{"id":564,"date":"2026-06-10T07:34:08","date_gmt":"2026-06-10T07:34:08","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=564"},"modified":"2026-06-10T07:34:08","modified_gmt":"2026-06-10T07:34:08","slug":"turkiye","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=564","title":{"rendered":"T\u00dcRK\u0130Y\u018f"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">\u2190 Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li \u2192<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"bottom-banners\">\n    <a href=\"https:\/\/wa.me\/994559339283?text=Salam,%2030%20%C9%99d%C9%99d%20premium%20s%C4%B1naq%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"action-banner premium-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n\n    <a href=\"BURAYA_QURUP_LINKINI_YAZIN\" target=\"_blank\" class=\"action-banner group-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;\n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n    }\n\n    \/* --- Dinamik Banner Stili --- *\/\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- Banner Stili Sonu --- *\/\n\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili --- *\/\n    .bottom-banners {\n        max-width: 800px;\n        margin: 1rem auto 2rem auto;\n        display: flex;\n        flex-direction: column;\n        gap: 15px;\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n    }\n\n    .action-banner {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        background: #25D366;\n        color: #ffffff;\n        text-decoration: none;\n        padding: 15px 24px;\n        border-radius: 16px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 16px;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(37, 211, 102, 0.3);\n        transition: all 0.3s ease;\n    }\n\n    .action-banner:hover {\n        transform: translateY(-3px);\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(37, 211, 102, 0.4);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .group-banner {\n        background: #128C7E;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(18, 140, 126, 0.3);\n    }\n\n    .group-banner:hover {\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(18, 140, 126, 0.4);\n    }\n\n    .banner-icon {\n        margin-right: 15px;\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .action-banner {\n            font-size: 14px;\n            padding: 12px 16px;\n        }\n        .banner-icon {\n            margin-right: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili Sonu --- *\/\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto;\n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.correct-ans { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.wrong-ans { background: var(--skipped); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n    \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n    \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n    \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n    \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n    \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\nconst quizData = [\n    {\n        \"q\": \"1. T\u00fcrkiy\u0259nin qurtulu\u015f m\u00fcbariz\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (1918-1923) ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. \\\"Milli and\\\"\u0131n (Misaki-Milli) Osmanl\u0131 deputatlar palatas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilm\u0259si\\n2. Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin Antanta d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 t\u0259slim olmas\u0131n\u0131 t\u0259sdiq ed\u0259n Mudros bar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131\\n3. Erm\u0259ni h\u00f6kum\u0259tinin Anadoluya \u0259razi iddialar\u0131ndan \u0259l \u00e7\u0259kdiyi G\u00fcmr\u00fc m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131\\n4. Sivas konqresinin q\u0259rarlar\u0131n\u0131 t\u0259krarlayan T\u00fcrkiy\u0259 B\u00f6y\u00fck Mill\u0259t M\u0259clisinin (TBMM) a\u00e7\u0131lmas\u0131 v\u0259 sultan h\u00f6kum\u0259tinin qanundank\u0259nar elan edilm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 1, 4, 3\",\n            \"B) 2, 4, 1, 3\",\n            \"C) 1, 2, 3, 4\",\n            \"D) 4, 2, 1, 3\",\n            \"E) 1, 4, 2, 3\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Mudros bar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 1918-ci ilin oktyabr\u0131nda imzaland\u0131 (2). 1920-ci ilin yanvar\u0131nda deputatlar palatas\u0131 \\\"Milli and\\\"\u0131 q\u0259bul etdi (1). Antanta \u0130stanbulu i\u015f\u011fal etdikd\u0259n sonra TBMM quruldu v\u0259 sultan qanundank\u0259nar elan edildi (4). 1920-ci ilin dekabr\u0131nda is\u0259 da\u015fnaklar m\u0259\u011flub edil\u0259r\u0259k G\u00fcmr\u00fc m\u00fcqavil\u0259si ba\u011fland\u0131 (3).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"2. 1918-ci ilin oktyabr\u0131nda imzalanm\u0131\u015f Mudros bar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan d\u0259rhal sonra Antanta d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin Osmanl\u0131 \u0259razil\u0259rini i\u015f\u011fal zonalar\u0131 il\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131n:\\n1. B\u00f6y\u00fck Britaniya (\u0130ngilisl\u0259r)\\n2. \u0130taliya\\n3. Yunan\u0131stan\\n\\na. Mosul v\u0259 \u0130sk\u0259nd\u0259run\\nb. Antalya v\u0259 onun \u0259traf \u0259razil\u0259ri\\nc. \u0130zmir \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 \u0259traf\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"C) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"D) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tn\u0259 \u0259sas\u0259n, qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00f6lk\u0259ni b\u00f6lm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar: \u0130ngilisl\u0259r Mosul v\u0259 \u0130sk\u0259nd\u0259runu, italyanlar Antalya v\u0259 \u0259traf\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r. Yunanlara is\u0259 \u0130zmiri tutmaq icaz\u0259si verildi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"3. T\u00fcrkiy\u0259 tarixind\u0259 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n hadis\u0259l\u0259rin xronologiyas\u0131n\u0131 tap\u0131n:\\n1. Paytaxt\u0131n \u0130stanbuldan Ankaraya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si\\n2. Xilaf\u0259tin l\u0259\u011fv edilm\u0259si v\u0259 Osmanl\u0131 s\u00fclal\u0259sinin \u00f6lk\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131\\n3. S\u0259lt\u0259n\u0259tin (sultanl\u0131\u011f\u0131n) l\u0259\u011fv edilm\u0259si\\n4. Mustafa Kamal\u0131n ilk prezident se\u00e7ilm\u0259si v\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tin elan\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 1, 4, 2\",\n            \"B) 3, 4, 1, 2\",\n            \"C) 1, 3, 4, 2\",\n            \"D) 1, 4, 3, 2\",\n            \"E) 3, 2, 4, 1\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1922-ci ilin noyabr\u0131nda s\u0259lt\u0259n\u0259t l\u0259\u011fv edildi (3). 1923-c\u00fc ild\u0259 paytaxt Ankaraya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc (1). 1923-c\u00fc il 29 oktyabrda C\u00fcmhuriyy\u0259t elan edildi v\u0259 M.Kamal prezident se\u00e7ildi (4). 1924-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 xilaf\u0259t l\u0259\u011fv edildi (2).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"4. Mustafa Kamal Atat\u00fcrk\u00fcn r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlar\u0131n sah\u0259l\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n mahiyy\u0259ti aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Siyasi sah\u0259\\n2. \u0130qtisadi sah\u0259\\n3. M\u0259d\u0259ni sah\u0259\\n\\na. C\u00fcmhuriyy\u0259tin elan edilm\u0259si, Xilaf\u0259tin l\u0259\u011fvi v\u0259 qad\u0131nlara ki\u015fil\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqlar\u0131n verilm\u0259si.\\nb. Lat\u0131n \u0259lifbas\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si v\u0259 Avropa t\u0259qviminin t\u0259tbiqi.\\nc. Xaricil\u0259r\u0259 m\u0259xsus s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin millil\u0259\u015fdirilm\u0259si, a\u015far vergisinin l\u0259\u011fvi v\u0259 \\\"Etatizm\\\" siyas\u0259tinin ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259si.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"C) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"D) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C\u00fcmhuriyy\u0259tin elan\u0131 v\u0259 xilaf\u0259tin l\u0259\u011fvi siyasi islahatlard\u0131r (a). Millil\u0259\u015fdirm\u0259 v\u0259 a\u015far vergisinin l\u0259\u011fvi iqtisadi (c). \u018flifba v\u0259 t\u0259qvim d\u0259yi\u015fikliyi is\u0259 m\u0259d\u0259ni sah\u0259y\u0259 aiddir (b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"5. T\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n milli qurtulu\u015f m\u00fcbariz\u0259sind\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 h\u00fcquqi add\u0131mlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funsuzlu\u011fu (s\u0259hvi) tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Qurtulu\u015f h\u0259r\u0259kat\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Antantan\u0131n dikt\u0259 etdiyi Sevr m\u00fcqavil\u0259si q\u00fcvv\u0259d\u0259n d\u00fc\u015fd\u00fc.\",\n            \"B) Lozanna m\u00fcqavil\u0259si (1923) il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00fcst\u0259qilliyi v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc d\u00fcnya t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131nd\u0131.\",\n            \"C) G\u00fcmr\u00fc m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 (1920) erm\u0259ni h\u00f6kum\u0259ti Anadoluya olan \u0259razi iddialar\u0131ndan r\u0259sm\u0259n \u0259l \u00e7\u0259kdi.