{"id":574,"date":"2026-06-10T08:04:57","date_gmt":"2026-06-10T08:04:57","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=574"},"modified":"2026-06-10T08:04:57","modified_gmt":"2026-06-10T08:04:57","slug":"turkiye-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=574","title":{"rendered":"T\u00dcRK\u0130Y\u018f"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">\u2190 Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li \u2192<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"bottom-banners\">\n    <a href=\"https:\/\/wa.me\/994559339283?text=Salam,%2030%20%C9%99d%C9%99d%20premium%20s%C4%B1naq%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"action-banner premium-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n\n    <a href=\"BURAYA_QURUP_LINKINI_YAZIN\" target=\"_blank\" class=\"action-banner group-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;\n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n    }\n\n    \/* --- Dinamik Banner Stili --- *\/\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- Banner Stili Sonu --- *\/\n\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili --- *\/\n    .bottom-banners {\n        max-width: 800px;\n        margin: 1rem auto 2rem auto;\n        display: flex;\n        flex-direction: column;\n        gap: 15px;\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n    }\n\n    .action-banner {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        background: #25D366;\n        color: #ffffff;\n        text-decoration: none;\n        padding: 15px 24px;\n        border-radius: 16px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 16px;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(37, 211, 102, 0.3);\n        transition: all 0.3s ease;\n    }\n\n    .action-banner:hover {\n        transform: translateY(-3px);\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(37, 211, 102, 0.4);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .group-banner {\n        background: #128C7E;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(18, 140, 126, 0.3);\n    }\n\n    .group-banner:hover {\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(18, 140, 126, 0.4);\n    }\n\n    .banner-icon {\n        margin-right: 15px;\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .action-banner {\n            font-size: 14px;\n            padding: 12px 16px;\n        }\n        .banner-icon {\n            margin-right: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili Sonu --- *\/\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto;\n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.correct-ans { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.wrong-ans { background: var(--skipped); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n    \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n    \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n    \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n    \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n    \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\nconst quizData = [\n    {\n        \"q\": \"1. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra Almaniyan\u0131n q\u0259rb zonas\u0131nda (AFR) ba\u015f vermi\u015f inki\u015faf v\u0259 siyasi prosesl\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Villi Brandt\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \\\"Ki\u00e7ik koalisiya\\\" h\u00f6kum\u0259tinin qurulmas\u0131\\n2. H. Kolun f\u0259aliyy\u0259ti say\u0259sind\u0259 Almaniyan\u0131n dinc yolla vahid d\u00f6vl\u0259t hal\u0131nda birl\u0259\u015fdirilm\u0259si\\n3. \\\"\u0130qtisadi m\u00f6c\u00fcz\u0259\\\"nin memar\u0131 adland\u0131r\u0131lan K. Adenauerin Berlin b\u00f6hran\u0131ndak\u0131 passivliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 artan t\u0259zyiql\u0259r fonunda istefa verm\u0259si\\n4. \u0130ngilis, amerikan v\u0259 frans\u0131z i\u015f\u011fal zonalar\u0131n\u0131n birl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k Almaniya Federativ Respublikas\u0131n\u0131n (AFR) elan edilm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 4, 3, 1, 2\",\n            \"B) 4, 1, 3, 2\",\n            \"C) 3, 4, 2, 1\",\n            \"D) 1, 4, 3, 2\",\n            \"E) 2, 3, 1, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Q\u0259rb i\u015f\u011fal zonalar\u0131nda AFR 1949-cu ild\u0259 yarad\u0131ld\u0131 (4). Konrad Adenauer 1963-c\u00fc ild\u0259 istefa verdi (3). Villi Brandt 1969-cu ild\u0259 \\\"Ki\u00e7ik koalisiya\\\" il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldi (1). Almaniyan\u0131n birl\u0259\u015fdirilm\u0259si 1990-c\u0131 ilin oktyabr\u0131nda ba\u015f verdi (2).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"2. SSR\u0130-nin \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 tarixind\u0259 (1945-1991) at\u0131lm\u0131\u015f m\u00fch\u00fcm siyasi, iqtisadi v\u0259 h\u0259rbi add\u0131mlar\u0131n xronologiyas\u0131:\\n1. \u0130. Stalinin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra N. Xru\u015f\u015fovun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 \\\"buzlar\u0131n \u0259rim\u0259si\\\" (m\u00fclayiml\u0259\u015fm\u0259) d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ba\u015flanmas\u0131\\n2. \u0130qtisadi t\u0259n\u0259zz\u00fcld\u0259n qurtulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn M. Qorba\u00e7ovun \\\"Yenid\u0259nqurma\\\" (Perestroyka) siyas\u0259tini elan etm\u0259si\\n3. A\u011f\u0131r v\u0259 h\u0259rbi s\u0259nayey\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck ver\u0259n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \\\"be\u015fillik plan\\\"\u0131n q\u0259bulu\\n4. L. Brejnevin r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 daxili u\u011fursuzluqlar\u0131 \u00f6rt-basd\u0131r etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u018ffqan\u0131stana ordu yeridilm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 1, 4, 2\",\n            \"B) 1, 3, 2, 4\",\n            \"C) 4, 3, 1, 2\",\n            \"D) 3, 4, 1, 2\",\n            \"E) 1, 2, 3, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc be\u015fillik plan 1946\u20131950-ci ill\u0259ri \u0259hat\u0259 edirdi (3). Stalin 1953-c\u00fc ild\u0259 \u00f6ld\u00fckd\u0259n sonra Xru\u015f\u015fovun d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \\\"buzlar\u0131n \u0259rim\u0259si\\\" ba\u015flad\u0131 (1). SSR\u0130 1979-cu ild\u0259 \u018ffqan\u0131stana ordu yeritdi (4). M.Qorba\u00e7ov is\u0259 1985-ci ild\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259k \\\"Yenid\u0259nqurma\\\" x\u0259ttin\u0259 ba\u015flad\u0131 (2).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"3. M\u00fcasir Rusiya Federasiyas\u0131 (1991-d\u0259n sonra) v\u0259 onun yax\u0131n xaricd\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 \u0259m\u0259liyyatlar v\u0259 ya ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin xronologiyas\u0131n\u0131 tap\u0131n:\\n1. Rusiya il\u0259 Ukrayna aras\u0131nda \\\"Dostluq, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q\\\" haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259nin imzalanmas\u0131\\n2. Rusiyan\u0131n h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259si il\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan-Rusiya m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015f verm\u0259si\\n3. Ukraynaya m\u0259xsus Kr\u0131m yar\u0131madas\u0131n\u0131n Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n ilhaq edilm\u0259si\\n4. Birinci \u00c7e\u00e7enistan m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 4, 1, 2, 3\",\n            \"B) 1, 4, 3, 2\",\n            \"C) 4, 2, 1, 3\",\n            \"D) 1, 2, 3, 4\",\n            \"E) 2, 3, 4, 1\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00c7e\u00e7enistan m\u00fcharib\u0259si 1994-1996-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 (1-ci) ba\u015f verdi (4). Rusiya-Ukrayna m\u00fcqavil\u0259si (Qara d\u0259niz donanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131) 1997-ci ild\u0259 imzaland\u0131 (1). Rusiya-G\u00fcrc\u00fcstan m\u00fcharib\u0259si 2008-ci il\u0259 aiddir (2). Kr\u0131m\u0131n ilhaq\u0131 is\u0259 2014-c\u00fc ild\u0259 ba\u015f verdi (3).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"4. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra Almaniyan\u0131n beyn\u0259lxalq statusunun d\u0259yi\u015fm\u0259si v\u0259 inki\u015faf\u0131 prosesl\u0259rinin ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131:\\n1. Almaniya Demokratik Respublikas\u0131ndan (ADR) sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131na dair SSR\u0130-nin raz\u0131l\u0131q verm\u0259si\\n2. Paytaxt Berlin d\u0259 daxil olmaqla Almaniya \u0259razisinin d\u00f6rd i\u015f\u011fal zonas\u0131na b\u00f6l\u00fcnm\u0259si q\u0259rar\u0131 (Potsdam konfrans\u0131)\\n3. V. Brandt t\u0259r\u0259find\u0259n ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n \\\"\u015e\u0259rq siyas\u0259ti\\\" \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra yaranan \u015e\u0259rqi Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin yeni s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin tan\u0131nmas\u0131\\n4. Almaniya Federativ Respublikas\u0131n\u0131n yaranmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 4, 3, 1\",\n            \"B) 4, 2, 1, 3\",\n            \"C) 2, 3, 4, 1\",\n            \"D) 1, 2, 3, 4\",\n            \"E) 4, 3, 2, 1\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1945-ci ild\u0259 Almaniya 4 i\u015f\u011fal zonas\u0131na b\u00f6l\u00fcnd\u00fc (2). 1949-cu ild\u0259 AFR yarad\u0131ld\u0131 (4). 1970-ci ill\u0259rd\u0259 V.Brandt\u0131n \\\"\u015e\u0259rq siyas\u0259ti\\\" elan edildi v\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259r tan\u0131nd\u0131 (3). 1990-c\u0131 ild\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Moskva dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131nda SSR\u0130 qo\u015funlar\u0131n ADR-d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131na raz\u0131l\u0131q verdi (1).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"5. Sovet \u0130ttifaq\u0131nda siyasi, iqtisadi v\u0259 elmi-texniki inki\u015fafla ba\u011fl\u0131 hadis\u0259l\u0259rin xronologiyas\u0131:\\n1. D\u00fcnyan\u0131n ilk qit\u0259l\u0259raras\u0131 ballistik raketinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 ilk s\u00fcni peykin kosmosa burax\u0131lmas\u0131\\n2. Kos\u0131qinin (1965) r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n iqtisadi islahatlar\u0131n b\u00fcrokratiya ucbat\u0131ndan iflasa u\u011framas\u0131\\n3. Reaktorlar\u0131n m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaq c\u0259hdinin \u00c7ernob\u0131l AES-d\u0259 b\u00f6y\u00fck f\u0259lak\u0259tl\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259si\\n4. Xam v\u0259 dinc\u0259 qoyulmu\u015f torpaqlar\u0131n istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si (Xru\u015f\u015fov d\u00f6vr\u00fc, 1950-ci ill\u0259r)\",\n        \"options\": [\n            \"A) 4, 1, 2, 3\",\n            \"B) 1, 4, 3, 2\",\n            \"C) 4, 2, 1, 3\",\n            \"D) 2, 4, 1, 3\",\n            \"E) 1, 2, 3, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131 art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn xam torpaqlar\u0131n m\u0259nims\u0259nilm\u0259si layih\u0259si Xru\u015f\u015fovun d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, 50-ci ill\u0259rd\u0259 ba\u015fland\u0131 (4). \u0130lk peyk 1957-ci ild\u0259 kosmosa burax\u0131ld\u0131 (1). 1965-ci il iqtisadi islahatlar\u0131 Brejnev d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 u\u011fursuzlu\u011fa d\u00fc\u00e7ar oldu (2). \u00c7ernob\u0131l q\u0259zas\u0131 1986-c\u0131 ild\u0259 ba\u015f verdi (3).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"6. XX \u0259srin sonlar\u0131nda SSR\u0130-nin s\u00fcqutu v\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin yaranmas\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259ki hadis\u0259l\u0259rin ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131:\\n1. M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyinin (MDB) yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 SSR\u0130-nin varl\u0131\u011f\u0131na son qoyulmas\u0131\\n2. \u015e\u0259rqi Avropada dinc demokratik inqilablar\u0131n ba\u015f verm\u0259si v\u0259 sovet modelin\u0259 (diktaturas\u0131na) son qoyulmas\u0131\\n3. \u0130kinci \u00c7e\u00e7enistan m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flamas\u0131 v\u0259 Boris Yeltsinin istefa verm\u0259si\\n4. Rusiya, Ukrayna, AB\u015e v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259 aras\u0131nda Budape\u015ft memorandumunun (protokolunun) imzalanmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 1, 4, 3\",\n            \"B) 1, 2, 3, 4\",\n            \"C) 4, 1, 2, 3\",\n            \"D) 2, 4, 1, 3\",\n            \"E) 1, 4, 3, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u015e\u0259rqi Avropadak\u0131 dinc inqilablar 1989-1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 ba\u015f verdi (2). SSR\u0130-nin s\u00fcqutu v\u0259 MDB-nin yaranmas\u0131 1991-ci ilin sonudur (1). Budape\u015ft protokolu 1994-c\u00fc ild\u0259 imzaland\u0131 (4). \u0130kinci \u00c7e\u00e7enistan m\u00fcharib\u0259si v\u0259 Yeltsinin istefas\u0131 1999-cu il\u0259 aiddir (3).