{"id":623,"date":"2026-06-13T11:53:49","date_gmt":"2026-06-13T11:53:49","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=623"},"modified":"2026-06-13T11:53:49","modified_gmt":"2026-06-13T11:53:49","slug":"rusiyanin-simali-az%c9%99rbaycanda-must%c9%99ml%c9%99k%c9%99-siyas%c9%99ti","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=623","title":{"rendered":"Rusiyan\u0131n \u015eimali Az\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 siyas\u0259ti"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">\u2190 Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li \u2192<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"bottom-banners\">\n    <a href=\"https:\/\/wa.me\/994559339283?text=Salam,%2030%20%C9%99d%C9%99d%20premium%20s%C4%B1naq%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"action-banner premium-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n\n    <a href=\"BURAYA_QURUP_LINKINI_YAZIN\" target=\"_blank\" class=\"action-banner group-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;\n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n    }\n\n    \/* --- Dinamik Banner Stili --- *\/\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- Banner Stili Sonu --- *\/\n\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili --- *\/\n    .bottom-banners {\n        max-width: 800px;\n        margin: 1rem auto 2rem auto;\n        display: flex;\n        flex-direction: column;\n        gap: 15px;\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n    }\n\n    .action-banner {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        background: #25D366;\n        color: #ffffff;\n        text-decoration: none;\n        padding: 15px 24px;\n        border-radius: 16px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 16px;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(37, 211, 102, 0.3);\n        transition: all 0.3s ease;\n    }\n\n    .action-banner:hover {\n        transform: translateY(-3px);\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(37, 211, 102, 0.4);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .group-banner {\n        background: #128C7E;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(18, 140, 126, 0.3);\n    }\n\n    .group-banner:hover {\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(18, 140, 126, 0.4);\n    }\n\n    .banner-icon {\n        margin-right: 15px;\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .action-banner {\n            font-size: 14px;\n            padding: 12px 16px;\n        }\n        .banner-icon {\n            margin-right: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili Sonu --- *\/\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto;\n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.correct-ans { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.wrong-ans { background: var(--skipped); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n    \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n    \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n    \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n    \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n    \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\n\n\nconst quizData = [\n    {\n        \"q\": \"1. \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n \u015eimali Az\u0259rbaycanda h\u0259yata ke\u00e7irdiyi k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 siyas\u0259tinin m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rini tarixi ard\u0131c\u0131ll\u0131qla m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. I Nikolay\u0131n f\u0259rman\u0131 il\u0259 rus bid\u0259t\u00e7il\u0259rinin \u015eimali Az\u0259rbaycana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si\\n2. \u00c7ar h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n aysorlar\u0131n Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131\\n3. Alman kolonistl\u0259rinin \u015eimali Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si\\n4. Erm\u0259nil\u0259rin \u015eimali Az\u0259rbaycana (XIX \u0259srd\u0259 ilk k\u00fctl\u0259vi) k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si prosesinin ba\u015flanmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 4, 2, 3, 1\",\n            \"B) 2, 4, 3, 1\",\n            \"C) 4, 3, 2, 1\",\n            \"D) 1, 4, 2, 3\",\n            \"E) 2, 3, 4, 1\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Erm\u0259nil\u0259rin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si 1804-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r (4). Aysorlar 1805-ci ild\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr (2). Almanlar 1817-1818-ci ill\u0259rd\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r (3). Rusiya daxili quberniyalar\u0131ndan rus bid\u0259t\u00e7il\u0259rinin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si is\u0259 I Nikolay\u0131n 1830-cu il 20 oktyabr f\u0259rman\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir (1).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"2. \u00c7arizmin aqrar v\u0259 inzibati islahatlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 verilmi\u015f faktlar aras\u0131ndak\u0131 do\u011fru uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. 1840-c\u0131 il inzibati-m\u0259hk\u0259m\u0259 islahat\u0131\\n2. 1846-c\u0131 il 6 dekabr reskripti\\n3. 1870-ci il k\u0259ndli islahat\u0131\\na. K\u0259nd icmas\u0131nda pay torpa\u011f\u0131 normadan \u00e7ox olduqda, m\u00fclk\u0259darlara m\u00fcnbit torpaqlar\u0131n 1\/3 hiss\u0259sini \u00f6z m\u00fclkiyy\u0259tl\u0259rind\u0259 saxlamaq h\u00fcququ verildi.\\nb. Ali m\u00fcs\u0259lman silkini \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u00fctl\u0259q sosial daya\u011f\u0131na \u00e7evirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti h\u00fcquqlar\u0131 qanuni olaraq t\u0259sbit edildi.\\nc. H\u0259rbi komendant idar\u0259 \u00fcsulu l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k \u00fcmumimperiya qanunlar\u0131na \u0259saslanan idar\u0259etm\u0259 sistemi t\u0259tbiq edildi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"C) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1840-c\u0131 il islahat\u0131 il\u0259 komendant idar\u0259 \u00fcsulu l\u0259\u011fv edildi (1-c). 1846-c\u0131 il reskripti il\u0259 a\u011fa v\u0259 b\u0259yl\u0259rin (ali m\u00fcs\u0259lman silkinin) torpaq h\u00fcquqlar\u0131 t\u0259sbit olundu (2-b). 1870-ci il k\u0259ndli islahat\u0131nda 5 desyatinlik norma t\u0259tbiq edildi v\u0259 m\u00fclk\u0259dara art\u0131q qalan yax\u015f\u0131 torpaqlar\u0131n 1\/3-ni saxlamaq h\u00fcququ verildi (3-a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"3. XIX y\u00fczilliyin 60-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 M\u0259rk\u0259zi Rusiyada v\u0259 XX y\u00fczilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 (1913) \u015eimali Az\u0259rbaycanda k\u0259ndli islahatlar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n ortaq m\u00fch\u00fcm tarixi fakt n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) K\u0259ndlil\u0259rin m\u00fclk\u0259dar as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan tamamil\u0259 v\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015fsiz olaraq azad edilm\u0259si\",\n            \"B) K\u0259ndlil\u0259r sahibkarlardan torpaqlar\u0131 sat\u0131n alark\u0259n d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n onlara maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131n\u0131n (kreditin) verilm\u0259si\",\n            \"C) H\u0259r iki islahat\u0131n yaln\u0131z x\u0259zin\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin\u0259 \u015famil edilm\u0259si\",\n            \"D) \u0130slahatlar\u0131n k\u0259ndlil\u0259r aras\u0131nda t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259\u015fm\u0259ni tamamil\u0259 yox etm\u0259si\",\n            \"E) H\u0259r iki islahat n\u0259tic\u0259sind\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin b\u00fct\u00fcn vergil\u0259rd\u0259n azad olunaraq s\u0259nayey\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 \\\"M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131\\\" b\u00f6lm\u0259sind\u0259 qeyd olunur ki, 1861-ci ild\u0259 M\u0259rk\u0259zi Rusiyada v\u0259 1913-c\u00fc ild\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda k\u0259ndlil\u0259r sahibkarlardan torpaqlar\u0131 alark\u0259n d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 alm\u0131\u015flar.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"4. \u015eimali Az\u0259rbaycanda \u00e7arizmin 1821-ci ild\u0259 t\u0259tbiq etdiyi g\u00f6mr\u00fck siyas\u0259tinin do\u011furdu\u011fu iqtisadi v\u0259 siyasi s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259ni tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: C\u0259nubi Qafqazda g\u00fcz\u0259\u015ftli tarifin t\u0259tbiq edilm\u0259si v\u0259 Rusiya yarmarkas\u0131n\u0131n d\u00f6vriyy\u0259sinin k\u0259skin azalmas\u0131. N\u0259tic\u0259: M\u0259rk\u0259zi Rusiyan\u0131n ticar\u0259t v\u0259 s\u0259naye burjuaziyas\u0131n\u0131n ciddi naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olmas\u0131.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: \\\"Ucuz al\u0131b, baha satmaq\\\" siyas\u0259tinin l\u0259\u011fvi. N\u0259tic\u0259: Az\u0259rbaycan\u0131n a\u011f\u0131r s\u0259naye m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Bak\u0131 neft s\u0259nayesinin millil\u0259\u015fdirilm\u0259si. N\u0259tic\u0259: Avropa tacirl\u0259rinin b\u00f6lg\u0259ni t\u0259rk etm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: Xarici mallara y\u00fcks\u0259k r\u00fcsum qoyulmas\u0131. N\u0259tic\u0259: \u0130p\u0259k Yolu ticar\u0259tinin yenid\u0259n canlanmas\u0131.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: \u00c7arizmin qol\u00e7omaqlar\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259si. N\u0259tic\u0259: G\u00fcz\u0259\u015ftli tarifin yaln\u0131z xristian \u0259haliy\u0259 \u015famil edilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1821-ci ild\u0259 C\u0259nubi Qafqazda g\u00fcz\u0259\u015ftli tarif t\u0259tbiq edildikd\u0259n sonra b\u00f6lg\u0259 tacirl\u0259rinin Avropadak\u0131 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 4 d\u0259f\u0259 artd\u0131, Rusiya yarmarkas\u0131n\u0131n d\u00f6vriyy\u0259si azald\u0131. Bu da Rusiya s\u0259naye burjuaziyas\u0131n\u0131n ciddi naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"5. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n \u015eimali Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn k\u0259si\u015f\u0259n (III) x\u00fcsusiyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Mollaxana v\u0259 M\u0259dr\u0259s\u0259l\u0259r\\n2. 1829-cu il \u018fsasnam\u0259si il\u0259 yarad\u0131lan ibtidai d\u00f6vl\u0259t m\u0259kt\u0259bl\u0259ri\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1. T\u0259hsil m\u00fcdd\u0259ti v\u0259 proqram\u0131 d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259mi\u015fdi; 2. Yaln\u0131z rus dilind\u0259 t\u0259dris apar\u0131l\u0131r v\u0259 imperiyaya sadiq m\u0259murlar haz\u0131rlama\u011f\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yirdi; III. H\u0259r ikisi \u015eimali Az\u0259rbaycanda \u0259halinin (m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n) ibtidai t\u0259hsil almas\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n \u0259n\u0259n\u0259vi v\u0259 ya yeni formal\u0131 ocaqlar idi.\",\n            \"B) 1. Yaln\u0131z d\u00fcny\u0259vi elml\u0259r t\u0259dris olunurdu; 2. Yaln\u0131z dini d\u0259rsl\u0259r ke\u00e7irilirdi; III. H\u0259r ikisind\u0259 q\u0131zlar\u0131n t\u0259hsili m\u0259cburi idi.\",\n            \"C) 1. Kils\u0259l\u0259rin hesab\u0131na f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi; 2. Z\u00fcmr\u0259 f\u0259rqi qoyulmurdu; III. H\u0259r ikisi Avropa t\u0259hsil sistemin\u0259 tam uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\",\n            \"D) 1. B\u0259d\u0259n c\u0259zalar\u0131 qada\u011fan idi; 2. S\u0259s \u00fcsulu t\u0259tbiq olunurdu; III. H\u0259r ikisini H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi t\u0259sis etmi\u015fdi.\",\n            \"E) 1. Yaln\u0131z zad\u0259gan u\u015faqlar\u0131 oxuyurdu; 2. Yaln\u0131z f\u0259hl\u0259 u\u015faqlar\u0131 oxuyurdu; III. H\u0259r ikisinin \u0259sasnam\u0259si I Nikolay t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiq edilmi\u015fdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Mollaxana v\u0259 m\u0259dr\u0259s\u0259l\u0259r \u0259n\u0259n\u0259vi t\u0259hsil formas\u0131 idi v\u0259 d\u0259qiq proqram\u0131 yox idi (1). 