\",\n            \"D) \\\"Milli and\\\" s\u0259n\u0259di Antanta d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00f6y\u00fck r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lanaraq d\u0259rhal \u0130stanbulun i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi.\",\n            \"E) 1922-ci ild\u0259 M\u0259clisin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Osmanl\u0131 sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si monarxiyaya son qoydu.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D b\u0259ndi yanl\u0131\u015fd\u0131r. \\\"Milli and\\\" q\u0259bul edildikd\u0259n sonra Antanta bunu r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lamad\u0131, \u0259ksin\u0259, m\u00fcbariz\u0259ni yat\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130stanbulu i\u015f\u011fal etdi v\u0259 deputatlar palatas\u0131n\u0131 qovdu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"6. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si (DoK 3):\\nS\u0259b\u0259b: Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Osmanl\u0131 \u0259razil\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259k (Sevr layih\u0259si) planlar\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0130stanbulda i\u015f\u011fal idar\u0259si qurulmas\u0131, \u0259halinin yoxsulla\u015fmas\u0131 v\u0259 Sultan VI Mehmetin buna qar\u015f\u0131 he\u00e7 bir t\u0259dbir g\u00f6rm\u0259m\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259:\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131larla bar\u0131\u015fmayaraq Mustafa Kamal\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \u00fcmumxalq milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131na ba\u015flamas\u0131 v\u0259 \\\"H\u00fcquqlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259si\\\" c\u0259miyy\u0259tl\u0259rinin qurulmas\u0131.\",\n            \"B) T\u00fcrk ordusunun d\u0259rhal SSR\u0130-y\u0259 h\u00fccum ed\u0259r\u0259k Moskvaya daxil olmas\u0131.\",\n            \"C) Yunan\u0131stan\u0131n k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 \u0130zmiri t\u00fcrkl\u0259r\u0259 t\u0259hvil verm\u0259si.\",\n            \"D) Osmanl\u0131 sultan\u0131n\u0131n Antantan\u0131n yard\u0131m\u0131 il\u0259 g\u00fccl\u0259nib b\u00fct\u00fcn Avropan\u0131 yenid\u0259n f\u0259th etm\u0259si.\",\n            \"E) AB\u015e-nin T\u00fcrkiy\u0259ni \u00f6z m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259si elan ed\u0259r\u0259k xalq\u0131 sakitl\u0259\u015fdirm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Sultan\u0131n t\u0259slim\u00e7i siyas\u0259ti v\u0259 i\u015f\u011fal t\u0259hl\u00fck\u0259si xalq\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 g\u0259tirdi. M.Kamal\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 milli q\u00fcvv\u0259l\u0259r s\u0259f\u0259rb\u0259r oldu v\u0259 \\\"H\u00fcquqlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259si\\\" c\u0259miyy\u0259ti yarad\u0131laraq qurtulu\u015f m\u00fcbariz\u0259si ba\u015flad\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"7. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini tap\u0131n:\\nS\u0259b\u0259b: 1921-ci ilin yay\u0131nda yunan qo\u015funlar\u0131n\u0131n Ankaraya yax\u0131nla\u015fmas\u0131 fonunda ba\u015f ver\u0259n h\u0259lledici Sakarya d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc.\\nN\u0259tic\u0259:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Yunan ordusunun m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011frad\u0131lmas\u0131 v\u0259 bu b\u00f6y\u00fck q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 TBMM t\u0259r\u0259find\u0259n Mustafa Kamala mar\u015fal r\u00fctb\u0259si v\u0259 \\\"qazi\\\" ad\u0131n\u0131n verilm\u0259si.\",\n            \"B) Yunan ordusunun Ankaraya daxil olaraq TBMM-i qovmas\u0131.\",\n            \"C) \u0130taliyan\u0131n Yunan\u0131stana m\u00fcharib\u0259 elan ed\u0259r\u0259k \u0130zmiri tutmas\u0131.\",\n            \"D) Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n t\u00fcrk ordusuna qar\u015f\u0131 vuru\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yunanlarla birl\u0259\u015fm\u0259si.\",\n            \"E) M.Kamal\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131n\u0131 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k \u0130stanbula qa\u00e7mas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Sakarya d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 (1921) t\u00fcrkl\u0259rin q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yunanlar m\u0259\u011flub oldu. Yaralanmas\u0131na baxmayaraq d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc t\u0259rk etm\u0259y\u0259n M.Kamala mar\u015fal v\u0259 qazi r\u00fctb\u0259l\u0259ri verildi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"8. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcvafiq b\u0259ndl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. Sevr m\u00fcqavil\u0259si (1920)\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. Lozanna m\u00fcqavil\u0259si (1923)\\n\\na. Antanta d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 m\u00fcharib\u0259ni yekunla\u015fd\u0131ran (m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra imzalanan) s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri statusunda olmalar\u0131.\\nb. Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin \u0259razil\u0259rini \u0130ngilt\u0259r\u0259, Fransa, \u0130taliya v\u0259 Yunan\u0131stan aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u0259n v\u0259 \u015f\u0259rqd\u0259 erm\u0259ni, k\u00fcrd d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan \u0259dal\u0259tsiz s\u0259n\u0259d idi.\\nc. T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00fcst\u0259qilliyini, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc r\u0259sm\u0259n tan\u0131yan v\u0259 \u0259vv\u0259lki \u0259dal\u0259tsiz b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259 pakt\u0131n\u0131 q\u00fcvv\u0259d\u0259n salan s\u0259n\u0259d idi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-b, II-a, III-c\",\n            \"B) I-a, II-b, III-c\",\n            \"C) I-c, II-b, III-a\",\n            \"D) I-b, II-c, III-a\",\n            \"E) I-a, II-c, III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Sevr m\u00fcqavil\u0259si T\u00fcrkiy\u0259ni b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u0259n v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyini l\u0259\u011fv ed\u0259n s\u0259n\u0259d idi (b). Lozanna is\u0259 \u0259ksin\u0259, T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00fcst\u0259qilliyini v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc tan\u0131d\u0131 (c). H\u0259r ikisi Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 s\u00fclh t\u0259nziml\u0259m\u0259l\u0259ri prosesin\u0259 aiddir (a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"9. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcvafiq b\u0259ndl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. I Nikolay (\u00c7ar Rusiyas\u0131)\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. Mustafa Kamal Atat\u00fcrk (T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti)\\n\\na. Rusiyada m\u00fctl\u0259qiyy\u0259ti qoruyan imperator idi.\\nb. Yerli s\u0259nayeni xarici m\u0259hsullar\u0131n r\u0259qab\u0259tind\u0259n qorumaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 g\u00f6mr\u00fck r\u00fcsumlar\u0131n\u0131 art\u0131rmalar\u0131.\\nc. Respublikan\u0131n qurucusu v\u0259 ilk prezidenti kimi iqtisadi m\u00fcst\u0259qillik (\\\"Etatizm\\\") siyas\u0259ti aparmas\u0131.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-a, II-b, III-c\",\n            \"B) I-b, II-a, III-c\",\n            \"C) I-c, II-b, III-a\",\n            \"D) I-a, II-c, III-b\",\n            \"E) I-b, II-c, III-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rslikd\u0259 \\\"M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131\\\" c\u0259dv\u0259lind\u0259 a\u00e7\u0131q g\u00f6st\u0259rilir: \\\"I Nikolay v\u0259 Mustafa Kamal - Yerli s\u0259nayeni xarici m\u0259hsullar\u0131n r\u0259qab\u0259tind\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6mr\u00fck r\u00fcsumlar\u0131n\u0131 art\u0131rmalar\u0131\\\" (b). I Nikolay Rusiya \u00e7ar\u0131 idi (a), Atat\u00fcrk is\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tin qurucusu idi (c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"10. D\u0259rslikd\u0259ki \\\"M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131\\\" c\u0259dv\u0259lin\u0259 \u0259sas\u0259n, Franklin Ruzvelt (AB\u015e) v\u0259 Mustafa Kamal Atat\u00fcrk\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7irdiyi sosial-iqtisadi siyas\u0259tin \u0259n m\u00fch\u00fcm ortaq c\u0259h\u0259ti n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisi \u00f6lk\u0259d\u0259 s\u0259rb\u0259st bazar iqtisadiyyat\u0131n\u0131 tamamil\u0259 m\u0259hv edib SSR\u0130 modelini q\u0259bul etdi.\",\n            \"B) H\u0259r ikisi iqtisadi b\u00f6hrandan \u00e7\u0131xmaq (v\u0259 ya z\u0259r\u0259rl\u0259rd\u0259n qorunmaq) \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadiyyata d\u00f6vl\u0259t n\u0259zar\u0259tini (m\u00fcdaxil\u0259sini) g\u00fccl\u0259ndirm\u0259l\u0259ri.\",\n            \"C) H\u0259r ikisi \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sin\u0259 d\u0259rhal h\u00fccum ed\u0259n t\u0259r\u0259f kimi qo\u015fuldular.\",\n            \"D) H\u0259r ikisinin siyas\u0259ti xarici m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin \u00f6lk\u0259y\u0259 qeyd-\u015f\u0259rtsiz d\u0259v\u0259t edilm\u0259sin\u0259 \u0259saslan\u0131rd\u0131.