u0259 m\u0259xsus idi; III. H\u0259r ikisi pamb\u0131q t\u0259mizl\u0259yirdi.\",\n      \"C) 1. Toxuculuq m\u0259hsulu verirdi; 2. \u0130p\u0259k verirdi; III. H\u0259r ikisi t\u00fct\u00fcn inhisar\u0131na aid idi.\",\n      \"D) 1. \u015eimali Qafqaza y\u00fck da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131; 2. G\u00fcrc\u00fcstana y\u00fck da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131; III. H\u0259r ikisi d\u0259miryol stansiyas\u0131 idi.\",\n      \"E) 1. 1900-c\u00fc ild\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131; 2. 1872-ci ild\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131; III. H\u0259r ikisi b\u00f6hranda d\u00f6vl\u0259tl\u0259\u015fdirilmi\u015fdi.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: G\u0259d\u0259b\u0259y v\u0259 Da\u015fk\u0259s\u0259n b\u00f6lg\u0259l\u0259ri Almaniyan\u0131n \\\"Simens\\\" \u015firk\u0259tinin inhisar\u0131nda idi. Biri mis (v\u0259 q\u0131z\u0131l\/g\u00fcm\u00fc\u015f), dig\u0259ri is\u0259 kobalt istehsal ed\u0259n da\u011f-m\u0259d\u0259n m\u0259rk\u0259zl\u0259ri idi. [50, 51]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"48. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi. S\u0259nayenin qollar\u0131na (bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q, t\u00fct\u00fcn, toxuculuq) t\u0259kan ver\u0259n daxili\/xarici siyasi amill\u0259ri tap\u0131n:\\n1. \u0130ltizam\u0131n (icar\u0259nin) qada\u011fan olunaraq h\u0259rrac (s\u0259rb\u0259st sat\u0131\u015f\/icar\u0259) sisteminin qurulmas\u0131\\n2. \u00c7arizmin idxal m\u0259hsullar\u0131na t\u0259tbiq etdiyi qoruyucu g\u00f6mr\u00fck r\u00fcsumlar\u0131\\n3. M\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 birt\u0259r\u0259fliliyind\u0259n (xammal ixrac\u0131ndan) \u00e7\u0131xmaq ist\u0259yi\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1. Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259nayesind\u0259 kapital ax\u0131n\u0131na v\u0259 milli burjuaziyan\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu; 2. T\u00fct\u00fcn s\u0259nayesind\u0259 xarici r\u0259qab\u0259ti z\u0259ifl\u0259d\u0259r\u0259k daxili fabrikl\u0259rin (Zaqatala, \u015e\u0259ki) art\u0131m\u0131na t\u0259kan verdi; 3. Toxuculuq fabrikinin (1900) yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi.\",\n      \"B) 1. Mis s\u0259nayesin\u0259 t\u0259kan verdi; 2. \u0130p\u0259k s\u0259nayesin\u0259 z\u0259rb\u0259 vurdu; 3. D\u0259mir yollar\u0131n\u0131n s\u00f6k\u00fclm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu.\",\n      \"C) 1. Neftin qurumas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu; 2. Pamb\u0131q s\u0259nayesini m\u0259hv etdi; 3. K\u0259sbkarl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rd\u0131.\",\n      \"D) 1. \u0130ltizam bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qda u\u011fursuz oldu; 2. Toxuculuq qada\u011fan edildi; 3. Yaln\u0131z xristianlar f\u0259hl\u0259 oldu.\",\n      \"E) B\u00fct\u00fcn variantlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \u0130ltizam\u0131n l\u0259\u011fvi bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 inki\u015faf etdirdi; g\u00f6mr\u00fck siyas\u0259ti xarici t\u00fct\u00fcn\u00fc bahala\u015fd\u0131r\u0131b daxili t\u00fct\u00fcn s\u0259nayesini qorudu; birt\u0259r\u0259flilikd\u0259n \u00e7\u0131xmaq ist\u0259yi is\u0259 Ta\u011f\u0131yevi toxuculuq fabriki a\u00e7ma\u011fa vadar etdi. [51, 52]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"49. Bloksxemd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 tamamlay\u0131n: \\nAz\u0259rbaycan s\u0259nayesind\u0259 y\u0131\u011f\u0131lan b\u00f6y\u00fck g\u0259lirl\u0259r v\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f milli\/xarici burjuaziya \u2794 S\u0259nayenin h\u0259m maliyy\u0259, h\u0259m d\u0259 n\u0259qliyyat xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 ehtiyac\u0131n\u0131n k\u0259skin artmas\u0131 \u2794 D\u0259mir yollar\u0131n\u0131n (Bak\u0131-Tiflis, Bil\u0259c\u0259ri-Petrovsk) v\u0259 yeni bank-kredit t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n, birjalar\u0131n yaranmas\u0131 \u2794 ?\",\n    \"options\": [\n      \"A) \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n (x\u00fcsus\u0259n Bak\u0131n\u0131n) Qafqaz\u0131n \u0259sas n\u0259qliyyat logistikas\u0131, s\u0259naye-ticar\u0259t v\u0259 kapitalist maliyy\u0259 m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\",\n      \"B) S\u0259naye g\u0259lirl\u0259rinin d\u0259rhal M\u0259rk\u0259zi Asiyaya y\u00f6n\u0259ldilm\u0259si.