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"7. B. Bloom - T\u0259tbiq: Almaniya (AFR) tarixind\u0259 ba\u015f vermi\u015f diplomatik v\u0259 daxili siyasi b\u00f6hranlar\u0131n (inki\u015faflar\u0131n) xronologiyas\u0131:\\n1. H. Kolun kanslerliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 iqtisadi y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 nail olunmas\u0131 v\u0259 Almaniyan\u0131n birl\u0259\u015fdirilm\u0259si f\u00fcrs\u0259tind\u0259n m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259si\\n2. V. Brandt\u0131n h\u00f6kum\u0259tinin SSR\u0130 k\u0259\u015ffiyyat\u0131 il\u0259 gizli \u0259laq\u0259l\u0259rd\u0259 ittiham edil\u0259r\u0259k k\u00fctl\u0259vi etirazlara m\u0259ruz qalmas\u0131 v\u0259 onun hakimiyy\u0259td\u0259n getm\u0259si\\n3. K. Adenauerin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \u00f6lk\u0259y\u0259 k\u00fctl\u0259vi xarici s\u0259rmay\u0259 ax\u0131n\u0131 (Mar\u015fal plan\u0131) v\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 \\\"alman m\u00f6c\u00fcz\u0259si\\\"nin (iqtisadi s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f\u0131n) realla\u015fmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 2, 1\",\n            \"B) 1, 2, 3\",\n            \"C) 2, 3, 1\",\n            \"D) 3, 1, 2\",\n            \"E) 1, 3, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: K.Adenauerin iqtisadi m\u00f6c\u00fcz\u0259si 1950-ci ill\u0259rd\u0259dir (3). V.Brandt 1969-da se\u00e7ildi v\u0259 70-ci ill\u0259rd\u0259 SSR\u0130 k\u0259\u015ffiyyat\u0131 qalmaqal\u0131na g\u00f6r\u0259 hakimiyy\u0259td\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131 (2). H.Kol 1980-ci ill\u0259rin ax\u0131rlar\u0131nda v\u0259 1990-c\u0131 ild\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259ni h\u0259yata ke\u00e7irdi (1).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"8. Uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin. Almaniya (AFR) kanslerl\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n idar\u0259\u00e7ilik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki \u0259n b\u00f6y\u00fck (f\u0259rql\u0259ndirici) xidm\u0259tl\u0259ri\/f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri:\\n1. Konrad Adenauer\\n2. Villi Brandt\\n3. Helmut Kol\\n\\na. \\\"\u015e\u0259rq siyas\u0259ti\\\"ni elan ed\u0259r\u0259k SSR\u0130 il\u0259 gizli dan\u0131\u015f\u0131qlara ba\u015flamas\u0131 v\u0259 \u015e\u0259rqi Avropan\u0131n yeni s\u0259rh\u0259dl\u0259rini r\u0259sm\u0259n tan\u0131mas\u0131.\\nb. AB\u015e-nin iqtisadi yard\u0131m\u0131 il\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 \\\"iqtisadi m\u00f6c\u00fcz\u0259\\\"ni ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdir\u0259n v\u0259 \u00f6lk\u0259ni y\u00fcks\u0259k inki\u015faf x\u0259ttin\u0259 \u00e7\u0131xaran, q\u0259rb\u0259 inteqrasiyan\u0131 t\u0259min ed\u0259n siyas\u0259t\u00e7i.\\nc. 1980-ci ill\u0259rin sonunda beyn\u0259lxalq v\u0259ziyy\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Almaniyan\u0131n par\u00e7alanmas\u0131na son qoyan v\u0259 birl\u0259\u015fmi\u015f Almaniyan\u0131n ilk kansleri olan lider.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"C) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"D) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: K.Adenauer - iqtisadi m\u00f6c\u00fcz\u0259 (b). V.Brandt - \u015e\u0259rq siyas\u0259ti, s\u0259rh\u0259dl\u0259rin tan\u0131nmas\u0131 (a). H.Kol - Almaniyan\u0131n birl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 vahid d\u00f6vl\u0259tin ilk kansleri (c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"9. SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rl\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n daxili\/xarici siyas\u0259t strategiyalar\u0131 aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funluq:\\n1. \u0130osif Stalin\\n2. Nikita Xru\u015f\u015fov\\n3. Leonid Brejnev\\n\\na. Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 \\\"dinc yana\u015f\u0131 ya\u015fama\\\" prinsipi ir\u0259li s\u00fcr\u0259n, xalqlar aras\u0131ndak\u0131 \\\"d\u0259mir p\u0259rd\u0259\\\"ni nisb\u0259t\u0259n l\u0259\u011fv ed\u0259n v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda \\\"xam torpaqlar\\\" layih\u0259sin\u0259 ba\u015flayan r\u0259hb\u0259r.\\nb. \u0130qtisadiyyatdak\u0131 geril\u0259m\u0259l\u0259ri v\u0259 artan \\\"dur\u011funluq\\\" d\u00f6vr\u00fcn\u00fc daxili u\u011fursuzluqlardan yay\u0131nd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u018ffqan\u0131stana ordu yeritm\u0259kl\u0259 xarici h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259l\u0259rl\u0259 kompensasiya etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan lider.\\nc. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \\\"be\u015fillik\\\" \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259rbi s\u0259nayey\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck ver\u0259n, \\\"kosmopolitizm\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259\\\" ad\u0131 alt\u0131nda elmi f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 ziyal\u0131lar\u0131 total n\u0259zar\u0259td\u0259 (t\u0259zyiq alt\u0131nda) saxlayan q\u0259ddar diktator.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"C) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"D) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130.Stalinin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 4-c\u00fc be\u015fillik plan, kosmopolitizm\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 v\u0259 s\u0259rt totalitar n\u0259zar\u0259t var idi (c). N.Xru\u015f\u015fov \\\"dinc yana\u015f\u0131 ya\u015fama\\\" ideyas\u0131n\u0131 verdi v\u0259 xam torpaqlar\u0131 m\u0259nims\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131 (a). L.Brejnevin d\u00f6vr\u00fc \\\"dur\u011funluq\\\" adlan\u0131r v\u0259 1979-da \u018ffqan\u0131stana h\u00fccumla yadda qal\u0131r (b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"10. M\u00fcasir Rusiya tarixinin m\u00fch\u00fcm beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri (v\u0259 ya daxili hadis\u0259l\u0259ri) aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. 1994-c\u00fc il Budape\u015ft protokolu\\n2. 1997-ci il Rusiya-Ukrayna m\u00fcqavil\u0259si\\n3. 1991-ci il dekabr hadis\u0259l\u0259ri\\n\\na. M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyinin (MDB) yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 SSR\u0130-nin h\u00fcquqi varl\u0131\u011f\u0131na, soyuq m\u00fcharib\u0259y\u0259 son qoyulmas\u0131.\\nb. Kiyev r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259nin Ukraynaya qar\u015f\u0131 g\u00fcc t\u0259tbiq etm\u0259y\u0259c\u0259yin\u0259, \u00f6lk\u0259nin suverenliyin\u0259 v\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 h\u00f6rm\u0259t olunaca\u011f\u0131na dair t\u0259minat verilm\u0259si (n\u00fcv\u0259d\u0259n imtina).\\nc. Rusiyan\u0131n Qara d\u0259niz donanmas\u0131n\u0131n 87 faizin\u0259 sahib olaraq, Sevastopol h\u0259rbi-d\u0259niz bazas\u0131n\u0131 icar\u0259y\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259sini t\u0259sdiql\u0259y\u0259n raz\u0131la\u015fma.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"B) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"C) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"E) 1-a, 2-b, 3-c\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Budape\u015ft protokolu Ukraynan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 t\u0259minat verirdi (b). 1997-ci il m\u00fcqavil\u0259si Qara d\u0259niz donanmas\u0131 v\u0259 Sevastopolu h\u0259ll etdi (c). 1991-ci ilin dekabr\u0131nda SSR\u0130 l\u0259\u011fv edildi v\u0259 MDB yarand\u0131 (a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"11. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vr\u00fcn siyasi v\u0259 iqtisadi terminl\u0259ri il\u0259 onlar\u0131n izahlar\u0131 aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\\n1. \u0130qtisadi m\u00f6c\u00fcz\u0259 (Wirtschaftswunder)\\n2. D\u0259mir p\u0259rd\u0259\\n3. Yenid\u0259nqurma (Perestroyka)\\n\\na. \u0130lk d\u0259f\u0259 U. \u00c7\u00f6r\u00e7ill t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015fl\u0259dilmi\u015f, Avropan\u0131 Q\u0259rb v\u0259 sovet n\u00fcfuz dair\u0259sin\u0259 b\u00f6l\u0259n, \u015e\u0259rqi Avropa xalqlar\u0131n\u0131 t\u0259cridd\u0259 saxlayan siyasi-ideoloji ayr\u0131l\u0131q x\u0259tti.\\nb. M. Qorba\u00e7ov t\u0259r\u0259find\u0259n SSR\u0130-ni b\u00f6hrandan \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn elan edilmi\u015f, iqtisadiyyat\u0131n modernl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 hesablanan, lakin sonda d\u00f6vl\u0259tin s\u00fcqutunu s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n islahatlar x\u0259tti.\\nc. 1950-ci ill\u0259rd\u0259 Almaniya Federativ Respublikas\u0131nda ucuz i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259si, AB\u015e kapital\u0131 (Mar\u015fal plan\u0131) v\u0259 asayi\u015fin sabitliyi hesab\u0131na \u0259ld\u0259 edilmi\u015f s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fl\u0131 t\u0259r\u0259qqi d\u00f6vr\u00fc.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"C) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"D) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"\u0130qtisadi m\u00f6c\u00fcz\u0259\\\" 50-ci ill\u0259r AFR iqtisadiyyat\u0131na aiddir (c). \\\"D\u0259mir p\u0259rd\u0259\\\" \u00c7\u00f6r\u00e7illin Fultonda s\u0259sl\u0259ndirdiyi Avropan\u0131n b\u00f6l\u00fcnm\u0259si r\u0259mzidir (a). \\\"Yenid\u0259nqurma\\\" M.Qorba\u00e7ovun 1985-d\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 iflas etmi\u015f reformas\u0131d\u0131r (b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"12. M\u00fcasir Rusiyan\u0131n qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259l\u0259ri (v\u0259 aqressiv x\u0259tti) il\u0259 onlar\u0131n xronologiyas\u0131\/s\u0259b\u0259bl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. G\u00fcrc\u00fcstan (2008)\\n2. Ukrayna (2014)\\n3. \u00c7e\u00e7enistan (1994)\\n\\na. Rusiya daxilind\u0259 separatizm\u0259 (par\u00e7alanmaya) qar\u015f\u0131 v\u0259 daxili \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc qorumaq b\u0259han\u0259si il\u0259 B.Yeltsin t\u0259r\u0259find\u0259n ba\u015flanm\u0131\u015f birinci qanl\u0131 m\u00fcharib\u0259.\\nb. Qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tin Q\u0259rby\u00f6n\u00fcml\u00fc xarici siyas\u0259t kursuna (Avropa v\u0259 NATO inteqrasiyas\u0131na) qar\u015f\u0131 c\u0259za olaraq h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn pozulmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f ilk a\u00e7\u0131q h\u0259rbi m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259n biri.\\nc. Qon\u015fu d\u00f6vl\u0259td\u0259 ba\u015f ver\u0259n inqilabi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259n (Maydan h\u0259r\u0259kat\u0131ndan) sonra onun \u0259razisinin bir hiss\u0259sinin (Kr\u0131m\u0131n) h\u0259rbi yolla qanunsuz \u015f\u0259kild\u0259 Rusiyaya ilhaq edilm\u0259si.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"B) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"E) 1-c, 2-b, 3-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 2008-ci ild\u0259 q\u0259rby\u00f6n\u00fcml\u00fc siyas\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 Rusiyan\u0131n G\u00fcrc\u00fcstana m\u00fcdaxil\u0259si (b). 2014-c\u00fc ild\u0259 Rusiya Ukraynan\u0131n Kr\u0131m yar\u0131madas\u0131n\u0131 ilhaq etdi (c). 1994-c\u00fc ild\u0259 B.Yeltsin \u00c7e\u00e7enistan m\u00fcharib\u0259sini ba\u015flatd\u0131 (a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"13. T\u0259hlil (DoK 3): SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 elm v\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfatda ba\u015f vermi\u015f u\u011fursuzluqlar\/f\u0259lak\u0259tl\u0259r il\u0259 onlar\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funluq:\\n1. 1963-c\u00fc ild\u0259 SSR\u0130-nin xaricd\u0259n k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 tax\u0131l almas\u0131\\n2. 1986-c\u0131 il \u00c7ernob\u0131l AES q\u0259zas\u0131\\n3. Kos\u0131gin iqtisadi islahatlar\u0131n\u0131n (1960-c\u0131 ill\u0259r) iflas\u0131\\n\\na. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda s\u00fcr\u0259tli \\\"xam torpaqlar\\\" layih\u0259sinin torpa\u011f\u0131n m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruya bilm\u0259m\u0259si, ard\u0131nca g\u0259l\u0259n quraql\u0131q v\u0259 ekoloji probleml\u0259rin t\u0259chizat\u0131 pisl\u0259\u015fdirm\u0259si.\\nb. S\u0259rt planl\u0131 iqtisadiyyat \u015f\u0259raitind\u0259 idar\u0259etm\u0259 b\u00fcrokratiyas\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259r, r\u00fc\u015fv\u0259txorluq v\u0259 zavodlarda istehsal g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin s\u00fcni olaraq \u015fi\u015firdilm\u0259si.\\nc. Stansiyada reaktorlar\u0131n m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 (g\u00fcc\u00fcn\u00fc) art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f yaln\u0131\u015f (ehtiyats\u0131z) add\u0131mlar\u0131n b\u00f6y\u00fck n\u00fcv\u0259 f\u0259lak\u0259tin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xarmas\u0131.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"C) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"D) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xru\u015f\u015fovun xam torpaqlar layih\u0259si 1963-c\u00fc ild\u0259 quraql\u0131q v\u0259 torpa\u011f\u0131n t\u00fck\u0259nm\u0259si s\u0259b\u0259bil\u0259 tax\u0131l b\u00f6hran\u0131na (xaricd\u0259n tax\u0131l al\u0131m\u0131na) g\u0259tirdi (a). \u00c7ernob\u0131l q\u0259zas\u0131 reaktorlar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rmaq c\u0259hdi zaman\u0131 oldu (c). Kos\u0131gin islahatlar\u0131 planl\u0131 iqtisadiyyat\u0131n b\u00fcrokratiyas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n iflas etdi (b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"14. Almaniyan\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 v\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259si prosesind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015f beyn\u0259lxalq g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r (m\u00fcqavil\u0259l\u0259r) aras\u0131ndak\u0131 pozulmu\u015f uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Potsdam konfrans\u0131 (1945) \u2013 Paytaxt Berlin daxil olmaqla Almaniya \u0259razisinin 4 i\u015f\u011fal zonas\u0131na b\u00f6l\u00fcnm\u0259si q\u0259rar\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si.