\",\n            \"E) H\u0259r ikisi k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131ndan vergil\u0259ri k\u0259skin qald\u0131raraq fermerl\u0259ri m\u00fcflis etdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C\u0259dv\u0259ld\u0259 qeyd olunur: \\\"Franklin Ruzvelt v\u0259 Mustafa Kamal - B\u00f6hrandan \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadiyyata d\u00f6vl\u0259t n\u0259zar\u0259tini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259l\u0259ri.\\\" (T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bu siyas\u0259t \\\"Etatizm\\\" adlan\u0131rd\u0131).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"11. Bloksxemi tamamlay\u0131n (Qurtulu\u015f sava\u015f\u0131n\u0131n m\u0259ntiqi z\u0259nciri):\\n[1919-cu ild\u0259 Mustafa Kamal\u0131n Anadoluya ke\u00e7\u0259r\u0259k milli q\u00fcvv\u0259l\u0259ri s\u0259f\u0259rb\u0259r etm\u0259si] \u2192 [Sivas v\u0259 \u018frzurum konqresl\u0259rind\u0259 q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bulu v\u0259 deputatlar palatas\u0131n\u0131n \\\"Milli and\\\"\u0131 t\u0259sdiql\u0259m\u0259si] \u2192 [Buna cavab olaraq Antanta t\u0259r\u0259find\u0259n \u0130stanbulun i\u015f\u011fal\u0131 v\u0259 Sevrin dikt\u0259 edilm\u0259si] \u2192 [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n d\u0259rhal t\u0259slim olaraq Antanta ordusuna qo\u015fulmas\u0131.\",\n            \"B) TBMM-in qurularaq sultan h\u00f6kum\u0259tini qanundank\u0259nar elan etm\u0259si v\u0259 b\u00fct\u00fcn c\u0259bh\u0259l\u0259rd\u0259 (\u015e\u0259rq v\u0259 Q\u0259rbd\u0259) i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131 silahl\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 ba\u015flamas\u0131.\",\n            \"C) Osmanl\u0131 sultan\u0131n\u0131n Ankaraya g\u0259l\u0259r\u0259k milli q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259si.\",\n            \"D) \u0130taliyan\u0131n Yunan\u0131stanla birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k \u0130zmiri t\u00fcrkl\u0259r\u0259 verm\u0259si.\",\n            \"E) AB\u015e-nin m\u00fcdaxil\u0259 ed\u0259r\u0259k Sevr m\u00fcqavil\u0259sini b\u0259y\u0259nm\u0259si v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259ni qorumas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130stanbulun i\u015f\u011fal\u0131ndan v\u0259 Sevrin t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259n sonra M.Kamal\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Ankarada TBMM a\u00e7\u0131ld\u0131, sultan r\u0259dd edildi v\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lara (da\u015fnaklar v\u0259 yunanlar) qar\u015f\u0131 h\u0259lledici h\u0259rbi m\u00fcbariz\u0259 ba\u015flad\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"12. Norman Webb - DoK 4 (D\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259):\\nN\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn 1920-ci ild\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f \\\"Milli and\\\" (Misak-i Milli) s\u0259n\u0259dind\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259rin ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259rin \u00f6z taleyini s\u0259rb\u0259st m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259si g\u00f6st\u0259rils\u0259 d\u0259, t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u00e7oxlu\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259r b\u00f6l\u00fcnm\u0259z bir tam elan edilirdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00c7\u00fcnki Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti \u0259r\u0259b torpaqlar\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n \u0130ngilt\u0259r\u0259y\u0259 satm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 geri ala bilm\u0259zdi.\",\n            \"B) \u00c7\u00fcnki t\u00fcrkl\u0259r V. Vilsonun \\\"\u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259\\\" prinsipin\u0259 \u0259saslanaraq yaln\u0131z milli \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etdikl\u0259ri \u0259razil\u0259rd\u0259 suverenlik iddias\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr, realistik v\u0259 qorunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan milli d\u00f6vl\u0259t s\u0259rh\u0259dl\u0259rini (Anadolunu) h\u0259d\u0259fl\u0259yirdil\u0259r.\",\n            \"C) \u00c7\u00fcnki \u0259r\u0259bl\u0259r k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131na vergi \u00f6d\u0259m\u0259kd\u0259n imtina etmi\u015fdil\u0259r.\",\n            \"D) \u00c7\u00fcnki M.Kamal \u0259r\u0259b \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 s\u0259nayenin z\u0259if oldu\u011funa inan\u0131rd\u0131.\",\n            \"E) \u00c7\u00fcnki Antanta yaln\u0131z \u0259r\u0259b torpaqlar\u0131n\u0131 t\u00fcrkl\u0259r\u0259 ver\u0259c\u0259yini v\u0259d etmi\u015fdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"Milli and\\\"\u0131n f\u0259ls\u0259f\u0259si realistik idi: k\u00f6hn\u0259, idar\u0259olunmaz imperiya iddialar\u0131ndan \u0259l \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k, etnik t\u00fcrkl\u0259rin v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n c\u0259ml\u0259\u015fdiyi \u0259sas v\u0259t\u0259ni (Anadolunu) b\u00f6l\u00fcnm\u0259z elan etm\u0259k. \u018fr\u0259b torpaqlar\u0131na is\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 haqq\u0131 tan\u0131maqla yeni d\u00fcnyan\u0131n (14 madd\u0259) prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun diplomatiya qurulurdu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"13. M\u0259kan\/X\u0259rit\u0259 t\u0259hlili (DoK 3):\\nC\u00fcmhuriyy\u0259t elan edilm\u0259zd\u0259n bir q\u0259d\u0259r \u0259vv\u0259l, 1923-c\u00fc ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 d\u00f6vl\u0259tinin paytaxt\u0131n\u0131n \u0130stanbuldan Ankaraya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sinin \u0259n m\u00fch\u00fcm h\u0259rbi-strateji v\u0259 siyasi s\u0259b\u0259bi n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130stanbulun d\u0259niz ticar\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn yarars\u0131z olmas\u0131.\",\n            \"B) \u0130stanbulun xarici h\u0259rbi donanmalar\u0131n h\u00fccumuna a\u00e7\u0131q olmas\u0131, m\u00fctl\u0259qiyy\u0259tin (sultanl\u0131\u011f\u0131n) r\u0259mzi say\u0131lmas\u0131, Ankaran\u0131n is\u0259 qurtulu\u015f sava\u015f\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zi v\u0259 Anadolunun t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u00fcr\u0259yi olmas\u0131.\",\n            \"C) Ankaran\u0131n \u0130zmird\u0259n daha \u00e7ox yunan \u0259halisin\u0259 malik olmas\u0131.\",\n            \"D) SSR\u0130-nin kapital\u0131 Ankaraya k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259yi t\u0259l\u0259b etm\u0259si.\",\n            \"E) Osmanl\u0131 s\u00fclal\u0259sinin k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq Ankarada saray tikdirm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Ankara milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n iqam\u0259tgah\u0131 idi. \u00dcst\u0259lik, \u0130stanbul Bo\u011fazlarda yerl\u0259\u015fdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn (v\u0259 Mudrosdan sonra i\u015f\u011fal g\u00f6rd\u00fcy\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn) strateji c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259siz deyildi, Ankara is\u0259 Anadolu yar\u0131madas\u0131n\u0131n daxilind\u0259 qorunan qala idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"14. T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin iqtisadi islahatlar\u0131na dair s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 z\u0259ncirind\u0259ki x\u0259tan\u0131 (s\u0259hv b\u0259ndi) m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131 dir\u00e7\u0259ltm\u0259k ehtiyac\u0131 -> N\u0259tic\u0259: A\u015far (onda bir) vergisinin l\u0259\u011fv edilm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: Azad bazar iqtisadiyyat\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq v\u0259 milli s\u0259nayeni d\u00f6vl\u0259t himay\u0259sin\u0259 almaq -> N\u0259tic\u0259: Xaricil\u0259r\u0259 m\u0259xsus s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin millil\u0259\u015fdirilm\u0259si.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: 1929-cu il d\u00fcnya iqtisadi b\u00f6hran\u0131n\u0131n (B\u00f6y\u00fck b\u00f6hran) t\u0259sirl\u0259rind\u0259n qorunmaq -> N\u0259tic\u0259: \\\"Etatizm\\\" (d\u00f6vl\u0259t kapitalizmi) siyas\u0259tinin r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: \\\"Etatizm\\\" siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259ni planl\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k -> N\u0259tic\u0259: Be\u015fillik plan\u0131n t\u0259tbiq edilm\u0259si v\u0259 iqtisadi dir\u00e7\u0259li\u015f.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: \u00d6z\u0259l sektora d\u0259st\u0259k verm\u0259k -> N\u0259tic\u0259: B\u00fct\u00fcn \u00f6z\u0259l banklar\u0131n d\u0259rhal ba\u011flan\u0131b \u0259v\u0259zind\u0259 xarici banklara imtiyazlar\u0131n verilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rslikd\u0259 qeyd olunur ki, \\\"M\u0259rk\u0259zi bankla yana\u015f\u0131, \u00f6z\u0259l sektora d\u0259st\u0259k verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi bank yarad\u0131ld\u0131.\\\" Y\u0259ni \u00f6z\u0259l banklar ba\u011flanmad\u0131, \u0259ksin\u0259 onlara d\u0259st\u0259k ver\u0259n institutlar yarad\u0131ld\u0131, xarici kapital is\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"15. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (DoK 3):\\nN\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 Lozanna m\u00fcqavil\u0259si (1923) Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f \\\"Versal-Va\u015finqton\\\" sistemin\u0259 vurulmu\u015f g\u00fccl\u00fc bir z\u0259rb\u0259 (v\u0259 ya istisna) hesab olunur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00c7\u00fcnki bu m\u00fcqavil\u0259 il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq Almaniyaya birl\u0259\u015fdi.