{"id":599,"date":"2026-06-13T07:09:54","date_gmt":"2026-06-13T07:09:54","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=599"},"modified":"2026-06-13T07:09:54","modified_gmt":"2026-06-13T07:09:54","slug":"s%c9%99f%c9%99vil%c9%99r-dovl%c9%99tinin-yaranmasi-v%c9%99-idar%c9%99-sistemi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=599","title":{"rendered":"S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131 v\u0259 idar\u0259 sistemi"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">\u2190 Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li \u2192<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"bottom-banners\">\n    <a href=\"https:\/\/wa.me\/994559339283?text=Salam,%2030%20%C9%99d%C9%99d%20premium%20s%C4%B1naq%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"action-banner premium-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n\n    <a href=\"BURAYA_QURUP_LINKINI_YAZIN\" target=\"_blank\" class=\"action-banner group-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;\n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n    }\n\n    \/* --- Dinamik Banner Stili --- *\/\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- Banner Stili Sonu --- *\/\n\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili --- *\/\n    .bottom-banners {\n        max-width: 800px;\n        margin: 1rem auto 2rem auto;\n        display: flex;\n        flex-direction: column;\n        gap: 15px;\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n    }\n\n    .action-banner {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        background: #25D366;\n        color: #ffffff;\n        text-decoration: none;\n        padding: 15px 24px;\n        border-radius: 16px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 16px;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(37, 211, 102, 0.3);\n        transition: all 0.3s ease;\n    }\n\n    .action-banner:hover {\n        transform: translateY(-3px);\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(37, 211, 102, 0.4);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .group-banner {\n        background: #128C7E;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(18, 140, 126, 0.3);\n    }\n\n    .group-banner:hover {\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(18, 140, 126, 0.4);\n    }\n\n    .banner-icon {\n        margin-right: 15px;\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .action-banner {\n            font-size: 14px;\n            padding: 12px 16px;\n        }\n        .banner-icon {\n            margin-right: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili Sonu --- *\/\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto;\n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.correct-ans { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.wrong-ans { background: var(--skipped); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n    \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n    \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n    \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n    \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n    \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\n\n\nconst quizData = [\n    {\n        \"q\": \"Sual 1. Verilmi\u015f tarixi prosesl\u0259rin m\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 tamamlayan \u0259n uy\u011fun variant\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nM\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin z\u0259ifl\u0259m\u0259si v\u0259 daxili \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259r (XV \u0259srin sonu) \u2794 \u00d6lk\u0259nin oturaq \u0259halisinin insafl\u0131 v\u0259 \u0259dal\u0259tli hakimiyy\u0259t yarad\u0131lmas\u0131 arzusunun g\u00fccl\u0259nm\u0259si \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259f\u0259vi \u015feyxl\u0259rinin d\u0259rhal Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tind\u0259n h\u0259rbi d\u0259st\u0259k ist\u0259m\u0259si\",\n            \"B) S\u0259f\u0259viyy\u0259 sufi t\u0259riq\u0259tinin c\u0259miyy\u0259td\u0259 n\u00fcfuzunun artmas\u0131 v\u0259 g\u00fccl\u00fc siyasi q\u00fcvv\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259si\",\n            \"C) Q\u0131z\u0131lba\u015f \u0259mirl\u0259rinin \u015eeybani d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 ittifaqa girm\u0259si\",\n            \"D) \u018frd\u0259bilin tamamil\u0259 bo\u015fald\u0131laraq m\u0259rk\u0259zin Lahicana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si\",\n            \"E) S\u00fcnnilik t\u0259riq\u0259tinin d\u00f6vl\u0259t dini kimi q\u0259bul edilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Qaraqoyunlu v\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin sabitlik yarada bilm\u0259m\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259halinin v\u0259ziyy\u0259ti a\u011f\u0131rla\u015fm\u0131\u015fd\u0131. \u018frd\u0259bil \u015feyxl\u0259rinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi h\u0259r\u0259kat oturaq \u0259halinin \u0259dal\u0259tli hakimiyy\u0259t arzusunu ifad\u0259 etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck u\u011fur qazan\u0131rd\u0131. N\u0259tic\u0259d\u0259 XV y\u00fczilliyin sonlar\u0131nda m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin z\u0259ifl\u0259m\u0259si S\u0259f\u0259vil\u0259rin n\u00fcfuzunun artmas\u0131na \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaratd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 2. C\u0259dv\u0259l\u0259 \u0259sas\u0259n S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tinin idar\u0259etm\u0259 aparat\u0131ndak\u0131 v\u0259zif\u0259l\u0259r v\u0259 onlar\u0131n s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 do\u011fru uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Ali m\u0259clis\\n2. V\u0259kil\\n3. \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259\\na. \u015eah\u0131n h\u0259m dini, h\u0259m d\u0259 d\u00fcny\u0259vi i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 tam h\u00fcquqlu m\u00fcavini idi.\\nb. Y\u00fcks\u0259k m\u00f6vqe tutan 12 n\u00fcfuzlu \u0259mird\u0259n ibar\u0259t m\u0259\u015fv\u0259r\u0259t\u00e7i orqan idi.\\nc. S\u0259f\u0259vi qo\u015funlar\u0131na ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi v\u0259 Az\u0259rbaycan q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n\u0131n inhisar\u0131nda idi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"D) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Ali m\u0259clis \u015fah\u0131n yan\u0131nda 12 n\u0259f\u0259r y\u00fcks\u0259k m\u00f6vqe tutan n\u00fcfuzlu \u0259mirl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t m\u0259\u015fv\u0259r\u0259t\u00e7i orqan idi. V\u0259kil \u015fah\u0131n dini v\u0259 d\u00fcny\u0259vi i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 tam h\u00fcquqlu m\u00fcavini idi. \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259 S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tind\u0259 qo\u015funlar\u0131na ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi v\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin inhisar\u0131nda idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 3. \u015eeyx Heyd\u0259rin r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015f vermi\u015f h\u0259rbi toqqu\u015fmalar\u0131n xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. \u015e\u0259m\u0259si d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\n2. S\u0259f\u0259vil\u0259rin q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n m\u0259\u011flub oldu\u011fu \u015eahda\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\n3. \u015eirvana v\u0259 Da\u011f\u0131stana y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rin ba\u015flanmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 2, 1\",\n            \"B) 2, 3, 1\",\n            \"C) 1, 2, 3\",\n            \"D) 3, 1, 2\",\n            \"E) 2, 1, 3\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1483, 1487 v\u0259 1488-ci ill\u0259rd\u0259 \u015eeyx Heyd\u0259r \u015eirvana v\u0259 Da\u011f\u0131stana y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r etmi\u015fdir (3). 1488-ci ild\u0259 \u015eahda\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc ba\u015f vermi\u015f v\u0259 q\u0131z\u0131lba\u015flar m\u0259\u011flub olmu\u015fdur (2). 1494-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 \u015e\u0259m\u0259si d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc ba\u015f vermi\u015fdir (1).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 4. S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin siyasi qurulu\u015funu Qaraqoyunlu v\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259n f\u0259rql\u0259ndir\u0259n \u0259sas (k\u0259si\u015fm\u0259y\u0259n) c\u0259h\u0259t hans\u0131 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259rbi idar\u0259etm\u0259nin tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edilm\u0259si\",\n            \"B) Feodal monarxiya \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin tamamil\u0259 r\u0259dd edilm\u0259si\",\n            \"C) G\u00fccl\u00fc m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259t qurulmas\u0131 v\u0259 teokratik x\u00fcsusiyy\u0259t\u0259 malik olmas\u0131\",\n            \"D) Paytaxt\u0131n T\u0259brizd\u0259n d\u0259rhal \u0130sfahana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si\",\n            \"E) S\u00fcnnilik m\u0259zh\u0259binin d\u00f6vl\u0259t dini kimi q\u0259bul edilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin siyasi qurulu\u015fu Qaraqoyunlu v\u0259 A\u011fqoyunlu \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259saslansa da, onlardan f\u0259rqli olaraq g\u00fccl\u00fc m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259t qurulmu\u015fdu v\u0259 teokratik (dini qanunlarla idar\u0259 olunan) x\u00fcsusiyy\u0259ti il\u0259 se\u00e7ilirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 5. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rini t\u0259hlil ed\u0259r\u0259k \u0259n do\u011fru variant\u0131 tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: S\u0259f\u0259vil\u0259rin \u00f6z soy k\u00f6k\u00fcn\u00fc M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259 (s) ba\u011flamas\u0131. N\u0259tic\u0259: Qon\u015fu s\u00fcnni h\u00f6kmdarlardan \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rini n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259k m\u0259qs\u0259din\u0259 xidm\u0259t etm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: 1460-c\u0131 il Samur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc. N\u0259tic\u0259: S\u0259f\u0259viyy\u0259 t\u0259riq\u0259tinin l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k xristianl\u0131\u011f\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: H\u00fcseyn b\u0259y \u015eaml\u0131n\u0131n \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259 t\u0259yin edilm\u0259si. N\u0259tic\u0259: S\u0259f\u0259vi ordusunun tamamil\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259rd\u0259n t\u0259\u015fkil edilm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: \u0130smay\u0131l\u0131n Lahicandan \u018frd\u0259bil\u0259 g\u0259lm\u0259si. N\u0259tic\u0259: A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tinin d\u0259rhal ona t\u0259slim olmas\u0131.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: V\u0259kil postunun yarad\u0131lmas\u0131. N\u0259tic\u0259: \u015eah\u0131n h\u0259m dini, h\u0259m d\u00fcny\u0259vi s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n tamamil\u0259 m\u0259hrum olmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259f\u0259vil\u0259rin soy k\u00f6k\u00fcn\u00fcn M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259 (s) ba\u011flanmas\u0131 onlar\u0131n qon\u015fu s\u00fcnni h\u00f6kmdarlardan \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259k m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u00fcrd\u00fc.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 6. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n verilmi\u015f x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin 1410-cu il \u018fs\u0259d v\u0259 1494-c\u00fc il \u015e\u0259m\u0259si d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 uy\u011funlu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. 1410-cu il \u018fs\u0259d d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\n2. K\u0259si\u015fm\u0259\\n3. 1494-c\u00fc il \u015e\u0259m\u0259si d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\na. S\u0259f\u0259vil\u0259rin (q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n) m\u0259\u011flub olmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir.\\nb. Ke\u00e7mi\u015f m\u00fctt\u0259fiql\u0259r aras\u0131nda ba\u015f vermi\u015f toqqu\u015fmalard\u0131r.\\nc. Qara Yusif v\u0259 Sultan \u018fhm\u0259d aras\u0131nda ba\u015f vermi\u015fdir.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1410-cu il \u018fs\u0259d v\u0259 1494-c\u00fc il \u015e\u0259m\u0259si d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rinin ox\u015far c\u0259h\u0259ti ke\u00e7mi\u015f m\u00fctt\u0259fiql\u0259r aras\u0131nda ba\u015f verm\u0259l\u0259ridir (2-b). \u018fs\u0259d d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc Qara Yusif v\u0259 Sultan \u018fhm\u0259d aras\u0131nda olmu\u015fdur (1-c) [m\u0259tnd\u0259n k\u0259nar, lakin m\u0259lum fakt]. \u015e\u0259m\u0259si d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 is\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r (q\u0131z\u0131lba\u015flar) m\u0259\u011flub olmu\u015fdur (3-a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 7. X\u0259rit\u0259 (M\u0259kan) bilikl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, g\u0259nc \u0130smay\u0131l\u0131n 1499-1500-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259 toplamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 q\u0259t etdiyi mar\u015frutu m\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131qla tamamlay\u0131n:\\nLahican \u2794 \u018frd\u0259bil \u2794 Astara \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015eirvan\",\n            \"B) T\u0259briz\",\n            \"C) \u018frzincan\",\n            \"D) Ba\u011fdad\",\n            \"E) \u0130sfahan\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1499-cu ild\u0259 \u0130smay\u0131l gizli saxland\u0131\u011f\u0131 Lahicandan \u018frd\u0259bil\u0259, orada da Astaraya do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t etdi. \u018frd\u0259bild\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u0259 bilm\u0259y\u0259n \u0130smay\u0131l \u015e\u0259rqi Anadoluda ya\u015fayan q\u0131z\u0131lba\u015f tayfalar\u0131ndan h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259 toplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u018frzincana yolland\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 8. 1500-c\u00fc ild\u0259 \u018frzincan m\u00fc\u015favir\u0259sind\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f strateji q\u0259rar\u0131n \u0259sas mahiyy\u0259ti n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u0259brizi d\u0259rhal m\u00fchasir\u0259y\u0259 almaq v\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tin\u0259 son qoymaq\",\n            \"B) \u0130lk z\u0259rb\u0259ni Q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n \u0259sas r\u0259qibl\u0259rind\u0259n olan \u015eirvan\u015fah F\u0259rrux Yasara vurmaq\",\n            \"C) Osmanl\u0131 imperiyas\u0131 il\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalamaq\",\n            \"D) H\u00fclak\u00fcl\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin varisl\u0259ri il\u0259 ittifaq qurmaq\",\n            \"E) \u015eeybani d\u00f6vl\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 \u015f\u0259rq c\u0259bh\u0259sini a\u00e7maq\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1500-c\u00fc ild\u0259 \u018frzincanda q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n m\u00fc\u015favir\u0259si topland\u0131. M\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 ilk z\u0259rb\u0259nin \u015eirvan\u015fah F\u0259rrux Yasara vurulmas\u0131 q\u0259rar\u0131 q\u0259bul edildi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 9. Bloksxemd\u0259 sual i\u015far\u0259sinin yerin\u0259 hans\u0131 h\u0259rbi v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xs uy\u011fun g\u0259lir?\\nD\u00f6vl\u0259tin qurulmas\u0131nda Az\u0259rbaycan q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n\u0131n \u0259sas rol oynamas\u0131 \u2794 Qo\u015fun komandanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u00fcrkl\u0259rin inhisar\u0131nda olmas\u0131 \u2794 Bu v\u0259zif\u0259ni tutan ilk \u015f\u0259xsin H\u00fcseyn b\u0259y \u015eaml\u0131 olmas\u0131 \u2794 V\u0259zif\u0259nin ad\u0131 = ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) V\u0259kil\",\n            \"B) \u015eah\",\n            \"C) \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259\",\n            \"D) Dar\u011fa\",\n            \"E) K\u0259l\u0259nt\u0259r\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259 S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tind\u0259 qo\u015funlara ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi. D\u00f6vl\u0259tin qurulmas\u0131nda q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n \u0259sas rol oynamas\u0131na g\u00f6r\u0259 bu v\u0259zif\u0259 onlar\u0131n inhisar\u0131nda idi v\u0259 ilk d\u0259f\u0259 \u0130smay\u0131l\u0131n l\u0259l\u0259si H\u00fcseyn b\u0259y \u015eaml\u0131ya verilmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 10. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 tarixi hadis\u0259l\u0259rd\u0259n hans\u0131lar\u0131 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015f ortaq x\u00fcsusiyy\u0259t\u0259 malikdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1410-cu il \u018fs\u0259d v\u0259 1494-c\u00fc il \u015e\u0259m\u0259si d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri\",\n            \"B) 1066-c\u0131 il Hasdinqs v\u0259 1501-ci il \u015e\u0259rur d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri\",\n            \"C) 1460-c\u0131 il Samur v\u0259 1488-ci il \u015eahda\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri\",\n            \"D) 1500-c\u00fc il Caban\u0131 v\u0259 1503-c\u00fc il Almabula\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri\",\n            \"E) 1402-ci il Ankara v\u0259 1514-c\u00fc il \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olundu\u011fu kimi, 1066-c\u0131 il Hasdinqs v\u0259 1501-ci il \u015e\u0259rur d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rinin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131d\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 11. M\u0259ntiqi \u0259laq\u0259ni tap\u0131n. H\u00fclakil\u0259r v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin ortaq s\u0259ciyy\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lardan hans\u0131 yoxdur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisinin paytaxt\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vrd\u0259 T\u0259briz olmas\u0131\",\n            \"B) H\u0259r ikisinin m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259t olmas\u0131\",\n            \"C) H\u0259r ikisinin \u015eirvan\u015fahlar d\u00f6vl\u0259tini as\u0131l\u0131 hala salmas\u0131\",\n            \"D) H\u0259r ikisinin qurulu\u015f etibaril\u0259 eyni \u0259srd\u0259 yaranmas\u0131\",\n            \"E) H\u0259r ikisinin feodal idar\u0259etm\u0259 aparat\u0131na malik olmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u00fclakil\u0259r v\u0259 S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin ox\u015far c\u0259h\u0259tl\u0259ri m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259t olmalar\u0131, paytaxtlar\u0131n\u0131n T\u0259briz olmas\u0131 v\u0259 \u015eirvan\u015fahlar\u0131 as\u0131l\u0131 hala salmalar\u0131d\u0131r. Lakin onlar f\u0259rqli \u0259srl\u0259rd\u0259 (H\u00fclakil\u0259r XIII, S\u0259f\u0259vil\u0259r XVI) yaranm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 12. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 qanunauy\u011funlu\u011funu t\u0259hlil ed\u0259r\u0259k do\u011fru b\u0259ndi se\u00e7in:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: \u015eeyx S\u0259fi\u0259ddinin moiz\u0259l\u0259r oxumas\u0131. N\u0259tic\u0259: T\u0259brizd\u0259 d\u0259rhal S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tinin r\u0259sm\u0259n elan edilm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259 v\u0259zif\u0259sini tutan \u0259mirl\u0259rin m\u0259rk\u0259zd\u0259n uzaqla\u015fma meyll\u0259ri. N\u0259tic\u0259: Onlar\u0131n bu v\u0259zif\u0259d\u0259n v\u0259 tiyul torpa\u011f\u0131ndan m\u0259hrum edilm\u0259si.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: \u0130smay\u0131l\u0131n \u015eirvan\u015fah F\u0259rrux Yasar\u0131 m\u0259\u011flub etm\u0259si. N\u0259tic\u0259: A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tinin \u0130smay\u0131la h\u0259rbi d\u0259st\u0259k verm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: S\u0259f\u0259vi q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n 7 min\u0259 \u00e7atmas\u0131. N\u0259tic\u0259: Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin S\u0259f\u0259vil\u0259rl\u0259 s\u00fclh ba\u011flamas\u0131.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: \u015eah\u0131n h\u0259m dini, h\u0259m d\u00fcny\u0259vi hakimiyy\u0259ti \u0259lind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirm\u0259si. N\u0259tic\u0259: Ali m\u0259clisin q\u0259rarverici m\u00fctl\u0259q orqana \u00e7evrilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259 v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin edil\u0259nl\u0259r (m\u0259s\u0259l\u0259n, H\u00fcseyn b\u0259y \u015eaml\u0131) m\u0259rk\u0259zd\u0259n uzaqla\u015fma meylin\u0259 g\u00f6r\u0259 bu v\u0259zif\u0259d\u0259n v\u0259 ona veril\u0259n tiyul torpa\u011f\u0131ndan m\u0259hrum edilmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 13. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 d\u00fczg\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. \u015e\u0259rur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131\\n2. \u018frzincanda q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n h\u0259rbi toplant\u0131 ke\u00e7irm\u0259l\u0259ri\\n3. Almabula\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259rin qalib g\u0259lm\u0259si\\n4. Caban\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 \u015eirvan qo\u015funlar\u0131n\u0131n darmada\u011f\u0131n edilm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 4, 1, 3\",\n            \"B) 4, 2, 1, 3\",\n            \"C) 2, 1, 4, 3\",\n            \"D) 1, 2, 4, 3\",\n            \"E) 2, 4, 3, 1\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1500-c\u00fc ild\u0259 \u018frzincanda h\u0259rbi toplant\u0131 ke\u00e7irildi (2). 1500-c\u00fc ild\u0259 Caban\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc oldu (4). 1501-ci ild\u0259 \u015e\u0259rur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc ba\u015f verdi v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti yarand\u0131 (1). 1503-c\u00fc ild\u0259 Almabula\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc ba\u015f verdi (3). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 4, 1, 3.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 14. T\u0259qdim edilmi\u015f Eyler-Venn diaqram\u0131 \u0259sas\u0131nda S\u0259f\u0259vi idar\u0259etm\u0259 sistemind\u0259 V\u0259kil v\u0259 \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259rini m\u00fcqayis\u0259 edin:\\n1. V\u0259kil\\n2. \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259\\n3. Ortaq c\u0259h\u0259t\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1. \u015eahdan sonra ikinci n\u00fcfuzlu \u015f\u0259xs hesab olunurdu; 2. Qo\u015funlara ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi; 3. M\u0259rk\u0259zi d\u00f6vl\u0259t idar\u0259etm\u0259 aparat\u0131nda m\u00fch\u00fcm post tuturdular.\",\n            \"B) 1. Yaln\u0131z dini i\u015fl\u0259r\u0259 bax\u0131rd\u0131; 2. Yaln\u0131z m\u00fclki i\u015fl\u0259r\u0259 bax\u0131rd\u0131; 3. H\u0259r ikisi tiyul torpa\u011f\u0131ndan m\u0259hrum edilmi\u015fdi.\",\n            \"C) 1. 12 n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi; 2. T\u0259kba\u015f\u0131na idar\u0259 edirdi; 3. \u015eirvan\u015fahlar t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259yin edilirdil\u0259r.\",\n            \"D) 1. Q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n inhisar\u0131nda deyildi; 2. K\u0259nqa\u015fda i\u015ftirak edirdi; 3. Se\u00e7kili v\u0259zif\u0259l\u0259r idi.\",\n            \"E) 1. M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t\u00e7i orqan idi; 2. Ali qanunverici idi; 3. \u015eah t\u0259r\u0259find\u0259n l\u0259\u011fv edilmi\u015fdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: V\u0259kil \u015fahdan sonra ikinci \u015f\u0259xs olub, \u015fah\u0131n dini v\u0259 d\u00fcny\u0259vi m\u00fcavini idi (1). \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259 qo\u015funa ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi (2). H\u0259r ikisi S\u0259f\u0259vi m\u0259rk\u0259zi idar\u0259etm\u0259 aparat\u0131n\u0131n \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259n idi (3).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 15. M\u0259nb\u0259d\u0259 veril\u0259n tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 yanl\u0131\u015f variant\u0131 g\u00f6st\u0259rin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015eeyx S\u0259fi\u0259ddin \u2013 \u018frd\u0259bild\u0259 S\u0259f\u0259viyy\u0259 sufi d\u0259rvi\u015f t\u0259riq\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur.\",\n            \"B) H\u00fcseyn b\u0259y \u015eaml\u0131 \u2013 \u0130lk \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259 t\u0259yin edilmi\u015f, daha sonra v\u0259zif\u0259sind\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"C) \u015eeyx Heyd\u0259r \u2013 1488-ci ild\u0259 \u015eahda\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n ba\u015f\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015fdir.\",\n            \"D) Uzun H\u0259s\u0259n \u2013 1470-ci ild\u0259 \u015eeyx Heyd\u0259r\u0259 \u018frd\u0259bild\u0259 S\u0259f\u0259vi hakimiyy\u0259tini qaytarm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"E) F\u0259rrux Yasar \u2013 1501-ci il \u015e\u0259rur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 A\u011fqoyunlu ordusuna ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015fdir.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u015eirvan\u015fah F\u0259rrux Yasar 1500-c\u00fc ild\u0259 Caban\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 q\u0131z\u0131lba\u015flarla vuru\u015fmu\u015fdur. \u015e\u0259rur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 A\u011fqoyunlulara ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259n F\u0259rrux Yasar deyil (o, Caban\u0131da m\u0259\u011flub olmu\u015fdu).