\",\n            \"B) \\\"\u015e\u0259rq siyas\u0259ti\\\" raz\u0131la\u015fmalar\u0131 (1970-ci ill\u0259r) \u2013 Q\u0259rbi Berlinin statusunun m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si v\u0259 Q\u0259rbi Almaniyan\u0131n ADR (\u015e\u0259rqi Almaniya) daxil olmaqla \u015e\u0259rqi Avropan\u0131n yeni s\u0259rh\u0259dl\u0259rini r\u0259sm\u0259n tan\u0131mas\u0131.\",\n            \"C) Moskva m\u00fczakir\u0259l\u0259ri (1990) \u2013 AB\u015e, \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransan\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 SSR\u0130-nin \u00f6z qo\u015funlar\u0131n\u0131 ADR-d\u0259n \u00e7\u0131xarma\u011fa raz\u0131l\u0131q verm\u0259si v\u0259 Almaniyan\u0131n vahid d\u00f6vl\u0259td\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259sinin t\u0259sdiql\u0259nm\u0259si.\",\n            \"D) Berlin konfrans\u0131 (1989) \u2013 SSR\u0130 v\u0259 AB\u015e r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin Almaniyan\u0131n d\u0259rhal neytral zona elan edilm\u0259si v\u0259 onun \u0259b\u0259di olaraq silahs\u0131zla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 s\u0259n\u0259d imzalamalar\u0131.\",\n            \"E) 1949-cu il q\u0259rarlar\u0131 \u2013 Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin \\\"sovet t\u0259hl\u00fck\u0259si\\\"nd\u0259n ehtiyat ed\u0259r\u0259k \u00f6z i\u015f\u011fal zonalar\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdirib AFR-i yaratmalar\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D b\u0259ndind\u0259ki m\u0259lumat tamamil\u0259 uydurmad\u0131r. 1989-cu ild\u0259 Almaniyan\u0131n \u0259b\u0259di silahs\u0131zla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 x\u00fcsusi bir Berlin konfrans\u0131 ke\u00e7irilm\u0259yib v\u0259 bel\u0259 bir q\u0259rar yoxdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"15. D\u0259rslikd\u0259ki \\\"M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131\\\" c\u0259dv\u0259lin\u0259 \u0259sas\u0259n, AFR kansleri Konrad Adenauer v\u0259 Fransa prezidenti Fransua Mitteran\u0131n idar\u0259\u00e7ilikl\u0259rind\u0259ki ortaq xarici siyas\u0259t f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisinin SSR\u0130 il\u0259 \\\"H\u00fccum etm\u0259m\u0259k haqq\u0131nda pakt\\\" imzalayaraq Q\u0259rbd\u0259n uzaqla\u015fmas\u0131.\",\n            \"B) H\u0259r ikisinin AB\u015e il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmalar\u0131 v\u0259 onunla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259l\u0259ri.\",\n            \"C) H\u0259r ikisinin \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 iqtisadi sah\u0259d\u0259 yaln\u0131z millil\u0259\u015fdirm\u0259 siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259l\u0259ri.\",\n            \"D) H\u0259r ikisinin NATO-nun h\u0259rbi t\u0259\u015fkilat\u0131ndan \u00e7\u0131xaraq m\u00fcst\u0259qil ordu qurmalar\u0131 (\u015e.de Qoll x\u0259tti).\",\n            \"E) H\u0259r ikisinin \u00c7in Xalq Respublikas\u0131 il\u0259 h\u0259rbi m\u00fctt\u0259fiqlik bloku yaratmalar\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rslikd\u0259ki ox\u015farl\u0131q c\u0259dv\u0259lind\u0259 birba\u015fa qeyd olunur: \\\"Konrad Adenauer v\u0259 Fransua Mitteran - AB\u015e il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmalar\u0131 v\u0259 onunla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259l\u0259ri\\\".\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"16. 1871-ci il v\u0259 1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Almaniya tarixind\u0259 ba\u015f vermi\u015f \u0259n m\u00fch\u00fcm siyasi-co\u011frafi ortaq hadis\u0259 n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Almaniyan\u0131n qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edil\u0259r\u0259k ki\u00e7ik m\u00fclkl\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si.\",\n            \"B) Almaniyan\u0131n vahid d\u00f6vl\u0259t hal\u0131nda birl\u0259\u015fdirilm\u0259sinin r\u0259smil\u0259\u015fdirilm\u0259si.\",\n            \"C) Almaniyada ifrat sa\u011f\u00e7\u0131 \u015fovinist diktaturan\u0131n qurulmas\u0131.\",\n            \"D) H\u0259r iki ild\u0259 Almaniyan\u0131n b\u00f6y\u00fck iqtisadi b\u00f6hrana gir\u0259r\u0259k tamamil\u0259 iflas etm\u0259si.\",\n            \"E) Almaniyan\u0131n BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n daimi \u00fczv\u00fc se\u00e7ilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Ox\u015farl\u0131q c\u0259dv\u0259lind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir: \\\"1871-ci il v\u0259 1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 - Almaniyan\u0131n vahid halda birl\u0259\u015fdirilm\u0259si.\\\"\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"17. D\u0259rslikd\u0259ki ox\u015farl\u0131q faktlar\u0131na v\u0259 f\u0259sild\u0259ki t\u0259hlil\u0259 \u0259sas\u0259n, N. Xru\u015f\u015fov, L. Brejnev v\u0259 M. Qorba\u00e7ovun siyasi-iqtisadi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259ki ortaq \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131q (v\u0259 ya u\u011fursuzluq) n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn Q\u0259rbi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 birba\u015fa k\u00fctl\u0259vi h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara ba\u015flamas\u0131.\",\n            \"B) Hakimiyy\u0259tl\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ke\u00e7irdikl\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif iqtisadi-sosial islahatlar\u0131n \u00f6lk\u0259d\u0259 ist\u0259nil\u0259n (m\u00fcsb\u0259t) n\u0259tic\u0259ni verm\u0259m\u0259si.\",\n            \"C) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn SSR\u0130-d\u0259 tam v\u0259 qeyd-\u015f\u0259rtsiz azad bazar iqtisadiyyat\u0131n\u0131 (\\\"\u015fok terapiyas\u0131\\\"n\u0131) t\u0259tbiq etm\u0259si.\",\n            \"D) Onlar\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 SSR\u0130-nin Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131ndan xaric edilm\u0259si.\",\n            \"E) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn MDB-nin yaranmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259n\u0259di \u015f\u0259xs\u0259n imzalamalar\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131\\\" c\u0259dv\u0259lin\u0259 \u0259sas\u0259n, \\\"Xru\u015f\u015fov, Brejnev v\u0259 Qorba\u00e7ov - Ke\u00e7irdikl\u0259ri islahatlar\u0131n ist\u0259nil\u0259n n\u0259tic\u0259ni verm\u0259m\u0259si\\\" ortaq x\u00fcsusiyy\u0259tdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"18. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 (XXI \u0259srd\u0259) Ukrayna v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Rusiya Federasiyas\u0131 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 ortaq taley\u00fckl\u00fc problemin (ox\u015farl\u0131q c\u0259dv\u0259lin\u0259 g\u00f6r\u0259) mahiyy\u0259ti n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisinin k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq yenid\u0259n Rusiyan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u00fcst\u0259qillikl\u0259rini l\u0259\u011fv etm\u0259si.\",\n            \"B) Q\u0259rby\u00f6n\u00fcml\u00fc x\u0259tt tutduqlar\u0131na g\u00f6r\u0259 \u0259razil\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259sinin ruslar (Rusiya) t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilm\u0259si v\u0259 suverenlikl\u0259rin\u0259 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz olunmas\u0131.\",\n            \"C) H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin g\u00fccl\u00fc n\u00fcv\u0259 silah\u0131 istehsal ed\u0259r\u0259k Rusiyan\u0131 beyn\u0259lxalq arenada t\u0259hdid etm\u0259si.\",\n            \"D) G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Ukraynan\u0131n birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k Avropa Birliyin\u0259 m\u00fcharib\u0259 elan etm\u0259l\u0259ri.\",\n            \"E) H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin Qara d\u0259niz donanmas\u0131n\u0131 Rusiyadan tamamil\u0259 sat\u0131n almas\u0131 v\u0259 rus g\u0259mil\u0259rini m\u0259hv etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C\u0259dv\u0259ld\u0259 qeyd olunub: \\\"Ukrayna v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan - \u018frazil\u0259rinin ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilm\u0259si\\\". G\u00fcrc\u00fcstan 2008, Ukrayna 2014 v\u0259 2022-ci ill\u0259rd\u0259 bu t\u0259cav\u00fcz\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"19. 1783-c\u00fc v\u0259 2014-c\u00fc ill\u0259rd\u0259ki tarixi hadis\u0259l\u0259rin Rusiya d\u00f6vl\u0259tinin xarici siyas\u0259ti bax\u0131m\u0131ndan \u0259n m\u00fch\u00fcm ortaq c\u0259h\u0259ti n\u0259dir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Rusiyan\u0131n Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti \u00fcz\u0259rind\u0259 h\u0259lledici d\u0259niz q\u0259l\u0259b\u0259si qazanmas\u0131.\",\n            \"B) Kr\u0131m yar\u0131madas\u0131n\u0131n h\u0259r iki halda Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n (qeyri-qanuni) i\u015f\u011fal edil\u0259r\u0259k ilhaq olunmas\u0131.\",\n            \"C) Ukraynan\u0131n tam m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 ed\u0259r\u0259k Rusiya imperiyas\u0131ndan\/federasiyas\u0131ndan ayr\u0131lmas\u0131.\",\n            \"D) Almaniyan\u0131n Qafqazda maraqlar\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiyaya qar\u015f\u0131 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara ba\u015flamas\u0131.\",\n            \"E) Qara d\u0259nizin h\u0259rbsizl\u0259\u015fdirilmi\u015f (neytral) zonaya \u00e7evrilm\u0259si q\u0259rar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Ox\u015farl\u0131q c\u0259dv\u0259lind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, \\\"1783-c\u00fc v\u0259 2014-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 - Kr\u0131m\u0131n ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilm\u0259si\\\" ba\u015f vermi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"20. D\u0259rslikd\u0259ki c\u0259dv\u0259l\u0259 \u0259sas\u0259n, XX y\u00fczilliyin 20-ci v\u0259 50-ci ill\u0259rind\u0259 Almaniya iqtisadiyyat\u0131nda ba\u015f ver\u0259n ortaq m\u00fcsb\u0259t t\u0259may\u00fcl (ox\u015farl\u0131q) n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Almaniyan\u0131n qon\u015fu Fransa v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259n b\u00f6y\u00fck miqdarda h\u0259rbi t\u0259zminat almas\u0131.\",\n            \"B) AB\u015e-nin iqtisadi yard\u0131m\u0131 (\\\"Daues plan\u0131\\\" v\u0259 \\\"Mar\u015fal plan\u0131\\\") hesab\u0131na Almaniyada iqtisadi inki\u015faf\u0131n (dir\u00e7\u0259li\u015fin) ba\u015f verm\u0259si.\",\n            \"C) SSR\u0130-nin birba\u015fa maliyy\u0259 dotasiyalar\u0131 il\u0259 Almaniyada planl\u0131 a\u011f\u0131r s\u0259nayenin qurulmas\u0131.\",\n            \"D) Almaniyan\u0131n h\u0259rbi s\u0259nayesini geni\u015fl\u0259ndir\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn Avropan\u0131 silahla t\u0259min etm\u0259si v\u0259 ordusunu 2 milyona \u00e7atd\u0131rmas\u0131.\",\n            \"E) H\u0259r iki onillikd\u0259 Almaniyan\u0131n daxili hiperinflyasiyan\u0131 cilovlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259smi valyuta kimi AB\u015e dollar\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131\\\" b\u00f6lm\u0259si bildirir: \\\"XX y\u00fczilliyin 20-ci v\u0259 50-ci ill\u0259rind\u0259 - AB\u015e-nin iqtisadi yard\u0131m\u0131 il\u0259 Almaniyada iqtisadi inki\u015faf\u0131n ba\u015f verm\u0259si\\\". (1920-ci ill\u0259rd\u0259 Daues plan\u0131, 1950-ci ill\u0259rd\u0259 Mar\u015fal plan\u0131 say\u0259sind\u0259).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"21. SSR\u0130 v\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n AB\u015e il\u0259 xarici siyas\u0259tind\u0259 XX \u0259srin 70-80-ci ill\u0259ri v\u0259 m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fc (v\u0259 s.) \u0259hat\u0259 ed\u0259n ortaq f\u0259aliyy\u0259t x\u0259tti (ox\u015farl\u0131qlara g\u00f6r\u0259) n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) AB\u015e il\u0259 birg\u0259 kosmosda ortaq h\u0259rbi bazalar\u0131n in\u015fas\u0131 layih\u0259l\u0259rinin ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilm\u0259si.\",\n            \"B) SSR\u0130 v\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin AB\u015e il\u0259 n\u00fcv\u0259 silahlar\u0131 (strateji h\u00fccum silahlar\u0131 v\u0259 s.) il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 m\u00fcqavil\u0259l\u0259r imzalamalar\u0131.\",\n            \"C) AB\u015e-nin \u015e\u0259rqi Avropadak\u0131 b\u00fct\u00fcn h\u0259rbi v\u0259 iqtisadi inteqrasiya (NATO\/AB) t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rini qeyd-\u015f\u0259rtsiz d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259l\u0259ri.\",\n            \"D) AB\u015e il\u0259 birlikd\u0259 \u00c7in\u0259 qar\u015f\u0131 geni\u015fmiqyasl\u0131 iqtisadi sanksiyalar t\u0259tbiq ed\u0259r\u0259k \u015e\u0259rqi Asiyan\u0131 blokadaya almalar\u0131.