\",\n            \"B) \u00c7\u00fcnki T\u00fcrkiy\u0259 Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 m\u0259\u011flub olmu\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 yegan\u0259 olaraq qalibl\u0259rin dikt\u0259 etdiyi c\u0259zaland\u0131r\u0131c\u0131 m\u00fcqavil\u0259ni (Sevr) silah g\u00fcc\u00fcn\u0259 r\u0259dd edib, \u00f6z \u015f\u0259rtl\u0259rini (m\u00fcst\u0259qilliyini) qalibl\u0259r\u0259 q\u0259bul etdir\u0259n yegan\u0259 d\u00f6vl\u0259t oldu.\",\n            \"C) \u00c7\u00fcnki Lozanna konfrans\u0131nda AB\u015e birba\u015fa T\u00fcrkiy\u0259nin t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7\u0259r\u0259k \u0130ngilt\u0259r\u0259y\u0259 m\u00fcharib\u0259 elan etdi.\",\n            \"D) \u00c7\u00fcnki Lozanna s\u00fclh\u00fc Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 bird\u0259f\u0259lik l\u0259\u011fv etdi.\",\n            \"E) \u00c7\u00fcnki bu m\u00fcqavil\u0259 il\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131 b\u00fct\u00fcn qit\u0259l\u0259rd\u0259ki torpaqlar\u0131n\u0131 geri ald\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 a\u00e7\u0131qca vur\u011fulan\u0131r: \\\"T\u00fcrkiy\u0259 Birinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 m\u0259\u011flub olmu\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 yegan\u0259 olaraq qalibl\u0259rin dikt\u0259 etdiyi m\u00fcqavil\u0259ni q\u0259bul etm\u0259di\\\". Milli h\u0259r\u0259kat vasit\u0259sil\u0259 Sevr q\u00fcvv\u0259d\u0259n d\u00fc\u015fd\u00fc, T\u00fcrkiy\u0259 \u00f6z m\u00fcst\u0259qilliyini t\u0259min etdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"16. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q (B.Bloom - Bilm\u0259\/T\u0259tbiq):\\nT\u00fcrkiy\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f islahatlar\u0131n ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Paytaxt\u0131n Ankaraya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si\\n2. \\\"Atat\u00fcrk\\\" l\u0259q\u0259binin verilm\u0259si\\n3. C\u00fcmhuriyy\u0259tin elan edilm\u0259si\\n4. Xilaf\u0259tin l\u0259\u011fv edilm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 3, 4, 2\",\n            \"B) 3, 1, 2, 4\",\n            \"C) 1, 4, 3, 2\",\n            \"D) 3, 4, 1, 2\",\n            \"E) 1, 3, 2, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Paytaxt\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si 1923-c\u00fc ilin \u0259vv\u0259li (1); C\u00fcmhuriyy\u0259t 1923 oktyabr (3); Xilaf\u0259tin l\u0259\u011fvi 1924 (4); Atat\u00fcrk soyad\u0131n\u0131n verilm\u0259si 1934-c\u00fc il (2).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"17. D\u0259rslikd\u0259ki \\\"M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131\\\"na \u0259sas\u0259n, Mudros (1918), Sevr (1920) v\u0259 Kompyen (1918) m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin ortaq x\u00fcsusiyy\u0259ti n\u0259dir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259razil\u0259r qazand\u0131rmas\u0131.\",\n            \"B) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn \\\"Antanta\\\" d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 imzalanmas\u0131 v\u0259 Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 m\u0259\u011flub olanlar \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f\u0131r \u015f\u0259rtl\u0259ri ehtiva etm\u0259si.\",\n            \"C) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 SSR\u0130 t\u0259r\u0259find\u0259n ba\u011flanmas\u0131.\",\n            \"D) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn Almaniyan\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259sini r\u0259smil\u0259\u015fdirm\u0259si.\",\n            \"E) H\u0259r \u00fc\u00e7 m\u00fcqavil\u0259nin AB\u015e t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259dd edilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C\u0259dv\u0259ld\u0259 \\\"Mudros, Sevr v\u0259 Kompyen m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri - Antanta d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 imzalanmalar\u0131\\\" fikri ortaq c\u0259h\u0259t kimi verilir. Ham\u0131s\u0131 m\u0259\u011flub d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 (Osmanl\u0131, Almaniya) ba\u011flanm\u0131\u015f s\u0259n\u0259dl\u0259rdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"18. Ziya G\u00f6yalp\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin ideoloji \u0259saslar\u0131na \u00e7evril\u0259n \\\"T\u00fcrk mill\u0259t\u00e7iliyi v\u0259 Q\u0259rb sivilizasiyas\u0131\\\" n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin \u0259sas f\u0259ls\u0259f\u0259si n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u00fcrkl\u0259rin m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 Q\u0259rb dinini q\u0259bul etm\u0259sinin z\u0259ruriliyi.\",\n            \"B) \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 b\u00fct\u00fcn \u0259laq\u0259l\u0259rin k\u0259sil\u0259r\u0259k \u0259r\u0259b m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin tam inkar\u0131.\",\n            \"C) Q\u0259rb sivilizasiyas\u0131n\u0131n yaln\u0131z elmi-texniki nailiyy\u0259tl\u0259rinin deyil, eyni zamanda t\u00fcrk mill\u0259t\u00e7iliyi (\u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsusluq) il\u0259 ah\u0259ngdar \u015f\u0259kild\u0259 birl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259nin milli z\u0259mind\u0259 q\u0259bul edilm\u0259si.\",\n            \"D) T\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n yaln\u0131z k\u00f6\u00e7\u0259ri maldarl\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olmas\u0131n\u0131n vacibliyi.\",\n            \"E) B\u00fct\u00fcn Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015f ed\u0259r\u0259k qisas al\u0131nmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Z.G\u00f6yalp kamalizmin ideoloqu kimi hesab edirdi ki, q\u0259rb sivilizasiyas\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259k z\u0259ruridir, lakin h\u0259r xalq \u00f6z c\u0259miyy\u0259tin\u0259 uy\u011fun (t\u00fcrk mill\u0259t\u00e7iliyi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259), zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 bu modernizasiyan\u0131 etm\u0259lidir. Y\u0259ni Q\u0259rb elmi il\u0259 milli ruhu uzla\u015fd\u0131rmal\u0131d\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"19. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 (v\u0259 m\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259) T\u00fcrkiy\u0259nin tutdu\u011fu h\u0259rbi-diplomatik m\u00f6vqeyini ifad\u0259 ed\u0259n d\u00fczg\u00fcn m\u00fclahiz\u0259 hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Atat\u00fcrk\u00fcn \\\"Yurdda s\u00fclh, cahanda s\u00fclh\\\" prinsipin\u0259 uy\u011fun olaraq uzun m\u00fcdd\u0259t bit\u0259r\u0259flik siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fctm\u0259si, lakin 1945-ci ild\u0259 BMT-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edilm\u0259k \u015f\u0259rti olaraq Almaniya v\u0259 Yaponiyaya m\u00fcharib\u0259 elan etm\u0259si.\",\n            \"B) M\u00fcharib\u0259 ba\u015flayan kimi d\u0259rhal Almaniyan\u0131n t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7ib SSR\u0130-y\u0259 qar\u015f\u0131 vuru\u015fmas\u0131.\",\n            \"C) AB\u015e il\u0259 gizli h\u0259rbi pakt imzalayaraq \u0130ngilt\u0259r\u0259ni i\u015f\u011fal etm\u0259si.\",\n            \"D) Antantaya sadiq qalaraq 1939-cu ild\u0259n etibar\u0259n \u0130taliyaya qar\u015f\u0131 \u015eimali Afrikada d\u00f6y\u00fc\u015fm\u0259si.\",\n            \"E) \u00d6z ordusunu tamamil\u0259 l\u0259\u011fv ed\u0259r\u0259k xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259rin \u00f6lk\u0259y\u0259 s\u0259rb\u0259st daxil olmas\u0131na icaz\u0259 verm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 a\u00e7\u0131q yaz\u0131l\u0131r: \\\"T\u00fcrkiy\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi... Atat\u00fcrk\u00fcn 'Yurdda s\u00fclh, cahanda s\u00fclh' prinsipin\u0259 uy\u011fun olaraq bit\u0259r\u0259flik siyas\u0259tini davam etdirirdi... Lakin 1945-ci ilin fevral\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259 Almaniya v\u0259 Yaponiyaya m\u00fcharib\u0259 elan etdi. Yaranmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan BMT-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu add\u0131m\u0131n at\u0131lmas\u0131 \u0259sas \u015f\u0259rt idi\\\".\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"20. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcvafiq b\u0259ndl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. Vladimir Lenin (SSR\u0130)\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. Mustafa Kamal Atat\u00fcrk (T\u00fcrkiy\u0259)\\n\\na. R\u0259hb\u0259rlik etdiyi siyasi h\u0259r\u0259kat\u0131n Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin gedi\u015find\u0259 formala\u015fmas\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq imperializm\u0259 (Antantaya) qar\u015f\u0131 k\u0259skin silahl\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apararaq qalib g\u0259lm\u0259si.\\nb. C\u0259miyy\u0259td\u0259 m\u00fctl\u0259q sosialist (kommunist) c\u0259miyy\u0259t qurmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 x\u00fcsusi m\u00fclkiyy\u0259ti l\u0259\u011fv ed\u0259n lider.\\nc. D\u00f6vl\u0259tin m\u00fcst\u0259qilliyini qorumaqla yana\u015f\u0131, azad bazar v\u0259 milli kapitalizmin qorunmas\u0131n\u0131 (sonradan \\\"Etatizm\\\" \u015f\u0259klind\u0259) d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n milli r\u0259hb\u0259r.