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 16. \u0130smay\u0131l\u0131n g\u0259nclik ill\u0259rind\u0259ki siyasi-h\u0259rbi manevrl\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 bloksxemini tamamlay\u0131n:\\nQ\u0131z\u0131lba\u015f \u0259mirl\u0259rinin m\u0259sl\u0259h\u0259ti il\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7m\u0259si (1499) \u2794 \u018fsas v\u0259zif\u0259nin \u201cS\u0259f\u0259viyy\u0259\u201d m\u00fcridl\u0259rini toplamaq v\u0259 hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k olmas\u0131 \u2794 \u018frd\u0259bild\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u0259 bilm\u0259m\u0259si \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015e\u0259rqi Anadoluda ya\u015fayan q\u0131z\u0131lba\u015f tayfalar\u0131ndan h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259 toplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u018frzincana yollanmas\u0131\",\n            \"B) D\u0259rhal H\u00fclakil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 h\u0259rbi pakt imzalamas\u0131\",\n            \"C) Astaran\u0131 paytaxt elan ed\u0259r\u0259k yeni m\u00fcdafi\u0259 s\u0259dl\u0259ri qurmas\u0131\",\n            \"D) Osmanl\u0131 sultan\u0131na tabe olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130stanbula getm\u0259si\",\n            \"E) Lahicana qay\u0131daraq 12 \u0259mirl\u0259 \\\"Ali m\u0259clis\\\" yaratmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u018frd\u0259bild\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u0259 bilm\u0259y\u0259n \u0130smay\u0131l \u015e\u0259rqi Anadoluda ya\u015fayan q\u0131z\u0131lba\u015f tayfalar\u0131ndan h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259 toplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u018frzincana yolland\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 17. S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tind\u0259 \u015fah\u0131n qeyri-m\u0259hdud hakimiyy\u0259tinin mahiyy\u0259tini hans\u0131 b\u0259nd daha d\u0259qiq ifad\u0259 edir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015eah yaln\u0131z h\u0259rbi s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik idi, dini i\u015fl\u0259r\u0259 12 \u0259mird\u0259n ibar\u0259t m\u0259clis bax\u0131rd\u0131.\",\n            \"B) \u015eah ali d\u00fcny\u0259vi r\u0259hb\u0259r olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 dini hakimiyy\u0259tin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 idi v\u0259 b\u00fct\u00fcn q\u0259rarlar\u0131 t\u0259kba\u015f\u0131na verirdi.\",\n            \"C) \u015eah\u0131n hakimiyy\u0259ti V\u0259kil t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 qanunlar K\u0259nqa\u015fda t\u0259sdiql\u0259nirdi.\",\n            \"D) \u015eah daxili i\u015fl\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259qil olsa da, xarici siyas\u0259ti q\u0131z\u0131lba\u015f tayfa ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n s\u0259sverm\u0259si il\u0259 h\u0259ll edirdi.\",\n            \"E) \u015eah yaln\u0131z t\u0259riq\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 idi, m\u00fclki i\u015fl\u0259ri is\u0259 \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259 idar\u0259 edirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u00f6vl\u0259tin ba\u015f\u0131nda duran \u015fah qeyri-m\u0259hdud hakimiyy\u0259t\u0259 malik idi v\u0259 dini v\u0259 d\u00fcny\u0259vi hakimiyy\u0259ti \u00f6z \u0259lind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 18. \\\"Ali m\u0259clis\\\" adl\u0131 qurumun S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259t profili hans\u0131 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlarda bilavasit\u0259 orduya r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259k\",\n            \"B) S\u0259f\u0259vi \u015fahzad\u0259l\u0259rin\u0259 tiyul torpaqlar\u0131 paylamaq\",\n            \"C) \u015eah\u0131n yan\u0131nda 12 n\u0259f\u0259r y\u00fcks\u0259k m\u00f6vqe tutan n\u00fcfuzlu \u0259mirl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olub yaln\u0131z m\u0259\u015fv\u0259r\u0259t\u00e7i (m\u0259sl\u0259h\u0259tverici) rol oynamaq\",\n            \"D) D\u00f6vl\u0259tin xarici \u0259laq\u0259l\u0259rini \u015fahdan x\u0259b\u0259rsiz idar\u0259 etm\u0259k\",\n            \"E) Osmanl\u0131lara qar\u015f\u0131 s\u0259rh\u0259d qarnizonlar\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131rmaq\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Ali m\u0259clis \u015fah\u0131n yan\u0131nda 12 n\u0259f\u0259r y\u00fcks\u0259k m\u00f6vqe tutan n\u00fcfuzlu \u0259mirl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t m\u0259\u015fv\u0259r\u0259t\u00e7i orqan idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 19. XV \u0259srin sonlar\u0131nda S\u0259f\u0259vil\u0259rin artan n\u00fcfuzunun h\u0259m sosial, h\u0259m d\u0259 siyasi-iqtisadi s\u0259b\u0259bi kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259n m\u00fcdd\u0259a:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Qaraqoyunlu v\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tinin z\u0259ifl\u0259m\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015f sabitlik b\u00f6hran\u0131 v\u0259 \u0259halinin g\u00fcz\u0259ran\u0131n\u0131n \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fm\u0259si\",\n            \"B) \u015eirvan\u015fah F\u0259rrux Yasar\u0131n S\u0259f\u0259vil\u0259rl\u0259 iqtisadi ittifaq quraraq vergil\u0259ri l\u0259\u011fv etm\u0259si\",\n            \"C) Monqol qo\u015funlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycandan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u0259hz \u015eeyx S\u0259fi\u0259ddin t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259min edilm\u0259si\",\n            \"D) T\u0259briz \u015f\u0259h\u0259rinin beyn\u0259lxalq ticar\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k m\u00fcridl\u0259rin say\u0131n\u0131 s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131rmas\u0131\",\n            \"E) Uzun H\u0259s\u0259nin q\u0259sd\u0259n hakimiyy\u0259ti S\u0259f\u0259viyy\u0259 t\u0259riq\u0259tin\u0259 t\u0259hvil verm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Qaraqoyunlu v\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin sabitlik yarada bilm\u0259m\u0259si sosial-iqtisadi v\u0259ziyy\u0259t\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi, m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin z\u0259ifl\u0259m\u0259si S\u0259f\u0259vil\u0259rin n\u00fcfuzunun artmas\u0131na \u015f\u0259rait yaratd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 20. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin tap\u0131lmas\u0131: 1460-c\u0131 il Samur v\u0259 1488-ci il \u015eahda\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rinin \u00fcmumi c\u0259h\u0259ti n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisind\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259rin (Q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n) m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011framas\u0131\",\n            \"B) H\u0259r ikisind\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259rin qalib g\u0259l\u0259r\u0259k m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259t qurmas\u0131\",\n            \"C) H\u0259r iki d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn Teymuril\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 apar\u0131lmas\u0131\",\n            \"D) H\u0259r ikisinin \u0130smay\u0131l\u0131n s\u0259rk\u0259rd\u0259liyi alt\u0131nda ba\u015f tutmas\u0131\",\n            \"E) H\u0259r iki d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 A\u011fqoyunlular\u0131n q\u0131z\u0131lba\u015flara k\u00f6m\u0259k etm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1460-c\u0131 ild\u0259 Samur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 s\u0259f\u0259vil\u0259r m\u0259\u011flub olmu\u015fdur. 1488-ci ild\u0259 \u015eahda\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 d\u0259 s\u0259f\u0259vil\u0259r - q\u0131z\u0131lba\u015flar m\u0259\u011flub olmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 21. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 m\u0259ntiqini izl\u0259y\u0259r\u0259k uy\u011fun b\u0259ndi m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nS\u0259b\u0259b: \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259 v\u0259zif\u0259sini tutanlar\u0131n m\u0259rk\u0259zd\u0259n uzaqla\u015fma (separatizm) meyll\u0259ri g\u00f6st\u0259rm\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) V\u0259zif\u0259nin tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k Ali m\u0259clis\u0259 tabe edilm\u0259si\",\n            \"B) Onlar\u0131n bu v\u0259zif\u0259d\u0259n v\u0259 onlara veril\u0259n tiyul torpaqlar\u0131ndan m\u0259hrum edilm\u0259si\",\n            \"C) Q\u0131z\u0131lba\u015f inhisar\u0131n\u0131n q\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 v\u0259zif\u0259nin \u015eirvan \u0259mirl\u0259rin\u0259 verilm\u0259si\",\n            \"D) \u015eah\u0131n \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259y\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t qurmaq s\u0259lahiyy\u0259ti verm\u0259si\",\n            \"E) V\u0259kilin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131laraq h\u0259rbi i\u015fl\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259l\u0259rin (m\u0259s\u0259l\u0259n, H\u00fcseyn b\u0259y \u015eaml\u0131n\u0131n) m\u0259rk\u0259zd\u0259n uzaqla\u015fma meylin\u0259 g\u00f6r\u0259 bu v\u0259zif\u0259d\u0259n v\u0259 ona veril\u0259n tiyul torpa\u011f\u0131ndan m\u0259hrum edilmi\u015fdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 22. C\u0259dv\u0259l \u00fczr\u0259 uy\u011funlu\u011fu t\u0259yin edin (V\u0259zif\u0259 v\u0259 m\u0259nas\u0131):\\n1. V\u0259kil\\n2. L\u0259l\u0259\\n3. M\u00fcrid\\na. Sufi \u015feyxinin \u015fagirdi (davam\u00e7\u0131s\u0131)\\nb. T\u0259rbiy\u0259\u00e7i, himay\u0259\u00e7i (m\u0259s\u0259l\u0259n, \u0130smay\u0131l \u00fc\u00e7\u00fcn H\u00fcseyn b\u0259y \u015eaml\u0131)\\nc. \u015eah\u0131n tam h\u00fcquqlu m\u00fcavini\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"C) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: V\u0259kil \u015fah\u0131n m\u00fcavini idi (c). L\u0259l\u0259 t\u0259rbiy\u0259\u00e7i m\u0259nas\u0131nda i\u015fl\u0259nir, m\u0259s\u0259l\u0259n \\\"\u0130smay\u0131l\u0131n t\u0259rbiy\u0259\u00e7isi - l\u0259l\u0259si H\u00fcseyn b\u0259y\\\" (b). M\u00fcrid is\u0259 sufi \u015feyxinin \u015fagirdi, davam\u00e7\u0131s\u0131 dem\u0259kdir (a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 23. Q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n 1500-c\u00fc il Caban\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259ki v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 veril\u0259n m\u0259lumat\u0131 tamamlay\u0131n:\\nSayca az olmalar\u0131na baxmayaraq, q\u0131z\u0131lba\u015flar...