{"id":609,"date":"2026-06-13T07:20:26","date_gmt":"2026-06-13T07:20:26","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=609"},"modified":"2026-06-13T07:21:04","modified_gmt":"2026-06-13T07:21:04","slug":"nadir-sah-efsar-imperiyasi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=609","title":{"rendered":"Nadir \u015eah \u018ff\u015far imperiyas\u0131"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">\u2190 Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li \u2192<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"bottom-banners\">\n    <a href=\"https:\/\/wa.me\/994559339283?text=Salam,%2030%20%C9%99d%C9%99d%20premium%20s%C4%B1naq%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"action-banner premium-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n\n    <a href=\"BURAYA_QURUP_LINKINI_YAZIN\" target=\"_blank\" class=\"action-banner group-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;\n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n    }\n\n    \/* --- Dinamik Banner Stili --- *\/\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- Banner Stili Sonu --- *\/\n\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili --- *\/\n    .bottom-banners {\n        max-width: 800px;\n        margin: 1rem auto 2rem auto;\n        display: flex;\n        flex-direction: column;\n        gap: 15px;\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n    }\n\n    .action-banner {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        background: #25D366;\n        color: #ffffff;\n        text-decoration: none;\n        padding: 15px 24px;\n        border-radius: 16px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 16px;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(37, 211, 102, 0.3);\n        transition: all 0.3s ease;\n    }\n\n    .action-banner:hover {\n        transform: translateY(-3px);\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(37, 211, 102, 0.4);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .group-banner {\n        background: #128C7E;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(18, 140, 126, 0.3);\n    }\n\n    .group-banner:hover {\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(18, 140, 126, 0.4);\n    }\n\n    .banner-icon {\n        margin-right: 15px;\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .action-banner {\n            font-size: 14px;\n            padding: 12px 16px;\n        }\n        .banner-icon {\n            margin-right: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili Sonu --- *\/\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto;\n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.correct-ans { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.wrong-ans { background: var(--skipped); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n    \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n    \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n    \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n    \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n    \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\n\n\nconst quizData = [\n    {\n        \"q\": \"1. Verilmi\u015f tarixi hadis\u0259l\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. \u0130kinci Sam mirz\u0259nin v\u0259 Surxay xan\u0131n \u015eirvanda \u00fcsyan qald\u0131rmas\u0131\\n2. Nadir xan\u0131n S\u0259f\u0259vi qo\u015funlar\u0131na ba\u015f komandan t\u0259yin edilm\u0259si\\n3. Nadir \u015fah\u0131n \u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini da\u011f\u0131td\u0131raraq \u0259halini A\u011fsuya k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259si\\n4. Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 Ba\u011fdad s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 4, 3, 1\",\n            \"B) 2, 3, 4, 1\",\n            \"C) 4, 2, 1, 3\",\n            \"D) 2, 4, 1, 3\",\n            \"E) 4, 3, 2, 1\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Nadir xan 1726-c\u0131 ild\u0259 S\u0259f\u0259vi qo\u015funlar\u0131na ba\u015f komandan t\u0259yin edilib (2). 1733-c\u00fc ild\u0259 Osmanl\u0131larla Ba\u011fdad s\u00fclh\u00fc imzalan\u0131b (4). 1734-c\u00fc ild\u0259 \u015eamax\u0131 \u0259halisi A\u011fsuya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb (3). 1743-c\u00fc ilin sonlar\u0131nda II Sam mirz\u0259 v\u0259 Surxay xan \u015eirvanda \u00fcsyan qald\u0131r\u0131b (1).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"2. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rini t\u0259hlil ed\u0259r\u0259k yanl\u0131\u015f olan variant\u0131 tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: \u018ffqanlar\u0131n v\u0259 Osmanl\u0131lar\u0131n S\u0259f\u0259vi \u0259razil\u0259rini i\u015f\u011fal etm\u0259si. N\u0259tic\u0259: II T\u0259hmasibin daxili q\u00fcvv\u0259l\u0259ri birl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Nadir xan\u0131 orduya c\u0259lb etm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: H\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00fclli miqdarda v\u0259saitin t\u0259l\u0259b olunmas\u0131. N\u0259tic\u0259: Nadir \u015fah\u0131n m\u0259hsulla y\u0131\u011f\u0131lan vergini pulla \u0259v\u0259z etm\u0259si v\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin v\u0259ziyy\u0259tinin a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Nadir \u015fah\u0131n Hindistana v\u0259 Orta Asiyaya (Buxara, Xiv\u0259) y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r etm\u0259si. N\u0259tic\u0259: T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 vahid \u00fcmm\u0259t yaratmaq siyas\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259si olmas\u0131.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: Nadir \u015fah\u0131n donanma yaratmaq ist\u0259m\u0259si. N\u0259tic\u0259: Rusiyan\u0131n d\u0259rhal S\u0259f\u0259vil\u0259r\u0259 X\u0259z\u0259rd\u0259 g\u0259miqay\u0131rma zavodu tikib h\u0259diyy\u0259 etm\u0259si.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: Nadir \u015fah\u0131n idar\u0259 aparat\u0131nda islahat ke\u00e7irm\u0259si. N\u0259tic\u0259: Ba\u015f v\u0259zir v\u0259 s\u0259dr-\u0259z\u0259m v\u0259zif\u0259l\u0259rinin l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Nadir \u015fah X\u0259z\u0259r v\u0259 \u0130ran k\u00f6rf\u0259zind\u0259 donanma yaratmaq ist\u0259s\u0259 d\u0259, Rusiya (v\u0259 dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259r) buna m\u00fcsb\u0259t yana\u015fmam\u0131\u015f, h\u0259r hans\u0131 zavod h\u0259diyy\u0259 etm\u0259mi\u015fdir. \u018fksin\u0259, Nadir \u015fah \u00f6z\u00fc m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r g\u0259tird\u0259r\u0259k bu i\u015fi qurma\u011fa c\u0259hd etmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"3. M\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n:\\nNadir xan\u0131n h\u0259rbi istedad\u0131 say\u0259sind\u0259 \u0259fqanlar\u0131n \u00f6lk\u0259d\u0259n qovulmas\u0131 \u2794 S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259ti ad\u0131ndan Osmanl\u0131lardan i\u015f\u011fal olunmu\u015f torpaqlar\u0131n geri qaytar\u0131lmas\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259b edilm\u0259si \u2794 Osmanl\u0131lar\u0131n bu t\u0259l\u0259bi r\u0259dd etm\u0259si \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Nadir xan\u0131n d\u0259rhal Rusiya imperiyas\u0131na s\u0131\u011f\u0131naraq onlardan k\u00f6m\u0259k ist\u0259m\u0259si.\",\n            \"B) Nadir xan\u0131n Osmanl\u0131 imperiyas\u0131na qar\u015f\u0131 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara ba\u015flamas\u0131 v\u0259 \u0130raqa h\u00fccum ed\u0259r\u0259k 1733-c\u00fc ild\u0259 \u018fhm\u0259d pa\u015fan\u0131 m\u0259\u011flub etm\u0259si.\",\n            \"C) Nadir xan\u0131n S\u0259f\u0259vi \u015fah\u0131 II T\u0259hmasibi taxtdan salaraq birba\u015fa Osmanl\u0131lara t\u0259slim olmas\u0131.\",\n            \"D) M\u0259\u015fh\u0259d \u015f\u0259h\u0259rinin d\u0259rhal paytaxt elan edil\u0259r\u0259k m\u00fcharib\u0259nin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n            \"E) Q\u0131z\u0131lba\u015f \u0259mirl\u0259rinin Nadir xana tabe olmaqdan imtina edib \u015eirvana qa\u00e7mas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Osmanl\u0131lar t\u0259l\u0259bi r\u0259dd etdikd\u0259n sonra Nadir xan h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara ba\u015flay\u0131r, \u0130raqa h\u00fccum edir v\u0259 1733-c\u00fc ild\u0259 Ba\u011fdad \u0259traf\u0131nda \u018fhm\u0259d pa\u015fan\u0131 darmada\u011f\u0131n ed\u0259r\u0259k Ba\u011fdad s\u00fclh\u00fcn\u00fc imzalama\u011fa nail olur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"4. C\u0259dv\u0259l\u0259 \u0259sas\u0259n uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin (Nadir \u015fah\u0131n inzibati idar\u0259etm\u0259 islahatlar\u0131):\\n1. M\u0259\u015fh\u0259d\\n2. T\u0259briz\\n3. Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259ti\\na. Qarda\u015f\u0131 \u0130brahim xan t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 edilirdi\\nb. Nadir \u015fah\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 imperiyan\u0131n yeni paytaxt\u0131 idi\\nc. Nadir \u015fah d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 3 b\u00f6y\u00fck b\u0259yl\u0259rb\u0259ylikd\u0259n birinin m\u0259rk\u0259zi v\u0259 eyni zamanda Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259tinin ba\u015f \u015f\u0259h\u0259ri idi\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u00f6vl\u0259tin paytaxt\u0131 M\u0259\u015fh\u0259d idi (1-b). T\u0259briz h\u0259m 3 b\u0259yl\u0259rb\u0259ylikd\u0259n birinin, h\u0259m d\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259tinin m\u0259rk\u0259zi idi (2-c). Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259tini is\u0259 qarda\u015f\u0131 \u0130brahim xan idar\u0259 edirdi (3-a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"5. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n \u015eah I Abbas v\u0259 Nadir \u015fah \u018ff\u015fara aid ortaq (k\u0259si\u015f\u0259n - III) x\u00fcsusiyy\u0259ti tap\u0131n:\\n1. \u015eah I Abbas\\n2. Nadir \u015fah \u018ff\u015far\\nIII. Ortaq x\u00fcsusiyy\u0259t\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisinin S\u0259f\u0259vi s\u00fclal\u0259sinin s\u00fcqutunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alaraq onu \u0259b\u0259di qoruyub saxlamas\u0131.