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-c, II-b, III-a\",\n            \"B) I-b, II-a, III-c\",\n            \"C) I-a, II-b, III-c\",\n            \"D) I-c, II-a, III-b\",\n            \"E) I-b, II-c, III-a\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rslikd\u0259ki ox\u015farl\u0131q c\u0259dv\u0259lin\u0259 g\u00f6r\u0259 \\\"Vladimir Lenin v\u0259 Mustafa Kamal - Antanta il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131 v\u0259 qalib g\u0259lm\u0259l\u0259ri\\\" (a). Lenin x\u00fcsusi m\u00fclkiyy\u0259ti l\u0259\u011fv edib (H\u0259rbi kommunizm) sosializm qurdu (b). Atat\u00fcrk is\u0259 milli iqtisadiyyat v\u0259 d\u00f6vl\u0259t kapitalizmini (Etatizm) qurdu (c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"21. M\u0259ntiqi x\u0259tan\u0131 tap\u0131n. \\\"Milli and\\\" (Misak-i Milli) s\u0259n\u0259dind\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259n hans\u0131 s\u0259hvdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u018fr\u0259bl\u0259rin ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259r \u00f6z siyasi inki\u015faf\u0131n\u0131 m\u00fcst\u0259qil \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259ll ed\u0259 bil\u0259r.\",\n            \"B) T\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u00e7oxlu\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259r b\u00f6l\u00fcnm\u0259z bir b\u00fct\u00f6vd\u00fcr (tamd\u0131r).\",\n            \"C) Milli azl\u0131qlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131, qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ki t\u00fcrkl\u0259r\u0259 veril\u0259n h\u00fcquqlar s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259min edil\u0259c\u0259k.\",\n            \"D) Bo\u011fazlar\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 Yunan\u0131stana v\u0259 Fransaya t\u0259hvil verilm\u0259lidir.\",\n            \"E) D\u00f6vl\u0259tin milli inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn xarici maliyy\u0259 n\u0259zar\u0259ti (kapitulyasiyalar) q\u0259buledilm\u0259zdir.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D b\u0259ndi m\u0259ntiqi x\u0259tad\u0131r. S\u0259n\u0259dd\u0259 (13-c\u00fc madd\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n) qeyd edilirdi ki, \\\"\u0130stanbulun v\u0259 M\u0259rm\u0259r\u0259 d\u0259nizinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min edilm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, bo\u011fazlar\u0131n d\u00fcnya ticar\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q olmas\u0131\\\" t\u0259min edilm\u0259lidir, he\u00e7 bir xarici \u00f6lk\u0259y\u0259 t\u0259hvil verilm\u0259sind\u0259n s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259z.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"22. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcvafiq b\u0259ndl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. G\u00fcmr\u00fc m\u00fcqavil\u0259si (1920)\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. Lozanna m\u00fcqavil\u0259si (1923)\\n\\na. Erm\u0259nistan\u0131n (da\u015fnaklar\u0131n) qeyd-\u015f\u0259rtsiz olaraq Anadoludak\u0131 \u0259razi iddialar\u0131ndan \u0259l \u00e7\u0259kdiyini t\u0259sbit ed\u0259n \u015f\u0259rq c\u0259bh\u0259sind\u0259ki s\u00fclh s\u0259n\u0259didir.\\nb. Milli azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sinin gedi\u015find\u0259 TBMM t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259rbi qalibiyy\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f u\u011furlu diplomatik s\u0259n\u0259dl\u0259rdir.\\nc. T\u00fcrkiy\u0259nin Q\u0259rb (Avropa) d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri d\u0259 daxil olmaqla d\u00fcnya birliyi t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn tan\u0131nmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n qlobal yekun s\u00fclh s\u0259n\u0259didir.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-a, II-b, III-c\",\n            \"B) I-b, II-c, III-a\",\n            \"C) I-c, II-b, III-a\",\n            \"D) I-a, II-c, III-b\",\n            \"E) I-c, II-a, III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: G\u00fcmr\u00fc m\u00fcqavil\u0259si \u015f\u0259rqd\u0259 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 ba\u011flanm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 \u0259razi iddialar\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etdi (a). Lozanna is\u0259 Antanta il\u0259 ba\u011flanm\u0131\u015f \u00fcmumi (qlobal) yekun s\u00fclh idi (c). H\u0259r ikisi TBMM-nin h\u0259rbi q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri fonunda qazand\u0131\u011f\u0131 diplomatik u\u011furlard\u0131r (b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"23. C\u0259dv\u0259l tipli m\u0259ntiq:\\nAtat\u00fcrk\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7irdiyi islahatlar\u0131n \\\"\u00fcmumi f\u0259ls\u0259f\u0259si\\\" il\u0259 hans\u0131 t\u0259dbir uzla\u015fm\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130qtisadi m\u00fcst\u0259qilliyin t\u0259mini \u2014 S\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin millil\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 a\u015far vergisinin l\u0259\u011fvi.\",\n            \"B) D\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259tin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u2014 S\u0259lt\u0259n\u0259tin l\u0259\u011fvind\u0259n sonra xilaf\u0259tin d\u0259 l\u0259\u011fv edilm\u0259si.\",\n            \"C) C\u0259miyy\u0259tin modernizasiyas\u0131 \u2014 \u018fr\u0259b \u0259lifbas\u0131n\u0131n l\u0259\u011fvi v\u0259 lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifbaya ke\u00e7id, Avropa t\u0259qviminin q\u0259bulu.\",\n            \"D) T\u0259hsil v\u0259 h\u00fcquq \u2014 Qad\u0131nlara ki\u015fil\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqlar\u0131n verilm\u0259si.\",\n            \"E) Xarici siyas\u0259t \u2014 B\u00fct\u00fcn M\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131n\u0131 vahid bir xilaf\u0259t alt\u0131nda zorla birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k Panislamizm ideologiyas\u0131n\u0131n r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t x\u0259ttin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: E b\u0259ndi Atat\u00fcrk\u00fcn islahat f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259 tam ziddir. Atat\u00fcrk Panislamizm x\u0259ttini r\u0259dd etmi\u015f, Xilaf\u0259ti l\u0259\u011fv ed\u0259r\u0259k milli, d\u00fcny\u0259vi v\u0259 m\u00fcasir bir T\u00fcrkiy\u0259 d\u00f6vl\u0259ti (C\u00fcmhuriyy\u0259t) qurmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"24. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (DoK 4 - D\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259):\\n1920-1921-ci ill\u0259rd\u0259 TBMM h\u00f6kum\u0259tinin Sovet Rusiyas\u0131 il\u0259 yax\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q qurmas\u0131n\u0131n \u0259sas geosiyasi s\u0259b\u0259bi (z\u0259rur\u0259ti) n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin eyni vaxtda Antanta imperializminin t\u0259cav\u00fcz\u00fc v\u0259 iqtisadi blokadas\u0131 il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalmas\u0131; bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u00fcmumi d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 diplomatik v\u0259 h\u0259rbi c\u0259h\u0259td\u0259n bir-birin\u0259 d\u0259st\u0259k olmaq m\u0259cburiyy\u0259ti.\",\n            \"B) T\u00fcrkiy\u0259nin k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq sosialist iqtisadi modelini v\u0259 kommunizm ideologiyas\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259k ist\u0259yi.\",\n            \"C) Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259 elan ed\u0259n Almaniyan\u0131 qorumaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131mas\u0131.\",\n            \"D) M.Kamal\u0131n \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n qal\u0131qlar\u0131na (a\u011fqvardiya\u00e7\u0131lara) yard\u0131m etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ordu g\u00f6nd\u0259rm\u0259k niyy\u0259ti.\",\n            \"E) AB\u015e-nin \\\"Mandat\\\" idar\u0259\u00e7iliyind\u0259n yaxa qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259nin r\u0259sm\u0259n SSR\u0130-nin bir respublikas\u0131na \u00e7evrilm\u0259k arzusu.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 vur\u011fulan\u0131r ki, \\\"V\u0259ziyy\u0259t TBMM h\u00f6kum\u0259tini Antanta il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparan Sovet Rusiyas\u0131 il\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131rd\u0131.\\\" Y\u0259ni Antantan\u0131n h\u0259m Rusiyaya (m\u00fcdaxil\u0259), h\u0259m d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 (i\u015f\u011fal, Sevr) qar\u015f\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti onlar\u0131 t\u0259bii m\u00fctt\u0259fiq etmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"25. M\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131q (Bloksxem):\\n[1921-ci ild\u0259 Yunan ordusunun Ankaraya do\u011fru ir\u0259lil\u0259m\u0259si] \u2192 [Sakarya d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin q\u0259hr\u0259manl\u0131qla yunanlar\u0131 darmada\u011f\u0131n etm\u0259si] \u2192 [1922-ci ilin avqustunda M.Kamal\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda t\u00fcrk ordusunun h\u0259lledici \u0259ks-h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259si] \u2192 [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) Yunanlar\u0131n Ankarada TBMM-i \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si.