\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015eirvan\u015fah qo\u015fununu m\u0259\u011flub etdil\u0259r.\",\n            \"B) A\u011fqoyunlular\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 geri \u00e7\u0259kildil\u0259r.\",\n            \"C) \u018frzincana qay\u0131tma\u011fa m\u0259cbur oldular.\",\n            \"D) D\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 girm\u0259d\u0259n T\u0259brizi m\u00fchasir\u0259y\u0259 ald\u0131lar.\",\n            \"E) \u00d6z l\u0259l\u0259l\u0259rini edam etdirdil\u0259r.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1500-ci ilin sonunda ba\u015f vermi\u015f Caban\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 sayca az olmalar\u0131na baxmayaraq, q\u0131z\u0131lba\u015flar \u015eirvan qo\u015fununu m\u0259\u011flub etdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 24. \u015eeyx Heyd\u0259r\u0259 \u018frd\u0259bild\u0259ki S\u0259f\u0259vi hakimiyy\u0259tini 1470-ci ild\u0259 kim qaytarm\u0131\u015fd\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u00fclak\u00fc xan\",\n            \"B) Qara Yusif\",\n            \"C) F\u0259rrux Yasar\",\n            \"D) Uzun H\u0259s\u0259n\",\n            \"E) H\u00fcseyn b\u0259y \u015eaml\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 xronologiyada g\u00f6st\u0259rilir ki, 1470-ci ild\u0259 Uzun H\u0259s\u0259n \u015eeyx Heyd\u0259r\u0259 \u018frd\u0259bild\u0259 S\u0259f\u0259vi hakimiyy\u0259tini qaytarm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 25. S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131nda v\u0259 orduda ba\u015fl\u0131ca rol oynam\u0131\u015f etnik qrup hans\u0131 idi v\u0259 bu onlara idar\u0259etm\u0259d\u0259 hans\u0131 imtiyaz\u0131 verirdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u018fr\u0259bl\u0259r; V\u0259kil v\u0259zif\u0259si onlar\u0131n irsi m\u00fclkiyy\u0259ti idi.\",\n            \"B) Az\u0259rbaycan q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131; \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259 v\u0259zif\u0259si onlar\u0131n inhisar\u0131nda idi.\",\n            \"C) Fars \u0259yanlar\u0131; Ali m\u0259clisd\u0259 yaln\u0131z onlar i\u015ftirak ed\u0259 bil\u0259rdi.\",\n            \"D) \u015eirvanl\u0131lar; Dini i\u015fl\u0259r\u0259 r\u0259hb\u0259rlik onlara m\u0259xsus idi.\",\n            \"E) Monqol noyonlar\u0131; Orduda yegan\u0259 komandanl\u0131q h\u00fcququna malik idil\u0259r.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u00f6vl\u0259tin qurulmas\u0131nda v\u0259 orduda \u0259sas rolu Az\u0259rbaycan q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131 oynad\u0131\u011f\u0131ndan \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259 v\u0259zif\u0259si d\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin inhisar\u0131nda idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 26. Bloksxemi tamamlay\u0131n:\\n1500-c\u00fc ilin sonu: Caban\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (\u015eirvan\u015fahlarla) \u2794 1501-ci il: \u015e\u0259rur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (A\u011fqoyunlularla) v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131 \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1503-c\u00fc il: Almabula\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259rin n\u00f6vb\u0259ti q\u0259l\u0259b\u0259si\",\n            \"B) 1494-c\u00fc il: \u015e\u0259m\u0259si d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\",\n            \"C) 1460-c\u0131 il: Samur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\",\n            \"D) 1514-c\u00fc il: \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\",\n            \"E) 1410-cu il: \u018fs\u0259d d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Caban\u0131 (1500), \u015e\u0259rur (1501) d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259n sonra xronoloji n\u00f6vb\u0259ti hadis\u0259 1503-c\u00fc il Almabula\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259rin qalib g\u0259lm\u0259sidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 27. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 c\u00fctl\u00fckl\u0259rini t\u0259hlil ed\u0259r\u0259k yanl\u0131\u015f olan\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin Qaraqoyunlu v\u0259 A\u011fqoyunlu \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259saslanmas\u0131. N\u0259tic\u0259: \u0130dar\u0259etm\u0259d\u0259 feodal monarxiya qurulu\u015funun davam etm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: Q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n \u015eirvan\u015fahlar\u0131 \u0259sas r\u0259qibl\u0259rd\u0259n biri hesab etm\u0259si. N\u0259tic\u0259: \u018frzincan m\u00fc\u015favir\u0259sind\u0259 ilk z\u0259rb\u0259nin onlara vurulmas\u0131 q\u0259rar.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: \u0130smay\u0131l\u0131n Lahicandan \u00e7\u0131xaraq \u018frd\u0259bild\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u0259 bilm\u0259m\u0259si. N\u0259tic\u0259: \u015e\u0259rqi Anadoluda (\u018frzincanda) qo\u015fun toplama\u011fa getm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: 1488-ci il \u015eahda\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc. N\u0259tic\u0259: \u015eeyx Heyd\u0259rin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n m\u00fctl\u0259q q\u0259l\u0259b\u0259si v\u0259 S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tinin qurulmas\u0131.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: S\u0259f\u0259vi h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n oturaq \u0259halinin t\u0259l\u0259bl\u0259rini ifad\u0259 etm\u0259si. N\u0259tic\u0259: T\u0259riq\u0259tin n\u00fcfuzunun artmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1488-ci ild\u0259 \u015eahda\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259si deyil, \u0259ksin\u0259, m\u0259\u011flubiyy\u0259ti il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdi. D\u00f6vl\u0259t is\u0259 1501-ci ild\u0259 qurulmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 28. M\u0259nb\u0259d\u0259 \\\"T\u00fcrk piri\\\" adland\u0131r\u0131lan tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015eah I \u0130smay\u0131l\",\n            \"B) \u015eeyx S\u0259fi\u0259ddin\",\n            \"C) Uzun H\u0259s\u0259n\",\n            \"D) H\u00fcseyn b\u0259y \u015eaml\u0131\",\n            \"E) \u015eeyx Heyd\u0259r\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 \u201ct\u00fcrk piri\u201d, y\u0259ni \u201cm\u00fcq\u0259dd\u0259s t\u00fcrk\u201d adland\u0131r\u0131lan \u015eeyx S\u0259fi\u0259ddin \u018frd\u0259bil \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 moiz\u0259l\u0259r oxuma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 29. \u0130smay\u0131l\u0131n h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin 7 min\u0259 \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 m\u0259kan hans\u0131 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Lahican\",\n            \"B) \u018frd\u0259bil\",\n            \"C) Astara\",\n            \"D) \u018frzincan\",\n            \"E) T\u0259briz\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130smay\u0131l \u018frd\u0259bild\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u0259 bilm\u0259yib \u015e\u0259rqi Anadoluda (\u018frzincanda) qo\u015fun toplayanda onun h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin say\u0131 7 min\u0259 \u00e7atd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 30. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n H\u00fclakil\u0259r (Elxanil\u0259r) v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn k\u0259si\u015f\u0259n (ortaq) c\u0259h\u0259ti (III) tap\u0131n:\\n1. H\u00fclakil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti\\n2. S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti\\n3. Ortaq c\u0259h\u0259t (III)\",\n        \"options\": [\n            \"A) XIII \u0259srd\u0259 yaranmalar\u0131\",\n            \"B) M\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259t olmalar\u0131, paytaxtlar\u0131n\u0131n T\u0259briz olmas\u0131 v\u0259 \u015eirvan\u015fahlar\u0131 as\u0131l\u0131 hala salmalar\u0131\",\n            \"C) Cizy\u0259 vergisini tamamil\u0259 l\u0259\u011fv etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"D) \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259 postunun sad\u0259c\u0259 monqol \u0259yanlar\u0131na m\u0259xsus olmas\u0131\",\n            \"E) Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n s\u00fcquta u\u011frad\u0131lmalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u00fclaki v\u0259 S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn ortaq x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r: m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259t olmalar\u0131, paytaxtlar\u0131n\u0131n T\u0259briz olmas\u0131 v\u0259 \u015eirvan\u015fahlar\u0131 as\u0131l\u0131 hala salmalar\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 31. Q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n 1500-c\u00fc ild\u0259ki \u018frzincan m\u00fc\u015favir\u0259sind\u0259n sonra h\u0259d\u0259f se\u00e7dikl\u0259ri ilk h\u00f6kmdar:\",\n        \"options\": [\n            \"A) A\u011fqoyunlu \u018flv\u0259nd Mirz\u0259\",\n            \"B) \u015eirvan\u015fah F\u0259rrux Yasar\",\n            \"C) \u015eeybani xan\",\n            \"D) Qara Yusif\",\n            \"E) Sultan \u018fhm\u0259d\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1500-c\u00fc ild\u0259 \u018frzincanda q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n m\u00fc\u015favir\u0259sind\u0259 ilk z\u0259rb\u0259nin \u015eirvan\u015fah F\u0259rrux Yasara vurulmas\u0131 q\u0259rar\u0131 q\u0259bul edildi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 32. S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tinin idar\u0259 sistemind\u0259 V\u0259kilin s\u0259lahiyy\u0259t \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sini xarakteriz\u0259 ed\u0259n \u0259n d\u0259qiq m\u00fcdd\u0259a:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Yaln\u0131z m\u0259\u015fv\u0259r\u0259t\u00e7i s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik olub, he\u00e7 bir q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259 bilm\u0259zdi.\",\n            \"B) H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlarda ordunun yegan\u0259 v\u0259 ali komandan\u0131 idi.\",\n            \"C) \u015eah\u0131n h\u0259m dini, h\u0259m d\u0259 d\u00fcny\u0259vi i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 tam h\u00fcquqlu m\u00fcavini idi.\",\n            \"D) Yaln\u0131z m\u00fclki h\u00fcquq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 baxan ali qaz\u0131 idi.\",\n            \"E) 12 \u0259mird\u0259n ibar\u0259t olub, vilay\u0259t idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 n\u0259zar\u0259t edirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: V\u0259kil \u015fahdan sonra d\u00f6vl\u0259td\u0259 ikinci n\u00fcfuzlu \u015f\u0259xs hesab olunurdu v\u0259 \u015fah\u0131n dini v\u0259 d\u00fcny\u0259vi i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 tam h\u00fcquqlu m\u00fcavini idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 33. M\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n:\\nS\u0259f\u0259vi \u015feyxl\u0259rinin daxili \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259rd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n oturaq \u0259halinin r\u0259\u011fb\u0259tini qazanmas\u0131 \u2794 S\u00fcnni h\u00f6kmdarlara qar\u015f\u0131 ideoloji m\u00fcbariz\u0259nin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si \u2794 XV \u0259srin sonlar\u0131nda m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin z\u0259ifl\u0259m\u0259si \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Qaraqoyunlu d\u00f6vl\u0259tinin b\u0259rpa edilm\u0259si\",\n            \"B) S\u0259f\u0259vi t\u0259riq\u0259tinin g\u00fccl\u00fc siyasi q\u00fcvv\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259si v\u0259 hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259 c\u0259hdl\u0259ri\",\n            \"C) \u015eeyx Heyd\u0259rin Osmanl\u0131lardan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul etm\u0259si\",\n            \"D) Lahican\u0131n yeni paytaxt elan edilm\u0259si\",\n            \"E) S\u0259f\u0259viyy\u0259 t\u0259riq\u0259tinin l\u0259\u011fvi\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: XV y\u00fczillikd\u0259 S\u0259f\u0259vi t\u0259riq\u0259ti g\u00fccl\u00fc siyasi q\u00fcvv\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259kd\u0259 idi. XV y\u00fczilliyin sonlar\u0131nda m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin z\u0259ifl\u0259m\u0259si S\u0259f\u0259vil\u0259rin n\u00fcfuzunun artmas\u0131na v\u0259 onlar\u0131n siyasi hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7m\u0259sin\u0259 (\u0130smay\u0131l\u0131n Lahicandan \u00e7\u0131xmas\u0131na) s\u0259b\u0259b oldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 34. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n hans\u0131 n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 S\u0259f\u0259vi ordusunun (q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n) m\u0259\u011flubiyy\u0259ti kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr?\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1500-c\u00fc il Caban\u0131\",\n            \"B) 1501-ci il \u015e\u0259rur\",\n            \"C) 1503-c\u00fc il Almabula\u011f\u0131\",\n            \"D) 1494-c\u00fc il \u015e\u0259m\u0259si\",\n            \"E) He\u00e7 biri\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1494-c\u00fc ild\u0259 \u015e\u0259m\u0259si d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc ba\u015f vermi\u015f v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r (q\u0131z\u0131lba\u015flar) m\u0259\u011flub olmu\u015flar. Caban\u0131, \u015e\u0259rur v\u0259 Almabula\u011f\u0131nda is\u0259 qalib g\u0259lmi\u015fl\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 35. Uy\u011funluq testini h\u0259ll edin (H\u0259rbi\/Siyasi fiqur v\u0259 statusu):\\n1. H\u00fcseyn b\u0259y \u015eaml\u0131\\n2. \u015eeyx S\u0259fi\u0259ddin\\n3. F\u0259rrux Yasar\\na. S\u0259f\u0259viyy\u0259 t\u0259riq\u0259tinin yarad\u0131c\u0131s\u0131 (\\\"t\u00fcrk piri\\\")\\nb. Caban\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n \u0259sas z\u0259rb\u0259 h\u0259d\u0259fi olan h\u00f6kmdar\\nc. S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tinin ilk \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"C) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"D) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u00fcseyn b\u0259y \u015eaml\u0131 ilk \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259 t\u0259yin edilmi\u015fdi (c). \u015eeyx S\u0259fi\u0259ddin S\u0259f\u0259viyy\u0259 t\u0259riq\u0259tinin yarad\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r (a). F\u0259rrux Yasar \u015eirvan\u015fah h\u00f6kmdar\u0131 olub Caban\u0131da \u0259sas h\u0259d\u0259f idi (b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 36. Tiyul torpa\u011f\u0131n\u0131n \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259lik v\u0259zif\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u0259tn\u0259 \u0259sas\u0259n hans\u0131 h\u00f6km \u00e7\u0131xar\u0131la bil\u0259r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Tiyul torpa\u011f\u0131 yaln\u0131z V\u0259kil t\u0259r\u0259find\u0259n irsi olaraq saxlan\u0131l\u0131rd\u0131.\",\n            \"B) M\u0259rk\u0259zd\u0259n uzaqla\u015fma (separatizm) meyll\u0259ri g\u00f6st\u0259r\u0259n y\u00fcks\u0259k h\u0259rbi v\u0259zif\u0259lil\u0259r (m\u0259s\u0259l\u0259n, H\u00fcseyn b\u0259y \u015eaml\u0131) bu torpaqdan m\u0259hrum edil\u0259 bil\u0259rdi.\",\n            \"C) Tiyul \u0259sas\u0259n k\u0259ndlil\u0259r\u0259 paylanan icma torpa\u011f\u0131 idi.\",\n            \"D) Bu torpaqlar S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tind\u0259 tamamil\u0259 qada\u011fan edilmi\u015fdi.\",\n            \"E) Tiyul torpaqlar\u0131 d\u0259rhal v\u0259qf torpaqlar\u0131na \u00e7evrilirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u00fcseyn b\u0259y \u015eaml\u0131 m\u0259rk\u0259zd\u0259n uzaqla\u015fma meylin\u0259 g\u00f6r\u0259 bu v\u0259zif\u0259d\u0259n v\u0259 ona veril\u0259n tiyul torpa\u011f\u0131ndan m\u0259hrum edilmi\u015fdi. Bu o dem\u0259kdir ki, v\u0259zif\u0259 pozuntusu torpaq itkisi il\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 37. S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Xronoloji s\u0131ran\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. \u015eeyx S\u0259fi\u0259ddinin \u018frd\u0259bild\u0259 t\u0259riq\u0259tin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymas\u0131\\n2. \u015e\u0259rur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\n3. \u0130smay\u0131l\u0131n Lahicandan \u018frd\u0259bil\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259ti\\n4. Uzun H\u0259s\u0259nin \u018frd\u0259bild\u0259 hakimiyy\u0259ti \u015eeyx Heyd\u0259r\u0259 qaytarmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 4, 3, 2\",\n            \"B) 1, 3, 4, 2\",\n            \"C) 4, 1, 3, 2\",\n            \"D) 1, 4, 2, 3\",\n            \"E) 4, 3, 1, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: T\u0259riq\u0259tin yaranmas\u0131 (XIII \u0259sr sonu) (1). Uzun H\u0259s\u0259nin Heyd\u0259r\u0259 hakimiyy\u0259ti qaytarmas\u0131 (1470) (4). \u0130smay\u0131l\u0131n Lahicandan \u00e7\u0131xmas\u0131 (1499) (3). \u015e\u0259rur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (1501) (2). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1, 4, 3, 2.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 38. C\u0259dv\u0259l tipli sual: A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 hadis\u0259l\u0259rin ba\u015f verdiyi ill\u0259ri d\u00fczg\u00fcn qrupla\u015fd\u0131r\u0131n:\\nX = Samur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\nY = \u015e\u0259rur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\nZ = Almabula\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\",\n        \"options\": [\n            \"A) X - 1460, Y - 1501, Z - 1503\",\n            \"B) X - 1494, Y - 1500, Z - 1501\",\n            \"C) X - 1488, Y - 1503, Z - 1500\",\n            \"D) X - 1460, Y - 1503, Z - 1501\",\n            \"E) X - 1470, Y - 1501, Z - 1503\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1460-c\u0131 ild\u0259 Samur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc, 1501-ci ild\u0259 \u015e\u0259rur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc, 1503-c\u00fc ild\u0259 Almabula\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc ba\u015f vermi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 39. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 z\u0259nciri:\\nS\u0259f\u0259vil\u0259rin dini-ideoloji siyas\u0259tind\u0259 \u00f6zl\u0259rini Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) n\u0259sli il\u0259 ba\u011flamalar\u0131 \u2794 S\u00fcnni h\u00f6kmdarlara (Osmanl\u0131, \u015eeybani) qar\u015f\u0131 ideoloji \u00fcst\u00fcnl\u00fck qazanmaq \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u00fcnniliyin qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 tamamil\u0259 l\u0259\u011fvi\",\n            \"B) Qon\u015fu s\u00fcnni \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 k\u0259skin m\u00fcbariz\u0259y\u0259 v\u0259 r\u0259qab\u0259t\u0259 girilm\u0259si\",\n            \"C) Ali m\u0259clisin f\u0259aliyy\u0259tinin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131\",\n            \"D) \u015eirvan\u015fahlar\u0131n bu \u0259sasla S\u0259f\u0259vi q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131na d\u0259rhal t\u0259slim olmas\u0131\",\n            \"E) T\u0259brizin paytaxt statusundan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259f\u0259vil\u0259rin \u00f6zl\u0259rini pey\u011f\u0259mb\u0259r n\u0259sli adland\u0131rmas\u0131 s\u00fcnni h\u00f6kmdarlardan \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fc. Bu dini-ideoloji z\u0259min \u0259sas\u0131nda s\u00fcnniliyin hakim oldu\u011fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 (\u015eeybani, Osmanl\u0131 v\u0259 s.) qar\u015f\u0131 r\u0259qab\u0259t v\u0259 q\u0259ti m\u00fcbariz\u0259 formala\u015f\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 40. Ortaq x\u00fcsusiyy\u0259t (K\u0259si\u015fm\u0259): Qaraqoyunlu, A\u011fqoyunlu v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin idar\u0259 sisteml\u0259rinin ortaq tarixi k\u00f6k\u00fc n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn idar\u0259etm\u0259sind\u0259 S\u0259lcuq (o\u011fuz-t\u00fcrkman) \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin baza rolu oynamas\u0131\",\n            \"B) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn eyni monarx (Uzun H\u0259s\u0259n) t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 edilm\u0259si\",\n            \"C) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcnd\u0259 V\u0259kil v\u0259zif\u0259sinin \u015fahdan \u00fcst\u00fcn olmas\u0131\",\n            \"D) Paytaxtlar\u0131n\u0131n daim \u018frd\u0259bil olmas\u0131\",\n            \"E) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn 1501-ci ild\u0259 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k vahid d\u00f6vl\u0259t qurmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin siyasi qurulu\u015fu Qaraqoyunlu v\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259saslan\u0131rd\u0131. Bu is\u0259 k\u00f6k etibaril\u0259 o\u011fuz-t\u00fcrkman v\u0259 s\u0259lcuq sistemind\u0259n g\u0259l\u0259n feodal monarxiya prinsipl\u0259ri idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 41. S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 \u0130smay\u0131l\u0131n ordusunun say\u0131n\u0131n 7 min\u0259 \u00e7atmas\u0131 hans\u0131 b\u00f6lg\u0259d\u0259 q\u0131z\u0131lba\u015f tayfalar\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 hesab\u0131na ba\u015f verdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) M\u0259rk\u0259zi Asiya\",\n            \"B) Da\u011f\u0131stan\",\n            \"C) \u015e\u0259rqi Anadolu\",\n            \"D) \u015eirvan\",\n            \"E) Ba\u011fdad\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u015e\u0259rqi Anadoluda ya\u015fayan q\u0131z\u0131lba\u015f tayfalar\u0131ndan h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259 toplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u018frzincana yolland\u0131. Yol boyunca q\u0131z\u0131lba\u015flara qo\u015fulanlar\u0131n say\u0131 artaraq 7 min\u0259 \u00e7atd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 42. M\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131q v\u0259 bloksxem tamamlama:\\nD\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131: \u015eah (Dini v\u0259 d\u00fcny\u0259vi m\u00fctl\u0259q hakimiyy\u0259t) \u2794 \u015eah\u0131n tam h\u00fcquqlu m\u00fcavini: ? \u2794 M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t\u00e7i orqan: Ali m\u0259clis \u2794 H\u0259rbi komandan: \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259\",\n        \"options\": [\n            \"A) L\u0259l\u0259\",\n            \"B) K\u0259nqa\u015f\",\n            \"C) V\u0259kil\",\n            \"D) Dar\u011fa\",\n            \"E) \u015eeyx\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u00f6vl\u0259td\u0259 \u015fahdan sonra ikinci n\u00fcfuzlu \u015f\u0259xs \u015fah\u0131n dini v\u0259 d\u00fcny\u0259vi i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 tam h\u00fcquqlu m\u00fcavini olan V\u0259kil idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 43. H\u00fclaki v\u0259 S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini (ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r kontekstind\u0259) 1066 Hasdinqs v\u0259 1501 \u015e\u0259rur d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rinin n\u0259tic\u0259si il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n m\u0259ntiqi f\u0259ls\u0259f\u0259 n\u0259dir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) M\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f d\u00f6vl\u0259tin varl\u0131\u011f\u0131 \/ yaranmas\u0131\",\n            \"B) Monqol qo\u015funlar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131\",\n            \"C) Xristianl\u0131q dininin yay\u0131lmas\u0131\",\n            \"D) D\u0259niz d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri olmalar\u0131\",\n            \"E) S\u00fclh m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u015fa \u00e7atmalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u00fclaki v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259t olmalar\u0131d\u0131r. 1066 Hasdinqs v\u0259 1501 \u015e\u0259rurun ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 is\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131d\u0131r. H\u0259r iki qrupun m\u0259ntiqi f\u0259ls\u0259f\u0259si m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259tdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 44. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 hans\u0131 hadis\u0259 m\u0259hz 1503-c\u00fc il\u0259 aiddir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Almabula\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\",\n            \"B) \u015e\u0259rur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\",\n            \"C) Caban\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\",\n            \"D) \u018frzincan m\u00fc\u015favir\u0259si\",\n            \"E) \u015e\u0259m\u0259si d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xronologiyada 1503-c\u00fc il Almabula\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259rin qalib g\u0259lm\u0259si qeyd olunmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 45. Eyler-Venn diaqram\u0131 (D\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r):\\n1. Caban\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (1500)\\n2. K\u0259si\u015fm\u0259 (Ortaq c\u0259h\u0259t)\\n3. \u015e\u0259rur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (1501)\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1. \u015eirvan\u015fahlarla apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r; 2. S\u0259f\u0259vil\u0259rin q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 bitmi\u015fdir; 3. A\u011fqoyunlularla apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"B) 1. A\u011fqoyunlularla apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r; 2. S\u0259f\u0259vil\u0259r m\u0259\u011flub olmu\u015fdur; 3. \u015eirvan\u015fahlarla apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"C) 1. \u0130smay\u0131l i\u015ftirak etm\u0259mi\u015fdir; 2. H\u0259r ikisi Osmanl\u0131ya qar\u015f\u0131 idi; 3. Uzun H\u0259s\u0259n r\u0259hb\u0259rlik edirdi.