\",\n            \"B) H\u0259r ikisinin paytaxt\u0131 \u0130sfahandan M\u0259\u015fh\u0259d\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259si.\",\n            \"C) H\u0259r ikisinin \\\"Az\u0259rbaycan\\\" adl\u0131 inzibati \u0259razi b\u00f6lg\u00fcs\u00fc yaratmas\u0131, Osmanl\u0131larla m\u00fcharib\u0259 aparmas\u0131 v\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalamas\u0131.\",\n            \"D) H\u0259r ikisinin h\u0259rbi idar\u0259etm\u0259d\u0259 yaln\u0131z Q\u0131z\u0131lba\u015f tayfa irsiliyin\u0259 \u0259saslanmas\u0131.\",\n            \"E) H\u0259r ikisinin Rusiya il\u0259 h\u0259rbi ittifaq quraraq Hindistana y\u00fcr\u00fc\u015f etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 \\\"M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131\\\" c\u0259dv\u0259lind\u0259 \u015eah I Abbas v\u0259 Nadir \u015fah\u0131n ortaq c\u0259h\u0259ti kimi \\\"Az\u0259rbaycan adl\u0131 inzibati \u0259razi b\u00f6lg\u00fcs\u00fc yaratmalar\u0131, osmanl\u0131larla m\u00fcharib\u0259 aparmas\u0131 v\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalamalar\u0131\\\" qeyd edilmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"6. Tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funsuzlu\u011fu tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011flu \u2013 Nadir \u015fah\u0131n t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdirm\u0259k c\u0259hdini y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdir.\",\n            \"B) III Sam mirz\u0259 \u2013 Nadir \u015fah\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra T\u0259brizd\u0259 pul z\u0259rb etdir\u0259r\u0259k hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"C) \u018fmiraslan xan \u2013 Nadir \u015fah\u0131n \u0259misi o\u011flu olub, \u0130r\u0259van hakimi kimi III Sam mirz\u0259nin qo\u015fununu m\u0259\u011flub etmi\u015fdir.\",\n            \"D) \u0130brahim xan \u2013 Xorasan vilay\u0259tini idar\u0259 ed\u0259n v\u0259 Nadir \u015faha x\u0259yan\u0259t ed\u0259n cani\u015fin idi.\",\n            \"E) Surxay xan \u2013 Nadir \u015fah\u0131n 1734-c\u00fc ild\u0259 \u015eamax\u0131ya h\u00fccumu zaman\u0131 Da\u011f\u0131stana qa\u00e7m\u0131\u015f \u015eirvan hakimi idi.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130brahim xan Nadirin qarda\u015f\u0131 idi v\u0259 m\u0259rk\u0259zi T\u0259briz olan Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259tinin hakimi idi. Xorasan\u0131 is\u0259 Nadirin o\u011flu Rzaqulu idar\u0259 edirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"7. Nadir \u015fah\u0131n Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 S\u00fcnni-\u015ei\u0259 ixtilaf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 siyasi f\u0259ls\u0259f\u0259sini (s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259) \u0259n d\u0259qiq ifad\u0259 ed\u0259n b\u0259nd hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: Nadir \u015fah\u0131n Osmanl\u0131 sultan\u0131ndan qorxmas\u0131. N\u0259tic\u0259: B\u00fct\u00fcn S\u0259f\u0259vi torpaqlar\u0131n\u0131 onlara t\u0259slim ed\u0259r\u0259k s\u00fcnniliyi q\u0259bul etm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: Nadir \u015fah\u0131n t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n birliyini (vahid mill\u0259t v\u0259 \u00fcmm\u0259t) yaratmaq ist\u0259yi. N\u0259tic\u0259: S\u00fcnni-\u015fi\u0259 ixtilaflar\u0131n\u0131 aradan qald\u0131rma\u011fa c\u0259hd etm\u0259si, lakin \u0130stanbulun (Osmanl\u0131n\u0131n) inad\u0131 ucbat\u0131ndan buna tam nail ola bilm\u0259m\u0259si.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Osmanl\u0131lar\u0131n Nadir \u015faha donanma qurmaqda k\u00f6m\u0259k etm\u0259si. N\u0259tic\u0259: \u015ei\u0259liyin \u0130randa r\u0259smi qada\u011fan edilm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: Hindistan\u0131n f\u0259thi zaman\u0131 Osmanl\u0131lar\u0131n Nadir\u0259 d\u0259st\u0259k verm\u0259si. N\u0259tic\u0259: M\u0259\u015fh\u0259din ortaq paytaxt elan edilm\u0259si.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: \u0130stanbul s\u00fclh\u00fcn\u00fcn l\u0259\u011fv edilm\u0259si. N\u0259tic\u0259: Nadir \u015fah\u0131n xristianl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul ed\u0259r\u0259k Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 m\u00fctt\u0259fiq olmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011flunun \\\"\u0130ran v\u0259 inqilab\u0131\\\" \u0259s\u0259rind\u0259 qeyd edildiyi kimi, Nadir \u015fah s\u00fcnni-\u015fi\u0259 ixtilaf\u0131n\u0131 aradan qald\u0131r\u0131b vahid \u00fcmm\u0259t v\u0259 mill\u0259t yaratmaq, Osmanl\u0131larla birl\u0259\u015fm\u0259k ist\u0259yirdi, lakin \u0130stanbulun inad\u0131 buna mane oldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"8. M\u0259ntiqi z\u0259nciri v\u0259 bloksxemi tamamlay\u0131n:\\n1734-c\u00fc ild\u0259 Nadir xan\u0131n \u015eamax\u0131ya h\u00fccumu \u2794 Surxay xan\u0131n Da\u011f\u0131stana qa\u00e7mas\u0131 \u2794 \u015eamax\u0131n\u0131n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 \u0259mri \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u018fhalinin k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 M\u0259\u015fh\u0259d\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edilm\u0259si\",\n            \"B) \u018fhalinin A\u011fsu adl\u0131 ki\u00e7ik bir yer\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si\",\n            \"C) \u015eamax\u0131n\u0131n Rusiya imperiyas\u0131na sat\u0131lmas\u0131\",\n            \"D) \u015e\u0259h\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 yeni S\u0259f\u0259vi saray\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131\",\n            \"E) B\u00fct\u00fcn \u015eirvan\u0131n osmanl\u0131lara g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 gedilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 birm\u0259nal\u0131 olaraq qeyd edilir ki, Nadir xan \u015eamax\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259nd\u0259n sonra \u015f\u0259h\u0259rin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131, \u0259halisinin is\u0259 A\u011fsu adl\u0131 ki\u00e7ik bir yer\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda \u0259mr verdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"9. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r\/m\u00fcqavil\u0259l\u0259r siyah\u0131s\u0131nda hans\u0131 tarixi fakt bilavasit\u0259 Nadir \u015fah \u018ff\u015far\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil?\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1733-c\u00fc il Ba\u011fdad \u0259traf\u0131nda Osmanl\u0131lar\u0131n m\u0259\u011flub edilm\u0259si\",\n            \"B) 1736-c\u0131 il Mu\u011fan qurultay\u0131nda \u015fah elan edilm\u0259si\",\n            \"C) Xiv\u0259 v\u0259 Buxaran\u0131n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si\",\n            \"D) Hindistana (Dehliy\u0259) y\u00fcr\u00fc\u015f ed\u0259r\u0259k b\u00f6y\u00fck q\u0259nim\u0259t \u0259ld\u0259 etm\u0259si\",\n            \"E) 1727-ci ild\u0259 Nabur s\u00fclh\u00fcn\u00fcn imzalanmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Nabur s\u00fclh\u00fc 1727-ci ild\u0259 Qaraba\u011fda Osmanl\u0131lara qar\u015f\u0131 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n yerli q\u00fcvv\u0259l\u0259r (v\u0259 ya Rusiya-Osmanl\u0131 b\u00f6lg\u00fcs\u00fc kontekstind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259r) il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r, Nadir \u015fah\u0131n \u015f\u0259xsi h\u0259rbi kampaniyalar\u0131n\u0131n yekun m\u00fcqavil\u0259si deyil. Dig\u0259r b\u00fct\u00fcn prosesl\u0259rin (Ba\u011fdad d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc, Mu\u011fan qurultay\u0131, Xiv\u0259\/Buxara, Hindistan y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc) bilavasit\u0259 ba\u015f memar\u0131 Nadir \u015fahd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"10. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin tap\u0131lmas\u0131: Nadir \u015fah \u018ff\u015far v\u0259 \u018fmir Teymurun imperiya siyas\u0259tind\u0259ki ortaq c\u0259h\u0259t n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisinin S\u0259f\u0259vi s\u00fclal\u0259sinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olmas\u0131\",\n            \"B) H\u0259r ikisinin yaln\u0131z s\u00fclh yolu il\u0259 \u0259razi geni\u015fl\u0259ndirm\u0259si\",\n            \"C) Osmanl\u0131larla m\u00fcharib\u0259 aparmalar\u0131 v\u0259 Hindistana h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015f t\u0259\u015fkil etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"D) H\u0259r ikisinin m\u0259rk\u0259zi T\u0259briz olan vahid Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259ti yaratmas\u0131\",\n            \"E) H\u0259r ikisinin Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tini tamamil\u0259 s\u00fcquta u\u011fratmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 \\\"M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131\\\" b\u00f6lm\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rilib: \u018fmir Teymur v\u0259 Nadir \u015fah \u2013 \\\"Osmanl\u0131larla m\u00fcharib\u0259 v\u0259 Hindistana y\u00fcr\u00fc\u015f etm\u0259l\u0259ri\\\".\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"11. Nadir \u015fah ordusunun t\u0259\u015fkilati v\u0259 milli xarakterin\u0259 aid verilmi\u015f fikirl\u0259rd\u0259n hans\u0131 do\u011frudur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Ordunun r\u0259smi dili fars dili idi v\u0259 t\u00fcrk dili q\u0259ti qada\u011fan olunmu\u015fdu.\",\n            \"B) Nadir \u015fah ordusunun xarakterik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri Az\u0259rbaycan-t\u00fcrk elementinin g\u00fccl\u00fcl\u00fcy\u00fc v\u0259 f\u0259rmanlar\u0131n daha \u00e7ox t\u00fcrk dilind\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 idi.\",\n            \"C) Ordunun \u0259sas\u0131n\u0131 yaln\u0131z piyada xristian muzdlular\u0131 t\u0259\u015fkil edirdi.\",\n            \"D) Nadir \u015fah\u0131n ordusunda z\u0259nbur\u0259kl\u0259rd\u0259n (y\u00fcng\u00fcl artilleriya) istifad\u0259 tamamil\u0259 dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\",\n            \"E) Ordu m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 da\u011f\u0131stanl\u0131 r\u0259hb\u0259rl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunurdu.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 x\u00fcsusi vur\u011fulan\u0131r ki, Nadir \u015fah qo\u015funlar\u0131n\u0131n xarakterik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri Az\u0259rbaycan-t\u00fcrk elementinin g\u00fccl\u00fcl\u00fcy\u00fc idi, o, Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sini t\u0259miz bilirdi, f\u0259rmanlar qo\u015funlara daha \u00e7ox t\u00fcrk dilind\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"12. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (Daxili siyas\u0259t): Nadir \u015fah\u0131n din xadiml\u0259rin\u0259 v\u0259 ruhanil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 yeritdiyi siyas\u0259tin \u0259sas s\u0259b\u0259bi n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) D\u00f6vl\u0259td\u0259 z\u0259rd\u00fc\u015ftiliyi yenid\u0259n b\u0259rpa etm\u0259k ist\u0259yi.\",\n            \"B) Ruhanil\u0259rin m\u00fct\u0259madi olaraq Osmanl\u0131lara casusluq etm\u0259si.\",\n            \"C) Din xadiml\u0259rinin d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 ruhani m\u00f6vqeyind\u0259n istifad\u0259 edib \u00f6z\u00fcn\u0259 s\u0259rv\u0259t toplayanlara qar\u015f\u0131 bar\u0131\u015fmaz m\u00fcnasib\u0259t b\u0259sl\u0259m\u0259si.\",\n            \"D) B\u00fct\u00fcn m\u0259scidl\u0259ri kils\u0259y\u0259 \u00e7evirm\u0259k m\u0259qs\u0259di.\",\n            \"E) Ruhanil\u0259rin Hindistan y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 qat\u0131lmaqdan imtina etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259 qeyd edir ki, Nadir \u015fah din xadiml\u0259rinin d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131 v\u0259 eyni zamanda ruhani m\u00f6vqeyind\u0259n istifad\u0259 edib \u00f6z\u00fcn\u0259 s\u0259rv\u0259t toplayan din xadiml\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 bar\u0131\u015fmaz m\u00fcnasib\u0259t b\u0259sl\u0259yirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"13. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131qla qrupla\u015fd\u0131r\u0131n:\\n1. \u015eah Sultan H\u00fcseynin devrilm\u0259si v\u0259 S\u0259f\u0259vi b\u00f6hran\u0131\\n2. Nadir xan\u0131n S\u0259f\u0259vi ordusunda qo\u015fun ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 t\u0259yin edilm\u0259si\\n3. Nadir \u015fah\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 III Sam mirz\u0259nin T\u0259brizd\u0259 pul z\u0259rb etdirm\u0259si\\n4. Nadir \u015fah\u0131n Mu\u011fan qurultay\u0131nda \u015fah elan edilm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2, 4, 3\",\n            \"B) 2, 1, 4, 3\",\n            \"C) 1, 4, 2, 3\",\n            \"D) 2, 4, 1, 3\",\n            \"E) 4, 1, 3, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1722-d\u0259 \u0130sfahan\u0131n s\u00fcqutu v\u0259 S. H\u00fcseynin devrilm\u0259si (1). 1726-da Nadirin II T\u0259hmasibin xidm\u0259tin\u0259 girm\u0259si (2). 1736-da Mu\u011fan qurultay\u0131nda \u015fah se\u00e7ilm\u0259si (4). 1747-ci ild\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si (3).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"14. C\u0259dv\u0259 \u00fczr\u0259 tarixi fakt\u0131 tap\u0131n: Nadir \u015fah\u0131n vergi islahatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 hans\u0131 iqtisadi model t\u0259tbiq edildi v\u0259 bunun \u0259haliy\u0259 t\u0259siri nec\u0259 oldu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Vergil\u0259r tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edildi, k\u0259ndlil\u0259rin v\u0259ziyy\u0259ti k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131.\",\n            \"B) \u018fhalid\u0259n m\u0259hsulla y\u0131\u011f\u0131lan vergi pulla \u0259v\u0259z edildi, bu is\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin v\u0259ziyy\u0259tinin daha da a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.\",\n            \"C) G\u00f6mr\u00fck r\u00fcsumlar\u0131 ikiqat art\u0131r\u0131ld\u0131, yaln\u0131z zad\u0259ganlar vergid\u0259n azad edildi.\",\n            \"D) Torpaqlar icma m\u00fclkiyy\u0259tin\u0259 verildi, vergi y\u0131\u011f\u0131m\u0131 dayand\u0131r\u0131ld\u0131.\",\n            \"E) Vergil\u0259r yaln\u0131z xristian \u0259halid\u0259n y\u0131\u011f\u0131lma\u011fa ba\u015fland\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, Nadir \u015fah h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 v\u0259sait tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259halid\u0259n m\u0259hsulla y\u0131\u011f\u0131lan vergini pulla \u0259v\u0259z ed\u0259r\u0259k v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131xmaq ist\u0259s\u0259 d\u0259, bu add\u0131m k\u0259ndlil\u0259rin v\u0259ziyy\u0259tinin daha da a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"15. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Nadir \u015fah v\u0259 \u018fla\u0259ddin X\u0259l\u0259c):\\n1. Nadir \u015fah\\n2. \u018fla\u0259ddin X\u0259l\u0259c (Dehli sultan\u0131)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1. Xorasan\u0131 idar\u0259 edirdi; 2. Misiri idar\u0259 edirdi; III. H\u0259r ikisi S\u0259f\u0259vi s\u00fclal\u0259sini b\u0259rpa etmi\u015fdi.\",\n            \"B) 1. S\u0259f\u0259vil\u0259r\u0259 son qoyub \u018ff\u015farlar s\u00fclal\u0259sini qurdu; 2. Dehli sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n h\u00f6kmdar\u0131 idi; III. H\u0259r ikisi k\u0259ndlil\u0259rd\u0259n vergil\u0259ri pulla alm\u0131\u015f v\u0259 orduda xidm\u0259t ed\u0259nl\u0259r\u0259 torpaq \u0259v\u0259zind\u0259 pulla maa\u015f vermi\u015fdi.\",\n            \"C) 1. Hindistana y\u00fcr\u00fc\u015f etm\u0259mi\u015fdir; 2. Hindistan\u0131 par\u00e7alam\u0131\u015fd\u0131r; III. Monqollara qar\u015f\u0131 vuru\u015fmu\u015flar.\",\n            \"D) 1. Yaln\u0131z fars dilini q\u0259bul etmi\u015fdir; 2. Yaln\u0131z \u0259r\u0259b dilini q\u0259bul etmi\u015fdir; III. H\u0259r ikisi T\u0259brizd\u0259 pul k\u0259sdirmi\u015fdir.\",\n            \"E) 1. \u015eamax\u0131n\u0131 da\u011f\u0131td\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r; 2. G\u0259nc\u0259ni qurmu\u015fdur; III. H\u0259r ikisi \u015firvan\u015fah idi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131\\\" b\u00f6lm\u0259sind\u0259 Nadir \u015fah v\u0259 \u018fla\u0259ddin X\u0259l\u0259cin ox\u015far c\u0259h\u0259ti kimi \\\"K\u0259ndlil\u0259rd\u0259n vergil\u0259ri pulla almalar\u0131 v\u0259 orduda xidm\u0259t ed\u0259nl\u0259r\u0259 torpaq \u0259v\u0259zind\u0259 pulla maa\u015f verm\u0259l\u0259ri\\\" g\u00f6st\u0259rilir. Nadir \u015fah (\u018ff\u015far), \u018fla\u0259ddin X\u0259l\u0259c (Dehli).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"16. X\u0259rit\u0259 (M\u0259kan) \/ Co\u011frafi idar\u0259etm\u0259: Nadir \u015fah imperiyan\u0131 idar\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 3 b\u00f6y\u00fck b\u0259yl\u0259rb\u0259ylik yaratm\u0131\u015fd\u0131. Bunlar hans\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin m\u0259rk\u0259zliyind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fmi\u015fdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u0259briz, \u015eiraz, M\u0259\u015fh\u0259d\",\n            \"B) \u0130sfahan, Q\u0259zvin, T\u0259briz\",\n            \"C) Ba\u011fdad, \u0130r\u0259van, \u015eamax\u0131\",\n            \"D) M\u0259\u015fh\u0259d, Herat, Q\u0259nd\u0259har\",\n            \"E) \u015eiraz, Kerman, B\u0259sr\u0259\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u00f6vl\u0259tin paytaxt\u0131 M\u0259\u015fh\u0259d idi. \u0130mperiya M\u0259\u015fh\u0259d, T\u0259briz v\u0259 \u015eiraz m\u0259rk\u0259z olmaqla 3 b\u0259yl\u0259rb\u0259yliy\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fc.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"17. Nadir \u015fah\u0131n Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 1733-c\u00fc il Ba\u011fdad m\u00fcqavil\u0259sinin taleyi nec\u0259 oldu (S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259)?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u00fclh tam t\u0259sdiql\u0259ndi v\u0259 Osmanl\u0131lar S\u0259f\u0259vi taxt\u0131na Nadiri r\u0259sm\u0259n tan\u0131d\u0131lar.\",\n            \"B) Osmanl\u0131 sultan\u0131 bu s\u00fclh\u00fc t\u0259sdiq etm\u0259di, bu da m\u00fcharib\u0259nin yenid\u0259n q\u0131z\u0131\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.\",\n            \"C) Rusiya imperiyas\u0131 s\u00fclh\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcqavil\u0259 l\u0259\u011fv edildi.\",\n            \"D) \u018fhm\u0259d pa\u015fa m\u00fcqavil\u0259d\u0259n imtina edib Nadir\u0259 sui-q\u0259sd t\u0259\u015fkil etdi.\",\n            \"E) Ba\u011fdad m\u00fcqavil\u0259si \u0259sas\u0131nda T\u0259briz bird\u0259f\u0259lik Osmanl\u0131ya verildi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1733-c\u00fc ild\u0259 Ba\u011fdad m\u00fcqavil\u0259si imzalansa da, Osmanl\u0131 sultan\u0131 bu s\u00fclh\u00fc t\u0259sdiq etm\u0259di. Bu da m\u00fcharib\u0259nin yenid\u0259n q\u0131z\u0131\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu v\u0259 Nadir m\u00fcharib\u0259 meydan\u0131n\u0131 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstana ke\u00e7irdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"18. M\u0259ntiqi z\u0259nciri davam etdirin:\\nXVIII \u0259srin 40-c\u0131 ill\u0259ri \u2794 Nadir \u015fah ordusunun b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sini k\u0259ndlil\u0259rd\u0259n t\u0259\u015fkil edir \u2794 Arams\u0131z m\u00fcharib\u0259l\u0259r v\u0259 a\u011f\u0131r vergil\u0259r t\u0259tbiq olunur \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f s\u0259viyy\u0259d\u0259 inki\u015faf edir.\",\n            \"B) \u018fhali varlan\u0131r v\u0259 \u015faha d\u0259st\u0259k n\u00fcmayi\u015fl\u0259ri ke\u00e7irir.\",\n            \"C) K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 t\u0259n\u0259zz\u00fcl edir, sosial-iqtisadi v\u0259ziyy\u0259t daha da a\u011f\u0131rla\u015f\u0131r, \u00fcsyanlara z\u0259min yaran\u0131r.\",\n            \"D) Nadir \u015fah k\u0259ndlil\u0259r\u0259 soyurqal torpaqlar\u0131 paylay\u0131r.\",\n            \"E) B\u00fct\u00fcn ordu t\u0259rxis edil\u0259r\u0259k dinc s\u0259n\u0259tkarl\u0131\u011fa ke\u00e7irilir.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, k\u0259ndlil\u0259rin orduya c\u0259lb olunmas\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi, arams\u0131z m\u00fcharib\u0259l\u0259r v\u0259 yeni vergil\u0259r sosial-iqtisadi v\u0259ziyy\u0259ti daha da a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"19. Tarixi faktlar aras\u0131nda uy\u011funsuzlu\u011fu tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1736-c\u0131 il \u2013 Mu\u011fan qurultay\u0131nda Nadirin \u015fah se\u00e7ilm\u0259si.