\",\n            \"E) H\u0259r ikisinin diplomatik s\u0259yl\u0259rl\u0259 AB\u015e-ni BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131ndan uzaqla\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C\u0259dv\u0259ld\u0259 qeyd edilir: \\\"SSR\u0130 v\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131 - AB\u015e il\u0259 n\u00fcv\u0259 silahlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcqavil\u0259 imzalamalar\u0131.\\\" (M\u0259s\u0259l\u0259n, SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 SSM, Rusiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 SNV m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"22. XX y\u00fczilliyin 30-cu ill\u0259ri AB\u015e (Ruzveltin siyas\u0259ti) v\u0259 70-ci ill\u0259ri AFR (V. Brandt v\u0259 s. d\u00f6vr\u00fc) iqtisadi idar\u0259\u00e7ilikl\u0259rinin \u0259n m\u00fch\u00fcm ortaq m\u0259ntiqi n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130qtisadiyyata d\u00f6vl\u0259tin t\u0259sirini (t\u0259nziml\u0259yici\/n\u0259zar\u0259t rolunu) art\u0131rmalar\u0131.\",\n            \"B) B\u00fct\u00fcn m\u00fch\u00fcm d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rini tamamil\u0259 xarici korporasiyalara sataraq azad bazar (neoliberal) qanunlar\u0131na ke\u00e7m\u0259l\u0259ri.\",\n            \"C) \u0130qtisadi t\u0259n\u0259zz\u00fcld\u0259n qurtulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn dig\u0259r qit\u0259l\u0259rd\u0259 yeni m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259r i\u015f\u011fal etm\u0259k x\u0259ttini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259l\u0259ri.\",\n            \"D) \u00d6lk\u0259d\u0259 milli valyutan\u0131 l\u0259\u011fv ed\u0259r\u0259k qlobal iqtisadi inteqrasiyaya qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmalar\u0131.\",\n            \"E) Yaln\u0131z h\u0259rbi s\u0259naye kompleksin\u0259 investisiya ed\u0259r\u0259k t\u0259hsil v\u0259 s\u0259hiyy\u0259ni tamamil\u0259 dondurmalar\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Ox\u015farl\u0131q c\u0259dv\u0259lind\u0259 verilir: \\\"XX y\u00fczilliyin 30-cu ill\u0259ri AB\u015e, 70-ci ill\u0259ri is\u0259 AFR - \u0130qtisadiyyata d\u00f6vl\u0259tin t\u0259sirini art\u0131rmalar\u0131\\\". V.Brandt h\u00f6kum\u0259ti d\u0259 AFR-d\u0259 sahibkarlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 d\u00f6vl\u0259t n\u0259zar\u0259tini g\u00fccl\u0259ndirmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"23. B. Bloom - D\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259 (S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259):\\nS\u0259b\u0259b: \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra \\\"soyuq m\u00fcharib\u0259\\\" reall\u0131qlar\u0131nda Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin (x\u00fcsus\u0259n AB\u015e v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259nin) m\u0259rk\u0259zi Avropada \\\"sovet t\u0259hl\u00fck\u0259si\\\"nin g\u00fccl\u0259nm\u0259sind\u0259n ehtiyat etm\u0259l\u0259ri.\\nN\u0259tic\u0259:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Almaniyan\u0131n q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 tamamil\u0259 silahs\u0131zla\u015fd\u0131r\u0131laraq BMT-nin mandat\u0131na v\u0259 idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 verilm\u0259si.\",\n            \"B) AB\u015e v\u0259 Q\u0259rbi Avropan\u0131n Almaniyan\u0131 iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n z\u0259ifl\u0259tm\u0259k v\u0259 daim par\u00e7alanm\u0131\u015f saxlamaq (t\u0259zminat) plan\u0131ndan imtina ed\u0259r\u0259k, \u0259v\u0259zind\u0259 q\u0259rb i\u015f\u011fal zonalar\u0131nda g\u00fccl\u00fc bir bufer (m\u00fctt\u0259fiq) d\u00f6vl\u0259tin \u2013 AFR-in yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259si.\",\n            \"C) Q\u0259rbi Almaniyan\u0131n d\u0259rhal SSR\u0130 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259rbi yolla i\u015f\u011fal edil\u0259r\u0259k sosialist bloka zorla qat\u0131lmas\u0131.\",\n            \"D) Q\u0259rbi Almaniyada yeni bir qisas\u00e7\u0131 fa\u015fist diktaturas\u0131n\u0131n yaranmas\u0131na g\u00f6z yumulmas\u0131.\",\n            \"E) Almaniya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6kd\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k onun h\u0259rbi s\u0259nayesinin b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 Fransaya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 qeyd olunur ki, Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \\\"sovet t\u0259hl\u00fck\u0259si\\\"nin g\u00fccl\u0259nm\u0259sind\u0259n ehtiyat ed\u0259r\u0259k Almaniyan\u0131n iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n z\u0259ifl\u0259dilm\u0259si v\u0259 t\u0259zminat al\u0131nmas\u0131 plan\u0131ndan imtina etdi. AB\u015e-nin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 g\u00fccl\u00fc (q\u0259rbp\u0259r\u0259st) bir Almaniyan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 z\u0259rur\u0259ti AFR-in elan edilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"24. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si:\\nS\u0259b\u0259b: SSR\u0130-d\u0259 M. Qorba\u00e7ovun hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 elan edilmi\u015f \\\"Yenid\u0259nqurma\\\" (iqtisadiyyat\u0131n modernl\u0259\u015fm\u0259si) v\u0259 \\\"A\u015fkarl\u0131q\\\" siyas\u0259tinin ist\u0259nil\u0259n n\u0259tic\u0259ni verm\u0259m\u0259si, \u00f6lk\u0259d\u0259 iqtisadi v\u0259 m\u0259n\u0259vi b\u00f6hran\u0131n daha da d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Sovet c\u0259miyy\u0259tind\u0259 naraz\u0131l\u0131qlar\u0131n k\u00fctl\u0259vil\u0259\u015fm\u0259si, respublikalarda milli-azadl\u0131q (m\u00fcst\u0259qillik) h\u0259r\u0259katlar\u0131n\u0131n, mill\u0259t\u00e7ilik meyill\u0259rinin v\u0259 etnik m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin (Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan v\u0259 s.) g\u00fccl\u0259n\u0259r\u0259k sonda SSR\u0130-nin s\u00fcqutunu (da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131) s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259si.\",\n            \"B) SSR\u0130-nin tamamil\u0259 kapitalist d\u00f6vl\u0259tin\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k d\u0259rhal AB\u015e il\u0259 vahid konfederativ iqtisadi m\u0259kan yaratmas\u0131.\",\n            \"C) Sovet xalqlar\u0131n\u0131n yenid\u0259n m\u00fctl\u0259q monarxiyan\u0131 b\u0259rpa ed\u0259r\u0259k Romanovlar s\u00fclal\u0259sini hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcsyana qalxmas\u0131.\",\n            \"D) Sovet ordusunun Q\u0259rbi Avropaya geni\u015fmiqyasl\u0131 h\u00fccum ed\u0259r\u0259k daxili iqtisadi b\u00f6hran\u0131 i\u015f\u011fallar hesab\u0131na h\u0259ll etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131.\",\n            \"E) SSR\u0130-nin n\u0259hay\u0259t \\\"Mar\u015fal plan\u0131\\\"na qo\u015fularaq b\u00f6hrandan s\u00fcr\u0259tl\u0259 v\u0259 tamamil\u0259 xilas olmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Qorba\u00e7ovun islahatlar\u0131n\u0131n (Yenid\u0259nqurman\u0131n) iflas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 onsuz da m\u00f6vcud olan sosial, iqtisadi probleml\u0259ri v\u0259 etnik\/milli ziddiyy\u0259tl\u0259ri daha da alovland\u0131rd\u0131 ki, bu da sonda m\u0259rk\u0259zd\u0259nqa\u00e7ma meyll\u0259ri v\u0259 SSR\u0130-nin 1991-ci ild\u0259 s\u00fcqutu il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"25. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini tap\u0131n:\\nS\u0259b\u0259b: 1960-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 AFR iqtisadiyyat\u0131nda inki\u015faf\u0131 t\u0259min ed\u0259n m\u0259nb\u0259l\u0259rin (o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u015f\u0259rqd\u0259n g\u0259l\u0259n insan resurslar\u0131n\u0131n) t\u00fck\u0259nm\u0259si, x\u00fcsus\u0259n SSR\u0130 v\u0259 ADR t\u0259r\u0259find\u0259n Berlin divar\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259si il\u0259 siyasi g\u0259rginliyin artmas\u0131.\\nN\u0259tic\u0259:\",\n        \"options\": [\n            \"A) AFR-in \\\"\u0130qtisadi m\u00f6c\u00fcz\u0259\\\" d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn daha da s\u00fcr\u0259tl\u0259n\u0259r\u0259k iqtisadi h\u0259cmd\u0259 AB\u015e-ni bel\u0259 gerid\u0259 qoymas\u0131.\",\n            \"B) AFR-d\u0259 t\u0259dric\u0259n siyasi-iqtisadi b\u00f6hranlar\u0131n (dur\u011funlu\u011fun) ba\u015flanmas\u0131, t\u0259til h\u0259r\u0259katlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 \\\"iqtisadi m\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259r memar\u0131\\\" adlanan K. Adenauerin Berlin b\u00f6hran\u0131ndak\u0131 acizliyi ittiham\u0131 il\u0259 1963-c\u00fc ild\u0259 istefa verm\u0259si.\",\n            \"C) AFR r\u0259hb\u0259rliyinin SSR\u0130-y\u0259 m\u00fcharib\u0259 elan ed\u0259r\u0259k \u015e\u0259rqi Berlini (ADR-i) h\u0259rbi yolla g\u00fcc g\u00fcc\u00fcn\u0259 i\u015f\u011fal etm\u0259si.\",\n            \"D) AFR-in d\u0259rhal sosialist idar\u0259etm\u0259 sistemin\u0259 ke\u00e7\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn zavodlar\u0131 millil\u0259\u015fdirm\u0259si.\",\n            \"E) Q\u0259rbi Almaniya \u0259halisinin k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 daha t\u0259hl\u00fck\u0259siz olan ADR-\u0259 (\u015e\u0259rqi Almaniyaya) m\u00fchacir\u0259t etm\u0259y\u0259 ba\u015flamas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1960-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 iqtisadiyyatda dur\u011funluq yarand\u0131 (m\u0259nb\u0259l\u0259rin t\u00fck\u0259nm\u0259si, Berlinin divarla ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si). Adenaueri Berlin b\u00f6hran\u0131nda passivlikd\u0259 g\u00fcnahland\u0131ran xalq \u00e7\u0131x\u0131\u015flara ba\u015flad\u0131 v\u0259 o, n\u00fcfuzunu itir\u0259r\u0259k 1963-c\u00fc ild\u0259 istefa verdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"26. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (DoK 4): N\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 L. Brejnevin r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (1979-cu ild\u0259) SSR\u0130 daxili iqtisadi v\u0259 siyasi u\u011fursuzluqlardan diqq\u0259ti yay\u0131nd\u0131rmaq, h\u0259m\u00e7inin s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 siyasi islam\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n t\u0259sirinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq b\u0259han\u0259si il\u0259 \u018ffqan\u0131stana ordu yeritdi v\u0259 bunun Qlobal geosiyas\u0259td\u0259 n\u0259tic\u0259si n\u0259 oldu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) SSR\u0130-nin bu add\u0131m\u0131 beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzuna a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vurdu; AB\u015e-nin k\u0259skin reaksiyas\u0131 (tax\u0131l v\u0259 texnologiya embarqosu), 1980-ci il Moskva Olimpiadas\u0131n\u0131n boykot edilm\u0259si v\u0259 silahlanma yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n artmas\u0131 il\u0259 \\\"Soyuq m\u00fcharib\u0259\\\"nin yeni v\u0259 k\u0259skin g\u0259rginlik m\u0259rh\u0259l\u0259si ba\u015flad\u0131.\",\n            \"B) B\u00fct\u00fcn \u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259ri SSR\u0130-nin bu add\u0131m\u0131n\u0131 alq\u0131\u015flayaraq AB\u015e-y\u0259 qar\u015f\u0131 strateji h\u0259rbi ittifaq (VMT-y\u0259 alternativ) qurdular.\",\n            \"C) \u018ffqan\u0131stan\u0131n d\u0259rhal SSR\u0130-nin 16-c\u0131 m\u00fctt\u0259fiq respublikas\u0131 kimi q\u0259bul edil\u0259r\u0259k sovet konstitusiyas\u0131na daxil edilm\u0259si.\",\n            \"D) BMT-nin T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n SSR\u0130 ordusunu d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259r\u0259k \u018ffqan\u0131standa birg\u0259 s\u00fclhm\u0259raml\u0131 (NATO-SSR\u0130) missiyaya ba\u015flamas\u0131.\",\n            \"E) SSR\u0130-nin daxili iqtisadiyyat\u0131n\u0131n q\u0259fild\u0259n dir\u00e7\u0259l\u0259r\u0259k b\u00f6hrandan tamamil\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131 v\u0259 \u018ffqan\u0131stan ehtiyatlar\u0131 hesab\u0131na q\u0131z\u0131l d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015famas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u018ffqan\u0131stan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 SSR\u0130-ni t\u0259crid etdi, AB\u015e embarqolar t\u0259tbiq etdi, \\\"detant\\\" (m\u00fclayiml\u0259\u015fm\u0259) pozuldu v\u0259 silahlanma yar\u0131\u015f\u0131 yenid\u0259n \u015fidd\u0259tl\u0259n\u0259r\u0259k Soyuq m\u00fcharib\u0259nin yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sini ba\u015flatd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"27. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini tap\u0131n:\\nS\u0259b\u0259b: 1980-ci ill\u0259rin ax\u0131rlar\u0131nda \\\"Soyuq m\u00fcharib\u0259\\\"nin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 \u015e\u0259rqi Avropada (ADR daxil olmaqla) dinc demokratik inqilablar\u0131n ba\u015f verm\u0259si, qlobal miqyasda sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n geri \u00e7\u0259kilm\u0259si \u00fczr\u0259 Moskva dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131nda (SSR\u0130-nin) beyn\u0259lxalq raz\u0131la\u015fmalara getm\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259:\",\n        \"options\": [\n            \"A) AFR kansleri Helmut Kolun bu \u0259lveri\u015fli tarixi v\u0259ziyy\u0259td\u0259n (h\u00fcquqi v\u0259 siyasi imkandan) m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k 1990-c\u0131 ilin oktyabr\u0131nda Almaniyan\u0131n vahid d\u00f6vl\u0259t hal\u0131nda birl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 (par\u00e7alanman\u0131n l\u0259\u011fvin\u0259) nail olmas\u0131.