\",\n            \"D) 1. Yaln\u0131z piyadalar vuru\u015fmu\u015fdur; 2. N\u0259tic\u0259siz bitmi\u015fdir; 3. At\u0259\u015fk\u0259s imzalanm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"E) 1. 1499-cu ild\u0259 olmu\u015fdur; 2. T\u0259brizd\u0259 olmu\u015fdur; 3. \u018frd\u0259bild\u0259 olmu\u015fdur.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Caban\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc 1500-c\u00fc ild\u0259 \u015eirvan\u015fah F\u0259rrux Yasara qar\u015f\u0131 olmu\u015fdur (1). \u015e\u0259rur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc is\u0259 1501-ci ild\u0259 (m\u0259lum oldu\u011fu kimi A\u011fqoyunlulara qar\u015f\u0131 olub, d\u00f6vl\u0259t yaran\u0131b) ba\u015f vermi\u015fdir (3). H\u0259r ikisind\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r qalib g\u0259lmi\u015fdir (2).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 46. \u015eeyx Heyd\u0259rin 1483, 1487 v\u0259 1488-ci ill\u0259rd\u0259ki h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rinin co\u011frafi istiqam\u0259ti hara idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015eirvan v\u0259 Da\u011f\u0131stan\",\n            \"B) Ba\u011fdad v\u0259 Ktesifon\",\n            \"C) Xorasan v\u0259 \u0130sfahan\",\n            \"D) \u018frzincan v\u0259 \u018frzurum\",\n            \"E) Kuf\u0259 v\u0259 B\u0259sr\u0259\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xronologiyada \\\"1483, 1487 v\u0259 1488-ci ill\u0259rd\u0259 \u015eeyx Heyd\u0259rin \u015eirvana v\u0259 Da\u011f\u0131stana y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r etm\u0259si\\\" ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 verilmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 47. \\\"Ali m\u0259clis\\\" 12 n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi. Bu orqan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 \u0259sas\u0259n kiml\u0259r daxil idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Yaln\u0131z xristian ruhanil\u0259ri\",\n            \"B) Y\u00fcks\u0259k m\u00f6vqe tutan n\u00fcfuzlu \u0259mirl\u0259r\",\n            \"C) \u0130taliyadan g\u0259lmi\u015f diplomatlar\",\n            \"D) Yaln\u0131z \u015eirvan\u015fah n\u0259sli\",\n            \"E) S\u0131ravi q\u0131z\u0131lba\u015f \u0259sg\u0259rl\u0259ri\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Ali m\u0259clis \u015fah\u0131n yan\u0131nda 12 n\u0259f\u0259r y\u00fcks\u0259k m\u00f6vqe tutan n\u00fcfuzlu \u0259mirl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t m\u0259\u015fv\u0259r\u0259t\u00e7i orqan idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 48. S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin inzibati sistemind\u0259 \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259nin rolu v\u0259 bu postun sahibl\u0259rin\u0259 t\u0259tbiq olunan c\u0259za metodu haqq\u0131nda hans\u0131 ifad\u0259 do\u011frudur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Orduya komandanl\u0131q edirdi; m\u0259rk\u0259zd\u0259n uzaqla\u015fma meylin\u0259 g\u00f6r\u0259 v\u0259zif\u0259d\u0259n v\u0259 tiyul torpa\u011f\u0131ndan m\u0259hrum edilirdi.\",\n            \"B) Dini q\u0259rarlar verirdi; c\u0259za olaraq yaln\u0131z cizy\u0259 \u00f6d\u0259yirdi.\",\n            \"C) \u015eah\u0131n m\u00fctl\u0259q m\u00fcavini idi; he\u00e7 bir halda v\u0259zif\u0259d\u0259n al\u0131na bilm\u0259zdi.\",\n            \"D) Yaln\u0131z donanmaya r\u0259hb\u0259rlik edirdi; c\u0259za olaraq xaric\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edilirdi.\",\n            \"E) 12 \u0259mird\u0259n ibar\u0259t kollegial orqan idi; c\u0259za sistemi yox idi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259 S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tind\u0259 qo\u015funlar\u0131na ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi. H\u00fcseyn b\u0259y \u015eaml\u0131n\u0131n n\u00fcmun\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, m\u0259rk\u0259zd\u0259n uzaqla\u015fma meylin\u0259 g\u00f6r\u0259 bu v\u0259zif\u0259d\u0259n v\u0259 ona veril\u0259n tiyul torpa\u011f\u0131ndan m\u0259hrum edilirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 49. M\u0259ntiqi z\u0259nciri qurun:\\nA\u011fqoyunlu v\u0259 Qaraqoyunlu idar\u0259etm\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin miras al\u0131nmas\u0131 \u2794 Onlardan f\u0259rqli olaraq tam m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fm\u0259nin t\u0259min edilm\u0259si \u2794 Siyasi idar\u0259etm\u0259y\u0259 dini idar\u0259etm\u0259nin birl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u2794 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) D\u00f6vl\u0259tin teokratik xarakter da\u015f\u0131mas\u0131\",\n            \"B) S\u0259f\u0259vil\u0259rin s\u00fclal\u0259 olaraq s\u00fcqut etm\u0259si\",\n            \"C) \u015eah\u0131n v\u0259zif\u0259l\u0259rinin \\\"Ali m\u0259clis\\\"\u0259 d\u00f6vr edilm\u0259si\",\n            \"D) Tiyul torpaqlar\u0131n\u0131n yaln\u0131z ruhanil\u0259r\u0259 verilm\u0259si\",\n            \"E) Ordunun q\u0131z\u0131lba\u015f inhisar\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin qurulu\u015funda m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fm\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131, \u015fah\u0131n h\u0259m dini, h\u0259m d\u0259 d\u00fcny\u0259vi hakimiyy\u0259ti \u00f6z \u0259lind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirm\u0259si onun teokratik (dini qanunlarla idar\u0259 olunan) x\u00fcsusiyy\u0259ti il\u0259 se\u00e7ilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olurdu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 50. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 bloku:\\nS\u0259b\u0259b: S\u0259f\u0259vi \u015fah\u0131n\u0131n (\u0130smay\u0131l\u0131n) orduda v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin qurulmas\u0131nda yaln\u0131z Az\u0259rbaycan q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131na etibar etm\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259: ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Osmanl\u0131lar\u0131n S\u0259f\u0259vil\u0259r\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 torpaq verm\u0259si\",\n            \"B) Qo\u015funa ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259n \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259 v\u0259zif\u0259sinin m\u0259hz Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin inhisar\u0131nda olmas\u0131\",\n            \"C) \\\"Ali m\u0259clis\\\"in say\u0131n\u0131n 12-d\u0259n 24-\u0259 qald\u0131r\u0131lmas\u0131\",\n            \"D) Lahican\u0131n q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n q\u0259dim paytaxt\u0131 elan edilm\u0259si\",\n            \"E) \u018frzincan m\u00fc\u015favir\u0259sinin l\u0259\u011fv edilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u00f6vl\u0259tin qurulmas\u0131nda v\u0259 orduda \u0259sas rolu Az\u0259rbaycan q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131 oynad\u0131\u011f\u0131ndan \u018fmir \u00fcl-\u00fcm\u0259r\u0259 v\u0259zif\u0259si d\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin inhisar\u0131nda idi.\"\n    }\n];\n\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        \n        \/\/ B\u00fct\u00fcn r\u0259ng klasslar\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259yirik\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered', 'correct-ans', 'wrong-ans');\n        \n        if (isFinished) {\n            \/\/ \u0130MTAHAN B\u0130TD\u0130KD\u018fN SONRAK\u0130 M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('correct-ans'); \/\/ D\u00fczl\u0259r ya\u015f\u0131l\n            } else {\n                btn.classList.add('wrong-ans'); \/\/ S\u0259hvl\u0259r v\u0259 bo\u015f burax\u0131lanlar q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        } else {\n            \/\/ \u0130MTAHAN GED\u018fN ZAMAN M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered'); \/\/ H\u0259r hans\u0131 cavab se\u00e7ilibs\u0259 ya\u015f\u0131l\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed'); \/\/ Bax\u0131l\u0131b amma se\u00e7ilm\u0259yibs\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active'); \/\/ Haz\u0131rda bax\u0131lan sual\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 ha\u015fiy\u0259\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    \/\/ \u0130mtahan bit\u0259n kimi \u015fkalan\u0131 d\u00fcz\/s\u0259hv\u0259 g\u00f6r\u0259 r\u0259ngl\u0259yirik\n    updateScaleColors(); \n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    \/\/ N\u0259tic\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 3 saniy\u0259 sonra ilk suala qay\u0131d\u0131r\u0131q\n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. \u2190 Geri \u0130r\u0259li \u2192 N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin. WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-599","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/599","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=599"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/599\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":600,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/599\/revisions\/600"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=599"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}