\",\n            \"B) 1734-c\u00fc il \u2013 Nadir xan\u0131n \u015eirvana (\u015eamax\u0131ya) y\u00fcr\u00fc\u015f etm\u0259si.\",\n            \"C) 1747-ci il \u2013 Nadir \u015fah\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 imperiyan\u0131n par\u00e7alanmas\u0131.\",\n            \"D) 1726-c\u0131 il \u2013 Nadirin II T\u0259hmasibin yan\u0131nda qullu\u011fa girm\u0259si.\",\n            \"E) 1743-c\u00fc il \u2013 Nadir \u015fah\u0131n M\u0259\u015fh\u0259dd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259krar S\u0259f\u0259vi \u015fah\u0131 elan etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1743-c\u00fc ild\u0259 Nadir \u015fah deyil, yalan\u00e7\u0131 I v\u0259 II Sam mirz\u0259l\u0259r \u00f6zl\u0259rini S\u0259f\u0259vi \u015fahzad\u0259si adland\u0131raraq \u015eirvanda \u00fcsyan qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar. Nadir S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tin\u0259 1736-c\u0131 ild\u0259 son qoyub \u018ff\u015farlar imperiyas\u0131n\u0131 qurdu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"20. Nadir \u015fah\u0131n ordusunda istifad\u0259 edil\u0259n \\\"Z\u0259nbur\u0259k\\\" n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259rbi donanman\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck g\u0259mil\u0259ri\",\n            \"B) A\u011f\u0131r m\u00fchasir\u0259 toplar\u0131\",\n            \"C) D\u0259v\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 da\u015f\u0131nan y\u00fcng\u00fcl artilleriya\",\n            \"D) Q\u0131z\u0131lba\u015f s\u00fcvaril\u0259rinin x\u00fcsusi q\u0131l\u0131nclar\u0131\",\n            \"E) \u00c7in m\u0259nb\u0259li partlay\u0131c\u0131 raketl\u0259r\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Nadir \u015fah d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 y\u00fcng\u00fcl artilleriyadan (z\u0259nbur\u0259kl\u0259rd\u0259n) istifad\u0259 geni\u015fl\u0259ndi. Bunlar ad\u0259t\u0259n d\u0259v\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 da\u015f\u0131nan y\u00fcng\u00fcl toplar idi (M\u0259nb\u0259d\u0259 \\\"y\u00fcng\u00fcl artilleriya\\\" kimi qeyd olunur).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"21. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin tap\u0131lmas\u0131: \u015eah M\u0259h\u0259mm\u0259d Xudab\u0259nd\u0259, \u015eah Sultan H\u00fcseyn v\u0259 Nadir \u015fah.\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc \u018ff\u015far tayfas\u0131ndan idi.\",\n            \"B) Hakimiyy\u0259tl\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259halinin v\u0259ziyy\u0259tinin a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131 v\u0259 m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 \u00fcsyanlar\u0131n ba\u015f verm\u0259si.\",\n            \"C) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc paytaxt\u0131 T\u0259brizd\u0259n \u0130sfahana k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc.\",\n            \"D) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc Rusiya il\u0259 m\u00fctt\u0259fiq olub Hindistan\u0131 f\u0259th etmi\u015fdi.\",\n            \"E) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc Osmanl\u0131 sultan\u0131n\u0131 Ba\u011fdadda m\u0259\u011flub etmi\u015fdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131\\\"nda bu 3 h\u00f6kmdar\u0131n ortaq c\u0259h\u0259ti kimi hakimiyy\u0259tl\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259halinin v\u0259ziyy\u0259tinin a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131 v\u0259 m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 \u00fcsyanlar\u0131n ba\u015f verm\u0259si g\u00f6st\u0259rilir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"22. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (Daxili siyas\u0259t v\u0259 \u0130nzibati qurulu\u015f): Nadir \u015fah S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00f6vcud olan Qaraba\u011f, \u00c7uxurs\u0259\u0259d, T\u0259briz v\u0259 \u015eirvan b\u0259yl\u0259rb\u0259yilikl\u0259rini l\u0259\u011fv ed\u0259r\u0259k hans\u0131 inzibati islahat\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Onlar\u0131 birba\u015fa Xorasana tabe etdi.\",\n            \"B) B\u00fct\u00fcn bu \u0259razil\u0259ri birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k m\u0259rk\u0259zi T\u0259briz olan vahid \\\"Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259ti\\\" yaratd\u0131 v\u0259 qarda\u015f\u0131 \u0130brahim xan\u0131 ora hakim t\u0259yin etdi.\",\n            \"C) \u018frazini ki\u00e7ik xanl\u0131qlara par\u00e7alayaraq yerli feodallara verdi.\",\n            \"D) Bu \u0259razil\u0259ri Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti konsessiyaya verdi.\",\n            \"E) Paytaxt\u0131 d\u0259rhal \u015eamax\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcb oradan idar\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Nadir \u015fah S\u0259f\u0259vi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki 4 b\u00f6y\u00fck b\u0259yl\u0259rb\u0259yliyin \u0259v\u0259zin\u0259 vahid Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259ti yaratd\u0131, m\u0259rk\u0259zi T\u0259briz oldu v\u0259 qarda\u015f\u0131 \u0130brahim xan\u0131 hakim t\u0259yin etdi. Bu add\u0131m m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirm\u0259 xarakteri da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"23. \u00c7oxs\u00fctunlu uy\u011funluq testi. Nadir \u015fah imperiyas\u0131n\u0131n s\u00fcqutu prosesind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n rollar\u0131:\\n1. III Sam mirz\u0259\\n2. \u018fmiraslan xan\\n3. \u0130brahim xan\\na. Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259tinin ilk hakimi, Nadirin qarda\u015f\u0131\\nb. T\u0259brizd\u0259 pul z\u0259rb etdir\u0259r\u0259k hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 alan v\u0259 Az\u0259rbaycan xanlar\u0131na f\u0259rman g\u00f6nd\u0259r\u0259n \u015f\u0259xs\\nc. \u0130r\u0259van hakimi, III Sam mirz\u0259ni m\u0259\u011flub ed\u0259r\u0259k edam etdir\u0259n Nadirin \u0259misi o\u011flu\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: III Sam mirz\u0259 Nadirin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra T\u0259brizd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc \u015fah elan edib pul z\u0259rb etdirdi (1-b). \u018fmiraslan xan onu m\u0259\u011flub ed\u0259n \u0130r\u0259van hakimi idi (2-c). \u0130brahim xan is\u0259 Nadirin Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259tin\u0259 hakim t\u0259yin etdiyi qarda\u015f\u0131d\u0131r (3-a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"24. Nadir \u015fah\u0131n Osmanl\u0131 hakim dair\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259ktubda \u0259sasland\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u00f6z hakimiyy\u0259tinin h\u00fcquqiliyini (legitimliyini) s\u00fcbut etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 ideoloji-tarixi amil n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Q\u0259dim Sasani \u015fahlar\u0131n\u0131n birba\u015fa varisi olmas\u0131\",\n            \"B) Roma imperiyas\u0131n\u0131n qanuni davam\u00e7\u0131s\u0131 olmas\u0131\",\n            \"C) S\u0259f\u0259vi s\u00fclal\u0259sinin tabe\u00e7iliyind\u0259n imtina ed\u0259n T\u00fcrkm\u0259n elinin (Az\u0259rbaycan t\u00fcrk tayfalar\u0131n\u0131n) miras\u00e7\u0131s\u0131 kimi se\u00e7ilmi\u015f \u015fah olmas\u0131\",\n            \"D) Xristian Avropas\u0131n\u0131n mandat\u0131 il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si\",\n            \"E) \u00c7ingiz xan\u0131n birba\u015fa n\u0259slind\u0259n g\u0259lm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Nadir \u015fah m\u0259ktubunda yaz\u0131rd\u0131: \\\"\u018fyal\u0259t v\u0259 oymaq b\u0259yl\u0259ri... S\u0259f\u0259vi s\u00fclal\u0259sin\u0259 tabe olmaqdan vaz ke\u00e7dil\u0259r. Bizi d\u0259 T\u00fcrkm\u0259n elinin (Az\u0259rbaycan t\u00fcrk tayfalar\u0131n\u0131n) miras\u00e7\u0131s\u0131 kimi \u015fah v\u0259 ba\u015f komandan se\u00e7dil\u0259r.\\\"\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"25. Bloksxemd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n:\\n1747-ci il iyunun 19-da Nadir \u015fah\u0131n sui-q\u0259sdl\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si \u2794 III Sam mirz\u0259nin T\u0259brizd\u0259 hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 almas\u0131 v\u0259 tezlikl\u0259 \u018fmiraslan xan t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259\u011flub edilm\u0259si \u2794 M\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin tamamil\u0259 \u00e7\u00f6km\u0259si \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259f\u0259vil\u0259r s\u00fclal\u0259sinin \u0259b\u0259di olaraq \u0130randa b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131\",\n            \"B) B\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda feodal da\u011f\u0131n\u0131ql\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ba\u015flanmas\u0131, \u0259razinin m\u00fcst\u0259qil xanl\u0131qlara, sultanl\u0131qlara, m\u0259liklikl\u0259r\u0259 par\u00e7alanmas\u0131\",\n            \"C) Az\u0259rbaycan\u0131n d\u0259rhal Rusiya imperiyas\u0131na ilhaq edilm\u0259si\",\n            \"D) Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin Araz \u00e7ay\u0131na q\u0259d\u0259r olan b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259ri sava\u015fs\u0131z t\u0259slim almas\u0131\",\n            \"E) M\u0259\u015fh\u0259d \u015f\u0259h\u0259rinin Qafqaz\u0131n yegan\u0259 siyasi m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Nadir \u015fah\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc v\u0259 ard\u0131nca g\u0259l\u0259n \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259rd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259t qurmaq c\u0259hdl\u0259ri bo\u015fa \u00e7\u0131xd\u0131, feodal da\u011f\u0131n\u0131ql\u0131\u011f\u0131 (xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fc) ba\u015fland\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"26. Nadir \u015fah\u0131n saray v\u0259 ordu h\u0259yat\u0131nda Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sinin statusunu qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259n DoK 3 (t\u0259hlil) s\u0259viyy\u0259li \u0259n do\u011fru m\u00fclahiz\u0259 hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u00fcrkc\u0259 yaln\u0131z a\u015fa\u011f\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259nin (k\u0259ndlil\u0259rin) dili kimi m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\",\n            \"B) Nadir \u015fah t\u00fcrkc\u0259ni yax\u015f\u0131 bils\u0259 d\u0259, f\u0259rmanlar\u0131nda yaln\u0131z \u0259r\u0259b dilind\u0259n istifad\u0259 edirdi.