\",\n            \"B) Anadolunun tamamil\u0259 yunan i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131ndan azad edilm\u0259si v\u0259 qurtulu\u015f m\u00fcharib\u0259sinin h\u0259rbi m\u0259rh\u0259l\u0259sinin q\u0259l\u0259b\u0259 il\u0259 ba\u015fa \u00e7atmas\u0131.\",\n            \"C) \u0130talyan ordusunun yunanlara k\u00f6m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130stanbulu yenid\u0259n i\u015f\u011fal etm\u0259si.\",\n            \"D) Osmanl\u0131 sultan\u0131n\u0131n taxta qay\u0131daraq ordunu t\u0259rksilah etm\u0259si.\",\n            \"E) Fransan\u0131n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 h\u00fccum ed\u0259r\u0259k \u0130sk\u0259nd\u0259runu tutmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Sakaryadan sonra 1922-ci ilin avqustunda M.Kamal\u0131n (B\u00f6y\u00fck) \u0259ks-h\u00fccumu Anadolunu tamamil\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n (yunanlardan) t\u0259mizl\u0259di v\u0259 bunun ard\u0131nca siyasi prosesl\u0259r\u0259 (Lozanna v\u0259 s.) ke\u00e7ildi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"26. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcvafiq b\u0259ndl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. \u0130qtisadi b\u00f6hrandan \u0259vv\u0259lki T\u00fcrkiy\u0259 (1923-1928)\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. 1929-cu il D\u00fcnya iqtisadi b\u00f6hran\u0131ndan sonrak\u0131 T\u00fcrkiy\u0259 (\\\"Etatizm\\\" d\u00f6vr\u00fc)\\n\\na. Milli s\u0259nayeni inki\u015faf etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t kapitalizmin\u0259 (d\u00f6vl\u0259t m\u00fcdaxil\u0259sin\u0259) \u0259saslanan Be\u015fillik plan\u0131n t\u0259tbiq olunmas\u0131.\\nb. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"A\u015far\\\" vergisinin l\u0259\u011fvi kimi birba\u015fa vergi islahatlar\u0131n\u0131n ke\u00e7irildiyi ilkin c\u00fcmhuriyy\u0259t quruculu\u011fu ill\u0259ri.\\nc. Mustafa Kamal Atat\u00fcrk\u00fcn r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n v\u0259 xarici as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 l\u0259\u011fv edib iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliyi h\u0259d\u0259fl\u0259y\u0259n milli t\u0259s\u0259rr\u00fcfat islahatlar\u0131d\u0131r.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-b, II-c, III-a\",\n            \"B) I-a, II-b, III-c\",\n            \"C) I-c, II-a, III-b\",\n            \"D) I-b, II-a, III-c\",\n            \"E) I-a, II-c, III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: A\u015far vergisinin l\u0259\u011fvi b\u00f6hrandan \u0259vv\u0259lki ilk islahatlard\u0131r (b). 1929-cu il b\u00f6hran\u0131ndan sonra \\\"Etatizm\\\" v\u0259 be\u015fillik plan t\u0259tbiq edildi (a). H\u0259r iki d\u00f6vr is\u0259 Atat\u00fcrk\u00fcn iqtisadi m\u00fcst\u0259qillik strategiyas\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sidir (c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"27. X\u0259rit\u0259\/M\u0259kan sual\u0131:\\nSevr m\u00fcqavil\u0259si (1920) \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n c\u0259nub-q\u0259rb v\u0259 c\u0259nub-\u015f\u0259rq hiss\u0259sind\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259r kimi yerl\u0259\u015f\u0259n \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransan\u0131n n\u0259zar\u0259t etdiyi, h\u0259m\u00e7inin x\u00fcsusi olaraq \\\"protektoratl\u0131q\\\" qurmaq ist\u0259dikl\u0259ri yeni marionet (qondarma) qurumun co\u011frafi h\u0259d\u0259fi hans\u0131 \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Anadolunun \u015fimal\u0131nda g\u00fcrc\u00fc d\u00f6vl\u0259ti.\",\n            \"B) C\u0259nub-\u015f\u0259rqd\u0259 ingilisl\u0259rin protektoratl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda k\u00fcrd d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 \u015fimal-\u015f\u0259rqd\u0259 Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti.\",\n            \"C) Anadolunun m\u0259rk\u0259zind\u0259 yeni yunan \u00e7arl\u0131\u011f\u0131.\",\n            \"D) Egey sahill\u0259rind\u0259 \u0130taliya krall\u0131\u011f\u0131.\",\n            \"E) \u0130stanbulda y\u0259hudi muxtariyy\u0259ti.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Sevr m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, \u00f6lk\u0259nin \u015fimal-\u015f\u0259rqi Erm\u0259nistana ke\u00e7m\u0259li, c\u0259nub-\u015f\u0259rqd\u0259 is\u0259 ingilisl\u0259rin protektoratl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda k\u00fcrd d\u00f6vl\u0259ti yarad\u0131lmal\u0131 idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"28. B.Bloom - T\u0259hlil:\\n\\\"T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti Lat\u0131n \u0259lifbas\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259kl\u0259 yaln\u0131z m\u0259d\u0259ni bir islahat h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259di, h\u0259m d\u0259 \u00e7ox m\u00fch\u00fcm geosiyasi v\u0259 regional bir t\u0259sir g\u00fcc\u00fc \u0259ld\u0259 etdi.\\\"\\nBu \\\"regional t\u0259sir g\u00fcc\u00fc\\\"n\u00fcn d\u0259rslikd\u0259 vur\u011fulanan \u0259n bariz n\u00fcmun\u0259si hans\u0131 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Yunan\u0131stan\u0131n v\u0259 Bolqar\u0131stan\u0131n d\u0259rhal t\u00fcrk \u0259lifbas\u0131n\u0131 r\u0259smi olaraq m\u0259nims\u0259m\u0259si.\",\n            \"B) Bu d\u0259yi\u015fikliyin Sovet Az\u0259rbaycan\u0131nda da lat\u0131n \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7id prosesin\u0259 m\u00fch\u00fcm d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259si.\",\n            \"C) \u018fr\u0259b d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin Osmanl\u0131ya qar\u015f\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almas\u0131.\",\n            \"D) SSR\u0130-nin b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259rind\u0259 lat\u0131n \u0259lifbas\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259si.\",\n            \"E) \u0130ngilt\u0259r\u0259nin bu \u0259lifban\u0131 \u00f6z koloniyalar\u0131nda m\u0259cburi etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rslikd\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 qeyd olunur ki, \\\"Avropa t\u0259qvimi, \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131 \u0259v\u0259zin\u0259 lat\u0131n \u0259lifbas\u0131 q\u0259bul edildi. Bu d\u0259yi\u015fiklik sovet Az\u0259rbaycan\u0131nda lat\u0131n \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7id\u0259 d\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi.\\\"\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"29. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (DoK 4):\\nAtat\u00fcrk\u00fcn \\\"Etatizm\\\" siyas\u0259ti sad\u0259c\u0259 ideoloji bir se\u00e7im deyildi, konkret olaraq hans\u0131 xarici qlobal hadis\u0259nin \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na sars\u0131d\u0131c\u0131 t\u0259sirind\u0259n yaxa qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259rur\u0259t\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259nin T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259tbiq etdiyi h\u0259rbi embarqonun t\u0259sirind\u0259n.\",\n            \"B) 1929-cu ild\u0259 AB\u015e-d\u0259 ba\u015flay\u0131b b\u00fct\u00fcn kapitalist d\u00fcnyas\u0131n\u0131 b\u00fcr\u00fcy\u0259n, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 mallar\u0131n\u0131n qiym\u0259tini salan \\\"B\u00f6y\u00fck iqtisadi b\u00f6hran\\\"\u0131n f\u0259sadlar\u0131ndan qorunmaq v\u0259 milli s\u0259nayeni d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi il\u0259 qald\u0131rmaq z\u0259rur\u0259tind\u0259n.\",\n            \"C) Almaniyan\u0131n \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sin\u0259 ba\u015flamas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259n.\",\n            \"D) SSR\u0130-nin T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n t\u0259zminat t\u0259l\u0259b etm\u0259sind\u0259n.\",\n            \"E) Yunan\u0131stan\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 banklar\u0131n\u0131 sistemli olaraq soymas\u0131ndan.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1929-cu il d\u00fcnya iqtisadi b\u00f6hran\u0131 T\u00fcrkiy\u0259ni m\u0259cbur etdi ki, iqtisadiyyatda d\u00f6vl\u0259t n\u0259zar\u0259tini (Etatizmi) r\u0259smi siyas\u0259t\u0259 \u00e7evirsin, xarici kapital\u0131n t\u0259sirini m\u0259hdudla\u015fd\u0131raraq milli iqtisadiyyat\u0131 inki\u015faf etdirsin. (Be\u015fillik plan da bu \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 verildi).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"30. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\nT\u00fcrkiy\u0259 xalq\u0131n\u0131n Qurtulu\u015f sava\u015f\u0131 (1918-1923) ill\u0259rind\u0259 ba\u015f vermi\u015f tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259rin ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. G\u00fcmr\u00fc s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si\\n2. Mudros bar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131\\n3. \\\"Milli and\\\" (Misaki-Milli) b\u0259yannam\u0259si\\n4. Sevr m\u00fcqavil\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 3, 4, 1\",\n            \"B) 2, 4, 3, 1\",\n            \"C) 3, 2, 1, 4\",\n            \"D) 2, 3, 1, 4\",\n            \"E) 1, 2, 3, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Mudros bar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 (1918 noyabr-oktyabr, oktyabr\u0131n 30-da), \\\"Milli and\\\" (1920 yanvar), Sevr m\u00fcqavil\u0259si (1920 avqust), G\u00fcmr\u00fc m\u00fcqavil\u0259si (1920 dekabr).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"31. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcvafiq b\u0259ndl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131 (1930-cu ill\u0259r)\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. AB\u015e (1930-cu ill\u0259r)\\n\\na. Ruzveltin \\\"Yeni x\u0259tt\\\" siyas\u0259ti vasit\u0259sil\u0259 iqtisadiyyata d\u00f6vl\u0259t m\u00fcdaxil\u0259sini t\u0259min ed\u0259r\u0259k \\\"B\u00f6y\u00fck b\u00f6hran\\\"dan qurtulma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan qlobal iqtisadi m\u0259rk\u0259z.\\nb. 1929-cu il D\u00fcnya iqtisadi b\u00f6hran\u0131ndan z\u0259r\u0259rsiz (v\u0259 ya az z\u0259r\u0259rl\u0259) \u00e7\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259tin iqtisadiyyatdak\u0131 t\u0259nziml\u0259yici rolunu g\u00fccl\u0259ndirm\u0259l\u0259ri (\\\"Etatizm\\\" \/ \\\"Yeni x\u0259tt\\\").\\nc. \\\"Etatizm\\\" siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 be\u015fillik planla s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259ni h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n v\u0259 bu\u011fda ixracat\u00e7\u0131s\u0131na \u00e7evril\u0259n, \u0259sas\u0259n aqrar strukturdan g\u0259l\u0259n g\u0259nc C\u00fcmhuriyy\u0259t.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-c, II-b, III-a\",\n            \"B) I-a, II-b, III-c\",\n            \"C) I-b, II-a, III-c\",\n            \"D) I-c, II-a, III-b\",\n            \"E) I-a, II-c, III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: T\u00fcrkiy\u0259 Etatizm v\u0259 be\u015fillik plan t\u0259tbiq edib k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda ir\u0259lil\u0259yi\u015f \u0259ld\u0259 etdi (c). AB\u015e Ruzveltin \\\"Yeni x\u0259tt\\\"i il\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 etdi (a). H\u0259r ikisi b\u00f6hrana qar\u015f\u0131 d\u00f6vl\u0259t t\u0259nziml\u0259m\u0259sini se\u00e7di (b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"32. D\u0259rslikd\u0259ki faktlara \u0259sas\u0259n Atat\u00fcrk d\u00f6vr\u00fc xarici siyas\u0259tin\u0259 dair yanl\u0131\u015f m\u00fclahiz\u0259ni tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u00fcrkiy\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 \\\"Yurdda s\u00fclh, cahanda s\u00fclh\\\" prinsipin\u0259 \u0259saslan\u0131rd\u0131.\",\n            \"B) \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 v\u0259 m\u00fcharib\u0259nin gedi\u015find\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t bit\u0259r\u0259flik siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015fd\u00fcr.\",\n            \"C) T\u00fcrkiy\u0259nin Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tin\u0259 daxil olmas\u0131na AB\u015e v\u0259 SSR\u0130 q\u0259ti etiraz etmi\u015f, onu qurumdan xaric etmi\u015fdil\u0259r.\",\n            \"D) Lozanna s\u00fclh\u00fcnd\u0259n sonra \u00f6lk\u0259nin beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzu artm\u0131\u015f, m\u00fcst\u0259qilliyi tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"E) 1945-ci ilin fevral\u0131nda BMT-y\u0259 \u00fczv olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn formal olaraq Almaniya v\u0259 Yaponiyaya m\u00fcharib\u0259 elan etdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C b\u0259ndi tamamil\u0259 uydurmad\u0131r v\u0259 m\u0259tnd\u0259 bel\u0259 bir fakt yoxdur. T\u00fcrkiy\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259al i\u015ftirak edib, bit\u0259r\u0259fliyini qorumu\u015fdu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"33. C\u0259dv\u0259l \u0259sas\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259nin I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 milli azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sinin m\u0259ntiqini tamamlayan d\u00fczg\u00fcn ifad\u0259 hans\u0131d\u0131r?\\n| H\u0259d\u0259f (Problem) | TBMM v\u0259 M.Kamal\u0131n T\u0259dbiri |\\n|---|---|\\n| Sevr m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 imperiyan\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyin itirilm\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259si | ? |\",\n        \"options\": [\n            \"A) D\u0259rhal b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 monarxiyan\u0131 b\u0259rpa edib \u0130taliyadan s\u0131\u011f\u0131nacaq ist\u0259m\u0259k.\",\n            \"B) Sultan h\u00f6kum\u0259tini qanundank\u0259nar elan edib, xalq\u0131 silahl\u0131 qurtulu\u015f sava\u015f\u0131na s\u0259f\u0259rb\u0259r etm\u0259k v\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri \u00f6lk\u0259d\u0259n qovmaq.\",\n            \"C) Xilaf\u0259tin paytaxt\u0131n\u0131 Qahir\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259r\u0259k \u0259r\u0259b tayfalar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 Avropaya h\u00fccum etm\u0259k.\",\n            \"D) Antanta d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 gizli anla\u015f\u0131b Anadolunun \u015f\u0259rqini da\u015fnaklara satmaq.\",\n            \"E) Osmanl\u0131 s\u00fclal\u0259sinin idar\u0259\u00e7iliyini Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tin\u0259 t\u0259hvil verm\u0259k.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Sevr par\u00e7alanmas\u0131na qar\u015f\u0131 M.Kamal\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 TBMM Sultan h\u00f6kum\u0259tini r\u0259dd etdi, milli m\u00fcqavim\u0259t h\u0259r\u0259kat\u0131 (qurtulu\u015f sava\u015f\u0131) t\u0259\u015fkil ed\u0259r\u0259k i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131 m\u0259\u011flub etdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"34. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si:\\nS\u0259b\u0259b: Mudros bar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan (1918) sonra sultan VI Mehmetin i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lara (\u0130ngilt\u0259r\u0259, Fransa, \u0130taliya, Yunan\u0131stan) qar\u015f\u0131 he\u00e7 bir m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259m\u0259si v\u0259 t\u0259slim\u00e7i siyas\u0259t y\u00fcr\u00fctm\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Xalq\u0131n ona inam\u0131n\u0131n sars\u0131lmas\u0131, M.Kamal\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda Anadoluda yeni bir siyasi g\u00fcc m\u0259r\u0259zin (TBMM) yaranmas\u0131 v\u0259 son n\u0259tic\u0259d\u0259 1922-ci ild\u0259 s\u0259lt\u0259n\u0259tin r\u0259sm\u0259n l\u0259\u011fv edilm\u0259si.\",\n            \"B) VI Mehmetin xalq q\u0259hr\u0259man\u0131 elan edil\u0259r\u0259k \u00f6m\u00fcrl\u00fck prezident se\u00e7ilm\u0259si.\",\n            \"C) Sultan\u0131n AB\u015e ordusuna r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259r\u0259k \u0130stanbula g\u0259lm\u0259si.\",\n            \"D) \u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131n \u0130stanbula investisiya qoyaraq \u00f6lk\u0259ni s\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259si.\",\n            \"E) SSR\u0130-nin birba\u015fa sultanla m\u00fcqavil\u0259 imzalayaraq ona silah verm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Sultan\u0131n t\u0259slim\u00e7iliyi v\u0259 passivliyi xalq\u0131n ondan \u00fcz d\u00f6nd\u0259rm\u0259sin\u0259, Anadoluda (Ankarada) alternativ g\u00fcc\u00fcn (TBMM) yaranmas\u0131na v\u0259 sonradan s\u0259lt\u0259n\u0259tin tamamil\u0259 l\u0259\u011fvin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"35. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcvafiq b\u0259ndl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. SSR\u0130-d\u0259 5 illik plan (S\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259)\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 5 illik plan (\\\"Etatizm\\\")\\n\\na. S\u0131rf \\\"B\u00f6y\u00fck b\u00f6hran\\\"\u0131n m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rind\u0259n qorunmaq v\u0259 milli s\u0259nayeni d\u00f6vl\u0259t kapitalizmi il\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 1930-cu ill\u0259rd\u0259 t\u0259tbiq edilmi\u015f iqtisadi proqramd\u0131r.\\nb. H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin XX \u0259srin ilk yar\u0131s\u0131nda aqrar (gerid\u0259 qalm\u0131\u015f) iqtisadiyyatdan qurtulmaq v\u0259 s\u0259naye inki\u015faf\u0131n\u0131 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 idar\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259tbiq etdikl\u0259ri planla\u015fd\u0131rma al\u0259tidir.\\nc. X\u00fcsusi m\u00fclkiyy\u0259ti v\u0259 azad bazar\u0131 tamamil\u0259 l\u0259\u011fv ed\u0259r\u0259k, amans\u0131z istismar v\u0259 qol\u00e7omaqlar\u0131n m\u0259hvi (kollektivl\u0259\u015fdirm\u0259) bahas\u0131na h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n a\u011f\u0131r s\u0259naye quruculu\u011fudur.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-c, II-b, III-a\",\n            \"B) I-a, II-b, III-c\",\n            \"C) I-b, II-a, III-c\",\n            \"D) I-c, II-a, III-b\",\n            \"E) I-a, II-c, III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: SSR\u0130-nin plan\u0131 x\u00fcsusi m\u00fclkiyy\u0259ti l\u0259\u011fv edib (kollektivl\u0259\u015fdirm\u0259 il\u0259) amans\u0131zl\u0131qla s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi (c). T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki is\u0259 Etatizm\u0259 (d\u00f6vl\u0259t kapitalizmi) \u0259saslan\u0131b, b\u00f6hrandan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn milli burjuaziyan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi (a). H\u0259r ikisind\u0259 \\\"be\u015fillik plan\\\" t\u0259tbiqi ortaq inki\u015faf vasit\u0259sidir (b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"36. M\u0259ntiqi z\u0259nciri davam etdirin:\\n[1920-ci il Sevr m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin par\u00e7alanmas\u0131 plan\u0131] \u2192 [1920-1922-ci ill\u0259r Milli Qurtulu\u015f M\u00fcharib\u0259si v\u0259 Sakarya kimi h\u0259lledici d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131n darmada\u011f\u0131n edilm\u0259si] \u2192 [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u00fcrkiy\u0259nin d\u0259rhal fa\u015fist diktaturas\u0131na ke\u00e7m\u0259si.