\",\n            \"B) AFR-in par\u00e7alanaraq \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259rd\u0259ki (Potsdam) kimi yenid\u0259n 4 i\u015f\u011fal zonas\u0131na b\u00f6l\u00fcnm\u0259si v\u0259 AB\u015e ordusunun g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si.\",\n            \"C) Almaniyan\u0131n q\u0259fild\u0259n Var\u015fava M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131na (VMT) daxil olmas\u0131 v\u0259 q\u0259rb\u0259 (NATO-ya) m\u00fcharib\u0259 elan etm\u0259si.\",\n            \"D) SSR\u0130-nin yenid\u0259n M\u0259rk\u0259zi Avropaya qo\u015fun yerid\u0259r\u0259k Berlin divar\u0131n\u0131 daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259si.\",\n            \"E) Q\u0259rbi Almaniyan\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259 prosesin\u0259 x\u0259rcl\u0259y\u0259c\u0259yi pulun \u00e7oxlu\u011fundan qorxaraq SSR\u0130-nin t\u0259klifind\u0259n q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 imtina etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H.Kol beyn\u0259lxalq \u015f\u0259raitd\u0259n v\u0259 ADR-d\u0259ki k\u00fctl\u0259vi h\u0259r\u0259katdan (Almanlar\u0131n AFR-\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259k ist\u0259yind\u0259n) istifad\u0259 etdi. Moskva dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131nda SSR\u0130-nin qo\u015funlar\u0131 \u00e7\u0131xarma\u011fa raz\u0131 olmas\u0131 il\u0259 1990-c\u0131 ild\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259 prosesi u\u011furla ba\u015fa \u00e7atd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"28. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259: 1946-1950-ci ill\u0259rd\u0259 SSR\u0130-nin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \\\"be\u015fillik plan\\\" \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131 zaman\u0131 m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin resurslar\u0131 (maliyy\u0259ni) \u0259sas\u0259n yaln\u0131z a\u011f\u0131r v\u0259 h\u0259rbi s\u0259nayey\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259sinin k\u00fctl\u0259nin sosial h\u0259yat\u0131nda n\u0259tic\u0259si n\u0259 oldu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n d\u00fcnyada analoqu olmayan s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf etm\u0259si v\u0259 sovet v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n \u0259rzaq probleminin tamamil\u0259, bird\u0259f\u0259lik h\u0259ll olunmas\u0131.\",\n            \"B) B\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 \u0259halisinin (h\u0259tta k\u0259ndlil\u0259rin d\u0259) maddi rifah\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259lm\u0259si v\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259r\u0259 q\u0259rb standartlar\u0131nda h\u0259yat t\u0259rzinin t\u0259min edilm\u0259si.\",\n            \"C) Xalq istehlak\u0131 mallar\u0131n\u0131n istehsal\u0131n\u0131n olduqca geri qalmas\u0131, onsuz da m\u00fcharib\u0259nin g\u0259tirdiyi s\u0259fal\u0259t i\u00e7\u0259risind\u0259 ya\u015fayan sovet \u0259halisinin v\u0259ziyy\u0259tinin daha da pisl\u0259\u015fm\u0259si (v\u0259 m\u0259hsullar\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131).\",\n            \"D) SSR\u0130-nin d\u0259rhal AB\u015e il\u0259 iqtisadi yar\u0131\u015fda qalib g\u0259l\u0259r\u0259k Avropaya irimiqyasl\u0131 kapital ixrac\u0131na (Mar\u015fal plan\u0131na b\u0259nz\u0259r) ba\u015flamas\u0131.\",\n            \"E) Y\u00fcng\u00fcl s\u0259nayenin g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f inki\u015faf\u0131 say\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 b\u00fct\u00fcn xarici mallar\u0131n qada\u011fan edilib yerli \\\"l\u00fcks\\\" m\u0259hsullara ke\u00e7ilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 qeyd edilir ki, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc be\u015fillik planda a\u011f\u0131r v\u0259 h\u0259rbi s\u0259nayey\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259sait ayr\u0131lmas\u0131, s\u0259fal\u0259t i\u00e7ind\u0259 ya\u015fayan \u0259halinin v\u0259ziyy\u0259tini daha da pisl\u0259\u015fdirirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"29. B. Bloom - T\u0259nqidi Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259: M\u00fcasir Rusiyan\u0131n (X\u00fcsusil\u0259 V. Putin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259) qon\u015fu, x\u00fcsusil\u0259 Q\u0259rby\u00f6n\u00fcml\u00fc xarici siyas\u0259t se\u00e7\u0259n v\u0259 NATO\/Avropa Birliyin\u0259 inteqrasiya x\u0259tti tutan d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 (G\u00fcrc\u00fcstan, Ukrayna) qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 s\u0259rt h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259 siyas\u0259tinin \u0259n b\u00f6y\u00fck qlobal reall\u0131\u011f\u0131 (n\u0259tic\u0259si) nec\u0259 ifad\u0259 olunur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259min qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin tamamil\u0259 m\u00fcst\u0259qillikl\u0259rind\u0259n imtina edib vahid Rusiya d\u00f6vl\u0259tinin subyektl\u0259rin\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u00e7evrilm\u0259l\u0259ri.\",\n            \"B) Qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn pozulmas\u0131 (2008-ci il G\u00fcrc\u00fcstan, 2014 v\u0259 2022-ci ill\u0259r Ukrayna m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259ri\/i\u015f\u011fallar\u0131), beyn\u0259lxalq h\u00fcququn sars\u0131lmas\u0131 v\u0259 Rusiya il\u0259 Q\u0259rb (AB\u015e, Avropa) aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin \\\"Soyuq m\u00fcharib\u0259\\\"d\u0259n sonrak\u0131 \u0259n k\u0259skin qar\u015f\u0131durma h\u0259ddin\u0259 \u00e7atmas\u0131.\",\n            \"C) Rusiyan\u0131n s\u00fclhm\u0259raml\u0131 roluna g\u00f6r\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n yekdil q\u0259rar\u0131 il\u0259 x\u00fcsusi s\u00fclh m\u00fckafat\u0131 almas\u0131.\",\n            \"D) Avropa Birliyinin qorxuya d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k r\u0259sm\u0259n f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rmas\u0131 v\u0259 Rusiyan\u0131n Avrasiyadak\u0131 m\u00fctl\u0259q iqtisadi h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mas\u0131.\",\n            \"E) Qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Rusiyan\u0131n t\u0259zyiqi qar\u015f\u0131s\u0131nda tam t\u0259rksilah olaraq \u00f6z milli h\u0259rbi qurumlar\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Rusiyan\u0131n G\u00fcrc\u00fcstana (2008), Ukraynaya Kr\u0131m\u0131n ilhaq\u0131 (2014) v\u0259 a\u00e7\u0131q m\u00fcharib\u0259 (2022) il\u0259 h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259l\u0259ri beyn\u0259lxalq nizam\u0131 pozaraq Rusiya-Q\u0259rb (AB\u015e\/A\u0130) \u0259laq\u0259l\u0259rini d\u0259rin b\u00f6hrana salm\u0131\u015f, sanksiyalar v\u0259 qar\u015f\u0131durmalar yaratm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"30. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcvafiq b\u0259ndl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. Almaniya Federativ Respublikas\u0131 (AFR - 1949)\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. Almaniya Demokratik Respublikas\u0131 (ADR - 1949)\\n\\na. AB\u015e, B\u00f6y\u00fck Britaniya v\u0259 Fransan\u0131n i\u015f\u011fal zonalar\u0131n\u0131n birl\u0259\u015fdirilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan v\u0259 Q\u0259rb\u0259 inteqrasiya, demokratik inki\u015faf (bazar iqtisadiyyat\u0131) yolunu se\u00e7\u0259n d\u00f6vl\u0259t idi.\\nb. Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal zonas\u0131nda (n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda) qurulan, planl\u0131 iqtisadiyyat, totalitar idar\u0259etm\u0259 v\u0259 sovet\/sosialist ideologiyas\u0131 \u0259sas\u0131nda inki\u015faf etdiril\u0259n d\u00f6vl\u0259t idi.\\nc. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin ziddiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 \\\"Soyuq m\u00fcharib\u0259\\\"nin birba\u015fa n\u0259tic\u0259si olaraq par\u00e7alanm\u0131\u015f alman xalq\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 meydana g\u0259lmi\u015f siyasi (ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f) qurumlard\u0131r.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-a, II-c, III-b\",\n            \"B) I-b, II-a, III-c\",\n            \"C) I-c, II-b, III-a\",\n            \"D) I-a, II-b, III-c\",\n            \"E) I-b, II-c, III-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: AFR q\u0259rb (amerikan, ingilis, frans\u0131z) i\u015f\u011fal zonalar\u0131n\u0131n birl\u0259\u015fdirilm\u0259siyl\u0259 q\u0259rb tipli (demokratik\/kapitalist) inki\u015faf etdi (a). ADR is\u0259 \u015f\u0259rq (sovet) zonas\u0131nda yarand\u0131 v\u0259 sosialist modelini q\u0259bul etdi (b). H\u0259r ikisi Soyuq m\u00fcharib\u0259 g\u0259rginliyinin\/ziddiyy\u0259tl\u0259rinin n\u0259tic\u0259si olaraq Almaniyan\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 fakt\u0131 \u0259sas\u0131nda quruldu (c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"31. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Xarici siyas\u0259t strategiyalar\u0131):\\nI. N. Xru\u015f\u015fov (SSR\u0130)\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. V. Brandt (AFR)\\n\\na. Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 \\\"dinc yana\u015f\u0131 ya\u015fama\\\" prinsipini elan ed\u0259r\u0259k AB\u015e v\u0259 dig\u0259r kapitalist \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri yum\u015faltma\u011fa (\\\"buzlar\u0131n \u0259rim\u0259si\\\"n\u0259) \u00e7al\u0131\u015fan d\u00f6vl\u0259t r\u0259hb\u0259ri.\\nb. \\\"\u015e\u0259rq siyas\u0259ti\\\" (Ostpolitik) ir\u0259li s\u00fcr\u0259r\u0259k SSR\u0130 il\u0259 gizli dan\u0131\u015f\u0131qlar aparan, \u015e\u0259rqi Avropadak\u0131 yeni s\u0259rh\u0259dl\u0259ri tan\u0131maqla bloklararas\u0131 q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259ni azaltma\u011fa nail olan Q\u0259rb siyas\u0259t\u00e7isi.\\nc. H\u0259r ikisinin \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 \\\"Soyuq m\u00fcharib\u0259\\\" g\u0259rginlikl\u0259rini (h\u0259r biri \u00f6z t\u0259r\u0259find\u0259n f\u0259rqli d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 olsa da) diplomatik t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rl\u0259 yum\u015faltma\u011fa, dialoqa xidm\u0259t ed\u0259n xarici siyas\u0259t kursu h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259l\u0259ri.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-c, II-b, III-a\",\n            \"B) I-b, II-a, III-c\",\n            \"C) I-a, II-c, III-b\",\n            \"D) I-a, II-b, III-c\",\n            \"E) I-c, II-a, III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xru\u015f\u015fov \\\"dinc yana\u015f\u0131 ya\u015fama\\\" (a), Brandt is\u0259 \\\"\u015e\u0259rq siyas\u0259ti\\\" (b) y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015fd\u00fcr. H\u0259r iki siyas\u0259t Soyuq m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 g\u0259rginliyi azaltma\u011fa (c) xidm\u0259t ed\u0259n praqmatik (dialoq) add\u0131mlar\u0131 idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"32. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcvafiq b\u0259ndl\u0259ri tap\u0131n:\\nI. Mixail Qorba\u00e7ov\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. Boris Yeltsin\\n\\na. SSR\u0130-nin vahid d\u00f6vl\u0259t kimi qorunub saxlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn sosial-iqtisadi islahatlar (\\\"Yenid\u0259nqurma\\\") aparan, lakin m\u0259rk\u0259zd\u0259nqa\u00e7ma meyll\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda aciz qalaraq SSR\u0130-nin s\u00fcqutu il\u0259 eyni vaxtda hakimiyy\u0259tini itir\u0259n sovet r\u0259hb\u0259ri.\\nb. M\u00fcst\u0259qil Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n lideri kimi azad bazar iqtisadiyyat\u0131na k\u0259skin (\u015fok terapiyas\u0131) ke\u00e7id t\u0259tbiq ed\u0259n v\u0259 daxili par\u00e7alanmaya (\u00c7e\u00e7enistanda separatizm\u0259) qar\u015f\u0131 silahl\u0131 \u0259m\u0259liyyatlara ba\u015flayan ilk prezident.\\nc. XX \u0259srin son onilliyind\u0259 Rusiyan\u0131n (v\u0259 postsovet m\u0259kan\u0131n\u0131n) siyasi\/iqtisadi h\u0259yat\u0131nda k\u00f6kl\u00fc idar\u0259etm\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin\u0259 imza atm\u0131\u015f, lakin daxili b\u00f6hranlar\u0131n tam \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259 bilm\u0259y\u0259r\u0259k sonda hakimiyy\u0259td\u0259n k\u0259narla\u015fm\u0131\u015f (istefa vermi\u015f) r\u0259hb\u0259rl\u0259rdir.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-b, II-a, III-c\",\n            \"B) I-a, II-c, III-b\",\n            \"C) I-c, II-b, III-a\",\n            \"D) I-b, II-c, III-a\",\n            \"E) I-a, II-b, III-c\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Qorba\u00e7ov \\\"Yenid\u0259nqurma\\\" m\u00fc\u0259llifidir, imperiyan\u0131 xilas ed\u0259 bilm\u0259yib SSR\u0130 s\u00fcqut ed\u0259nd\u0259 hakimiyy\u0259tini itirdi (a). Yeltsin Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n ilk prezidenti kimi bazara s\u0259rt ke\u00e7id etdi, \u00c7e\u00e7enistan m\u00fcharib\u0259sini ba\u015flatd\u0131 (b). H\u0259r ikisi c\u0259miyy\u0259td\u0259 k\u00f6kl\u00fc islahatlar aparsa da, d\u0259rin iqtisadi\/siyasi b\u00f6hranlar \u015f\u0259raitind\u0259 sonda hakimiyy\u0259td\u0259n k\u00f6n\u00fcll\u00fc\/m\u0259cburi istefa etdil\u0259r (c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"33. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n (DoK 4 - Geopolitik q\u00fctbl\u0259r):\\nI. SSR\u0130-nin xarici siyas\u0259ti (1945-1991)\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. M\u00fcasir Rusiyan\u0131n xarici siyas\u0259ti (1991-d\u0259n sonra)\\n\\na. \u015e\u0259rqi Avropada \u00f6z modelini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rbi blok (VMT) yaradan v\u0259 kapitalizm\u0259 qar\u015f\u0131 qlobal (ikiq\u00fctbl\u00fc) ideoloji m\u00fcbariz\u0259 (\\\"Soyuq m\u00fcharib\u0259\\\") aparan doktrina.\\nb. \\\"Soyuq m\u00fcharib\u0259\\\" uduzulduqdan v\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u00fcqut etdikd\u0259n sonra itirilmi\u015f b\u00f6y\u00fck g\u00fcc statusunu b\u0259rpa etm\u0259y\u0259, Q\u0259rbin (NATO\/AB) \\\"yax\u0131n xaric\u0259\\\" (postsovet m\u0259kan\u0131na) do\u011fru geni\u015fl\u0259nm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 s\u0259rt h\u0259rbi g\u00fccl\u0259 alma\u011fa y\u00f6n\u0259lmi\u015f doktrina.\\nc. H\u0259r iki d\u00f6vrd\u0259 \u00f6lk\u0259nin beyn\u0259lxalq t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik arxitekturas\u0131nda (BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n daimi \u00fczv\u00fc v\u0259 b\u00f6y\u00fck n\u00fcv\u0259 d\u00f6vl\u0259ti olaraq) hegemon g\u00fccl\u0259r\u0259, x\u00fcsus\u0259n AB\u015e\/NATO ittifaq\u0131na qar\u015f\u0131 geosiyasi r\u0259qab\u0259t (v\u0259 ya qar\u015f\u0131durma) x\u0259ttind\u0259 dayanmas\u0131.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-c, II-a, III-b\",\n            \"B) I-b, II-c, III-a\",\n            \"C) I-a, II-c, III-b\",\n            \"D) I-a, II-b, III-c\",\n            \"E) I-c, II-b, III-a\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: SSR\u0130 qlobal ideoloji sovet bloku (\\\"Soyuq m\u00fcharib\u0259\\\") yarad\u0131b qoruyurdu (a). M\u00fcasir Rusiya is\u0259 \u0259razi itkil\u0259rind\u0259n sonra \\\"yax\u0131n xaric\\\"d\u0259 itirilmi\u015f hegemonlu\u011funu qoruma\u011fa (G\u00fcrc\u00fcstan, Ukrayna \u00fcz\u0259rind\u0259n) \u00e7al\u0131\u015f\u0131r (b). H\u0259r iki halda onlar qlobal miqyasda AB\u015e\/Q\u0259rb\u0259 qar\u015f\u0131 r\u0259qab\u0259t (geosiyasi toqqu\u015fma) aparan n\u00fcv\u0259 g\u00fccl\u0259ridir (c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"34. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Almaniyan\u0131n Berlin m\u0259s\u0259l\u0259si):\\nI. 1961-ci il \\\"Berlin divar\u0131\\\"n\u0131n in\u015fas\u0131\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. 1990-c\u0131 il \\\"Berlin divar\u0131\\\"n\u0131n s\u00f6k\u00fclm\u0259si (Almaniyan\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259si)\\n\\na. SSR\u0130 il\u0259 Q\u0259rb aras\u0131nda yaranm\u0131\u015f k\u0259skin siyasi b\u00f6hran (\u0259hali ax\u0131n\u0131) fonunda \u015e\u0259rqi Almaniyadan ixtisasl\u0131 i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259sinin AFR-\u0259 k\u00fctl\u0259vi m\u00fchacir\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f s\u0259rt (qada\u011fanedici) add\u0131m.\\nb. SSR\u0130-nin \\\"m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259m\u0259\\\" m\u00f6vqeyi v\u0259 \u015e\u0259rqi Avropadak\u0131 demokratik h\u0259r\u0259katlar\u0131n (dinc inqilablar\u0131n) t\u0259siri say\u0259sind\u0259 alman xalq\u0131n\u0131n tarixi birliyini b\u0259rpa ed\u0259n milli z\u0259f\u0259r prosesinin r\u0259smil\u0259\u015fm\u0259si.\\nc. H\u0259r iki tarixi hadis\u0259 \\\"Soyuq m\u00fcharib\u0259\\\" d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Avropada v\u0259 d\u00fcnyada qlobal siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259nin d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n, b\u00f6y\u00fck rezonans do\u011furmu\u015f r\u0259mzi (v\u0259 faktiki) d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259l\u0259ridir.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-c, II-b, III-a\",\n            \"B) I-a, II-b, III-c\",\n            \"C) I-b, II-a, III-c\",\n            \"D) I-a, II-c, III-b\",\n            \"E) I-c, II-a, III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Divar\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259si 1961-d\u0259 \u0259hali ax\u0131n\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn idi (a). 1990-c\u0131 ild\u0259ki s\u00f6k\u00fclm\u0259 is\u0259 Qorba\u00e7ovun kompromisi v\u0259 xalq inqilablar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r (b). H\u0259r ikisi Soyuq m\u00fcharib\u0259nin Avropa s\u0259hn\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm r\u0259mzi k\u0259si\u015fm\u0259 n\u00f6qt\u0259sidir (c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"35. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n:\\nI. \u0130osif Stalin (M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vr, 1945-1953)\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. Vladimir Putin (2000-d\u0259n sonra)\\n\\na. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra fa\u015fizm \u00fcz\u0259rind\u0259ki q\u0259l\u0259b\u0259ni kapitalla\u015fd\u0131raraq, \u015e\u0259rqi Avropada oyuncaq kommunist rejiml\u0259r qurmaqla SSR\u0130-ni qlobal f\u00f6vq\u0259ld\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evir\u0259n v\u0259 daxild\u0259 totalitar \\\"terror\\\"u davam etdir\u0259n diktator.\\nb. Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n itirilmi\u015f q\u00fcdr\u0259tini b\u0259rpa etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan, qon\u015fu suveren d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin (G\u00fcrc\u00fcstan, Ukrayna) q\u0259rb\u0259 inteqrasiyas\u0131n\u0131 b\u0259han\u0259 ed\u0259r\u0259k onlara qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n m\u00fcasir lider.\\nc. H\u0259r iki lider \u00f6lk\u0259nin q\u00fcdr\u0259tini (h\u0259rbi v\u0259 strateji resurslar\u0131n\u0131) s\u0259f\u0259rb\u0259r ed\u0259r\u0259k Q\u0259rb d\u00fcnyas\u0131na (AB\u015e v\u0259 Avropa m\u00fctt\u0259fiql\u0259rin\u0259) qar\u015f\u0131 bar\u0131\u015fmaz k\u0259skin qar\u015f\u0131durma x\u0259tti y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f v\u0259 idar\u0259etm\u0259d\u0259 s\u0259rt, m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f (avtoritar) \u00fcsullar\u0131 qoruyub saxlam\u0131\u015fd\u0131r.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-b, II-a, III-c\",\n            \"B) I-c, II-b, III-a\",\n            \"C) I-a, II-c, III-b\",\n            \"D) I-b, II-c, III-a\",\n            \"E) I-a, II-b, III-c\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Stalin daxili terror v\u0259 \u015e\u0259rqi Avropada qlobal diktatura (a). Putin is\u0259 postsovet m\u0259kan\u0131nda Q\u0259rb\u0259 inteqrasiyaya qar\u015f\u0131 qon\u015fulara silahl\u0131 m\u00fcdaxil\u0259 x\u0259tti (b). Ortaq c\u0259h\u0259t Q\u0259rb\u0259 qar\u015f\u0131 geosiyasi qar\u015f\u0131durma v\u0259 daxild\u0259 s\u0259rt idar\u0259etm\u0259 metodlar\u0131d\u0131r (c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"36. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Almaniya r\u0259hb\u0259rl\u0259ri):\\nI. K. Adenauer d\u00f6vr\u00fc (1949-1963)\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. H. Kol d\u00f6vr\u00fc (1982-1998)\\n\\na. Q\u0259rb d\u00fcnyas\u0131na (NATO v\u0259 A\u0130 t\u0259sis\u00e7iliyi) s\u0131x inteqrasiya ed\u0259r\u0259k \u00f6lk\u0259ni m\u00fcharib\u0259 xarabal\u0131qlar\u0131ndan qald\u0131ran v\u0259 \\\"iqtisadi m\u00f6c\u00fcz\u0259\\\"ni h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n, lakin Berlin divar\u0131 tikil\u0259rk\u0259n aciz qalmaqda ittiham olunaraq hakimiyy\u0259td\u0259n getm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olan ilk kansler.\\nb. \u0130qtisadi y\u00fcks\u0259li\u015fin yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sini ba\u015fladaraq \u0259lveri\u015fli beyn\u0259lxalq \u015f\u0259raitd\u0259n (M. Qorba\u00e7ov faktoru v\u0259 s.) m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 ed\u0259n v\u0259 Almaniyan\u0131n yenid\u0259n vahid d\u00f6vl\u0259td\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259sini ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdir\u0259n kansler.\\nc. H\u0259r iki lider Xristian Demokratik \u0130ttifaq\u0131n\u0131 (XD\u0130) t\u0259msil ed\u0259r\u0259k, Q\u0259rbi Almaniyan\u0131n (AFR-in) AB\u015e il\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131qda g\u00fccl\u00fc iqtisadi v\u0259 siyasi m\u0259rk\u0259z\u0259 \u00e7evrilm\u0259sind\u0259 (el\u0259c\u0259 d\u0259 Avropa inteqrasiyas\u0131nda) h\u0259lledici rol oynam\u0131\u015flar.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-c, II-b, III-a\",\n            \"B) I-a, II-c, III-b\",\n            \"C) I-b, II-a, III-c\",\n            \"D) I-a, II-b, III-c\",\n            \"E) I-c, II-a, III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Adenauer (a), Kol is\u0259 birl\u0259\u015fdirici kansler (b) kimi tan\u0131n\u0131r. H\u0259r ikisi eyni partiyan\u0131 (XD\u0130) t\u0259msil ed\u0259r\u0259k \u00f6lk\u0259ni q\u0259rb blokunda g\u00fccl\u0259ndir\u0259n \u0259n uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fc r\u0259hb\u0259rl\u0259rdir (c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"37. M\u0259kan biliyi (X\u0259rit\u0259\/Co\u011frafi fakt t\u0259hlili): D\u0259rslikd\u0259 verilmi\u015f tarixi x\u0259rit\u0259 v\u0259 t\u0259svirl\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra yaranm\u0131\u015f AFR (Almaniya Federativ Respublikas\u0131) hans\u0131 inzibati\/co\u011frafi qurulu\u015fa malik idi v\u0259 Q\u0259rbi Berlinin x\u00fcsusi v\u0259ziyy\u0259ti n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) AFR yaln\u0131z Bavariya torpaqlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edirdi v\u0259 \u015e\u0259rqi Berlin onun paytaxt\u0131 kimi tam as\u0131l\u0131 idi.\",\n            \"B) AFR-in \u0259razisi q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin (AB\u015e, \u0130ngilt\u0259r\u0259, Fransa) i\u015f\u011fal zonalar\u0131ndan formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131; b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f Berlin \u015f\u0259h\u0259rinin q\u0259rb hiss\u0259si is\u0259 (Q\u0259rbi Berlin) AFR-in (Q\u0259rbin) iqtisadi-siyasi himay\u0259sind\u0259 olsa da, co\u011frafi c\u0259h\u0259td\u0259n tamamil\u0259 ADR-in (sovet zonas\u0131n\u0131n) daxilind\u0259 anklav (ada) kimi yerl\u0259\u015firdi.\",\n            \"C) AFR-in \u0259razisi yaln\u0131z Pol\u015fa il\u0259 s\u0259rh\u0259dd\u0259 yerl\u0259\u015firdi v\u0259 Q\u0259rbi Berlin onun d\u0259niz sahilind\u0259ki \u0259n b\u00f6y\u00fck liman\u0131 idi.\",\n            \"D) AFR v\u0259 ADR vahid d\u00f6vl\u0259t s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 malik idil\u0259r, he\u00e7 bir \\\"Berlin divar\u0131\\\" onlar\u0131 ay\u0131rm\u0131rd\u0131.\",\n            \"E) AFR yaln\u0131z \u015eimal d\u0259nizi sahill\u0259rind\u0259n ibar\u0259t idi v\u0259 Q\u0259rbi Berlin he\u00e7 zaman alman \u0259razisi olmam\u0131\u015fd\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Q\u0259rbi Berlin co\u011frafi bax\u0131mdan Almaniya Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n (sovet i\u015f\u011fal zonas\u0131n\u0131n) tam i\u00e7\u0259risind\u0259 yerl\u0259\u015firdi, lakin ona Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri n\u0259zar\u0259t edirdi. Bu anklav statusu daim b\u00f6hranlara (1948 blokadas\u0131, 1961 divar\u0131) s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"38. C\u0259dv\u0259l \u0259sas\u0131nda M\u0259ntiqi X\u0259ta: A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 c\u0259dv\u0259ld\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131 r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin xarici v\u0259 daxili siyas\u0259td\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259ndl\u0259rin hans\u0131nda m\u0259ntiqi (faktoloji) x\u0259taya yol verilmi\u015fdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) B. Yeltsin \u2013 M\u00fcst\u0259qil Rusiya iqtisadiyyat\u0131nda \u015fok terapiyas\u0131 siyas\u0259tinin (\u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirm\u0259nin) t\u0259tbiqi v\u0259 \u00c7e\u00e7enistan m\u00fcharib\u0259l\u0259rinin ba\u015flanmas\u0131.\",\n            \"B) V. Putin \u2013 Rusiyan\u0131n iqtisadi v\u0259 h\u0259rbi c\u0259h\u0259td\u0259n yenid\u0259n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, Kr\u0131m\u0131n ilhaq edilm\u0259si v\u0259 Ukraynaya qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259nin ba\u015flanmas\u0131.\",\n            \"C) D. Medvedyev \u2013 Avropa Birliyi v\u0259 NATO il\u0259 Rusiyan\u0131n vahid d\u00f6vl\u0259t hal\u0131nda tam birl\u0259\u015fm\u0259sini q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 r\u0259smil\u0259\u015fdir\u0259n \\\"Yekun \u0130ttifaq\\\" s\u0259n\u0259dinin imzalanmas\u0131.\",\n            \"D) B. Yeltsin \u2013 M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyinin (MDB) yaranmas\u0131 haqq\u0131nda s\u0259n\u0259dd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259r\u0259k SSR\u0130-nin s\u00fcqutunu r\u0259smil\u0259\u015fdirm\u0259si.