\",\n            \"C) Nadir \u015fah Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sini t\u0259miz bilirdi, sarayda bu dild\u0259 dan\u0131\u015fmaq k\u00fcbarl\u0131q \u0259lam\u0259ti say\u0131l\u0131rd\u0131, qo\u015fun daxilind\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t bu dild\u0259 qurulur v\u0259 f\u0259rmanlar da daha \u00e7ox t\u00fcrk dilind\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.\",\n            \"D) T\u00fcrkc\u0259 q\u0259ti qada\u011fan olunmu\u015f, Nadir \u015fah b\u00fct\u00fcn ordunu yaln\u0131z fars dilind\u0259 dan\u0131\u015fma\u011fa m\u0259cbur etmi\u015fdi.\",\n            \"E) T\u00fcrkc\u0259 yaln\u0131z diplomatik yaz\u0131\u015fmalarda istifad\u0259 olunurdu, lakin daxili ordu idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 i\u015fl\u0259dilmirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 d\u0259qiq yaz\u0131l\u0131r: \\\"...Onun ist\u0259r g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131nda, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 saray h\u0259yat\u0131nda Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259si \u00e7ox geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131, h\u0259tta \u0259yanlar\u0131n Nadir \u015fah d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00f6z fikirl\u0259rini Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sind\u0259 ifad\u0259 etm\u0259si k\u00fcbarl\u0131q \u0259lam\u0259ti kimi q\u0259bul olunurdu. Qo\u015fun daxilind\u0259 d\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t t\u00fcrkc\u0259 qurulurdu. F\u0259rmanlar daha \u00e7ox t\u00fcrk dilind\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.\\\"\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"27. Eyler-Venn diaqram\u0131 (\u018fvv\u0259lki S\u0259f\u0259vi qurulu\u015fu vs Nadir \u015fah imperiyas\u0131):\\n1. S\u0259f\u0259vi imperiyas\u0131 (I \u0130smay\u0131l, I T\u0259hmasib d\u00f6vr\u00fc)\\n2. Nadir \u015fah \u018ff\u015far imperiyas\u0131\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1. \u018fsas paytaxtlar\u0131 T\u0259briz v\u0259 Q\u0259zvin olmu\u015fdur; 2. \u018fsas paytaxt\u0131 M\u0259\u015fh\u0259d olmu\u015fdur; III. H\u0259r ikisind\u0259 ordunun \u0259sas (apar\u0131c\u0131) hiss\u0259sini s\u00fcvari qo\u015funlar t\u0259\u015fkil edirdi.\",\n            \"B) 1. Yaln\u0131z xristianlarla sava\u015f\u0131b; 2. Yaln\u0131z m\u00fcs\u0259lmanlarla sava\u015f\u0131b; III. H\u0259r ikisi Hindistan\u0131 f\u0259th edib.\",\n            \"C) 1. Donanma qurmu\u015fdur; 2. Donanmadan imtina etmi\u015fdir; III. H\u0259r ikisind\u0259 \\\"Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259ti\\\" adl\u0131 vahid b\u0259yl\u0259rb\u0259ylik olub.\",\n            \"D) 1. S\u0259dr-\u0259z\u0259m v\u0259zif\u0259si yox idi; 2. Ba\u015f v\u0259zir v\u0259zif\u0259si yaratd\u0131; III. H\u0259r ikisi vergil\u0259ri yaln\u0131z natura (m\u0259hsul) \u015f\u0259klind\u0259 y\u0131\u011f\u0131rd\u0131.\",\n            \"E) 1. \u015eirvan\u0131 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi tan\u0131d\u0131; 2. \u015eirvan\u0131 Rusiyaya verdi; III. \u0130dar\u0259etm\u0259 tamamil\u0259 m\u0259clis\u0259 aid idi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259f\u0259vil\u0259rin paytaxt\u0131 T\u0259briz, Q\u0259zvin, \u0130sfahan (1). Nadirin paytaxt\u0131 M\u0259\u015fh\u0259d (2). Ortaq c\u0259h\u0259t: \\\"Nadir \u015fah ordusunun apar\u0131c\u0131 hiss\u0259sini s\u00fcvari qo\u015fun t\u0259\u015fkil edirdi, \u00e7\u00fcnki h\u0259l\u0259 d\u0259 d\u00f6vr\u00fcn h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131nda c\u0259ld v\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z h\u00fccumlar h\u0259lledici amil idi\\\" (Bu, S\u0259f\u0259vi Q\u0131z\u0131lba\u015f atl\u0131 \u0259n\u0259n\u0259sinin davam\u0131 idi).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"28. X\u0259rit\u0259-M\u0259kan sual\u0131: Nadir \u015fah 1734-c\u00fc ild\u0259 Osmanl\u0131 saray\u0131n\u0131n formal himay\u0259sind\u0259 olan hans\u0131 Az\u0259rbaycan (\u015eirvan) m\u0259rk\u0259zini \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, ita\u0259tsizlik g\u00f6st\u0259rdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 da\u011f\u0131td\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 \u0259halisini k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr?\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u0259briz\",\n            \"B) \u015eamax\u0131\",\n            \"C) G\u0259nc\u0259\",\n            \"D) \u0130r\u0259van\",\n            \"E) D\u0259rb\u0259nd\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Nadir xan 1734-c\u00fc ild\u0259 \u015eamax\u0131ya y\u00fcr\u00fc\u015f etmi\u015f, Surxay xan qa\u00e7d\u0131qdan sonra \u015eamax\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irib \u015f\u0259h\u0259ri da\u011f\u0131td\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 \u0259halini A\u011fsuya k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"29. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 c\u00fctl\u00fckl\u0259rind\u0259n hans\u0131 do\u011frudur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: Nadir \u015fah\u0131n ordunu k\u0259ndlil\u0259rd\u0259n t\u0259\u015fkil etm\u0259si. N\u0259tic\u0259: Ticar\u0259tin g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 inki\u015faf etm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: 1727-ci il Nabur s\u00fclh\u00fcn\u00fcn imzalanmas\u0131. N\u0259tic\u0259: Nadir \u015fah\u0131n M\u0259\u015fh\u0259dd\u0259 hakimiyy\u0259tini elan etm\u0259si.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Nadir \u015fah\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si. N\u0259tic\u0259: Az\u0259rbaycan xanlar\u0131n\u0131n vahid d\u00f6vl\u0259t \u0259traf\u0131nda daha s\u0131x birl\u0259\u015fm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: Nadir xan\u0131n 1733-c\u00fc ild\u0259 \u018fhm\u0259d pa\u015fan\u0131 m\u0259\u011flub etm\u0259si. N\u0259tic\u0259: Ba\u011fdad s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131 v\u0259 Osmanl\u0131lar\u0131n son 10 ild\u0259 i\u015f\u011fal etdiyi torpaqlardan imtina etm\u0259li olmas\u0131 (baxmayaraq ki, Sultan sonradan t\u0259sdiql\u0259m\u0259di).\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: \u0130brahim xan\u0131n x\u0259yan\u0259ti. N\u0259tic\u0259: Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259tinin l\u0259\u011fv edilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1733-c\u00fc ild\u0259 Ba\u011fdad \u0259traf\u0131nda Osmanl\u0131 qo\u015funu darmada\u011f\u0131n edildi v\u0259 \u018fhm\u0259d pa\u015fa il\u0259 Ba\u011fdad s\u00fclh\u00fc imzaland\u0131, Osmanl\u0131lar 10 il \u0259rzind\u0259 ald\u0131qlar\u0131 S\u0259f\u0259vi torpaqlar\u0131ndan imtina etm\u0259li idil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"30. Nadir \u015fah\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra Az\u0259rbaycanda m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f vahid d\u00f6vl\u0259tin b\u0259rpa edil\u0259 bilm\u0259m\u0259sinin siyasi v\u0259 iqtisadi s\u0259b\u0259bl\u0259rin\u0259 aid olan b\u0259ndi g\u00f6st\u0259rin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130qtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin g\u00fccl\u00fc olmas\u0131, lakin xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin tam bit\u0259r\u0259fliyi\",\n            \"B) \u0130qtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin z\u0259ifliyi, feodallar aras\u0131nda hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 v\u0259 xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin m\u00fcdaxil\u0259si\",\n            \"C) Yaln\u0131z dini ixtilaflar\u0131n m\u00f6vcud olmas\u0131 v\u0259 s\u0259n\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131n tamamil\u0259 yox olmas\u0131\",\n            \"D) III Sam mirz\u0259nin xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 iqtisadi blokada siyas\u0259ti\",\n            \"E) B\u00fct\u00fcn xanl\u0131qlar\u0131n eyni vaxtda qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc birl\u0259\u015fm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f d\u00f6vl\u0259tin b\u0259rpa edil\u0259 bilm\u0259m\u0259sinin s\u0259b\u0259bl\u0259ri c\u0259dv\u0259lind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir: \u0130qtisadi s\u0259b\u0259b - \u0130qtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin z\u0259ifliyi; Siyasi s\u0259b\u0259b - Feodallar aras\u0131nda hakimiyy\u0259t m\u00fcbariz\u0259si v\u0259 xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin m\u00fcdaxil\u0259si.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"31. M\u0259ntiqi z\u0259nciri m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirin (\u0130dar\u0259etm\u0259):\\nNadirin taxta \u00e7\u0131xmas\u0131 (1736) \u2794 M\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si siyas\u0259ti \u2794 ? \u2794 D\u00f6vl\u0259t daxilind\u0259 idar\u0259etm\u0259nin \u015fah\u0131n birba\u015fa n\u0259zar\u0259tin\u0259 ke\u00e7m\u0259si.