1829 m\u0259kt\u0259bl\u0259ri \\\"pravoslavl\u0131q, m\u00fctl\u0259qiyy\u0259t, xalq\u00e7\u0131l\u0131q\\\" prinsipi il\u0259 sadiq m\u0259murlar (t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7il\u0259r) haz\u0131rlay\u0131rd\u0131 (2). Ortaq c\u0259h\u0259t odur ki, h\u0259r ikisi m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 xalq\u0131n (\u0259sas\u0259n ibtidai\/orta) t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 ocaqlar idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"6. \u00c7ar Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n etnik x\u0259rit\u0259sinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si prosesini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n c\u0259dv\u0259ld\u0259 hans\u0131 h\u0259d\u0259f v\u0259 m\u0259kan m\u0259ntiqi do\u011fru g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) M\u0259qs\u0259d: Az\u0259rbaycanda s\u0259nayeni inki\u015faf etdirm\u0259k. M\u0259kan: Yaln\u0131z Bak\u0131 m\u0259rk\u0259zind\u0259 almanlar\u0131n yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si.\",\n            \"B) M\u0259qs\u0259d: Yerli m\u00fcs\u0259lman-t\u00fcrk \u0259halinin m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqi il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rini k\u0259sm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bufer zona yaratmaq. M\u0259kan: Qon\u015fu m\u00fcs\u0259lman d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 (Osmanl\u0131 v\u0259 Qacarlar) s\u0259rh\u0259d b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 xristian \u0259halinin m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n            \"C) M\u0259qs\u0259d: Yerli xanlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 qorumaq. M\u0259kan: Qaraba\u011fda yaln\u0131z Az\u0259rbaycan zad\u0259ganlar\u0131n\u0131n m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n            \"D) M\u0259qs\u0259d: Neft maqnatlar\u0131n\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259n qovmaq. M\u0259kan: Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131na aysorlar\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si.\",\n            \"E) M\u0259qs\u0259d: G\u00fcrc\u00fcstanda k\u0259ndli islahat\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k. M\u0259kan: Zaqatala dair\u0259sin\u0259 rus qol\u00e7omaqlar\u0131n\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00c7arizmin k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 siyas\u0259tind\u0259 \u0259sas m\u0259kan h\u0259d\u0259fi qon\u015fu m\u00fcs\u0259lman d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259r idi. M\u0259qs\u0259d burada xristian \u0259halini yerl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k \\\"bufer zona\\\" yaratmaq v\u0259 yerli \u0259halinin m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqi il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rini z\u0259ifl\u0259tm\u0259k idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"7. Bloksxemi tamamlayan \u0259n do\u011fru m\u00fclahiz\u0259ni m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n\u00c7ar h\u00f6kum\u0259tinin 1840-c\u0131 il inzibati islahat\u0131nda b\u0259y v\u0259 a\u011falar\u0131 idar\u0259\u00e7ilikd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131rmas\u0131 v\u0259 tiyul torpaqlar\u0131n\u0131 m\u00fcsadir\u0259 etm\u0259si \u2794 Siyas\u0259tin u\u011fursuzluqla n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259si v\u0259 m\u00fctl\u0259qiyy\u0259t\u0259 sosial dayaq yaratmaq z\u0259rur\u0259tinin yaranmas\u0131 \u2794 1842-ci ild\u0259 Tiflisd\u0259 a\u011falar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 b\u0259rpa ed\u0259n komit\u0259nin qurulmas\u0131 \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Zaqatala dair\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck qa\u00e7q\u0131n ordusunun yaranmas\u0131.\",\n            \"B) \u00c7arizmin q\u0259rar\u0131ndan d\u00f6nm\u0259y\u0259r\u0259k b\u0259yl\u0259ri Sibir\u0259 s\u00fcrg\u00fcn etm\u0259si.\",\n            \"C) \u00c7ar I Nikolay\u0131n \\\"Ali m\u00fcs\u0259lman silki\\\"nin imtiyazlar\u0131n\u0131 tan\u0131mas\u0131 v\u0259 1846-c\u0131 ild\u0259 reskript imzalayaraq onlar\u0131n torpaq m\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 b\u0259rq\u0259rar etm\u0259si.\",\n            \"D) Yerli b\u0259yl\u0259rin \u00e7arizmin ordusuna qat\u0131lmaqdan k\u00fctl\u0259vi imtinas\u0131 v\u0259 H.Z\u0259rdabinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00fcsyan etm\u0259l\u0259ri.\",\n            \"E) 1847-ci il \u018fsasnam\u0259si il\u0259 m\u00fclk\u0259darlar\u0131n k\u0259ndlil\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259ki b\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: U\u011fursuz 1840 siyas\u0259tind\u0259n sonra \u00e7arizm siyas\u0259tini d\u0259yi\u015fdi. 1842 komit\u0259si yarad\u0131ld\u0131, 1843-d\u0259 \\\"ali m\u00fcs\u0259lman silki\\\" termini q\u0259bul olundu v\u0259 prosesin n\u0259tic\u0259si olaraq I Nikolay 1846-c\u0131 il 6 dekabr reskriptini imzalad\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"8. \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi v\u0259 sosial inki\u015faf tarixini \u0259ks etdir\u0259n prosesl\u0259ri xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131qla qrupla\u015fd\u0131r\u0131n:\\n1. \u015eimali Az\u0259rbaycanda ilk Q\u0259za m\u0259kt\u0259binin (\u015eu\u015fada) a\u00e7\u0131lmas\u0131\\n2. Seyid \u018fzim \u015eirvani t\u0259r\u0259find\u0259n \u015eamax\u0131da \\\"\u00fcsuli-c\u0259did\\\" m\u0259kt\u0259binin yarad\u0131lmas\u0131\\n3. 1870-ci il k\u0259ndli islahat\u0131n\u0131n (\u018fsasnam\u0259sinin) q\u0259bul edilm\u0259si\\n4. Qori M\u00fc\u0259lliml\u0259r Seminariyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u015f\u00f6b\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2, 3, 4\",\n            \"B) 2, 1, 3, 4\",\n            \"C) 1, 3, 2, 4\",\n            \"D) 3, 1, 2, 4\",\n            \"E) 1, 2, 4, 3\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u015eu\u015fa q\u0259za m\u0259kt\u0259bi - 1830 (1). \u015eamax\u0131 \\\"\u00fcsuli-c\u0259did\\\" m\u0259kt\u0259bi - 1869 (2). K\u0259ndli islahat\u0131 (\u018fsasnam\u0259) - 1870 (3). Qori Seminariyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u015f\u00f6b\u0259si - 1879 (4). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1, 2, 3, 4.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"9. \u00c7arizmin 1840-c\u0131 il inzibati islahat\u0131na q\u0259d\u0259r m\u00f6vcud olmu\u015f h\u0259rbi-komendant idar\u0259 \u00fcsuluna v\u0259 onun f\u0259sadlar\u0131na aid uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. \u0130dar\u0259etm\u0259nin xarakteri\\n2. Sosial n\u0259tic\u0259si\\n3. H\u00fcquqi t\u0259nziml\u0259nm\u0259si\\na. M\u00fclki i\u015fl\u0259r\u0259 bel\u0259 h\u0259rbi m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rd\u0259 bax\u0131lmas\u0131 t\u0259tbiq edilirdi.\\nb. \u0130dar\u0259\u00e7ilik rus zabitl\u0259rinin \u0259lin\u0259 ke\u00e7mi\u015f, h\u0259rbi-inzibati istismar g\u00fccl\u0259nmi\u015fdi.\\nc. B\u0259y v\u0259 a\u011falar\u0131n bir hiss\u0259sinin m\u00fclkl\u0259ri \u0259ll\u0259rind\u0259n al\u0131n\u0131r, naraz\u0131l\u0131qlar k\u0259ndli \u00fcsyanlar\u0131na (Quba, \u015e\u0259ki v\u0259 s.) z\u0259min yarad\u0131rd\u0131.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Komendant sistemi zaman\u0131 idar\u0259etm\u0259 bilavasit\u0259 rus h\u0259rb\u00e7il\u0259rinin \u0259lind\u0259 idi v\u0259 istismar xarakteri da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131 (1-b). Sosial olaraq, h\u0259m k\u0259ndlil\u0259r incidilir, h\u0259m d\u0259 b\u0259yl\u0259r s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131 ki, bu da \u00fcsyanlara g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131 (2-c). H\u00fcquqi c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 s\u0259rt rejim olaraq m\u00fclki i\u015fl\u0259r\u0259 d\u0259 h\u0259rbi m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rd\u0259 bax\u0131l\u0131rd\u0131 (bu is\u0259 1840 islahat\u0131 il\u0259 l\u0259\u011fv edildi) (3-a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"10. XIX y\u00fczilliyin ikinci yar\u0131s\u0131nda H.Z\u0259rdabinin yaratd\u0131\u011f\u0131 \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zeti il\u0259 \\\"K\u0259\u015fk\u00fcl\\\" q\u0259zetinin ortaq tarixi missiyas\u0131 n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisinin yaln\u0131z rus dilind\u0259 n\u0259\u015fr edil\u0259r\u0259k \u00e7arizmin k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 siyas\u0259tini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259si\",\n            \"B) H\u0259r ikisinin Az\u0259rbaycan milli dilinin v\u0259 milli \u015f\u00fcurunun (oyan\u0131\u015f\u0131n\u0131n) yaranmas\u0131nda xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si\",\n            \"C) H\u0259r ikisinin \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flamas\u0131\",\n            \"D) H\u0259r ikisinin \\\"Difai\\\" partiyas\u0131n\u0131n r\u0259smi orqan\u0131 kimi terrora \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f etm\u0259si\",\n            \"E) H\u0259r ikisinin k\u0259ndli \u00fcsyanlar\u0131n\u0131 (o c\u00fcml\u0259d\u0259n Zaqatala \u00fcsyan\u0131n\u0131) silahla t\u0259min etm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 \\\"M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131\\\" b\u00f6lm\u0259sind\u0259 \\\"\u018fkin\u00e7i v\u0259 K\u0259\u015fk\u00fcl q\u0259zetl\u0259ri - Milli oyan\u0131\u015fa xidm\u0259t etm\u0259l\u0259ri\\\" olaraq vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"11. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rinin d\u00fczg\u00fcn verildiyi variant\u0131 se\u00e7in:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: Kr\u0131m m\u00fcharib\u0259sind\u0259 (1853-1856) Rusiyan\u0131n ac\u0131nacaql\u0131 m\u0259\u011flubiyy\u0259ti v\u0259 t\u0259hkim\u00e7ilik rejiminin \u00e7\u00fcr\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fcn s\u00fcbutu. N\u0259tic\u0259: Rusiyan\u0131n hakim dair\u0259l\u0259rinin burjua islahatlar\u0131 ke\u00e7irm\u0259k v\u0259 t\u0259hkim\u00e7ilik h\u00fcququnu l\u0259\u011fv etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259lm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: 1846-c\u0131 il reskriptinin q\u0259bulu. N\u0259tic\u0259: K\u0259ndlil\u0259rin d\u0259rhal b\u0259yl\u0259rd\u0259n tam as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k h\u00fcquqsuz k\u00f6l\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: \u015eimali Az\u0259rbaycanda s\u0259naye kapitalizminin yaranmas\u0131. N\u0259tic\u0259: F\u0259hl\u0259 t\u0259b\u0259q\u0259sinin tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k \u0259halinin yaln\u0131z k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na y\u00f6n\u0259lm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: Zaqatala dair\u0259sind\u0259 ingiloy v\u0259 mu\u011fallardan on qat vergi t\u0259l\u0259bi. N\u0259tic\u0259: Zaqatalan\u0131n dinc yolla G\u00fcrc\u00fcstana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: 1870-ci il \u018fsasnam\u0259sinin q\u0259bulu. N\u0259tic\u0259: K\u0259ndlil\u0259rin m\u00fclk\u0259dara he\u00e7 bir pul \u00f6d\u0259m\u0259d\u0259n torpa\u011fa sahib olmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Kr\u0131m m\u00fcharib\u0259sind\u0259ki m\u0259\u011flubiyy\u0259t Rusiyan\u0131n h\u0259rbi-s\u0259naye c\u0259h\u0259td\u0259n geri qald\u0131\u011f\u0131n\u0131, icbari \u0259m\u0259yin (t\u0259hkim\u00e7iliyin) s\u0259m\u0259r\u0259sizliyini s\u00fcbut etdi v\u0259 h\u00f6kum\u0259ti burjua islahatlar\u0131 (o c\u00fcml\u0259d\u0259n k\u0259ndli islahat\u0131) ke\u00e7irm\u0259y\u0259 vadar etdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"12. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n XIX \u0259sr k\u0259ndli t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259ri olan D\u00f6vl\u0259t k\u0259ndlil\u0259ri v\u0259 Sahibkar k\u0259ndlil\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn uy\u011funluqlar\u0131 tap\u0131n:\\n1. D\u00f6vl\u0259t (x\u0259zin\u0259) k\u0259ndlil\u0259ri\\n2. Sahibkar k\u0259ndlil\u0259ri\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1. M\u00fcsadir\u0259 olunmu\u015f v\u0259 m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin ixtiyar\u0131na verilmi\u015f torpaqlarda ya\u015fay\u0131b yaln\u0131z x\u0259zin\u0259y\u0259 vergi \u00f6d\u0259yirdil\u0259r; 2. H\u0259m x\u0259zin\u0259y\u0259, h\u0259m d\u0259 m\u00fclk\u0259dara (a\u011fa, b\u0259y) vergi \u00f6d\u0259yirdil\u0259r; III. H\u0259r iki qrup \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq r\u0259iyy\u0259t, r\u0259ncb\u0259r v\u0259 elat qruplar\u0131na b\u00f6l\u00fcn\u00fcrd\u00fc.\",\n            \"B) 1. S\u0259nayey\u0259 birba\u015fa c\u0259lb olunmu\u015fdular; 2. Yaln\u0131z maldarl\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful idil\u0259r; III. H\u0259r ikisi 1870-ci il \u018fsasnam\u0259si il\u0259 tam azad edilmi\u015fdi.\",\n            \"C) 1. Torpaqlar\u0131 pulla ala bil\u0259rdil\u0259r; 2. Torpaqlar\u0131 pulla ala bilm\u0259zdil\u0259r; III. H\u0259r ikisi rus k\u0259ndlil\u0259ri il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nmi\u015fdi.\",\n            \"D) 1. K\u0259bin-talaq h\u00fcququndan m\u0259hrum idil\u0259r; 2. M\u0259hk\u0259m\u0259 h\u00fcququndan m\u0259hrum idil\u0259r; III. H\u0259r ikisini komendant idar\u0259 edirdi.\",\n            \"E) 1. Bak\u0131 quberniyas\u0131nda ya\u015fay\u0131rd\u0131lar; 2. \u015eamax\u0131 quberniyas\u0131nda ya\u015fay\u0131rd\u0131lar; III. H\u0259r iki qrupu ingiloylar t\u0259\u015fkil edirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u00f6vl\u0259t k\u0259ndlil\u0259ri m\u0259rk\u0259zi x\u0259zin\u0259y\u0259 aid idi v\u0259 yaln\u0131z oraya vergi verirdi. Sahibkar k\u0259ndlil\u0259ri b\u0259y\/a\u011fa torpa\u011f\u0131nda ya\u015fay\u0131r, h\u0259m onlara, h\u0259m d\u0259 x\u0259zin\u0259y\u0259 vergi verirdi. Lakin \u0259n\u0259n\u0259vi sosial b\u00f6lg\u00fc bax\u0131m\u0131ndan h\u0259r ikisi r\u0259iyy\u0259t, r\u0259ncb\u0259r, elat kimi qruplara ayr\u0131l\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"13. Co\u011frafi v\u0259 \u0130nzibati M\u0259kan: 1846-c\u0131 ild\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycan \u0259razisi \u00e7arizmin yeni inzibati-\u0259razi b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u0259 \u0259sas\u0259n hans\u0131 quberniyalar\u0131n t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131lm\u0131\u015fd\u0131?\",\n        \"options\": [\n            \"A) X\u0259z\u0259r v\u0259 G\u00fcrc\u00fc-\u0130mereti vilay\u0259tl\u0259rin\u0259\",\n            \"B) \u015eamax\u0131, Tiflis, Kutaisi v\u0259 D\u0259rb\u0259nd quberniyalar\u0131na\",\n            \"C) Yaln\u0131z Bak\u0131 v\u0259 \u0130r\u0259van quberniyalar\u0131na\",\n            \"D) Zaqatala v\u0259 Car-Balak\u0259n dair\u0259l\u0259rin\u0259\",\n            \"E) G\u0259nc\u0259 v\u0259 Qaraba\u011f \u0259yal\u0259tl\u0259rin\u0259\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1846-c\u0131 il inzibati islahat\u0131na \u0259sas\u0259n C\u0259nubi Qafqazda d\u00f6rd quberniya: Tiflis, Kutaisi, \u015eamax\u0131 v\u0259 D\u0259rb\u0259nd quberniyalar\u0131 yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 onlar\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil edildi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"14. M\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n:\\nS\u0259naye istehsal\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 ticar\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin yaranmas\u0131 \u2794 S\u0259naye kapitalizminin inki\u015faf\u0131 \u2794 Milli burjuaziya v\u0259 f\u0259hl\u0259 t\u0259b\u0259q\u0259sinin formala\u015fmas\u0131 \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u018fhalinin \u00fcmumi qazanc\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259si v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin bo\u015falmas\u0131\",\n            \"B) \u0130qtisadi h\u0259yat z\u0259minind\u0259 dil, \u0259razi, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, \u015f\u00fcur v\u0259 psixoloji birliyin qovu\u015fmas\u0131 \u0259sas\u0131nda Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin (mill\u0259tl\u0259\u015fm\u0259 prosesinin) formala\u015fmas\u0131\",\n            \"C) B\u00fct\u00fcn f\u0259hl\u0259l\u0259rin v\u0259 burjuaziyan\u0131n Rusiya m\u0259rk\u0259zi quberniyalar\u0131na s\u00fcrg\u00fcn edilm\u0259si\",\n            \"D) Qol\u00e7omaqlar\u0131n \\\"M\u00fcs\u0259lman G\u0259nclik T\u0259\u015fkilat\u0131\\\"n\u0131 da\u011f\u0131tmas\u0131\",\n            \"E) \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zetinin f\u0259aliyy\u0259tinin bird\u0259f\u0259lik dayand\u0131r\u0131lmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: XIX y\u00fczilliyin 2-ci yar\u0131s\u0131nda kapitalizmin inki\u015faf\u0131, yeni sinifl\u0259rin yaranmas\u0131, iqtisadi birliyin formala\u015fmas\u0131 Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin (mill\u0259tl\u0259\u015fm\u0259nin) t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas z\u0259min oldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"15. 1906-c\u0131 ild\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda yaranm\u0131\u015f \\\"Difai\\\" partiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 tarixi reall\u0131qlar\u0131n xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. 1905-ci ild\u0259 \u00e7ar h\u00f6kum\u0259ti (M. Naka\u015fidzenin r\u0259hb\u0259rliyi) t\u0259r\u0259find\u0259n Bak\u0131da milli q\u0131r\u011f\u0131n plan\u0131n\u0131n realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131\\n2. 1906-c\u0131 ilin fevral\u0131nda Tiflisd\u0259 Qafqaz cani\u015fininin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131na son qoymaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 s\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si\\n3. S\u00fclh konfrans\u0131nda \u018f.A\u011fayevin \\\"Da\u015fnaksutyun\\\"un terror\u00e7u mahiyy\u0259tini if\u015fa etm\u0259si\\n4. Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Qaraba\u011fda yenid\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlara ba\u015flamas\u0131 v\u0259 xalq\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u018f.A\u011fayevin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \\\"Difai\\\" (M\u00fcdafi\u0259) partiyas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2, 3, 4\",\n            \"B) 2, 1, 4, 3\",\n            \"C) 1, 3, 2, 4\",\n            \"D) 4, 3, 2, 1\",\n            \"E) 1, 2, 4, 3\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130lk olaraq 1905-d\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar ba\u015flad\u0131 (1). Sonra 1906-n\u0131n fevral\u0131nda Tiflis s\u00fclh konfrans\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ld\u0131 (2). Orada \u018f.A\u011fayev Da\u015fnaklar\u0131 if\u015fa etdi (3). Buna baxmayaraq 1906-n\u0131n yay\u0131nda q\u0131r\u011f\u0131nlar davam etdiyind\u0259n \\\"Difai\\\" quruldu (4). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1, 2, 3, 4.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"16. \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259hsil tarixind\u0259 1912-ci il \u018fsasnam\u0259si hans\u0131 b\u00f6y\u00fck yeniliyin t\u0259m\u0259lini qoydu (Uy\u011funluq)?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130btidai m\u0259kt\u0259bl\u0259rin tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k ancaq mollaxanalar\u0131n saxlanmas\u0131\",\n            \"B) \u015e\u0259h\u0259r m\u0259kt\u0259bl\u0259ri \u0259sas\u0131nda \\\"Ali ibtidai m\u0259kt\u0259bl\u0259r\\\"in yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u0259zunlara pe\u015f\u0259-texniki m\u0259kt\u0259bl\u0259rin\u0259 v\u0259 ya m\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131na daxil olmaq h\u00fcququnun verilm\u0259si\",\n            \"C) T\u0259hsilin tamamil\u0259 Az\u0259rbaycan dilin\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 rus dilinin qada\u011fan olunmas\u0131\",\n            \"D) Qori M\u00fc\u0259lliml\u0259r Seminariyas\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131\",\n            \"E) \\\"\u00dcsuli-c\u0259did\\\" m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 (universitetl\u0259r\u0259) \u00e7evrilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1912-ci il \u018fsasnam\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u015f\u0259h\u0259r m\u0259kt\u0259bl\u0259ri \u0259sas\u0131nda \\\"Ali ibtidai m\u0259kt\u0259bl\u0259r\\\" yarad\u0131ld\u0131. Bu m\u0259kt\u0259bl\u0259r 3-4 sinifli ibtidai m\u0259kt\u0259bin sonrak\u0131 pill\u0259si idi v\u0259 bitir\u0259nl\u0259r xarici dild\u0259n imtahan verib seminariyalara daxil ola bil\u0259rdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"17. Ox\u015far c\u0259h\u0259tl\u0259r: XIX y\u00fczillikd\u0259 Az\u0259rbaycanda a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ilk \\\"\u00fcsuli-c\u0259did\\\" (yeni \u00fcsul) m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin \u0259n\u0259n\u0259vi mollaxanalardan f\u0259rql\u0259ndirici, m\u00fct\u0259r\u0259qqi ortaq c\u0259h\u0259ti n\u0259d\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisind\u0259 q\u0131zlar\u0131n o\u011flanlarla birg\u0259 oxumas\u0131 m\u0259cburi idi.\",\n            \"B) \\\"Quran\\\"\u0131n oxunmas\u0131nda heca \u00fcsulundan s\u0259s \u00fcsuluna ke\u00e7ilm\u0259si v\u0259 b\u0259d\u0259n c\u0259zalar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv olunmas\u0131.\",\n            \"C) T\u0259drisin yaln\u0131z rus dilind\u0259 v\u0259 pravoslav ruhanil\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lmas\u0131.\",\n            \"D) D\u0259rs v\u0259saiti olaraq yaln\u0131z \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zetind\u0259n istifad\u0259 edilm\u0259si.\",\n            \"E) M\u0259kt\u0259bi bitir\u0259nl\u0259r\u0259 birba\u015fa \u00e7ar ordusunda general r\u00fctb\u0259sinin verilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: S.\u018f.\u015eirvani, M.M.N\u0259vvab, M.T.Sidqi, M.H.R\u00fc\u015fdiyy\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n a\u00e7\u0131lan \\\"\u00fcsuli-c\u0259did\\\" m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin \u0259sas f\u0259rqi \\\"Quran\\\"\u0131n oxunmas\u0131nda heca \u00fcsulundan s\u0259s \u00fcsuluna ke\u00e7ilm\u0259si v\u0259 b\u0259d\u0259n c\u0259zalar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv olunmas\u0131 idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"18. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 qanunauy\u011funlu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: S\u0259b\u0259b: \u00c7ar h\u00f6kum\u0259tinin Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n \\\"b\u00f6l\u00fcnm\u0259zliyi v\u0259 pravoslavl\u0131\u011f\u0131\\\" prinsipi \u0259sas\u0131nda 1829-cu il \u018fsasnam\u0259sini q\u0259bul etm\u0259si. N\u0259tic\u0259: ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Rusla\u015fd\u0131rma siyas\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259si kimi d\u00f6vl\u0259t ibtidai m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 v\u0259 imperiyaya s\u0259daq\u0259tli, rus \u0259qid\u0259li m\u0259murlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259ndi.\",\n            \"B) B\u00fct\u00fcn rus dilind\u0259 olan kitablar\u0131n m\u00fcsadir\u0259 edilib m\u0259hv edilm\u0259si q\u0259rarla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131.\",\n            \"C) Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n birba\u015fa Peterburq universitetl\u0259rin\u0259 imtahans\u0131z q\u0259bulu t\u0259sdiql\u0259ndi.\",\n            \"D) Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259si Qafqazda yegan\u0259 r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dili elan olundu.\",\n            \"E) Qori M\u00fc\u0259lliml\u0259r Seminariyas\u0131 yarad\u0131ld\u0131 (Bu, 1879-cu il\u0259 aiddir).\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00c7arizmin 1829-cu il \u018fsasnam\u0259si il\u0259 \\\"pravoslavl\u0131q, m\u00fctl\u0259qiyy\u0259t, xalq\u00e7\u0131l\u0131q\\\" prinsipi \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k, imperiyaya s\u0259daq\u0259tli rus \u0259qid\u0259li m\u0259murlar haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn ibtidai d\u00f6vl\u0259t m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131na ba\u015flan\u0131ld\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"19. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n \u015eimali Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f ictimai-siyasi qurumlar\u0131 m\u00fcqayis\u0259 edin:\\n1. M\u00fcs\u0259lman G\u0259nclik T\u0259\u015fkilat\u0131\\n2. \\\"Difai\\\" partiyas\u0131\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1. \u015eimali Az\u0259rbaycanda yaranan ilk milli ictimai-siyasi t\u0259\u015fkilat olub M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n qurulmu\u015fdur; 2. Erm\u0259ni-az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131na qar\u015f\u0131 xalq\u0131 t\u0259\u015fkilatland\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u018f.A\u011fayevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r; III. H\u0259r ikisi XX y\u00fczilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda \u00e7arizmin milli \u0259sar\u0259tin\u0259 v\u0259 erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f siyasi qurumlard\u0131r.\",\n            \"B) 1. Bak\u0131 f\u0259hl\u0259l\u0259rinin qurdu\u011fu bol\u015fevik t\u0259\u015fkilat\u0131 idi; 2. Yaln\u0131z \u00e7arizmin t\u0259r\u0259fini tuturdu; III. H\u0259r ikisi Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 rus ordusuna d\u0259st\u0259k verirdi.\",\n            \"C) 1. M\u0259\u015frut\u0259 inqilab\u0131n\u0131 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 pisl\u0259yirdi; 2. Osmanl\u0131 imperiyas\u0131na birl\u0259\u015fm\u0259yi t\u0259l\u0259b edirdi; III. H\u0259r ikisi \\\"K\u0259\u015fk\u00fcl\\\" q\u0259zetini n\u0259\u015fr edirdi.\",\n            \"D) 1. M\u0259kt\u0259bli g\u0259ncl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015f x\u0259fiyy\u0259 idi; 2. Tiflisd\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qurulmu\u015fdu; III. H\u0259r ikisi I Nikolay t\u0259r\u0259find\u0259n l\u0259\u011fv edilmi\u015fdi.\",\n            \"E) 1. \u015eu\u015fada Zori Balayan t\u0259r\u0259find\u0259n qurulmu\u015fdu; 2. G\u0259nc\u0259d\u0259 rus h\u0259rb\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n qurulmu\u015fdu; III. H\u0259r ikisi 1870-ci il islahat\u0131na qar\u015f\u0131 idi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u00fcs\u0259lman G\u0259nclik T\u0259\u015fkilat\u0131 M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 yaranan ilk siyasi qurum idi (1). Difai 1906-da \u018f.A\u011fayevin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 xalq\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn yaranm\u0131\u015fd\u0131 (2). H\u0259r ikisi XX \u0259srin \u0259vv\u0259lind\u0259 yaranan v\u0259 milli \u015f\u00fcurun t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n siyasi qurumlard\u0131r (III).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"20. X\u0259rit\u0259\/M\u0259kan m\u0259ntiqi: \u00c7ar Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 milli q\u0131r\u011f\u0131n plan\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irildiyi, \\\"erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131\\\"n\u0131n m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f, neft amilin\u0259 g\u00f6r\u0259 b\u00f6y\u00fck iqtisadi v\u0259 \u00e7oxmill\u0259tli \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan quberniya hans\u0131 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Tiflis quberniyas\u0131\",\n            \"B) Bak\u0131 quberniyas\u0131\",\n            \"C) \u0130r\u0259van quberniyas\u0131\",\n            \"D) \u015eamax\u0131 quberniyas\u0131\",\n            \"E) D\u0259rb\u0259nd quberniyas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00c7oxmill\u0259tli s\u0259naye \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f Bak\u0131da 1905-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 milli q\u0131r\u011f\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qubernator M. Naka\u015fidzenin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 x\u00fcsusi plan haz\u0131rland\u0131 v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar (erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131) buradan ba\u015flad\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"21. Bloksxemd\u0259ki m\u0259ntiqi z\u0259nciri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1863-c\u00fc ild\u0259 \u00e7ar h\u00f6kum\u0259tinin Zaqatala dair\u0259sind\u0259 k\u0259ndli islahat\u0131 layih\u0259si \u2794 Mu\u011fal v\u0259 ingiloylardan ke\u015fk\u0259l sahibl\u0259rinin as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan azad olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn on qat h\u0259cmind\u0259 v\u0259sait t\u0259l\u0259b edilm\u0259si \u2794 Torpaq sahibl\u0259rinin g\u0259lirl\u0259rinin \u0259lind\u0259n al\u0131nmas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259si \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Zaqatala \u0259halisinin G\u00fcrc\u00fcstana k\u00fctl\u0259vi k\u00f6\u00e7\u00fc.\",\n            \"B) M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Zaqatalada siyasi partiya yarad\u0131lmas\u0131.\",\n            \"C) \u0130slahata qar\u015f\u0131 k\u0259skin etiraz\u0131n yaranmas\u0131 v\u0259 1863-c\u00fc ild\u0259 Zaqatalada silahl\u0131 \u00fcsyan\u0131n ba\u015f verm\u0259si.\",\n            \"D) Zaqatala dair\u0259sinin l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k d\u0259rhal Bak\u0131 quberniyas\u0131na qat\u0131lmas\u0131.\",\n            \"E) \u00c7arizmin q\u0259rar\u0131ndan imtina ed\u0259r\u0259k Zaqatalaya m\u00fcst\u0259qillik verm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u00f6kum\u0259tin ke\u015fk\u0259l (torpaq) sahibl\u0259rinin g\u0259lir m\u0259nb\u0259yini \u0259ll\u0259rind\u0259n alma\u011fa y\u00f6n\u0259l\u0259n, eyni zamanda k\u0259ndlil\u0259r\u0259 (ingiloy v\u0259 mu\u011fallara) a\u011f\u0131r vergi t\u0259tbiq ed\u0259n bu q\u0259rar\u0131 ciddi naraz\u0131l\u0131\u011fa v\u0259 1863-c\u00fc ild\u0259 Zaqatalada silahl\u0131 \u00fcsyana s\u0259b\u0259b oldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"22. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n1. \u015eimali Az\u0259rbaycanda \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131\\n2. \u0130lk Az\u0259rbaycan qira\u0259txanas\u0131n\u0131n N.N\u0259rimanov t\u0259r\u0259find\u0259n Bak\u0131da a\u00e7\u0131lmas\u0131\\n3. \\\"Ali m\u00fcs\u0259lman silki\\\" termininin r\u0259smi s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 t\u0259tbiqin\u0259 ba\u015flanmas\u0131 (1843 f\u0259rman\u0131)\\n4. Tiflisd\u0259 erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131na son qoymaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 s\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 1, 2, 4\",\n            \"B) 1, 3, 2, 4\",\n            \"C) 3, 1, 4, 2\",\n            \"D) 1, 2, 3, 4\",\n            \"E) 2, 3, 1, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Ali m\u00fcs\u0259lman silki (1843) -> \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 (1849) -> N.N\u0259rimanovun qira\u0259txanas\u0131 (1894) -> Tiflis s\u00fclh konfrans\u0131 (1906 fevral). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 3, 1, 2, 4.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"23. XIX \u0259srin 40-70-ci ill\u0259rind\u0259ki aqrar qanunvericilikl\u0259 ba\u011fl\u0131 uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\\n1. 1846-c\u0131 il 6 dekabr reskripti\\n2. 1847-ci il k\u0259ndli \u0259sasnam\u0259si\\n3. 1870-ci il k\u0259ndli islahat\u0131\\na. M\u00fclk\u0259darlara, k\u0259nd icmas\u0131n\u0131n pay torpa\u011f\u0131 normadan \u00e7ox (5 desyatin) olduqda, torpa\u011f\u0131n 1\/3-ni k\u0259sib g\u00f6t\u00fcrm\u0259k h\u00fcququ verirdi.\\nb. B\u0259y v\u0259 a\u011falar\u0131n sahib olduqlar\u0131 torpaqlar \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcququnu birm\u0259nal\u0131 qanunil\u0259\u015fdirdi.\\nc. Sahibkar k\u0259ndlil\u0259ri il\u0259 m\u00fclk\u0259darlar aras\u0131ndak\u0131 torpaq-vergi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini t\u0259nziml\u0259yirdi. (M\u0259nb\u0259 \u00fcmumi xarakterini verir, 1847-y\u0259 uy\u011fundur).\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1846 reskripti b\u0259y\/a\u011falar\u0131n torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 t\u0259sbit etdi (1-b). 1847 \u0259sasnam\u0259si k\u0259ndlil\u0259rl\u0259 m\u00fclk\u0259darlar\u0131n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r nizamlay\u0131rd\u0131 (2-c). 1870 islahat\u0131nda is\u0259 5 desyatin normas\u0131 v\u0259 1\/3 k\u0259sik torpaq h\u00fcququ t\u0259tbiq edildi (3-a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"24. XIX y\u00fczilliyin ikinci yar\u0131s\u0131nda t\u0259hsilin inki\u015faf etm\u0259sini z\u0259ruri ed\u0259n amill\u0259rin ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tin\u0259 daxildir:\",\n        \"options\": [\n            \"A) K\u0259ndl\u0259rd\u0259 savads\u0131zl\u0131\u011f\u0131n tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k h\u0259r k\u0259sin m\u0259kt\u0259b\u0259 getm\u0259y\u0259 m\u0259cbur edilm\u0259si\",\n            \"B) Apar\u0131lan burjua islahatlar\u0131, iqtisadiyyat\u0131n (s\u0259naye v\u0259 ticar\u0259tin) y\u00fcks\u0259li\u015finin yeni bilikli kadrlara v\u0259 t\u0259hsil sisteminin yenil\u0259nm\u0259sin\u0259 olan t\u0259l\u0259bat\u0131\",\n            \"C) Erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n k\u00fctl\u0259vi s\u00fcr\u0259td\u0259 t\u0259hsil\u0259 s\u0259rmay\u0259 qoymas\u0131\",\n            \"D) \u00c7arizmin q\u0259fl\u0259t\u0259n \\\"pravoslavl\u0131q\\\" prinsipind\u0259n imtina ed\u0259r\u0259k \u0130slam t\u0259hsilin\u0259 ke\u00e7m\u0259si\",\n            \"E) Xaricd\u0259n (Hindistandan) \u00e7oxlu sayda m\u00fct\u0259x\u0259ssisin d\u0259v\u0259t olunmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: XIX y\u00fczilliyin ikinci yar\u0131s\u0131nda apar\u0131lan islahatlar v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n y\u00fcks\u0259li\u015fi t\u0259hsil sisteminin yenil\u0259nm\u0259sini v\u0259 savadl\u0131 kadrlara olan t\u0259l\u0259bat\u0131 art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"25. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259: S\u0259b\u0259b: \u00c7ar h\u00f6kum\u0259tinin az\u0259rbaycanl\u0131lardan h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 yaln\u0131z ali z\u00fcmr\u0259nin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini (b\u0259y v\u0259 a\u011falar\u0131) \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131. N\u0259tic\u0259: ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Rusiya ordusunda S\u0259m\u0259d b\u0259y Mehmandarov, \u018flia\u011fa \u015e\u0131xlinski kimi pe\u015f\u0259kar, ali t\u0259hsilli Az\u0259rbaycanl\u0131 zabitl\u0259rin yaranmas\u0131 v\u0259 xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si.\",\n            \"B) B\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n silahlanaraq ruslara qar\u015f\u0131 \u00fcsyan etm\u0259si.\",\n            \"C) Osmanl\u0131lar\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 orduya q\u0259bul etm\u0259kd\u0259n imtinas\u0131.\",\n            \"D) Az\u0259rbaycanda h\u0259rbi m\u0259kt\u0259bl\u0259rin tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edilm\u0259si.\",\n            \"E) K\u0259ndlil\u0259rin k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq xristianl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul edib orduya yaz\u0131lmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00c7ar h\u00f6kum\u0259ti az\u0259rbaycanl\u0131lardan orduya (k\u00fctl\u0259vi deyil) yaln\u0131z ali z\u00fcmr\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131. Onlar h\u0259rbi m\u0259kt\u0259bl\u0259ri bitirib zabit olurdular (S.Mehmandarov, \u018f.\u015e\u0131xlinski v\u0259 s.).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"26. Eyler-Venn diaqram\u0131 (XIX \u0259sr \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131nda inzibati b\u00f6lg\u00fc):\\n1. 1840-c\u0131 il islahat\u0131\\n2. 1846-c\u0131 il islahat\u0131\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1. X\u0259z\u0259r v\u0259 G\u00fcrc\u00fc-\u0130mereti vilay\u0259tl\u0259ri yarad\u0131ld\u0131; 2. Tiflis, Kutaisi, \u015eamax\u0131 v\u0259 D\u0259rb\u0259nd quberniyalar\u0131 yarad\u0131ld\u0131; III. H\u0259r iki islahat \u015eimali Az\u0259rbaycanda \u00e7arizmin idar\u0259etm\u0259ni v\u0259 h\u0259rbi-inzibati n\u0259zar\u0259ti m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirm\u0259k, yerli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri silm\u0259k siyas\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259si idi.