\",\n            \"E) V. Putin \u2013 G\u00fcrc\u00fcstana (2008-ci il) qar\u015f\u0131 separatizmi b\u0259han\u0259 ed\u0259r\u0259k h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Rusiya Federasiyas\u0131 he\u00e7 vaxt Avropa Birliyi v\u0259 ya NATO il\u0259 vahid d\u00f6vl\u0259t (v\u0259 ya h\u0259rbi blok) yaratmaq s\u0259n\u0259di imzalamay\u0131b. \u018fksin\u0259, onlar\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"39. M\u0259kan \/ Strateji bilik: D\u0259rslikd\u0259ki Rusiya-Ukrayna m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 dair faktlara \u0259sas\u0259n, 1997-ci ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259d\u0259 h\u0259rbi-strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 Rusiyaya Qara d\u0259niz donanmas\u0131n\u0131n 87 faizin\u0259 sahib olmaqla yana\u015f\u0131, hans\u0131 m\u00fch\u00fcm h\u0259rbi d\u0259niz bazas\u0131n\u0131 icar\u0259y\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259k h\u00fcququ verilmi\u015fdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Kalininqrad\",\n            \"B) Vladivostok\",\n            \"C) Murmansk\",\n            \"D) Sevastopol (Kr\u0131m yar\u0131madas\u0131)\",\n            \"E) Sankt-Peterburq\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 qeyd olunur ki, 1997-ci il raz\u0131la\u015fmas\u0131 il\u0259 Rusiya Qara d\u0259niz donanmas\u0131n\u0131n 87%-ni ald\u0131 v\u0259 Sevastopol h\u0259rbi-d\u0259niz bazas\u0131n\u0131 (Ukrayna \u0259razisi olan Kr\u0131mda) icar\u0259y\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259k h\u00fcququ \u0259ld\u0259 etdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"40. C\u0259dv\u0259l \u0259sas\u0131nda sovet liderl\u0259rinin iqtisadi proqramlar\u0131n\u0131n m\u00fcqayis\u0259sind\u0259 do\u011fru olan b\u0259ndi tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130osif Stalin \u2013 \u00d6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131 tamamil\u0259 xarici kapitalist r\u0259qab\u0259tin\u0259 a\u00e7araq kolxozlar\u0131 l\u0259\u011fv etdi.\",\n            \"B) Nikita Xru\u015f\u015fov \u2013 K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 istehsal\u0131n\u0131 art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 xam v\u0259 dinc\u0259 qoyulmu\u015f torpaqlar\u0131n \u015fumlanmas\u0131 (m\u0259nims\u0259nilm\u0259si) layih\u0259sin\u0259 (x\u00fcsus\u0259n Qazax\u0131stan v\u0259 Sibird\u0259) ba\u015flad\u0131.\",\n            \"C) Leonid Brejnev \u2013 Planl\u0131 iqtisadiyyatdan k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq imtina edib, AB\u015e-d\u0259n \\\"Mar\u015fal plan\u0131\\\" format\u0131nda yard\u0131m ist\u0259di.\",\n            \"D) Mixail Qorba\u00e7ov \u2013 D\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rini tamamil\u0259 ba\u011flay\u0131b, x\u00fcsusi m\u00fclkiyy\u0259ti r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t ideologiyas\u0131na \u00e7evirdi.\",\n            \"E) B\u00fct\u00fcn sovet r\u0259hb\u0259rl\u0259ri \u2013 SSR\u0130-d\u0259 yaln\u0131z y\u00fcng\u00fcl s\u0259nayey\u0259 prioritet verib, h\u0259rbi-s\u0259naye kompleksind\u0259n imtina etdil\u0259r.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rslikd\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, N. Xru\u015f\u015fov d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259rzaq q\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 aradan qald\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 xam v\u0259 dinc\u0259 qoyulmu\u015f torpaqlar m\u0259nims\u0259nildi, lakin d\u00fczg\u00fcn aqrotexniki qaydalar\u0131n t\u0259tbiq edilm\u0259m\u0259si q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t sonra bu torpaqlar\u0131n m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u0259hv etdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"41. X\u0259rit\u0259\/Co\u011frafi M\u0259kan (DoK 3): Sovet r\u0259hb\u0259ri N. Xru\u015f\u015fovun k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131 dir\u00e7\u0259ltm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi \\\"xam v\u0259 dinc\u0259 qoyulmu\u015f torpaqlar\u0131n m\u0259nims\u0259nilm\u0259si\\\" kampaniyas\u0131 co\u011frafi c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259sas\u0259n hans\u0131 b\u00f6y\u00fck regionlar\u0131 (\u0259razil\u0259ri) \u0259hat\u0259 edirdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Yaln\u0131z Qafqaz v\u0259 Qara d\u0259niz sahill\u0259rinin turizm zonalar\u0131n\u0131.\",\n            \"B) Qazax\u0131stan, C\u0259nubi Ural v\u0259 Sibir \u0259razil\u0259rini.\",\n            \"C) Baltikyan\u0131 respublikalar\u0131 (Estoniya, Latviya).\",\n            \"D) Uzaq \u015e\u0259rqd\u0259 Kam\u00e7atka v\u0259 \u00c7ukotka yar\u0131madalar\u0131n\u0131.\",\n            \"E) Moskvan\u0131n daxili \u015f\u0259h\u0259r\u0259traf\u0131 qapal\u0131 zonalar\u0131n\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rslik m\u0259tnind\u0259 d\u0259qiq qeyd olunur ki, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 istehsal\u0131n\u0131 art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 xam v\u0259 dinc\u0259 qoyulmu\u015f torpaqlar m\u0259nims\u0259nildi (x\u00fcsus\u0259n Qazax\u0131stan v\u0259 Sibird\u0259).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"42. M\u0259ntiqi x\u0259tan\u0131 (C\u0259dv\u0259l uy\u011funsuzlu\u011funu) tap\u0131n. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 h\u0259rbi\/siyasi m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rd\u0259n hans\u0131 SSR\u0130-nin \\\"Soyuq m\u00fcharib\u0259\\\" d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 xaricd\u0259 y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc f\u0259al h\u0259rbi-siyasi kursla (birba\u015fa ordusunun v\u0259 ya q\u0259rar\u0131n\u0131n c\u0259lb olunmas\u0131 il\u0259) ba\u011fl\u0131 DEY\u0130L?\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1979-cu ild\u0259 daxili siyasi qruplar\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k b\u0259han\u0259si il\u0259 \u018ffqan\u0131stana sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n yeridilm\u0259si.\",\n            \"B) 1961-ci ild\u0259 \u015e\u0259rqi Almaniyadan qa\u00e7q\u0131n ax\u0131n\u0131n\u0131 dayand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Berlin divar\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131na raz\u0131l\u0131q (d\u0259st\u0259k) verilm\u0259si.\",\n            \"C) 1968-ci ild\u0259 \u00c7exoslovakiyada antikommunist (demokratik) \u00e7\u0131x\u0131\u015flara qar\u015f\u0131 sovet (Var\u015fava M\u00fcqavil\u0259si) qo\u015funlar\u0131n\u0131n birba\u015fa h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259si.\",\n            \"D) 1956-c\u0131 ild\u0259 Macar\u0131standa alovlanan \u00fcsyanlar\u0131n sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyat\u0131 il\u0259 q\u0259ddarl\u0131qla yat\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n            \"E) 1982-ci ild\u0259 C\u0259nubi Amerikada yerl\u0259\u015f\u0259n Folklend adalar\u0131 u\u011frunda \u0130ngilt\u0259r\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 apar\u0131lan d\u0259niz m\u00fcharib\u0259sind\u0259 birba\u015fa i\u015ftirak edib Argentinan\u0131 xilas etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Folklend b\u00f6hran\u0131 (1982) B\u00f6y\u00fck Britaniya v\u0259 Argentina aras\u0131nda ba\u015f vermi\u015fdir, burada SSR\u0130-nin birba\u015fa h\u0259rbi i\u015ftirak\u0131 olmam\u0131\u015fd\u0131r. Dig\u0259r A, B, C v\u0259 D b\u0259ndl\u0259ri is\u0259 SSR\u0130-nin Soyuq m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015e\u0259rqi Avropaya (v\u0259 \u018ffqan\u0131stana) y\u00f6n\u0259lik aktiv h\u0259rbi-siyasi n\u0259zar\u0259t aktlar\u0131d\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"43. X\u0259rit\u0259\/M\u0259kan (Geo-Siyas\u0259t): D\u0259rslikd\u0259ki Rusiya-Ukrayna m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 dair siyasi x\u0259rit\u0259 v\u0259 m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n, Rusiyan\u0131n 2014-c\u00fc ild\u0259 qeyri-qanuni olaraq h\u0259rbi yolla ilhaq etdiyi \u0259razi hans\u0131 co\u011frafi m\u0259kand\u0131r v\u0259 o, hans\u0131 d\u0259nizin akvatoriyas\u0131nda Rusiyan\u0131n isti d\u0259nizl\u0259r\u0259 tam n\u0259zar\u0259t c\u0259hdini ifad\u0259 edir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Baltik d\u0259nizi sahilind\u0259ki Kalininqrad (K\u00f6niqsberq) vilay\u0259ti.\",\n            \"B) Qara d\u0259niz h\u00f6vz\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 strateji d\u0259niz bazas\u0131 Sevastopolu \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n Kr\u0131m yar\u0131madas\u0131.\",\n            \"C) X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin c\u0259nub sahilind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n H\u0259\u015ft\u0259rxan q\u0259zas\u0131.\",\n            \"D) \u015eimal Buzlu okean\u0131ndak\u0131 Saxalin adas\u0131.\",\n            \"E) Aral\u0131q d\u0259nizi sahilind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Kipr adas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 2014-c\u00fc ild\u0259 Rusiya Ukraynaya m\u0259xsus Qara d\u0259niz sahilind\u0259ki (d\u0259niz donanmas\u0131 bazas\u0131 olan) Kr\u0131m yar\u0131madas\u0131n\u0131 qanunsuz yolla i\u015f\u011fal v\u0259 ilhaq etmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"44. Bloksxemi tamamlay\u0131n (S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 z\u0259nciri):\\n[\u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra Almaniyan\u0131n a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si, SSR\u0130 il\u0259 Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda ziddiyy\u0259tl\u0259rin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259si] \u2192 [1948-ci ild\u0259 SSR\u0130-nin Q\u0259rbi Berlini iqtisadi blokadaya almas\u0131] \u2192 [AB\u015e, \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransan\u0131n \u00f6z i\u015f\u011fal zonalar\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k Q\u0259rby\u00f6n\u00fcml\u00fc AFR-i yaratmas\u0131] \u2192 [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) SSR\u0130-nin bu reall\u0131qla bar\u0131\u015faraq d\u0259rhal b\u00fct\u00fcn Almaniyan\u0131 AB\u015e-nin idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 t\u0259hvil verm\u0259si.\",\n            \"B) SSR\u0130-nin buna cavab olaraq \u00f6z i\u015f\u011fal zonas\u0131nda Almaniya Demokratik Respublikas\u0131n\u0131 (ADR) yaratmas\u0131 v\u0259 Almaniyan\u0131n r\u0259sm\u0259n 2 f\u0259rqli sistem\u0259 par\u00e7alanmas\u0131n\u0131n \\\"Soyuq m\u00fcharib\u0259\\\"nin \u0259sas r\u0259mzin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\",\n            \"C) AFR-in d\u0259rhal t\u0259kba\u015f\u0131na SSR\u0130-y\u0259 m\u00fcharib\u0259 elan ed\u0259r\u0259k \u015e\u0259rqi Avropaya daxil olmas\u0131.\",\n            \"D) Almaniyan\u0131n q\u0259fild\u0259n t\u0259rksilah olub r\u0259hb\u0259rliyi Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tin\u0259 tap\u015f\u0131rmas\u0131.\",\n            \"E) Fransan\u0131n t\u0259kba\u015f\u0131na h\u0259m AFR, h\u0259m d\u0259 ADR-i i\u015f\u011fal ed\u0259r\u0259k \u00f6z milli \u0259razisin\u0259 qatmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: SSR\u0130 blokada v\u0259 AFR-in yarad\u0131lmas\u0131na cavab olaraq, 1949-cu ild\u0259 \u00f6z i\u015f\u011fal zonas\u0131nda (\u015e\u0259rqi Almaniya) sosialist modelli ADR-i qurdu, bununla da Almaniya ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fc.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"45. M\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n[SSR\u0130 r\u0259hb\u0259ri \u0130.Stalinin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra N. Xru\u015f\u015fovun hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si] \u2192 [1956-c\u0131 ild\u0259 Stalinin \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 p\u0259r\u0259sti\u015finin pisl\u0259nm\u0259si v\u0259 k\u00fctl\u0259vi repressiya qurbanlar\u0131na qism\u0259n b\u0259ra\u0259t verilm\u0259si] \u2192 [C\u0259miyy\u0259td\u0259 \\\"buzlar\u0131n \u0259rim\u0259si\\\" adlanan m\u00fclayiml\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 nisbi s\u0259rb\u0259stlik d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ba\u015flanmas\u0131] \u2192 [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) Sovet \u0130ttifaq\u0131nda \u00e7oxpartiyal\u0131 sistemin d\u0259rhal q\u0259bul edilib kommunist partiyas\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv olunmas\u0131.\",\n            \"B) Bu m\u00fclayiml\u0259\u015fm\u0259y\u0259 baxmayaraq, t\u0259kpartiyal\u0131 idar\u0259etm\u0259 sisteminin (v\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f iqtisadiyyat\u0131n) \u0259sas mahiyy\u0259tc\u0259 qorunub saxlanmas\u0131 v\u0259 rejim d\u0259yi\u015fikliyinin tam ba\u015f verm\u0259m\u0259si.\",\n            \"C) Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n d\u0259rhal AB\u015e prezidentini \u00f6z\u00fcn\u0259 r\u0259hb\u0259r t\u0259yin edib ittifaqa daxil olmas\u0131.\",\n            \"D) B\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rqi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin m\u00fcst\u0259qilliyini tan\u0131yaraq Var\u015fava M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131ndan imtina edilm\u0259si.\",\n            \"E) SSR\u0130-d\u0259 d\u0259rhal kapitalist bank sisteminin qurulmas\u0131 v\u0259 azad bazar\u0131n elan edilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"Buzlar\u0131n \u0259rim\u0259si\\\" d\u00f6vr\u00fc m\u0259hdud \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 oldu. T\u0259kpartiyal\u0131 totalitar\/avtoritar rejim v\u0259 planl\u0131 iqtisadiyyat \u0259sas etibaril\u0259 toxunulmaz qald\u0131 v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 tam azadl\u0131q verilm\u0259di.