\",\n        \"options\": [\n            \"A) Ba\u015f v\u0259zir v\u0259 s\u0259dr-\u0259z\u0259m v\u0259zif\u0259l\u0259rinin l\u0259\u011fv edilm\u0259si\",\n            \"B) K\u0259nqa\u015f \u015furas\u0131n\u0131n ali orqana \u00e7evrilm\u0259si\",\n            \"C) V\u0259kil v\u0259zif\u0259sinin irsi olaraq t\u0259sdiql\u0259nm\u0259si\",\n            \"D) B\u00fct\u00fcn b\u0259yl\u0259rb\u0259yil\u0259rin yaln\u0131z xristianlardan se\u00e7ilm\u0259si\",\n            \"E) Paytaxt\u0131n M\u0259\u015fh\u0259dd\u0259n d\u0259rhal T\u0259briz\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130dar\u0259 aparat\u0131nda islahatlar ke\u00e7ir\u0259n Nadir \u015fah bir s\u0131ra ali v\u0259zif\u0259l\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ba\u015f v\u0259zir, s\u0259dr-\u0259z\u0259m v\u0259zif\u0259l\u0259rini l\u0259\u011fv etdi ki, bu da m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 v\u0259 \u015fah\u0131n m\u00fctl\u0259q n\u0259zar\u0259tin\u0259 xidm\u0259t edirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"32. C\u0259dv\u0259l tipli uy\u011funluq - Nadir \u015fah\u0131n h\u0259rbi siyas\u0259tind\u0259 t\u0259tbiq etdiyi yenilikl\u0259r:\\n1. Donanma quruculu\u011fu\\n2. Top\u00e7u q\u00fcvv\u0259l\u0259ri\\n3. Komplektl\u0259\u015fdirm\u0259\\na. R\u0259iyy\u0259tin h\u0259rbi qullu\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131 (k\u0259ndlil\u0259rin orduya c\u0259lb edilm\u0259si)\\nb. Y\u00fcng\u00fcl artilleriyadan (z\u0259nbur\u0259kl\u0259rd\u0259n) istifad\u0259nin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si\\nc. X\u0259z\u0259r d\u0259nizi v\u0259 \u0130ran k\u00f6rf\u0259zind\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rin ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"C) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Nadir \u015fah c\u0259nub, \u015fimal v\u0259 d\u0259niz t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fc\u00e7\u00fcn X\u0259z\u0259r v\u0259 \u0130ran k\u00f6rf\u0259zind\u0259 donanma qurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131 (1-c). Z\u0259nbur\u0259kl\u0259rd\u0259n geni\u015f istifad\u0259 edirdi (2-b). R\u0259iyy\u0259t (k\u0259ndlil\u0259r) h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 c\u0259lb edilirdi (3-a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"33. Ortaq x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin tap\u0131lmas\u0131: 1743-c\u00fc ild\u0259 ba\u015f vermi\u015f I Sam mirz\u0259 v\u0259 II Sam mirz\u0259 \u00fcsyanlar\u0131n\u0131n ideoloji (siyasi p\u0259rd\u0259) ortaq x\u00fcsusiyy\u0259ti n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisi Nadir \u015fah\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n loyalist qiyamlar idi.\",\n            \"B) H\u0259r ikisi Osmanl\u0131 sultan\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n birba\u015fa idar\u0259 edilirdi.\",\n            \"C) H\u0259r iki \u00fcsyan r\u0259hb\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u00fc \u0259slind\u0259 S\u0259f\u0259vi \u015fahzad\u0259si kimi q\u0259l\u0259m\u0259 ver\u0259r\u0259k m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259ti qar\u015f\u0131 (\u015eirvanda) xalq\u0131n naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan istifad\u0259 etmi\u015fdi.\",\n            \"D) H\u0259r ikisi T\u0259brizd\u0259 ba\u015f vermi\u015f v\u0259 u\u011furla n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdi.\",\n            \"E) H\u0259r ikisi yaln\u0131z ruhanil\u0259rin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn qalxm\u0131\u015fd\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: XVIII \u0259srin 40-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 Nadirin a\u011f\u0131r siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 \u015eirvanda \u00fcsyanlar ba\u015f verdi. 1743-c\u00fc ild\u0259 I Sam mirz\u0259, ard\u0131nca II Sam mirz\u0259 (Surxay xanla birlikd\u0259) \u00f6zl\u0259rini S\u0259f\u0259vi \u015fahzad\u0259si adland\u0131raraq \u00fcsyana r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015fdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"34. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (\u0130qtisadiyyat): Nadir \u015fah\u0131n m\u0259hsulla y\u0131\u011f\u0131lan vergini pulla (na\u011fd) \u0259v\u0259z etm\u0259k ist\u0259m\u0259sinin arxas\u0131nda duran \u0259sas m\u0259qs\u0259d v\u0259 onun n\u0259tic\u0259si hans\u0131 b\u0259ndd\u0259 do\u011fru verilmi\u015fdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) M\u0259qs\u0259d: K\u0259ndlil\u0259ri varland\u0131rmaq. N\u0259tic\u0259: Ticar\u0259tin canlanmas\u0131.\",\n            \"B) M\u0259qs\u0259d: H\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259cili k\u00fclli miqdarda pul v\u0259saiti \u0259ld\u0259 etm\u0259k. N\u0259tic\u0259: Buna tam nail ola bilm\u0259m\u0259si v\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin v\u0259ziyy\u0259tinin daha da a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131.\",\n            \"C) M\u0259qs\u0259d: Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 r\u0259qab\u0259t\u0259 girm\u0259k. N\u0259tic\u0259: X\u0259zin\u0259nin q\u0131z\u0131l sikk\u0259l\u0259rl\u0259 dolmas\u0131.\",\n            \"D) M\u0259qs\u0259d: Osmanl\u0131lardan al\u0131nan torpaqlar\u0131n inki\u015faf\u0131. N\u0259tic\u0259: Vergiy\u0131\u011fanlar\u0131n c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n            \"E) M\u0259qs\u0259d: M\u0259scidl\u0259rin in\u015fas\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259k. N\u0259tic\u0259: Ruhanil\u0259rin k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 edam edilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Nadir \u015fah\u0131n h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00fclli miqdarda na\u011fd v\u0259sait\u0259 ehtiyac\u0131 var idi. Buna g\u00f6r\u0259 o natura vergisini pulla \u0259v\u0259z etdi, lakin ist\u0259diyin\u0259 tam nail olmad\u0131, k\u0259ndlil\u0259rin v\u0259ziyy\u0259ti is\u0259 k\u0259skin a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"35. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Az\u0259rbaycan\u0131n idar\u0259edilm\u0259si):\\n1. S\u0259f\u0259vi d\u00f6vr\u00fc (XVI-XVII \u0259srl\u0259r)\\n2. Nadir \u015fah \u018ff\u015far d\u00f6vr\u00fc (1736-1747)\\nIII. K\u0259si\u015fm\u0259\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1. Az\u0259rbaycan \u0259razisi \u015eirvan, Qaraba\u011f, \u00c7uxurs\u0259\u0259d v\u0259 T\u0259briz b\u0259yl\u0259rb\u0259yilikl\u0259rin\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcrd\u00fc; 2. B\u00fct\u00fcn bu \u0259razil\u0259r l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k m\u0259rk\u0259zi T\u0259briz olan vahid \\\"Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259ti\\\"n\u0259 birl\u0259\u015fdirilmi\u015fdi; III. H\u0259r iki d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisi m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f imperiyan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 idar\u0259 olunurdu.\",\n            \"B) 1. \u0130dar\u0259etm\u0259 tamamil\u0259 demokratik idi; 2. \u0130dar\u0259etm\u0259 h\u0259rbi xuntaya m\u0259xsus idi; III. H\u0259r ikisi Osmanl\u0131 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 q\u0259bul edirdi.\",\n            \"C) 1. Paytaxt h\u0259r zaman M\u0259\u015fh\u0259d olmu\u015fdur; 2. Paytaxt h\u0259mi\u015f\u0259 Q\u0259zvin olmu\u015fdur; III. \u015eirvan\u015fahlar s\u00fclal\u0259si hakimiyy\u0259td\u0259 saxlan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"D) 1. Ordu tamamil\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131; 2. Ordu muzdlulardan ibar\u0259t idi; III. \u0130ngilt\u0259r\u0259nin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259si idil\u0259r.\",\n            \"E) 1. Rusiya il\u0259 m\u00fcharib\u0259 edirdil\u0259r; 2. Rusiya il\u0259 vahid d\u00f6vl\u0259t qurdular; III. \\\"Tiyul\\\" torpa\u011f\u0131 tamamil\u0259 qada\u011fan idi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 4 b\u0259yl\u0259rb\u0259ylik var idi (1). Nadir onlar\u0131 vahid Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259tin\u0259 (T\u0259briz m\u0259rk\u0259zli) \u00e7evirdi (2). H\u0259r ikisi Az\u0259rbaycan\u0131 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f imperiya daxilind\u0259 idar\u0259 edirdi (III).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"36. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 tap\u0131n (Nadirin h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri):\\n1. Nadir xan\u0131n \u015eamax\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irib da\u011f\u0131td\u0131rmas\u0131\\n2. Nadir xan\u0131n Ba\u011fdad \u0259traf\u0131nda \u018fhm\u0259d pa\u015fan\u0131 m\u0259\u011flub etm\u0259si\\n3. Nadirin \u00f6z\u00fcn\u00fc \u015fah elan etm\u0259si\\n4. Nadirin s\u0259rk\u0259rd\u0259 kimi \u0259fqanlar\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259n qovmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 4, 2, 1, 3\",\n            \"B) 2, 4, 1, 3\",\n            \"C) 4, 1, 2, 3\",\n            \"D) 2, 1, 4, 3\",\n            \"E) 1, 4, 3, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u018ffqanlar\u0131n qovulmas\u0131 1720-ci ill\u0259rin sonlar\u0131 (4). Ba\u011fdad d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc 1733 (2). \u015eamax\u0131ya y\u00fcr\u00fc\u015f 1734 (1). Mu\u011fanda \u015fah elan edilm\u0259si 1736 (3). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 4, 2, 1, 3.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"37. Nadir \u015fah\u0131n s\u00fcvari qo\u015funlara \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259si v\u0259 onu ordunun apar\u0131c\u0131 hiss\u0259si kimi saxlamas\u0131 hans\u0131 h\u0259rbi z\u0259rur\u0259td\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Da\u011fl\u0131q relyefd\u0259 piyadalar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259 bilm\u0259m\u0259sind\u0259n\",\n            \"B) Artilleriya toplar\u0131n\u0131n tamamil\u0259 yox olmas\u0131ndan\",\n            \"C) H\u0259l\u0259 d\u0259 d\u00f6vr\u00fcn h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131nda c\u0259ld v\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z h\u00fccumlar\u0131n h\u0259lledici amil olmas\u0131ndan\",\n            \"D) D\u0259v\u0259l\u0259rin q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n z\u0259nbur\u0259kl\u0259rd\u0259n istifad\u0259nin qada\u011fan edilm\u0259sind\u0259n\",\n            \"E) Donanman\u0131n M\u0259\u015fh\u0259d\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131la bilm\u0259m\u0259sind\u0259n\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, Nadir \u015fah\u0131n ordusunun apar\u0131c\u0131 hiss\u0259sini s\u00fcvari qo\u015fun t\u0259\u015fkil edirdi, \u00e7\u00fcnki h\u0259l\u0259 d\u0259 d\u00f6vr\u00fcn h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131nda c\u0259ld v\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z h\u00fccumlar h\u0259lledici amil idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"38. Siyasi m\u0259ntiqin t\u0259hlili (DoK 3): Nadir \u015fah \\\"din xadiml\u0259rinin d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131\\\" c\u00fcml\u0259si hans\u0131 tarixi-siyasi anlay\u0131\u015f\u0131n Nadir \u015fah d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Feodal p\u0259rak\u0259nd\u0259liyinin\",\n            \"B) Teokratik (dini amill\u0259r\u0259 \u0259saslanan) idar\u0259etm\u0259 elementl\u0259rinin\",\n            \"C) Kapitalist istehsal \u00fcsulunun\",\n            \"D) Xarici protektoratl\u0131\u011f\u0131n\",\n            \"E) H\u0259rbi diktaturan\u0131n\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259f\u0259vi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015fah h\u0259m d\u0259 ali dini hakim idi (teokratiya). Nadir \u015fah is\u0259 din xadiml\u0259rinin siyas\u0259t\u0259 qar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259sini \u0259ng\u0259ll\u0259di, y\u0259ni teokratik \u00fcns\u00fcrl\u0259ri d\u00fcny\u0259vi-h\u0259rbi (v\u0259 ya \u015fah\u0131n t\u0259kba\u015f\u0131na h\u0259rbi) m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f idar\u0259etm\u0259y\u0259 tabe etdi, onlar\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"39. \u00c7oxs\u00fctunlu c\u0259dv\u0259l (Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcn\u0259 ke\u00e7id): Nadir \u015fah\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin z\u0259ifl\u0259m\u0259si fonunda Az\u0259rbaycanda yaranm\u0131\u015f siyasi status nec\u0259 adlan\u0131r v\u0259 hans\u0131 ki\u00e7ik qurumlar meydana \u00e7\u0131xd\u0131?