\",\n            \"B) 1. Komendant \u00fcsulu b\u0259rpa edildi; 2. Komendant \u00fcsulu l\u0259\u011fv olundu; III. H\u0259r ikisind\u0259 \u015e\u0259ri\u0259t m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verildi.\",\n            \"C) 1. \u015eamax\u0131 quberniyas\u0131 yarad\u0131ld\u0131; 2. \u0130r\u0259van quberniyas\u0131 yarad\u0131ld\u0131; III. H\u0259r ikisi I Aleksandr t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irildi.\",\n            \"D) 1. Bak\u0131 quberniyas\u0131 yarad\u0131ld\u0131; 2. Yelizavetpol quberniyas\u0131 yarad\u0131ld\u0131; III. H\u0259r iki islahat \\\"Qafqaz cani\u015finliyi\\\"nin m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu.\",\n            \"E) 1. \u018fyal\u0259t \u015furalar\u0131 l\u0259\u011fv edildi; 2. \u018fyal\u0259t \u015furalar\u0131 b\u0259rpa edildi; III. H\u0259r ikisi yaln\u0131z rus \u0259halisin\u0259 xidm\u0259t edirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1840 islahat\u0131 il\u0259 X\u0259z\u0259r v\u0259 G\u00fcrc\u00fc-\u0130mereti vilay\u0259tl\u0259ri yarad\u0131ld\u0131, komendantl\u0131qlar l\u0259\u011fv edildi (1). 1846 islahat\u0131 il\u0259 4 quberniya (\u015eamax\u0131, D\u0259rb\u0259nd, Tiflis, Kutaisi) yarad\u0131ld\u0131 (2). H\u0259r ikisi \u00e7arizmin Qafqazda \u00f6z inzibati-\u0259razi b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc t\u0259tbiq ed\u0259r\u0259k yerli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri silm\u0259k siyas\u0259ti idi (III).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"27. T\u0259hlil v\u0259 c\u0259dv\u0259l (\u0130\u015f\u011faldan sonra Az\u0259rbaycan \u0259halisinin durumu): B\u00f6y\u00fck torpaq azl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndlil\u0259rin v\u0259ziyy\u0259tini daha da d\u00f6z\u00fclm\u0259z ed\u0259n \u00e7ar siyas\u0259ti n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) X\u0259zin\u0259 torpaqlar\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131n Avropa \u015firk\u0259tl\u0259rin\u0259 sat\u0131lmas\u0131.\",\n            \"B) \\\"K\u0259sbkarl\u0131q\\\" f\u0259aliyy\u0259tinin qanunla qada\u011fan edilm\u0259si v\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin \u015f\u0259h\u0259r\u0259 g\u0259lm\u0259sinin \u00f6nl\u0259nm\u0259si.\",\n            \"C) \u00c7arizmin m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259kin\u0259yararl\u0131 m\u00fcnbit torpaqlar\u0131n yerli \u0259halid\u0259n al\u0131naraq g\u0259lm\u0259 xristianlara (ruslara, erm\u0259nil\u0259r\u0259 v\u0259 almanlara) verilm\u0259si.\",\n            \"D) B\u00fct\u00fcn k\u0259ndlil\u0259rin icbari qaydada neft s\u0259nayesind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259cbur edilm\u0259si.\",\n            \"E) Yerli \u0259halinin pamb\u0131q \u0259km\u0259sinin q\u0259ti qada\u011fan olunmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda \u0259n b\u00f6y\u00fck problem torpaq azl\u0131\u011f\u0131 idi v\u0259 \u00e7arizmin k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 siyas\u0259ti il\u0259 yararl\u0131, m\u00fcnbit torpaqlar\u0131n yerli \u0259halid\u0259n al\u0131n\u0131b g\u0259lm\u0259 xristianlara (o c\u00fcml\u0259d\u0259n ruslara) verilm\u0259si v\u0259ziyy\u0259ti daha da a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"28. M\u0259ntiqi z\u0259nciri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n\u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7ar Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131 \u2794 S\u0259nayenin (x\u00fcsusil\u0259 neft s\u0259nayesinin) inki\u015faf\u0131 v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin b\u00f6y\u00fcm\u0259si \u2794 K\u0259ndl\u0259rd\u0259 \u0259kin\u0259yararl\u0131 torpaqlar\u0131n azl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u00e7arizmin k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 siyas\u0259ti \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H.Z.Ta\u011f\u0131yev kimi mesenatlar\u0131n b\u00fct\u00fcn k\u0259ndlil\u0259r\u0259 t\u0259m\u0259nnas\u0131z torpaq paylamas\u0131\",\n            \"B) \u018fkin\u00e7ilik t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edilib h\u0259r k\u0259sin bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olmas\u0131\",\n            \"C) K\u0259nd \u0259halisinin i\u015f axtarmaq (k\u0259sbkarl\u0131q) m\u0259qs\u0259dil\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 inki\u015faf ed\u0259n s\u0259naye m\u0259rk\u0259zl\u0259rin\u0259 (\u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259) v\u0259 qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 \u00fcz tutmas\u0131\",\n            \"D) K\u0259ndlil\u0259rin \u00e7ar ordusuna k\u00f6n\u00fcll\u00fc yaz\u0131laraq Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sin\u0259 getm\u0259si\",\n            \"E) B\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda \u0259kin\u00e7iliyin d\u0259rhal ma\u015f\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Torpaq azl\u0131\u011f\u0131, m\u00fcflisl\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 siyas\u0259tinin z\u0259rb\u0259si k\u0259nd \u0259halisini \u00f6z do\u011fma yurdlar\u0131n\u0131 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k k\u0259sbkarl\u0131\u011fa (s\u0259naye m\u0259rk\u0259zl\u0259rin\u0259, Rusiyaya v\u0259 s.) getm\u0259y\u0259 m\u0259cbur edirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"29. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 tap\u0131n:\\n1. G\u0259nc\u0259, Bak\u0131 v\u0259 \u015eu\u015fada m\u00fcs\u0259lman m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin (rus h\u00f6kum\u0259tin\u0259 sadiq ruhanil\u0259r haz\u0131rlamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259) a\u00e7\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda \u0259sasnam\u0259nin verilm\u0259si\\n2. Zaqatalada ingiloylar\u0131n v\u0259 mu\u011fallar\u0131n torpaq sahibl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00fcsyan\u0131 (Zaqatala \u00fcsyan\u0131)\\n3. \\\"Ali m\u00fcs\u0259lman silki\\\"nin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan Tiflis komit\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131\\n4. \u015eimali Az\u0259rbaycanda (Bak\u0131da) ilk qira\u0259txanan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 1, 2, 4\",\n            \"B) 1, 3, 2, 4\",\n            \"C) 3, 2, 1, 4\",\n            \"D) 1, 2, 3, 4\",\n            \"E) 2, 1, 3, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Tiflis komit\u0259si (1842) (3). M\u00fcs\u0259lman m\u0259kt\u0259bl\u0259ri \u0259sasnam\u0259si (1849) (1). Zaqatala \u00fcsyan\u0131 (1863) (2). N.N\u0259rimanovun qira\u0259txanas\u0131 (1894) (4). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 3, 1, 2, 4.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"30. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259: Niy\u0259 \u00e7ar m\u00fctl\u0259qiyy\u0259ti 1840-c\u0131 il islahat\u0131 il\u0259 z\u0259rb\u0259 vurdu\u011fu yerli b\u0259yl\u0259rl\u0259 (ali m\u00fcs\u0259lman silki il\u0259) m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini yenid\u0259n (1846-c\u0131 ild\u0259) b\u0259rpa etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00c7\u00fcnki b\u0259yl\u0259r k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcrd\u00fc.\",\n            \"B) \u00c7\u00fcnki yarad\u0131lm\u0131\u015f komendant \u00fcsulu \u00f6lk\u0259d\u0259 s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259ni l\u0259ngidirdi.\",\n            \"C) \u00c7\u00fcnki yaranm\u0131\u015f k\u0259skin v\u0259ziyy\u0259t (tez-tez ba\u015f ver\u0259n k\u0259ndli \u00fcsyanlar\u0131 v\u0259 naraz\u0131l\u0131qlar) \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00fctl\u0259qiyy\u0259t\u0259 m\u00f6hk\u0259m sosial z\u0259min yaratmaq v\u0259 bu yolla k\u0259ndlil\u0259ri d\u0259 \u0259ld\u0259 saxlamaq z\u0259rur\u0259tini dikt\u0259 edirdi.\",\n            \"D) \u00c7\u00fcnki qol\u00e7omaqlar b\u0259yl\u0259rin m\u00fclkl\u0259rini z\u0259bt ed\u0259r\u0259k hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131lar.\",\n            \"E) \u00c7\u00fcnki I Nikolay \u0130slam dinini r\u0259sm\u0259n q\u0259bul etmi\u015fdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1840-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259ki u\u011fursuzluqlar v\u0259 \u00fcsyanlar, \u00e7arizmi m\u00fctl\u0259qiyy\u0259t\u0259 m\u00f6hk\u0259m sosial dayaq (arxa) yaratmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qoydu ki, bunun vasit\u0259sil\u0259 k\u0259ndlil\u0259ri d\u0259 ita\u0259td\u0259 saxlas\u0131n. Buna g\u00f6r\u0259 b\u0259y\/a\u011falar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 qaytar\u0131ld\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"31. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r: XIX \u0259srin sonu - XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli s\u0259naye\u00e7il\u0259ri (H.Z.Ta\u011f\u0131yev, M.Na\u011f\u0131yev, M.Muxtarov) il\u0259 milli ziyal\u0131lar\u0131n (H.Z\u0259rdabi, N.N\u0259rimanov, F.K\u00f6\u00e7\u0259rli) ortaq f\u0259aliyy\u0259t h\u0259d\u0259fi n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n d\u0259rhal SSR\u0130-y\u0259 birl\u0259\u015fdirilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259k.\",\n            \"B) \u00c7arizmin rusla\u015fd\u0131rma siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apararaq, d\u00fcny\u0259vi v\u0259 ana dilind\u0259 yeni tipli m\u0259kt\u0259bl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131na, t\u0259hsilin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin inki\u015faf\u0131na d\u0259st\u0259k verm\u0259k.\",\n            \"C) Neft m\u0259d\u0259nl\u0259rinin tamamil\u0259 xarici kapitalistl\u0259r\u0259 sat\u0131lmas\u0131na nail olmaq.\",\n            \"D) \u018fkin\u00e7iliyi l\u0259\u011fv ed\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn k\u0259ndlil\u0259ri fabrikd\u0259 i\u015fl\u0259tm\u0259k.\",\n            \"E) \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 satmaq.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Milli burjuaziya v\u0259 ziyal\u0131lar bir v\u0259hd\u0259t t\u0259\u015fkil ed\u0259r\u0259k, rusla\u015fd\u0131rma siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r, m\u00fcs\u0259lmanlar \u00fc\u00e7\u00fcn yeni d\u00fcny\u0259vi m\u0259kt\u0259bl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 maarif\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131na ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q (maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi) edirdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"32. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycandak\u0131 v\u0259ziyy\u0259t):\\n1. Antanta d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri (Rusiya, \u0130ngilt\u0259r\u0259)\\n2. \u0130ttifaq d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri (Almaniya, Osmanl\u0131)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1. \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131 birba\u015fa \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u0259yal\u0259ti kimi saxlay\u0131rd\u0131; 2. Rusiya il\u0259 m\u00fcharib\u0259 ba\u015flanarsa, C\u0259nubi Qafqazda \u00e7arizm \u0259leyhin\u0259 \u00fcsyanlar\u0131n qald\u0131r\u0131laca\u011f\u0131na \u00fcmid edirdi (k\u0259\u015ffiyyat v\u0259 t\u0259\u015fviqat apar\u0131rd\u0131); III. H\u0259r iki blok \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131 nefti v\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n geosiyasi m\u00f6vqeyi m\u00fch\u00fcm h\u0259rbi-strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131.\",\n            \"B) 1. Sar\u0131qam\u0131\u015f d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 qalib g\u0259lmi\u015fdir; 2. Sar\u0131qam\u0131\u015f d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259mi\u015fdir; III. H\u0259r iki blok Bak\u0131n\u0131 dinc yolla g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 getmi\u015fdir.\",\n            \"C) 1. \\\"Difai\\\" partiyas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi; 2. \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi; III. H\u0259r iki blok Zaqatala \u00fcsyan\u0131n\u0131 silahla t\u0259min etmi\u015fdi.\",\n            \"D) 1. Yaln\u0131z xristianlardan ibar\u0259t idi; 2. Yaln\u0131z m\u00fcs\u0259lmanlardan ibar\u0259t idi; III. H\u0259r ikisi Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini r\u0259sm\u0259n tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131.