\",\n      \"C) Xarici kapital\u0131n iqtisadiyyatdan tamamil\u0259 s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131.\",\n      \"D) K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 xammal\u0131n\u0131n d\u0259y\u0259rsizl\u0259\u015fm\u0259si.\",\n      \"E) C\u0259nubi Az\u0259rbaycanla b\u00fct\u00fcn iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin k\u0259silm\u0259si.\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: N\u0259qliyyat infrastrukturunun (d\u0259mir yollar\u0131n\u0131n) v\u0259 bank-birja sisteminin inki\u015faf\u0131 Bak\u0131n\u0131 v\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131 b\u00fct\u00fcn Qafqaz\u0131n kapitalist-s\u0259naye v\u0259 maliyy\u0259 m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evirmi\u015fdi. [52, 53]\"\n  },\n  {\n    \"q\": \"50. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131qla yekunla\u015fd\u0131r\u0131n:\\n1. \u015e\u0259ki ip\u0259yinin fabrik-zavod m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 (buxar m\u00fch\u0259rrikin\u0259) q\u0259d\u0259m qoymas\u0131\\n2. H.Z.Ta\u011f\u0131yevin Bak\u0131da toxuculuq fabrikinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymas\u0131\\n3. \u0130qtisadi b\u00f6hran\u0131n iqtisadi t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259ni tam \u015f\u0259kild\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259si\\n4. Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259t\u0259g\u0259l\u0259rind\u0259 icar\u0259 h\u00fcququnun (iltizam\u0131n) bird\u0259f\u0259lik l\u0259\u011fv edilm\u0259si\",\n    \"options\": [\n      \"A) 1, 4, 2, 3\",\n      \"B) 1, 3, 2, 4\",\n      \"C) 4, 1, 2, 3\",\n      \"D) 1, 4, 3, 2\",\n      \"E) 2, 3, 4, 1\"\n    ],\n    \"correct\": 0,\n    \"exp\": \"\u0130zah: \u015e\u0259ki fabriki (1861) - 1. Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qda iltizam\u0131n l\u0259\u011fvi (1881) - 4. Ta\u011f\u0131yev toxuculuq fabriki (1900) - 2. \u0130qtisadi b\u00f6hran v\u0259 intensiv t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259 (1900-1903 v\u0259 sonras\u0131) - 3. Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1, 4, 2, 3. [53, 54]\"\n  }\n];\n\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        \n        \/\/ B\u00fct\u00fcn r\u0259ng klasslar\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259yirik\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered', 'correct-ans', 'wrong-ans');\n        \n        if (isFinished) {\n            \/\/ \u0130MTAHAN B\u0130TD\u0130KD\u018fN SONRAK\u0130 M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('correct-ans'); \/\/ D\u00fczl\u0259r ya\u015f\u0131l\n            } else {\n                btn.classList.add('wrong-ans'); \/\/ S\u0259hvl\u0259r v\u0259 bo\u015f burax\u0131lanlar q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        } else {\n            \/\/ \u0130MTAHAN GED\u018fN ZAMAN M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered'); \/\/ H\u0259r hans\u0131 cavab se\u00e7ilibs\u0259 ya\u015f\u0131l\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed'); \/\/ Bax\u0131l\u0131b amma se\u00e7ilm\u0259yibs\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active'); \/\/ Haz\u0131rda bax\u0131lan sual\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 ha\u015fiy\u0259\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    \/\/ \u0130mtahan bit\u0259n kimi \u015fkalan\u0131 d\u00fcz\/s\u0259hv\u0259 g\u00f6r\u0259 r\u0259ngl\u0259yirik\n    updateScaleColors(); \n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    \/\/ N\u0259tic\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 3 saniy\u0259 sonra ilk suala qay\u0131d\u0131r\u0131q\n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. \u2190 Geri \u0130r\u0259li \u2192 N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin. WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-632","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/632","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=632"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/632\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":633,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/632\/revisions\/633"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=632"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}