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Respublikalar d\u00f6vr\u00fc; Demokratik h\u00f6kum\u0259tl\u0259r v\u0259 m\u0259clisl\u0259r\",\n            \"B) Feodal da\u011f\u0131n\u0131ql\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fc; M\u00fcst\u0259qil\/yar\u0131mm\u00fcst\u0259qil xanl\u0131qlar, sultanl\u0131qlar, camaatl\u0131q v\u0259 m\u0259liklikl\u0259r\",\n            \"C) \u0130ttifaq d\u00f6vl\u0259ti d\u00f6vr\u00fc; Federal \u0259yal\u0259tl\u0259r v\u0259 quberniyalar\",\n            \"D) S\u0259f\u0259vi intibah\u0131 d\u00f6vr\u00fc; Q\u0131z\u0131lba\u015f tayfa ittifaqlar\u0131\",\n            \"E) M\u00fctl\u0259qiyy\u0259t d\u00f6vr\u00fc; \u00c7arl\u0131qlar v\u0259 knyazl\u0131qlar\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Nadir \u015fah\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259n sonra \\\"b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda feodal da\u011f\u0131n\u0131ql\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fc ba\u015fland\u0131. Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qil v\u0259 yar\u0131mm\u00fcst\u0259qil xanl\u0131qlara, sultanl\u0131qlara, camaat v\u0259 m\u0259liklikl\u0259r\u0259 par\u00e7aland\u0131.\\\"\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"40. M\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n:\\n1736-c\u0131 il Mu\u011fan qurultay\u0131 \u2794 S\u0259f\u0259vi s\u00fclal\u0259sinin hakimiyy\u0259tin\u0259 son qoyulmas\u0131 v\u0259 Nadirin \u015fah se\u00e7ilm\u0259si \u2794 ? \u2794 \u0130dar\u0259 aparat\u0131nda ba\u015f v\u0259zir v\u0259 s\u0259dr-\u0259z\u0259m v\u0259zif\u0259l\u0259rinin l\u0259\u011fvi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130randa idar\u0259etm\u0259nin m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 c\u0259hd edilm\u0259si v\u0259 islahatlar\u0131n ba\u015flamas\u0131\",\n            \"B) \u0130sfahan\u0131n x\u00fcsusi statusla m\u00fcst\u0259qil elan edilm\u0259si\",\n            \"C) Q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n Nadir\u0259 qar\u015f\u0131 qiyam qald\u0131r\u0131b onu d\u0259rhal devirm\u0259si\",\n            \"D) S\u00fcnni-\u015ei\u0259 f\u0259rqini q\u0259til\u0259\u015fdirib yaln\u0131z \u015fi\u0259liyin ali din elan edilm\u0259si\",\n            \"E) Osmanl\u0131lar\u0131n Mu\u011fan qurultay\u0131na h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Nadir 1736-c\u0131 ild\u0259 \u015fah elan olunduqdan sonra \u0130ran\u0131n idar\u0259sini m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 c\u0259hd etdi, idar\u0259 aparat\u0131nda islahatlar ke\u00e7ir\u0259r\u0259k ba\u015f v\u0259zir v\u0259 s\u0259dr-\u0259z\u0259m v\u0259zif\u0259l\u0259rini l\u0259\u011fv etdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"41. T\u0259qdim edilmi\u015f x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n hans\u0131 Nadir \u015fah\u0131n donanma quruculu\u011fu c\u0259hdl\u0259rinin birba\u015fa s\u0259b\u0259bi (m\u0259qs\u0259di) deyil?\",\n        \"options\": [\n            \"A) D\u00f6vl\u0259tin c\u0259nubdan (\u0130ran k\u00f6rf\u0259zind\u0259n) t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k.\",\n            \"B) D\u0259niz sahilind\u0259 yerl\u0259\u015fmi\u015f \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rbi d\u0259niz donanmas\u0131n\u0131n vacibliyini d\u0259rk etm\u0259k.\",\n            \"C) \u015eimaldan (X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n) yarana bil\u0259c\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq.\",\n            \"D) Rusiyan\u0131n H\u0259\u015ft\u0259rxandak\u0131 donanmas\u0131n\u0131 sat\u0131n alaraq Baltik d\u0259nizin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259k.\",\n            \"E) \u00d6z d\u0259niz s\u0259rh\u0259dl\u0259rini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn donanma m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri yeti\u015fdirm\u0259k v\u0259 g\u0259miqay\u0131rma m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri qurmaq.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Nadir \u015fah\u0131n Baltik d\u0259nizin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259k kimi bir m\u0259qs\u0259di v\u0259 ya Rusiya donanmas\u0131n\u0131 almaq plan\u0131 olmay\u0131b. O, d\u0259nizd\u0259n (X\u0259z\u0259r v\u0259 \u0130ran k\u00f6rf\u0259zind\u0259n) g\u0259l\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rd\u0259n qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn daxili potensialla (v\u0259 ya m\u00fct\u0259x\u0259ssis d\u0259v\u0259ti il\u0259) donanma yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131b.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"42. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n1. \u015eamax\u0131n\u0131n \u0259halisinin A\u011fsuya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si\\n2. \u018ff\u015farlar imperiyas\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131\\n3. Nadirin S\u0259f\u0259vi ordusunun komandan\u0131 kimi \u0259fqanlar\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259n qovmas\u0131\\n4. Nadirin qarda\u015f\u0131 \u0130brahim xan\u0131n Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259tin\u0259 hakim t\u0259yin olunmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 1, 4, 2\",\n            \"B) 1, 3, 4, 2\",\n            \"C) 3, 4, 1, 2\",\n            \"D) 4, 1, 3, 2\",\n            \"E) 3, 1, 2, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u018ffqanlar\u0131n qovulmas\u0131 (1720-ci ill\u0259rin sonu) (3). \u015eamax\u0131n\u0131n da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b \u0259halinin A\u011fsuya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si (1734) (1). Nadirin \u015fah olandan sonra (1736-dan sonra) \u0130brahim xan\u0131 hakim t\u0259yin etm\u0259si (4). Nadirin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 imperiyan\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 (1747) (2).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"43. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259: Nadir \u015fah\u0131n qo\u015fununda k\u0259ndlil\u0259rin i\u015ftirak\u0131n\u0131n artmas\u0131 \u00f6lk\u0259nin sosial-iqtisadi h\u0259yat\u0131nda hans\u0131 gerid\u00f6n\u00fc\u015fm\u0259z iz buraxd\u0131?\",\n        \"options\": [\n            \"A) K\u0259ndlil\u0259r h\u0259rbi q\u0259nim\u0259t hesab\u0131na varland\u0131.\",\n            \"B) Torpaqlar k\u0259ndlil\u0259r\u0259 t\u0259m\u0259nnas\u0131z payland\u0131.\",\n            \"C) K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 inki\u015fafdan qald\u0131 v\u0259 t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259 u\u011frad\u0131.\",\n            \"D) B\u00fct\u00fcn ordu k\u0259ndlil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn top\u00e7uluq l\u0259\u011fv edildi.\",\n            \"E) K\u0259ndlil\u0259r yaln\u0131z donanmada xidm\u0259t etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: XVIII y\u00fczilliyin 40-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 Nadir \u015fah ordusunun b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sini k\u0259ndlil\u0259r t\u0259\u015fkil edirdi. Bu is\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na \u00f6z m\u0259nfi t\u0259sirini g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k onun t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u00fcn\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"44. M\u0259ntiqi tapmaca (DoK 2): \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011flu \\\"Nadir bu i\u015fd\u0259 daha ir\u0259li getdi... s\u00fcnni-\u015fi\u0259 ixtilaflar\u0131n\u0131 aradan qald\u0131raraq vahid bir mill\u0259t v\u0259 vahid bir \u00fcmm\u0259t sevdas\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fc. F\u0259q\u0259t bu sevdaya da \u0130stanbulun inad\u0131 mane oldu\\\" dey\u0259rk\u0259n Nadir \u015fah\u0131n hans\u0131 qlobal geosiyasi h\u0259d\u0259fini qeyd edirdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Yaln\u0131z \u0130randa \u0130slam\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259k\",\n            \"B) S\u0259f\u0259vi v\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini qataraq T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n h\u0259rbi-ideoloji birliyini yaratmaq\",\n            \"C) S\u00fcnniliyi darmada\u011f\u0131n edib b\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rqi \u015fi\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259k\",\n            \"D) Hindistanda yeni Osmanl\u0131 paytaxt\u0131 qurmaq\",\n            \"E) Xristian Avropas\u0131na qar\u015f\u0131 Rusiya il\u0259 ittifaqa girm\u0259k\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u018f. A\u011fao\u011flu Nadirin f\u0259aliyy\u0259tini t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdirm\u0259k, s\u00fcnni-\u015fi\u0259 ziddiyy\u0259tini bitirib Osmanl\u0131larla ortaq \\\"vahid mill\u0259t v\u0259 \u00fcmm\u0259t\\\" yaratmaq c\u0259hdi kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"45. C\u0259dv\u0259l tipli uy\u011funluq (\u018frazi v\u0259 status - Nadir \u015fah d\u00f6vr\u00fc):\\n1. Xorasan\\n2. T\u0259briz\\n3. M\u0259\u015fh\u0259d\\na. Nadir \u015fah imperiyas\u0131n\u0131n ba\u015f k\u0259ndi (paytaxt\u0131)\\nb. Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259tinin m\u0259r\u0259zi\\nc. Nadirin o\u011flu Rzaqulu t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunan vilay\u0259t\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"B) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"C) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"E) 1-b, 2-a, 3-c\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xorasan \u2013 Rzaqulu t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunub (1-c). T\u0259briz \u2013 Az\u0259rbaycan \u0259yal\u0259tinin m\u0259rk\u0259zi idi (2-b). M\u0259\u015fh\u0259d \u2013 D\u00f6vl\u0259tin paytaxt\u0131 idi (3-a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"46. Eyler-Venn diaqram\u0131: S\u0259f\u0259vi v\u0259 \u018ff\u015far ordular\u0131n\u0131n t\u0259chizat\u0131.\\n1. S\u0259f\u0259vi ordusu (Klassik d\u00f6vr - XV-XVI \u0259sr)\\n2. Nadir \u015fah ordusu (XVIII \u0259sr)\\nIII. Ortaq x\u00fcsusiyy\u0259t\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1. Yaln\u0131z odlu silahdan istifad\u0259 edirdi; 2. Yaln\u0131z ox v\u0259 yaydan istifad\u0259 edirdi; III. H\u0259r ikisind\u0259 q\u0131z\u0131lba\u015f t\u00fcrkl\u0259ri yox idi.\",\n            \"B) 1. Z\u0259nbur\u0259kl\u0259r \u0259sas silah idi; 2. Z\u0259nbur\u0259kl\u0259rd\u0259n imtina edildi; III. \u0130rsilik m\u00fctl\u0259q idi.\",\n            \"C) 1. \u018fsas etibaril\u0259 q\u0131z\u0131lba\u015f \u0259mirl\u0259rinin (tayfalar\u0131n\u0131n) g\u0259tirdiyi s\u00fcvaril\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi; 2. R\u0259iyy\u0259tin (k\u0259ndlil\u0259rin) orduya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 v\u0259 z\u0259nbur\u0259kl\u0259rin geni\u015f istifad\u0259si xarakterik idi; III. H\u0259r ikisinin apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259si c\u0259ld v\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z h\u00fccumlar ed\u0259n s\u00fcvari qo\u015fun idi.\",\n            \"D) 1. Muzdlu Avropa ordusu idi; 2. K\u0259ndli milisi idi; III. M\u0259\u015fh\u0259dd\u0259 yerl\u0259\u015firdi.\",\n            \"E) 1. Top\u00e7uluq qada\u011fan idi; 2. D\u0259niz piyadalar\u0131 \u0259sas idi; III. X\u0259z\u0259r donanmas\u0131 h\u0259r iki d\u00f6vrd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fcs\u00fc idi.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259f\u0259vi ordusu \u0259n\u0259n\u0259vi q\u0131z\u0131lba\u015f tayfa s\u00fcvaril\u0259rin\u0259 s\u00f6yk\u0259nirdi (1). Nadir \u015fah is\u0259 r\u0259iyy\u0259ti k\u00fctl\u0259vi h\u0259rbi qullu\u011fa \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131 v\u0259 z\u0259nbur\u0259kl\u0259rd\u0259n geni\u015f istifad\u0259 etdi (2). H\u0259r ikisind\u0259 apar\u0131c\u0131 hiss\u0259ni (h\u0259lledici amil kimi) c\u0259ld h\u00fccum ed\u0259n s\u00fcvari (atl\u0131) qo\u015funlar t\u0259\u015fkil edirdi (III).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"47. Nadir \u015fah d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 1743-c\u00fc ilin sonlar\u0131na aid olan, III Sam mirz\u0259d\u0259n f\u0259rqli olaraq, \u015eirvanda ba\u015f vermi\u015f m\u00fch\u00fcm siyasi-h\u0259rbi hadis\u0259 hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) II Sam mirz\u0259 v\u0259 Surxay xan\u0131n birg\u0259 \u00fcsyan\u0131\",\n            \"B) T\u0259brizin dinc yolla ruslara t\u0259hvil verilm\u0259si\",\n            \"C) \u015eamax\u0131 \u0259halisinin A\u011fsuya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si (Bu 1734-d\u00fcr)\",\n            \"D) Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaranmas\u0131\",\n            \"E) Ba\u011fdad\u0131n f\u0259thi\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1743-c\u00fc ilin sonunda II Sam mirz\u0259 Surxay xanla birlikd\u0259 (\u015eirvanda) \u00fcsyan qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. III Sam mirz\u0259 is\u0259 Nadirin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra (1747) T\u0259brizd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"48. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259: Nadir \u015fah\u0131n v\u0259fat\u0131ndan (1747) sonra Az\u0259rbaycan xanlar\u0131n\u0131n III Sam mirz\u0259nin ali hakimiyy\u0259ti q\u0259bul etm\u0259k f\u0259rman\u0131na cavab verm\u0259m\u0259sinin siyasi n\u0259tic\u0259si n\u0259 oldu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) III Sam mirz\u0259 b\u00fct\u00fcn xanlar\u0131 edam etdirdi.\",\n            \"B) Sam mirz\u0259 T\u0259brizi t\u0259rk edib \u0130stanbula qa\u00e7d\u0131.\",\n            \"C) Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda xanl\u0131qlar \u00f6z m\u00fcst\u0259qillikl\u0259rini (v\u0259 ya yar\u0131mm\u00fcst\u0259qil statuslar\u0131n\u0131) r\u0259sm\u0259n ba\u015flatd\u0131lar v\u0259 vahid d\u00f6vl\u0259t yarad\u0131la bilm\u0259di.\",\n            \"D) Rusiya d\u0259rhal f\u0259rman verib xanlar\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 tabe etdi.\",\n            \"E) B\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan Osmanl\u0131 imperiyas\u0131na birl\u0259\u015fdirildi.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xanlar\u0131n f\u0259rman\u0131 cavabs\u0131z qoymas\u0131 onlar\u0131n m\u00fcst\u0259qillik (feodal da\u011f\u0131n\u0131ql\u0131\u011f\u0131) yolunu se\u00e7dikl\u0259rini g\u00f6st\u0259rirdi, m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin b\u0259rpas\u0131 c\u0259hdi (Sam mirz\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n) iflasa u\u011frad\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"49. \\\"\u015e\u0259rqin sonuncu fatehi\\\" adland\u0131r\u0131lan tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t bar\u0259d\u0259 m\u0259ntiqi olaraq yaln\u0131\u015f variant\u0131 tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) O, S\u0259f\u0259vi imperiyas\u0131n\u0131n itirilmi\u015f \u0259razil\u0259rini geri qaytarm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"B) O, 1736-c\u0131 ild\u0259 Mu\u011fan qurultay\u0131nda \u015fah elan edilmi\u015fdir.\",\n            \"C) O, \u00f6z d\u00f6vl\u0259tini inzibati islahatlar apararaq m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirmi\u015fdir.\",\n            \"D) O, 1747-ci ild\u0259 T\u0259brizd\u0259 \u00f6z \u0259c\u0259li il\u0259 v\u0259fat etmi\u015f, taxt\u0131 s\u00fclh yolu il\u0259 o\u011fluna vermi\u015fdir.\",\n            \"E) O, Hindistana, T\u00fcrk\u00fcstana, Buxaraya, Xiv\u0259y\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r etmi\u015fdir.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"\u015e\u0259rqin sonuncu fatehi\\\" adland\u0131r\u0131lan Nadir \u015fah 1747-ci il iyunun 19-da sui-q\u0259sd n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr, \u0259c\u0259li il\u0259 v\u0259fat etm\u0259mi\u015f v\u0259 imperiyas\u0131 da\u011f\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"50. X\u0259rit\u0259 (M\u0259kan) \/ H\u0259rbi strategiya: Nadir xan Osmanl\u0131lar\u0131n C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 (v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fimal\u0131ndak\u0131) m\u00f6vqel\u0259rini sars\u0131tmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130raq c\u0259bh\u0259sind\u0259n sonra 1734-c\u00fc ild\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 hara ke\u00e7irdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) B\u0259sr\u0259 k\u00f6rf\u0259zin\u0259\",\n            \"B) Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan \u0259razil\u0259rin\u0259, h\u0259m\u00e7inin \u015eirvana (\u015eamax\u0131ya)\",\n            \"C) Yaln\u0131z Xorasana\",\n            \"D) Hindistana\",\n            \"E) Q\u0259nd\u0259hara\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, Osmanl\u0131 sultan\u0131 s\u00fclh\u00fc (Ba\u011fdad) t\u0259sdiq etm\u0259dikd\u0259n sonra Nadir xan m\u00fcharib\u0259 meydan\u0131n\u0131 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan \u0259razil\u0259rin\u0259 ke\u00e7irdi, 1734-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 \u015eirvana (\u015eamax\u0131ya - Surxay xana qar\u015f\u0131) y\u00fcr\u00fc\u015f etdi.\"\n    }\n];\n\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        \n        \/\/ B\u00fct\u00fcn r\u0259ng klasslar\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259yirik\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered', 'correct-ans', 'wrong-ans');\n        \n        if (isFinished) {\n            \/\/ \u0130MTAHAN B\u0130TD\u0130KD\u018fN SONRAK\u0130 M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('correct-ans'); \/\/ D\u00fczl\u0259r ya\u015f\u0131l\n            } else {\n                btn.classList.add('wrong-ans'); \/\/ S\u0259hvl\u0259r v\u0259 bo\u015f burax\u0131lanlar q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        } else {\n            \/\/ \u0130MTAHAN GED\u018fN ZAMAN M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered'); \/\/ H\u0259r hans\u0131 cavab se\u00e7ilibs\u0259 ya\u015f\u0131l\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed'); \/\/ Bax\u0131l\u0131b amma se\u00e7ilm\u0259yibs\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active'); \/\/ Haz\u0131rda bax\u0131lan sual\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 ha\u015fiy\u0259\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    \/\/ \u0130mtahan bit\u0259n kimi \u015fkalan\u0131 d\u00fcz\/s\u0259hv\u0259 g\u00f6r\u0259 r\u0259ngl\u0259yirik\n    updateScaleColors(); \n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    \/\/ N\u0259tic\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 3 saniy\u0259 sonra ilk suala qay\u0131d\u0131r\u0131q\n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. \u2190 Geri \u0130r\u0259li \u2192 N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin. WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-609","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/609","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=609"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/609\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":610,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/609\/revisions\/610"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=609"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}