\",\n            \"E) 1. Bak\u0131da q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tmi\u015fdir; 2. T\u0259brizd\u0259 q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tmi\u015fdir; III. H\u0259r iki blok erm\u0259nil\u0259ri qovmu\u015fdur.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Antanta daxilind\u0259 Rusiya Az\u0259rbaycan\u0131 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259si kimi idar\u0259 edirdi. Almaniya-Osmanl\u0131 c\u0259bh\u0259si (\u0130ttifaq d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri) is\u0259 Qafqazda Rusiyaya qar\u015f\u0131 \u00fcsyanlar\u0131n qald\u0131r\u0131lmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. H\u0259r iki h\u0259rbi blok \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131 nefti (\\\"m\u00fch\u0259rrikl\u0259r m\u00fcharib\u0259si\\\") v\u0259 Qafqaz\u0131n m\u00f6vqeyi \u00e7ox vacib idi (III).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"33. C\u0259dv\u0259l sual\u0131 (XIX y\u00fczillik t\u0259hsil pill\u0259l\u0259ri). \\\"Qori M\u00fc\u0259lliml\u0259r Seminariyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u015f\u00f6b\u0259si\\\" v\u0259 \\\"\u0130r\u0259van M\u00fc\u0259lliml\u0259r Seminariyas\u0131\\\"n\u0131n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131 m\u00fcvafiq olaraq hans\u0131 ill\u0259r\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1879 v\u0259 1881-ci ill\u0259r\u0259\",\n            \"B) 1830 v\u0259 1869-cu ill\u0259r\u0259\",\n            \"C) 1906 v\u0259 1914-c\u00fc ill\u0259r\u0259\",\n            \"D) 1849 v\u0259 1870-ci ill\u0259r\u0259\",\n            \"E) 1912 v\u0259 1916-c\u0131 ill\u0259r\u0259\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Qori M\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u015f\u00f6b\u0259si (M.F.Axundzad\u0259 v\u0259 A.\u00c7ernyayevskinin s\u0259yi il\u0259) 1879-cu ild\u0259 a\u00e7\u0131ld\u0131. \u0130r\u0259vanda is\u0259 M\u00fc\u0259lliml\u0259r Seminariyas\u0131 1881-ci ild\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"34. Bloksxemi tamamlay\u0131n:\\nXIX y\u00fczilliyin 2-ci yar\u0131s\u0131nda m\u0259hk\u0259m\u0259 qurulu\u015fu islahatlar\u0131 \u2794 M\u00fclki i\u015fl\u0259r\u0259 h\u0259rbi m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rd\u0259 bax\u0131lmas\u0131 qaydas\u0131n\u0131n l\u0259\u011fvi \u2794 \u015e\u0259ri\u0259t m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rinin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n darald\u0131laraq yaln\u0131z k\u0259bin-talaq v\u0259 v\u0259r\u0259s\u0259lik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00dcmumimperiya qanunlar\u0131na \u0259saslanan quberniya, vilay\u0259t v\u0259 q\u0259za m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn karg\u00fczarl\u0131\u011f\u0131n yaln\u0131z rus dilind\u0259 apar\u0131lmas\u0131.\",\n            \"B) B\u00fct\u00fcn m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tinin dayand\u0131r\u0131laraq birba\u015fa h\u0259rbi tribunal\u0131n yarad\u0131lmas\u0131.\",\n            \"C) Az\u0259rbaycan dilinin r\u0259smi m\u0259hk\u0259m\u0259 dili elan olunmas\u0131.\",\n            \"D) Zaqatala dair\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi m\u00fcs\u0259lman m\u0259hk\u0259m\u0259sinin b\u0259rpas\u0131.\",\n            \"E) K\u0259ndlil\u0259rin m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k h\u00fcququndan \u00f6m\u00fcrl\u00fck m\u0259hrum edilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Rus idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 (1840 islahat\u0131 v\u0259 sonras\u0131na) uy\u011fun olaraq, \u00fcmumimperiya qanunlar\u0131na \u0259saslanan yeni (quberniya, vilay\u0259t, q\u0259za) m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 karg\u00fczarl\u0131q yaln\u0131z rus dilind\u0259 apar\u0131lma\u011fa ba\u015flad\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"35. Hadis\u0259l\u0259rin xronoloji inki\u015faf\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rin:\\n1. Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flamas\u0131 v\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n bu m\u00fcharib\u0259y\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131\\n2. Zaqatalada ruslar\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 z\u00fclm\u00fcn\u0259 v\u0259 islahatdak\u0131 \u0259dal\u0259tsizliy\u0259 qar\u015f\u0131 silahl\u0131 \u00fcsyan (Hac\u0131 Murtuzun v\u0259 dig\u0259rl\u0259rinin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259)\\n3. Bak\u0131da ilk \\\"erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131\\\"n\u0131n - milli q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131\\n4. \u015eimali Az\u0259rbaycanda burjuaziyan\u0131n v\u0259 f\u0259hl\u0259 t\u0259b\u0259q\u0259sinin formala\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n 1870-ci il k\u0259ndli islahat\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 4, 3, 1\",\n            \"B) 4, 2, 1, 3\",\n            \"C) 2, 3, 4, 1\",\n            \"D) 4, 3, 2, 1\",\n            \"E) 2, 1, 3, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Zaqatala \u00fcsyan\u0131 - 1863 (2). 1870 islahat\u0131 (4). Bak\u0131da milli q\u0131r\u011f\u0131n (erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131) - 1905 \u0259vv\u0259li (3). Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si - 1914 (1). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 4, 3, 1.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"36. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (Mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131): S\u0259b\u0259b: Az\u0259rbaycanda vahid iqtisadi m\u0259rk\u0259zl\u0259rin, \u00fcmumi bazar\u0131n yaranmas\u0131 v\u0259 kapializmin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na daxil olmas\u0131. N\u0259tic\u0259: ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) B\u00fct\u00fcn k\u0259ndlil\u0259rin Sibir\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edil\u0259r\u0259k torpaqlar\u0131n x\u0259zin\u0259y\u0259 ke\u00e7m\u0259si\",\n            \"B) \u0130qtisadi h\u0259yat birliyi z\u0259minind\u0259 dil, \u0259razi, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, \u015f\u00fcur v\u0259 psixoloji birliyin qovu\u015fmas\u0131 \u0259sas\u0131nda Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin (mill\u0259tl\u0259\u015fm\u0259nin) inki\u015faf etm\u0259si\",\n            \"C) Qol\u00e7omaqlar\u0131n l\u0259\u011fv edilib m\u00fclk\u0259darlar\u0131n f\u0259hl\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259si\",\n            \"D) \u00c7arizmin \\\"b\u00f6l, par\u00e7ala, idar\u0259 et\\\" siyas\u0259tind\u0259n imtina ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycana muxtariyy\u0259t verm\u0259si\",\n            \"E) Rusiya yarmarkas\u0131n\u0131n d\u0259rhal f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u015eimali Az\u0259rbaycanda kapitalizmin inki\u015faf\u0131, \u00fcmumi daxili bazar\u0131n yaranmas\u0131 iqtisadi h\u0259yat birliyi z\u0259minind\u0259 Az\u0259rbaycan mill\u0259tinin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcn\u00fc (mill\u0259tl\u0259\u015fm\u0259 prosesini) s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"37. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r: XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 yaranm\u0131\u015f \\\"M\u00fcs\u0259lman G\u0259nclik T\u0259\u015fkilat\u0131\\\" v\u0259 \\\"Difai\\\" partiyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 ortaq c\u0259h\u0259t n\u0259d\u0259 ifad\u0259 olunurdu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisi Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 rus ordusuna maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 edirdi.\",\n            \"B) H\u0259r ikisinin \u0259sas h\u0259d\u0259fi \u015eimali Az\u0259rbaycanda milli m\u0259nafel\u0259ri qorumaq, rus m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 z\u00fclm\u00fcn\u0259 v\u0259 (x\u00fcsus\u0259n Difai \u00fc\u00e7\u00fcn) da\u015fnak terroruna qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq, xalq\u0131 siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259\u015fkilatland\u0131rmaq idi.\",\n            \"C) H\u0259r ikisi f\u0259hl\u0259l\u0259rin t\u0259till\u0259rini yat\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00f6kum\u0259t\u0259 k\u00f6m\u0259k edirdi.\",\n            \"D) H\u0259r ikisi k\u0259ndli islahat\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv olunmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edirdi.\",\n            \"E) H\u0259r ikisi G\u0259nc\u0259 quberniyas\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259sini d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259r iki t\u0259\u015fkilat XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 milli \u015f\u00fcurun oyan\u0131\u015f d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 xalq\u0131 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 z\u00fclm\u00fcn\u0259, terrora (erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131na) qar\u015f\u0131 t\u0259\u015fkilatland\u0131rmaq v\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"38. Eyler-Venn diaqram\u0131 (I Rusiya-Qacar v\u0259 I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259l\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259l\u0259r\/demoqrafik v\u0259ziyy\u0259t):\\n1. I Rusiya-Qacar m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fc v\u0259 d\u0259rhal sonras\u0131 (1804, 1805, 1817-18)\\n2. I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si \u0259r\u0259f\u0259si v\u0259 d\u00f6vr\u00fc (XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259ri)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1. Erm\u0259ni, aysor v\u0259 almanlar\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si; 2. Rusiyan\u0131n Qafqazda yaln\u0131z erm\u0259ni v\u0259 g\u00fcrc\u00fc milli h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259ri yarad\u0131b, m\u00fcs\u0259lmanlara silah etibar etm\u0259m\u0259si; III. H\u0259r iki d\u00f6vrd\u0259 \u00e7arizmin \\\"par\u00e7ala, h\u00f6kmranl\u0131q et\\\" siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara (m\u00fcs\u0259lman-t\u00fcrkl\u0259r\u0259) qar\u015f\u0131 inams\u0131zl\u0131q, ayr\u0131-se\u00e7kilik g\u00f6st\u0259rm\u0259si v\u0259 etnik t\u0259rkibi \u00f6z xeyrin\u0259 manipulyasiya etm\u0259si.\",\n            \"B) 1. S\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259; 2. Kollektivl\u0259\u015fm\u0259; III. H\u0259r ikisi kapitalizm\u0259 xidm\u0259t edirdi.\",\n            \"C) 1. Bak\u0131 quberniyas\u0131 quruldu; 2. G\u0259nc\u0259 quberniyas\u0131 quruldu; III. H\u0259r ikisi I Nikolay\u0131n f\u0259rman\u0131d\u0131r.\",\n            \"D) 1. \\\"K\u0259\u015fk\u00fcl\\\" q\u0259zeti \u00e7\u0131xd\u0131; 2. \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zeti \u00e7\u0131xd\u0131; III. H\u0259r ikisini H.Z\u0259rdabi \u00e7ap edirdi.\",\n            \"E) 1. Asland\u00fcz d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc oldu; 2. Zaqatala \u00fcsyan\u0131 oldu; III. H\u0259r ikisi q\u0259l\u0259b\u0259 il\u0259 bitdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: I d\u00f6vrd\u0259 (XIX \u0259sr \u0259vv\u0259li) xristianlar\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si (1), I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 is\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlardan ibar\u0259t h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rin (silahlanman\u0131n) qada\u011fan edilm\u0259si (2). Ortaq c\u0259h\u0259t (III) \u00e7arizmin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 siyas\u0259tind\u0259 m\u00fcs\u0259lman-t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 etimads\u0131zl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \\\"par\u00e7ala, h\u00f6kmranl\u0131q et\\\" siyas\u0259tidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"39. M\u0259kan v\u0259 M\u0259ntiq (\u00c7arizmin 1830-cu il siyas\u0259ti): \u00c7ar I Nikolay\u0131n \\\"bid\u0259t\u00e7i\\\" rus k\u0259ndlil\u0259rini Az\u0259rbaycana (x\u00fcsus\u0259n Mu\u011fan v\u0259 Mil d\u00fczl\u0259rin\u0259) k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259kd\u0259 \u0259sas sosial-demoqrafik h\u0259d\u0259fi n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Rus k\u0259ndlil\u0259rin\u0259 neft emal\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259k.