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"46. M\u0259ntiqi z\u0259nciri davam etdirin:\\n[1985-ci ild\u0259 M. Qorba\u00e7ov t\u0259r\u0259find\u0259n \\\"Yenid\u0259nqurma\\\" (Perestroyka) v\u0259 \\\"A\u015fkarl\u0131q\\\" siyas\u0259tinin elan edilm\u0259si] \u2192 [\u0130qtisadi geriliyi v\u0259 texnoloji t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u00fc aradan qald\u0131rmaq c\u0259hdl\u0259rinin b\u00fcrokratiya v\u0259 ziddiyy\u0259tl\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n u\u011fursuzlu\u011fa d\u00fc\u00e7ar olmas\u0131] \u2192 [\u0130qtisadi b\u00f6hran\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 m\u0259rk\u0259zi n\u0259zar\u0259tin z\u0259ifl\u0259m\u0259si fonunda m\u00fctt\u0259fiq respublikalarda milli m\u00fcst\u0259qillik h\u0259r\u0259katlar\u0131n\u0131n alovlanmas\u0131] \u2192 [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1991-ci ilin dekabr\u0131nda SSR\u0130-nin varl\u0131\u011f\u0131na h\u00fcquqi c\u0259h\u0259td\u0259n son qoyulmas\u0131 v\u0259 Rusiya, Ukrayna, Belarus ba\u015fda olmaqla M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyinin (MDB) yarad\u0131lmas\u0131.\",\n            \"B) SSR\u0130-nin iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n g\u00fccl\u0259n\u0259r\u0259k AB\u015e-ni \u00fcst\u0259l\u0259m\u0259si v\u0259 d\u00fcnyaya a\u011fal\u0131q etm\u0259si.\",\n            \"C) Qorba\u00e7ovun b\u00fct\u00fcn MDB \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 vahid imperator t\u0259yin olunaraq t\u0259kba\u015f\u0131na idar\u0259\u00e7iliyi b\u0259rpa etm\u0259si.\",\n            \"D) SSR\u0130 xalqlar\u0131n\u0131n m\u00fctl\u0259q s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 rus dilini yegan\u0259 r\u0259smi dil kimi q\u0259bul edib m\u00fcst\u0259qillikd\u0259n imtina etm\u0259si.\",\n            \"E) Almaniyan\u0131n f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k SSR\u0130-y\u0259 h\u00fccum etm\u0259si v\u0259 15 respublikan\u0131 eyni g\u00fcnd\u0259 i\u015f\u011fal etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130slahatlar\u0131n u\u011fursuzlu\u011fu SSR\u0130-nin \u00e7\u00f6km\u0259sini s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirdi. Milli h\u0259r\u0259katlar\u0131n t\u0259siri v\u0259 iqtisadi iflas n\u0259tic\u0259sind\u0259 1991-ci ilin sonunda MDB yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 SSR\u0130 da\u011f\u0131ld\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"47. Bloksxemi tamamlay\u0131n:\\n[1969-cu ild\u0259 AFR-d\u0259 Sosial-demokrat Villi Brandt\u0131n kansler se\u00e7il\u0259r\u0259k \\\"Ki\u00e7ik koalisiya\\\"n\u0131 formala\u015fd\u0131rmas\u0131] \u2192 [Q\u0259rbi Almaniyan\u0131n xarici siyas\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm d\u0259yi\u015fiklik edil\u0259r\u0259k \\\"\u015e\u0259rq siyas\u0259ti\\\"nin (Ostpolitik) elan olunmas\u0131] \u2192 [M\u00fcqavil\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra yaranm\u0131\u015f \u015e\u0259rqi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin yeni s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin AFR t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259sm\u0259n tan\u0131nmas\u0131] \u2192 [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) AFR-in d\u0259rhal q\u0259rb blokunu t\u0259rk ed\u0259r\u0259k kommunist d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sin\u0259 daxil olmas\u0131.\",\n            \"B) AFR il\u0259 ADR (\u015e\u0259rqi Almaniya) aras\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 olaraq d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin qurulmas\u0131na yol a\u00e7\u0131lmas\u0131 v\u0259 bu h\u0259r iki alman d\u00f6vl\u0259tinin BMT-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratmas\u0131.\",\n            \"C) AFR-in AB\u015e-y\u0259 m\u00fcharib\u0259 elan ed\u0259r\u0259k Avropan\u0131 blokadaya almas\u0131.\",\n            \"D) BMT-nin AFR-i t\u0259cav\u00fczkar d\u00f6vl\u0259t kimi t\u0259crid etm\u0259si.\",\n            \"E) Villi Brandt\u0131n \u015f\u0259rq \u0259razil\u0259rini (Pol\u015fadan) h\u0259rbi yolla geri qaytarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Almaniya ordusunu h\u00fccuma ke\u00e7irm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: V. Brandt\u0131n \\\"\u015e\u0259rq siyas\u0259ti\\\" g\u0259rginliyi azaltd\u0131, ADR il\u0259 de-fakto\/de-yure \u0259laq\u0259l\u0259r quruldu v\u0259 1973-c\u00fc ill\u0259rd\u0259n etibar\u0259n h\u0259r iki alman d\u00f6vl\u0259ti BMT-y\u0259 \u00fczv oldu (Beyn\u0259lxalq g\u0259rginlik azald\u0131).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"48. M\u0259ntiqi z\u0259nciri ard\u0131c\u0131l tamamlay\u0131n:\\n[1991-ci ild\u0259 SSR\u0130-nin s\u00fcqut etm\u0259si v\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n yaranmas\u0131] \u2192 [Rusiyan\u0131n siyasi v\u0259 iqtisadi idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 bo\u015fluqlar\u0131n (xaosun) yaranmas\u0131, azad bazara (\u015fok terapiyas\u0131) ke\u00e7idin g\u0259tirdiyi a\u011f\u0131r sosial \u00e7\u0259tinlikl\u0259r] \u2192 [Daxild\u0259 separatizmin ba\u015f qald\u0131rmas\u0131 v\u0259 \u00f6lk\u0259ni par\u00e7alanma\u011fa aparan \u00c7e\u00e7enistan m\u00fcharib\u0259l\u0259ri (1994, 1999)] \u2192 [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) Rusiyan\u0131n d\u0259rhal par\u00e7alanaraq 50 f\u0259rqli m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si v\u0259 yox olmas\u0131.\",\n            \"B) C\u0259miyy\u0259td\u0259 naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n pik h\u0259dd\u0259 \u00e7atmas\u0131, d\u0259rin iqtisadi-siyasi b\u00f6hran v\u0259 u\u011fursuzluqlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 prezident Boris Yeltsinin 1999-cu ilin sonunda hakimiyy\u0259td\u0259n (istefa ver\u0259r\u0259k) getm\u0259si.\",\n            \"C) Rusiyan\u0131n \u00c7in\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259k haqq\u0131nda d\u00f6vl\u0259t dumas\u0131nda qanun q\u0259bul etm\u0259si.\",\n            \"D) Yeltsinin \u00f6z\u00fcn\u00fc Rusiyan\u0131n m\u00fctl\u0259q monarx\u0131 (\u00e7ar\u0131) elan ed\u0259r\u0259k imperiyan\u0131 b\u0259rpa etm\u0259si.\",\n            \"E) Rusiyan\u0131n NATO-ya tamh\u00fcquqlu \u00fczv q\u0259bul edil\u0259r\u0259k Avropa \u0130ttifaq\u0131na inteqrasiya olunmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: A\u011f\u0131r iqtisadi, h\u0259rbi (\u00c7e\u00e7enistan) v\u0259 sosial b\u00f6hranlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 B. Yeltsinin n\u00fcfuzu tamamil\u0259 sars\u0131ld\u0131 v\u0259 o, 1999-cu ilin sonunda (yeni minilliy\u0259 ke\u00e7idd\u0259) istefa verdi, yerin\u0259 V. Putin g\u0259ldi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"49. B. Bloom - Sintez (M\u0259ntiqi bloksxem): M\u00fcasir Rusiya (V. Putin d\u00f6vr\u00fc) xarici siyas\u0259tind\u0259ki strateji reaksiyan\u0131n (aqressiyan\u0131n) m\u0259ntiqini tamamlay\u0131n:\\n[Ke\u00e7mi\u015f sovet respublikalar\u0131n\u0131n, x\u00fcsus\u0259n G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Ukraynan\u0131n Q\u0259rb siyasi-h\u0259rbi t\u0259\u015fkilatlar\u0131na (NATO v\u0259 Avropa Birliyi) inteqrasiya etm\u0259k kursu tutmas\u0131] \u2192 [Rusiyan\u0131n (Putinin) bunu \u00f6z\u00fcn\u00fcn milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 v\u0259 tarixi \\\"n\u00fcfuz dair\u0259sin\u0259\\\" q\u0259rb t\u0259r\u0259find\u0259n birba\u015fa t\u0259hdid kimi q\u0259bul etm\u0259si] \u2192 [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) Rusiyan\u0131n d\u0259rhal Avropa Birliyin\u0259 tam t\u0259slim olmas\u0131 v\u0259 \u00f6z n\u00fcv\u0259 arsenal\u0131n\u0131 Q\u0259rb\u0259 t\u0259hvil verm\u0259si.\",\n            \"B) Rusiyan\u0131n s\u0259rt g\u00fcc (h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz) t\u0259tbiq ed\u0259r\u0259k h\u0259min d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin (2008-d\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan, 2014 v\u0259 2022-d\u0259 Ukrayna) \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc pozmas\u0131, separatizmi d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259si v\u0259 Q\u0259rbl\u0259 yeni, \u0259n k\u0259skin geosiyasi qar\u015f\u0131durma m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoymas\u0131.\",\n            \"C) Rusiyan\u0131n b\u00fct\u00fcn qon\u015fular\u0131na k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcst\u0259qillikl\u0259rini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 yard\u0131mlar\u0131 ay\u0131rmas\u0131 v\u0259 onlara t\u0259minat verm\u0259si.\",\n            \"D) Rusiyan\u0131n AB\u015e il\u0259 vahid h\u0259rbi blok yaradaraq \u00c7in\u0259 qar\u015f\u0131 geni\u015fmiqyasl\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 ba\u015flamas\u0131.\",\n            \"E) Rusiyan\u0131n paytaxt\u0131 Kiyev\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259r\u0259k q\u0259dim \\\"Kiyev Rus d\u00f6vl\u0259ti\\\"ni s\u00fclh yolu il\u0259 yenid\u0259n b\u0259rpa etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Rusiya NATO-nun geni\u015fl\u0259nm\u0259sini t\u0259hdid kimi g\u00f6r\u0259r\u0259k, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Ukraynada h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara ba\u015flad\u0131 (i\u015f\u011fallar, ilhaqlar) v\u0259 bu, Q\u0259rbl\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri tamamil\u0259 pisl\u0259\u015fdirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"50. M\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n[\u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra AB\u015e t\u0259r\u0259find\u0259n Q\u0259rbi Avropaya \\\"Mar\u015fal plan\u0131\\\" ad\u0131 alt\u0131nda kapital (maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131) verilm\u0259si] \u2192 [K. Adenauer h\u00f6kum\u0259tinin bu yard\u0131mdan v\u0259 ucuz i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259sind\u0259n (a\u015fa\u011f\u0131 h\u0259rbi x\u0259rcl\u0259rl\u0259) s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Q\u0259rbi Almaniya iqtisadiyyat\u0131n\u0131 yenid\u0259n qurmas\u0131] \u2192 [1950-ci ill\u0259rd\u0259 istehsal v\u0259 ixracat\u0131n misilsiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 artmas\u0131, milli g\u0259lirin \u00e7oxalmas\u0131] \u2192 [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) \\\"\u0130qtisadi m\u00f6c\u00fcz\u0259\\\" (alman m\u00f6c\u00fcz\u0259si) fenomeninin yaranmas\u0131 v\u0259 AFR-in q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 Avropan\u0131n \u0259n apar\u0131c\u0131 v\u0259 y\u00fcks\u0259k inki\u015faf etmi\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\",\n            \"B) Almaniyan\u0131n q\u0259fild\u0259n hiperinflyasiya burul\u011fan\u0131na d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n tamamil\u0259 m\u0259hv olmas\u0131 v\u0259 yenid\u0259n AB\u015e-nin k\u00f6l\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\",\n            \"C) AB\u015e-nin Almaniyan\u0131n bu iqtisadi inki\u015faf\u0131ndan qorxaraq AFR-i t\u0259krar v\u0259 amans\u0131zl\u0131qla i\u015f\u011fal etm\u0259si.\",\n            \"D) Almaniyan\u0131n zavod v\u0259 fabrikl\u0259rinin SSR\u0130 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcsadir\u0259 edil\u0259r\u0259k Qazax\u0131stana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si.\",\n            \"E) AFR-in \u00f6z s\u0259naye inki\u015faf\u0131n\u0131 m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 dayand\u0131raraq yaln\u0131z aqrar (k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131) bir \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259k q\u0259rar\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n verm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Mar\u015fal plan\u0131, az h\u0259rbi x\u0259rc, ucuz i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259si v\u0259 Adenauerin idar\u0259\u00e7iliyi say\u0259sind\u0259 Almaniyada \\\"\u0130qtisadi m\u00f6c\u00fcz\u0259\\\" (Wirtschaftswunder) ba\u015f verdi v\u0259 \u00f6lk\u0259 g\u00fccl\u00fc s\u0259naye (ixrac) d\u00f6vl\u0259tin\u0259 \u00e7evrildi.\"\n    }\n];\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        \n        \/\/ B\u00fct\u00fcn r\u0259ng klasslar\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259yirik\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered', 'correct-ans', 'wrong-ans');\n        \n        if (isFinished) {\n            \/\/ \u0130MTAHAN B\u0130TD\u0130KD\u018fN SONRAK\u0130 M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('correct-ans'); \/\/ D\u00fczl\u0259r ya\u015f\u0131l\n            } else {\n                btn.classList.add('wrong-ans'); \/\/ S\u0259hvl\u0259r v\u0259 bo\u015f burax\u0131lanlar q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        } else {\n            \/\/ \u0130MTAHAN GED\u018fN ZAMAN M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered'); \/\/ H\u0259r hans\u0131 cavab se\u00e7ilibs\u0259 ya\u015f\u0131l\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed'); \/\/ Bax\u0131l\u0131b amma se\u00e7ilm\u0259yibs\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active'); \/\/ Haz\u0131rda bax\u0131lan sual\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 ha\u015fiy\u0259\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    \/\/ \u0130mtahan bit\u0259n kimi \u015fkalan\u0131 d\u00fcz\/s\u0259hv\u0259 g\u00f6r\u0259 r\u0259ngl\u0259yirik\n    updateScaleColors(); \n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    \/\/ N\u0259tic\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 3 saniy\u0259 sonra ilk suala qay\u0131d\u0131r\u0131q\n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. \u2190 Geri \u0130r\u0259li \u2192 N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin. WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-574","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/574","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=574"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/574\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":575,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/574\/revisions\/575"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}