\",\n            \"B) Az\u0259rbaycanda rusla\u015fd\u0131rma siyas\u0259tini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k, m\u0259rk\u0259zi Rusiyan\u0131n aqrar problemini h\u0259ll etm\u0259k v\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259 (o c\u00fcml\u0259d\u0259n s\u0259rh\u0259dd\u0259) \u00f6z\u00fcn\u0259 sadiq silahl\u0131 \\\"bufer\\\" \u0259hali yaratmaq.\",\n            \"C) \u015eamax\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daxili muxtariyy\u0259tini l\u0259\u011fv etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131 xanlar\u0131n m\u00fclk\u00fcnd\u0259 ya\u015fatmaq.\",\n            \"D) Rus d\u0259niz donanmas\u0131n\u0131 yerli kadrlarla g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k.\",\n            \"E) M\u00fcs\u0259lman m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 m\u00fc\u0259llim \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 aradan qald\u0131rmaq.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Rus bid\u0259t\u00e7il\u0259rinin (k\u0259ndlil\u0259rinin) Az\u0259rbaycana (Mu\u011fana v\u0259 s.) k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si h\u0259m Rusiyan\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259ki aqrar s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 azaltmaq, h\u0259m d\u0259 yerli \u0259halinin torpaqlar\u0131n\u0131 alaraq imperiyaya sadiq, silahlanm\u0131\u015f rus (xristian) m\u0259sk\u0259nl\u0259ri yaratmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"40. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. G\u0259nc\u0259d\u0259 v\u0259 Bak\u0131da M\u00fc\u0259lliml\u0259r Seminariyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131 (Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n s\u0259yi il\u0259)\\n2. Bak\u0131da qubernator Naka\u015fidzenin x\u00fcsusi plan\u0131 il\u0259 erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman milli q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131\\n3. \u015eimali Az\u0259rbaycanda (x\u00fcsus\u0259n Qubada) \u0259yal\u0259t \u015furalar\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili (II Mirz\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d xan\u0131n s\u0259drliyi il\u0259)\\n4. I Nikolay\u0131n \\\"Ali m\u00fcs\u0259lman silki\\\" terminini t\u0259sdiq ed\u0259n 6 dekabr reskriptini imzalamas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 4, 2, 1\",\n            \"B) 4, 3, 2, 1\",\n            \"C) 3, 1, 4, 2\",\n            \"D) 4, 2, 3, 1\",\n            \"E) 2, 3, 1, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Quba \u0259yal\u0259t \u015furas\u0131 - 1806 (3). I Nikolay\u0131n reskripti - 1846 (4). Bak\u0131da milli q\u0131r\u011f\u0131n - 1905 (2). G\u0259nc\u0259 (1914) v\u0259 Bak\u0131 (1916) seminariyalar\u0131 (1). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 3, 4, 2, 1.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"41. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 c\u00fctl\u00fckl\u0259rind\u0259n s\u0259hv olan\u0131 tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: \u00c7arizmin \\\"Ucuz al\u0131b, baha satmaq\\\" siyas\u0259ti. N\u0259tic\u0259: Az\u0259rbaycan\u0131n Rusiya s\u0259nayesi \u00fc\u00e7\u00fcn xammal bazas\u0131na v\u0259 rus mallar\u0131n\u0131n sat\u0131\u015f bazar\u0131na \u00e7evrilm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: 1870-ci il k\u0259ndli \u0259sasnam\u0259sind\u0259 m\u00fclk\u0259dara 1\/3 torpa\u011f\u0131 saxlamaq h\u00fcququnun verilm\u0259si. N\u0259tic\u0259: \u018fn yax\u015f\u0131 v\u0259 m\u00fcnbit torpaqlar\u0131n k\u0259ndlil\u0259rd\u0259n al\u0131n\u0131b sahibkarlar\u0131n \u0259lind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fm\u0259si.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Osmanl\u0131lar\u0131n Sar\u0131qam\u0131\u015f d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 (1914 dekabr - 1915 yanvar) m\u0259\u011flub olmas\u0131. N\u0259tic\u0259: Rusiya qo\u015funlar\u0131n\u0131n C\u0259nubi Qafqaz c\u0259bh\u0259sind\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u0259 \u0259l\u0259 almas\u0131.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: \\\"\u00dcsuli-c\u0259did\\\" m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin yaranmas\u0131. N\u0259tic\u0259: B\u00fct\u00fcn dini m\u0259dr\u0259s\u0259l\u0259rin d\u0259rhal d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n ba\u011flanaraq qada\u011fan edilm\u0259si.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: \u0130stehsalata kapitalist m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin daxil olmas\u0131. N\u0259tic\u0259: K\u0259ndlil\u0259r aras\u0131nda t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259\u015fm\u0259nin (qol\u00e7omaq v\u0259 yoxsullar\u0131n) s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"\u00dcsuli-c\u0259did\\\" (yeni \u00fcsul) m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 m\u00fct\u0259r\u0259qqi t\u0259hsil add\u0131m\u0131 idi (heca yerin\u0259 s\u0259s \u00fcsulu v\u0259 s.), lakin bu, dini m\u0259dr\u0259s\u0259l\u0259rin d\u0259rhal d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n ba\u011flanmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmam\u0131\u015fd\u0131; \u0259ksin\u0259, mollaxana v\u0259 m\u0259dr\u0259s\u0259l\u0259r \u0259n\u0259n\u0259vi t\u0259hsil ocaqlar\u0131 kimi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini davam etdirirdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"42. \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi v\u0259 sosial islahatlar\u0131 (K\u0259ndli islahat\u0131) n\u0259tic\u0259sind\u0259 k\u0259ndlinin istifad\u0259sind\u0259 olan torpa\u011f\u0131 x\u00fcsusi m\u00fclkiyy\u0259t\u0259 \u00e7evirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 \u00f6hd\u0259liyi var idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Torpa\u011f\u0131 m\u00fclk\u0259dardan ancaq q\u0131z\u0131lla sat\u0131n almal\u0131 idi.\",\n            \"B) M\u0259cburi \u015f\u0259kild\u0259 kils\u0259 vergisi \u00f6d\u0259m\u0259li idi.\",\n            \"C) 1870-ci il \u018fsasnam\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 k\u0259ndli \u00f6z pay torpa\u011f\u0131n\u0131 m\u00fclk\u0259dardan pulla sat\u0131n al\u0131b x\u00fcsusi m\u00fclkiyy\u0259tin\u0259 \u00e7evir\u0259 bil\u0259rdi.\",\n            \"D) He\u00e7 bir \u00f6d\u0259ni\u015f etm\u0259d\u0259n torpa\u011f\u0131 10 il icar\u0259y\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc.\",\n            \"E) Torpaqlar yaln\u0131z rus k\u0259ndlil\u0259rin\u0259 paylan\u0131rd\u0131, yerli k\u0259ndli m\u00fclk ala bilm\u0259zdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1870-ci il \u018fsasnam\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 k\u0259ndlil\u0259r\u0259 istifad\u0259l\u0259rind\u0259ki pay torpaqlar\u0131n\u0131 (m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t krediti k\u00f6m\u0259yi il\u0259 - x\u00fcsusil\u0259 1913 qanunu il\u0259 daha da r\u0259smil\u0259\u015fdirildi) pulla sat\u0131n almaq h\u00fcququ verilirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"43. Bloksxemi tamamlay\u0131n (Qafqaz \u0130slam Ordusu v\u0259 ya Bak\u0131n\u0131n taleyi \u0259r\u0259f\u0259si):\\nRusiyada bol\u015fevikl\u0259rin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si (1917 oktyabr) \u2794 M\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r M\u0259clisinin zorla qovulmas\u0131 (1918 yanvar) \u2794 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n taleyin\u0259 ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259si \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) C\u0259nubi Qafqaz Seyminin yarad\u0131lmas\u0131 (1918 fevral) v\u0259 onun b\u00f6lg\u0259d\u0259 siyasi sabitliyi t\u0259min etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, sonradan m\u00fcst\u0259qil Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikas\u0131n\u0131 (1918 aprel) elan etm\u0259si.\",\n            \"B) Bol\u015fevikl\u0259rin d\u0259rhal C\u0259nubi Qafqaz\u0131 tamamil\u0259 i\u015f\u011fal etm\u0259si.\",\n            \"C) Bak\u0131 Kommunas\u0131n\u0131n dinc yolla Az\u0259rbaycan xalq\u0131na hakimiyy\u0259ti t\u0259hvil verm\u0259si.\",\n            \"D) Seymin b\u00fct\u00fcn s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 verib l\u0259\u011fv olunmas\u0131.\",\n            \"E) \u0130ngilt\u0259r\u0259nin C\u0259nubi Qafqazda \u00f6z mandat\u0131n\u0131 elan etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Rusiyada M\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r M\u0259clisi qovulduqdan sonra C\u0259nubi Qafqaz fraksiyalar\u0131 (M\u00fcs\u0259lman, G\u00fcrc\u00fc, Erm\u0259ni) \u00f6zl\u0259rinin C\u0259nubi Qafqaz Seymini (1918 fevral) yaratd\u0131lar v\u0259 1918 aprelin 22-d\u0259 ZDFR elan olundu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"44. T\u0259hsil ocaqlar\u0131 v\u0259 onlar\u0131n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Mollaxana\\n2. M\u0259dr\u0259s\u0259\\n3. Ali ibtidai m\u0259kt\u0259bl\u0259r\\na. \u0130btidai m\u0259kt\u0259bin sonrak\u0131 pill\u0259si olub, fizika, t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q, co\u011frafiya kimi d\u00fcny\u0259vi elml\u0259ri t\u0259dris edir v\u0259 m\u0259zunlara seminariyaya girm\u0259k h\u00fcququ verirdi.\\nb. M\u0259scidl\u0259rin hesab\u0131na saxlan\u0131l\u0131r, \u0259sas\u0259n orta t\u0259hsil verir, dini v\u0259 d\u00fcny\u0259vi elml\u0259r \u0130slam m\u00f6vqeyind\u0259n t\u0259dris olunurdu.\\nc. D\u0259qiq t\u0259hsil m\u00fcdd\u0259ti yox idi, \\\"Quran\\\" t\u0259dris edilirdi, z\u00fcmr\u0259 f\u0259rqi yox idi, t\u0259hsil haqq\u0131n\u0131 valideynl\u0259r \u00f6d\u0259yirdi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"B) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"C) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"E) 1-a, 2-b, 3-c\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Mollaxanalar ibtidai dini m\u0259kt\u0259b idi (c). M\u0259dr\u0259s\u0259l\u0259r orta ruhani m\u0259kt\u0259bl\u0259ri idi (b). Ali ibtidai m\u0259kt\u0259bl\u0259r is\u0259 1912-ci ild\u0259n yaranan v\u0259 d\u00fcny\u0259vi elml\u0259r \u00f6yr\u0259d\u0259n m\u0259kt\u0259bl\u0259r idi (a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"45. C\u0259dv\u0259l m\u0259ntiqi: Rusiyan\u0131n Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 C\u0259nubi Qafqaza yana\u015fmas\u0131n\u0131 xarakteriz\u0259 ed\u0259n faktlardan hans\u0131 do\u011frudur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Rusiya yaln\u0131z Qafqaz m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131ndan ibar\u0259t q\u00fcdr\u0259tli ordu yaratm\u0131\u015fd\u0131.\",\n            \"B) Rusiyan\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di Bak\u0131 neftini Almaniyaya dinc yolla satmaq idi.\",\n            \"C) C\u0259nubi Qafqaz, x\u00fcsus\u0259n Bak\u0131 nefti (hasilat\u0131n 83%-i) Rusiya (Antanta) v\u0259 r\u0259qibl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm strateji h\u0259d\u0259f\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Rusiya b\u00f6lg\u0259ni \u0259ld\u0259 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259ni v\u0259 g\u00fcrc\u00fc h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edirdi.\",\n            \"D) Rusiya m\u00fcharib\u0259nin ilk ilind\u0259 Qafqazdan tamamil\u0259 imtina etmi\u015fdi.\",\n            \"E) \u00c7ar h\u00f6kum\u0259ti az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 he\u00e7 bir c\u0259bh\u0259y\u0259 (h\u0259tta Q\u0259rb c\u0259bh\u0259sin\u0259 d\u0259) c\u0259lb etmirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Bak\u0131 nefti (Rusiyada hasil olan\u0131n 83%-i) h\u0259lledici idi. Rusiya b\u00f6lg\u0259ni \u0259ld\u0259 saxlamaq ist\u0259yirdi. T\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259haliy\u0259 g\u00fcv\u0259nm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas\u0259n erm\u0259ni v\u0259 g\u00fcrc\u00fc h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259ri yarad\u0131r, lakin az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 yaln\u0131z Q\u0259rb c\u0259bh\u0259sin\u0259 apar\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"46. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi partiyalar\u0131n\u0131n XIX \u0259sr sonu - XX \u0259sr \u0259vv\u0259li reaksiyas\u0131):\\n1. Milli ziyal\u0131lar v\u0259 \\\"Difai\\\"\\n2. Erm\u0259ni \\\"Da\u015fnaksutyun\\\" partiyas\u0131\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 silahland\u0131raraq \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcdafi\u0259y\u0259 v\u0259 milli h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131na s\u0259sl\u0259yirdi; 2. \\\"B\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\\\" x\u00fclyas\u0131 il\u0259 C\u0259nubi Qafqazda k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar, terror (Naka\u015fidzenin plan\u0131 il\u0259) h\u0259yata ke\u00e7irirdi; III. H\u0259r ikisi Birinci Rus \u0130nqilab\u0131 (1905-1907) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda ba\u015f ver\u0259n i\u011fti\u015fa\u015flar v\u0259 siyasi-h\u0259rbi \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259rin f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olmu\u015fdur.\",\n            \"B) 1. \u00c7arizmi tam d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi; 2. \u00c7arizmin qat\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259ni idi; III. H\u0259r ikisi Bak\u0131 kommunas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc idi.\",\n            \"C) 1. Torpaqlar\u0131n m\u00fcsadir\u0259sini t\u0259l\u0259b edirdi; 2. Tiyul sistemini b\u0259rpa etm\u0259k ist\u0259yirdi; III. H\u0259r ikisi \u0130r\u0259vanda yaranm\u0131\u015fd\u0131.\",\n            \"D) 1. F\u0259hl\u0259 t\u0259till\u0259rini qada\u011fan edirdi; 2. F\u0259hl\u0259l\u0259r\u0259 pul paylay\u0131rd\u0131; III. H\u0259r ikisi Zaqatala \u00fcsyan\u0131nda vuru\u015fmu\u015fdu.\",\n            \"E) 1. Yaln\u0131z xristianlar\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edirdi; 2. Yaln\u0131z m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edirdi; III. H\u0259r ikisi ingilis k\u0259\u015ffiyyat\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunurdu.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Difai Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edirdi (1). Da\u015fnaksutyun terror v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131n edirdi (2). Ortaq c\u0259h\u0259t (III) odur ki, h\u0259r ikisi 1905-ci il inqilab\u0131 v\u0259 milli q\u0131r\u011f\u0131nlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Qafqaz\u0131n siyasi meydan\u0131nda (biri t\u0259cav\u00fczkar, dig\u0259ri m\u00fcdafi\u0259\u00e7i kimi) \u0259sas rollar\u0131 oynam\u0131\u015flar.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"47. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (Ziyal\u0131lar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti): S\u0259b\u0259b: XX y\u00fczilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi Avropa t\u0259f\u0259kk\u00fcrl\u00fc Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n v\u0259 t\u0259r\u0259qqip\u0259rv\u0259r milli burjuaziyan\u0131n v\u0259hd\u0259td\u0259 (birlikd\u0259) \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259si. N\u0259tic\u0259: ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Rusla\u015fd\u0131rma siyas\u0259tinin d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si v\u0259 Qori seminariyas\u0131n\u0131n l\u0259\u011fvi.\",\n            \"B) M\u00fcs\u0259lmanlar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcny\u0259vi v\u0259 ana dilind\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin (\\\"\u00fcsuli-c\u0259did\\\") a\u00e7\u0131lmas\u0131na, t\u0259hsil v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259kan verilm\u0259si.\",\n            \"C) C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n SSR\u0130-y\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259si.\",\n            \"D) 1840-c\u0131 il inzibati islahat\u0131n\u0131n yenid\u0259n t\u0259tbiqi.\",\n            \"E) B\u00fct\u00fcn erm\u0259nil\u0259rin Qafqazdan k\u00f6n\u00fcll\u00fc k\u00f6\u00e7m\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Ziyal\u0131lar v\u0259 milli burjuaziya (H.Z.Ta\u011f\u0131yev, M.Na\u011f\u0131yev v\u0259 s.) birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k, rusla\u015fd\u0131rmaya qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131lar, yeni tipli d\u00fcny\u0259vi t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin (M\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyalar\u0131n\u0131n \u015f\u00f6b\u0259l\u0259ri, yeni m\u0259kt\u0259bl\u0259r v\u0259 s.) yarad\u0131lmas\u0131na nail oldular.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"48. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 tap\u0131n:\\n1. \u015eimali Az\u0259rbaycanda (Bak\u0131da) ilk \\\"erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman\\\" (milli q\u0131r\u011f\u0131n) davas\u0131n\u0131n ba\u015flanmas\u0131\\n2. C\u0259nubi Qafqaz Seyminin Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 elan etm\u0259si\\n3. \u00c7ar h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n M\u0259rk\u0259zi Rusiyadan k\u0259ndli-bid\u0259t\u00e7il\u0259rin Az\u0259rbaycana k\u00fctl\u0259vi k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si f\u0259rman\u0131\\n4. Tiflis, Kutaisi, \u015eamax\u0131 v\u0259 D\u0259rb\u0259nd quberniyalar\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili (Yeni inzibati b\u00f6lg\u00fc)\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 4, 1, 2\",\n            \"B) 4, 3, 1, 2\",\n            \"C) 3, 1, 4, 2\",\n            \"D) 4, 1, 2, 3\",\n            \"E) 1, 3, 2, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: K\u0259ndli-bid\u0259t\u00e7il\u0259rin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si (1830) (3). D\u00f6rd quberniyan\u0131n t\u0259\u015fkili (1846) (4). Bak\u0131da milli q\u0131r\u011f\u0131n (1905) (1). ZDFR-in elan edilm\u0259si (1918 aprel) (2). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 3, 4, 1, 2.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"49. M\u0259ntiqi z\u0259ncir:\\nBirinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin C\u0259nubi Az\u0259rbaycana daxil olaraq oradan Bak\u0131ya h\u00fccum etm\u0259k v\u0259 rus qo\u015funlar\u0131n\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 almaq plan\u0131 \u2794 Hava \u015f\u0259raitinin pisl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 t\u0259chizat probleml\u0259ri \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1914 dekabr - 1915 yanvar Sar\u0131qam\u0131\u015f d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Osmanl\u0131 ordusunun a\u011f\u0131r itki ver\u0259r\u0259k m\u0259\u011flub olmas\u0131 v\u0259 ruslar\u0131n 1915-ci ild\u0259 T\u0259briz\u0259 (C\u0259nubi Az\u0259rbaycana) daxil olmas\u0131.\",\n            \"B) Osmanl\u0131n\u0131n d\u0259rhal geri \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k Almaniyaya t\u0259slim olmas\u0131.\",\n            \"C) Abbas Mirz\u0259nin q\u0259fl\u0259t\u0259n \u0130r\u0259van\u0131 tutmas\u0131.\",\n            \"D) Rus ordusunun Qafqaz\u0131 dinc yolla Osmanl\u0131ya verm\u0259si.\",\n            \"E) C\u0259nubi Qafqaz Seyminin Osmanl\u0131n\u0131 birm\u0259nal\u0131 olaraq d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u018fnv\u0259r pa\u015fan\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Osmanl\u0131 ordusu Sar\u0131qam\u0131\u015fda (1914 dec - 1915 yanvar) a\u011f\u0131r q\u0131\u015f \u015f\u0259raitind\u0259 m\u0259\u011flub oldu. Bundan sonra ruslar \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc \u0259l\u0259 al\u0131b, 1915-ci ild\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycana (T\u0259briz\u0259) soxuldular.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"50. S\u0259b\u0259b: \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n XIX \u0259srin 80-90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq C\u0259nubi Qafqazda (Az\u0259rbaycanda) m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f idar\u0259etm\u0259 il\u0259 b\u0259rab\u0259r, iqtisadiyyatda \\\"b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t (rus) \u015fovinizmi\\\" v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259td\u0259 (t\u0259hsild\u0259) rusla\u015fd\u0131rma siyas\u0259tini s\u0259rtl\u0259\u015fdirm\u0259si. N\u0259tic\u0259: ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n v\u0259 yeni formala\u015fan milli burjuaziyan\u0131n passivl\u0259\u015f\u0259r\u0259k tamamil\u0259 siyas\u0259td\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0259kilm\u0259si.\",\n            \"B) B\u00fct\u00fcn rus v\u0259 xarici kapitalistl\u0259rin Az\u0259rbaycan neftind\u0259n d\u0259rhal imtina ed\u0259r\u0259k getm\u0259si.\",\n            \"C) Az\u0259rbaycan xalq\u0131nda \\\"ruslardan ayr\u0131 bir mill\u0259t\\\" olduqlar\u0131 \u015f\u00fcurunun (milli oyan\u0131\u015f\u0131n) formala\u015fmas\u0131, milli m\u0259tbuat\u0131n, ana dilind\u0259 t\u0259hsil ocaqlar\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 v\u0259 sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 (XX \u0259srin \u0259vv\u0259li) gizli\/a\u00e7\u0131q siyasi t\u0259\u015fkilatlar\u0131n meydana \u00e7\u0131xmas\u0131.\",\n            \"D) Rusiya imperatorunun g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 ged\u0259r\u0259k \u015eimali Az\u0259rbaycana muxtariyy\u0259t (K\u0259ndli Parlamenti) verm\u0259si.\",\n            \"E) \u00c7arizmin q\u0259fil q\u0259rarla \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" v\u0259 dig\u0259r milli q\u0259zetl\u0259ri d\u00f6vl\u0259t hesab\u0131na 100 min tirajla \u00e7ap etdirm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olundu\u011fu kimi (\\\"Rus istilas\u0131n\u0131n xeyri bu oldu ki... ruslardan ayr\u0131 bir mill\u0259t olduqlar\u0131n\u0131 hiss etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar\\\"), \u00e7arizmin bu s\u0259rt \u015fovinist, m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i v\u0259 rusla\u015fd\u0131rma siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 qabaqc\u0131l ziyal\u0131lar v\u0259 burjuaziya birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k xalq\u0131 oyatma\u011fa, mill\u0259ti formala\u015fd\u0131rma\u011fa v\u0259 n\u0259hay\u0259t (XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259) siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259\u015fkilatland\u0131rma\u011fa (partiyalar qurma\u011fa) ba\u015flad\u0131lar.\"\n    }\n];\n\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        \n        \/\/ B\u00fct\u00fcn r\u0259ng klasslar\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259yirik\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered', 'correct-ans', 'wrong-ans');\n        \n        if (isFinished) {\n            \/\/ \u0130MTAHAN B\u0130TD\u0130KD\u018fN SONRAK\u0130 M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('correct-ans'); \/\/ D\u00fczl\u0259r ya\u015f\u0131l\n            } else {\n                btn.classList.add('wrong-ans'); \/\/ S\u0259hvl\u0259r v\u0259 bo\u015f burax\u0131lanlar q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        } else {\n            \/\/ \u0130MTAHAN GED\u018fN ZAMAN M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered'); \/\/ H\u0259r hans\u0131 cavab se\u00e7ilibs\u0259 ya\u015f\u0131l\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed'); \/\/ Bax\u0131l\u0131b amma se\u00e7ilm\u0259yibs\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active'); \/\/ Haz\u0131rda bax\u0131lan sual\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 ha\u015fiy\u0259\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    \/\/ \u0130mtahan bit\u0259n kimi \u015fkalan\u0131 d\u00fcz\/s\u0259hv\u0259 g\u00f6r\u0259 r\u0259ngl\u0259yirik\n    updateScaleColors(); \n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    \/\/ N\u0259tic\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 3 saniy\u0259 sonra ilk suala qay\u0131d\u0131r\u0131q\n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. \u2190 Geri \u0130r\u0259li \u2192 N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin. WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-623","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/623","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=623"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/623\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":624,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/623\/revisions\/624"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=623"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}