\",\n            \"B) Lozanna s\u00fclh konfrans\u0131nda Antantan\u0131n T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00fcst\u0259qilliyini v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc tan\u0131ma\u011fa m\u0259cbur olmas\u0131 v\u0259 Sevrin arxiv\u0259 at\u0131lmas\u0131.\",\n            \"C) Yunan\u0131stan\u0131n paytaxt\u0131n\u0131 Ankaraya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259r\u0259k m\u00fcharib\u0259ni davam etdirm\u0259si.\",\n            \"D) Antantan\u0131n \u0130stanbulu yenid\u0259n v\u0259 \u0259b\u0259di olaraq i\u015f\u011fal etm\u0259si.\",\n            \"E) S\u0259lt\u0259n\u0259tin d\u0259rhal l\u0259\u011fv edilib Xilaf\u0259tin b\u0259rpa olunmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259rbi q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r diplomatik q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 \u2013 1923-c\u00fc il Lozanna m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 yol a\u00e7d\u0131. Bununla da Sevr l\u0259\u011fv edildi v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc tan\u0131nd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"37. B.Bloom - Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 (DoK 4):\\n\\\"Milli and\\\"da \\\"Bo\u011fazlar\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rin g\u0259mil\u0259rin\u0259 a\u00e7\u0131q v\u0259 s\u0259rb\u0259st olmas\u0131, lakin \u0130stanbulun t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259si\\\" \u015f\u0259rti n\u0259yi s\u00fcbut edirdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u00fcrkiy\u0259nin bo\u011fazlar\u0131 d\u0259rhal Rusiyaya satmaq ist\u0259diyini.\",\n            \"B) T\u00fcrkiy\u0259nin h\u0259m qlobal ticar\u0259t\u0259 (s\u0259rb\u0259stliy\u0259) a\u00e7\u0131q oldu\u011funu, h\u0259m d\u0259 \u00f6z m\u00fctl\u0259q d\u00f6vl\u0259t suverenliyini v\u0259 paytaxt\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini qorumaq m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 kompromis\u0259 getm\u0259y\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259r\u0259n praqmatik d\u00f6vl\u0259t a\u011fl\u0131 oldu\u011funu.\",\n            \"C) T\u00fcrkiy\u0259nin Qara d\u0259nizi tamamil\u0259 qurudaraq quru yoluna \u00e7evirm\u0259k ist\u0259diyini.\",\n            \"D) T\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n d\u0259niz ticar\u0259tind\u0259n he\u00e7 n\u0259 anlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131.\",\n            \"E) \u0130stanbulun d\u0259rhal yunanlara verilm\u0259sin\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131qlar\u0131n\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Bu madd\u0259 il\u0259 TBMM h\u00f6kum\u0259ti beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 mesaj verirdi ki, biz ticar\u0259t\u0259 mane olmuruq, \\\"a\u00e7\u0131q qap\u0131\\\"n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yirik, lakin bu, \u0130stanbulun t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi (T\u00fcrkiy\u0259nin suverenliyi) \u015f\u0259rti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"38. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si:\\nN\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn Mustafa Kamal Atat\u00fcrk 1924-c\u00fc ild\u0259 Xilaf\u0259ti l\u0259\u011fv ed\u0259r\u0259k Osmanl\u0131 s\u00fclal\u0259sinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini \u00f6lk\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xard\u0131?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00c7\u00fcnki o, \u0259r\u0259b d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini q\u0259z\u0259bl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 onlara m\u00fcharib\u0259 elan etm\u0259k ist\u0259yirdi.\",\n            \"B) \u00c7\u00fcnki Xilaf\u0259t institutu v\u0259 s\u00fclal\u0259 qal\u0131qlar\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 qurulan yeni d\u00fcny\u0259vi (sekulyar) v\u0259 respublika\u00e7\u0131 idar\u0259\u00e7ilik sistemin\u0259 (C\u00fcmhuriyy\u0259t\u0259) daim daxili t\u0259hdid ola, irtica\u00e7\u0131 (m\u00fchafiz\u0259kar) q\u00fcvv\u0259l\u0259rin \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdiyi siyasi m\u0259rk\u0259z kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rdi.\",\n            \"C) \u00c7\u00fcnki Osmanl\u0131 x\u0259lif\u0259si \u0130ngilt\u0259r\u0259 taxt\u0131na iddia edirdi.\",\n            \"D) \u00c7\u00fcnki SSR\u0130-nin birba\u015fa \u0259mri bel\u0259 idi.\",\n            \"E) \u00c7\u00fcnki o, \u0130slam dinini tamamil\u0259 ba\u015fqa bir xarici dinl\u0259 \u0259v\u0259z etm\u0259k ist\u0259yirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C\u00fcmhuriyy\u0259t d\u00fcny\u0259vilik prinsipin\u0259 \u0259saslan\u0131rd\u0131. Xilaf\u0259t is\u0259 ke\u00e7mi\u015f rejim t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259rdi. Onun l\u0259\u011fvi C\u00fcmhuriyy\u0259tin qorunmas\u0131 v\u0259 d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259tin b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm z\u0259rur\u0259t idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"39. M\u0259ntiqi x\u0259tan\u0131 tap\u0131n. T\u00fcrkiy\u0259nin \\\"Milli qurtulu\u015f m\u00fcharib\u0259si\\\"nin i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 dair hans\u0131 m\u00fclahiz\u0259 s\u0259hvdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Yunan ordusunun \u0130zmir\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131 Anadoluda azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sinin alovlanmas\u0131na g\u00fccl\u00fc t\u0259kan vermi\u015fdi.\",\n            \"B) Sakarya d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259ki q\u0259l\u0259b\u0259 milli q\u00fcvv\u0259l\u0259rin \u0259n m\u00fch\u00fcm h\u0259rbi nailiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri idi.\",\n            \"C) Qurtulu\u015f sava\u015f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259m sovetl\u0259\u015fm\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259lki (AXC), h\u0259m d\u0259 sonrak\u0131 r\u0259hb\u0259rliyi T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 m\u0259n\u0259vi v\u0259 maddi d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi.\",\n            \"D) Qurtulu\u015f sava\u015f\u0131 \u0259sas etibaril\u0259 yaln\u0131z \u00c7ar Rusiyas\u0131na (Romanovlar s\u00fclal\u0259sin\u0259) qar\u015f\u0131 apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\",\n            \"E) Erm\u0259ni (da\u015fnak) silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri Antanta t\u0259r\u0259find\u0259n silahland\u0131r\u0131laraq \u015f\u0259rqd\u0259 t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259y\u0259 c\u0259lb edilmi\u015fdil\u0259r.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D b\u0259ndi tamamil\u0259 yaland\u0131r. Qurtulu\u015f sava\u015f\u0131 (1918-1923) \u00c7ar Rusiyas\u0131na deyil, Antanta q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 (\u0130ngilt\u0259r\u0259, Fransa, \u0130taliya, Yunan\u0131stan) v\u0259 onlar\u0131n \u0259lalt\u0131s\u0131 olan erm\u0259ni-yunan silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. (\u00c7ar Rusiyas\u0131 is\u0259 art\u0131q 1917-ci ild\u0259 s\u00fcqut etmi\u015fdi, h\u0259tta TBMM Sovet Rusiyas\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edirdi).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"40. Eyler-Venn diaqram\u0131 (Xarici Siyas\u0259t 1930-cu ill\u0259r):\\nI. AB\u015e (Bit\u0259r\u0259flik haqq\u0131nda qanun - 1935)\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. T\u00fcrkiy\u0259 (\u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 bit\u0259r\u0259flik)\\n\\na. Prezident F.Ruzveltin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc (v\u0259 Konqresin q\u0259rar\u0131) il\u0259, Avropada ba\u015f ver\u0259c\u0259k m\u00fcharib\u0259l\u0259r\u0259 qar\u0131\u015fmamaq v\u0259 Amerikan\u0131 qit\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rind\u0259n uzaq tutmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f akt idi.\\nb. D\u00fcnyada artan fa\u015fist v\u0259 militarist (Almaniya, Yaponiya) t\u0259cav\u00fcz\u00fc fonunda, yeni qlobal m\u00fcharib\u0259y\u0259 (II D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sin\u0259) d\u0259rhal qo\u015fulmaqdan \u00e7\u0259kinm\u0259k, \u00f6z daxili t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini v\u0259 milli inki\u015faf\u0131n\u0131 qorumaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 y\u00fcr\u00fcd\u00fcl\u0259n \\\"neytrall\u0131q\/m\u00fcharib\u0259d\u0259n yay\u0131nma\\\" m\u00f6vqeyidir.\\nc. Atat\u00fcrk\u00fcn \\\"Yurdda s\u00fclh, cahanda s\u00fclh\\\" prinsipin\u0259 \u0259saslanan v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin g\u0259nc iqtisadiyyat\u0131n\u0131 yeni bir da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 qlobal m\u00fcharib\u0259d\u0259n (1945-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r) qoruyan diplomatik strategiya idi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-c, II-b, III-a\",\n            \"B) I-a, II-b, III-c\",\n            \"C) I-b, II-a, III-c\",\n            \"D) I-c, II-a, III-b\",\n            \"E) I-a, II-c, III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: AB\u015e 1935-ci ild\u0259 \\\"Bit\u0259r\u0259flik\\\" qanunu verdi (a). T\u00fcrkiy\u0259 \\\"Yurdda s\u00fclh...\\\" il\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259n qorundu (c). H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin ortaq h\u0259r\u0259k\u0259t t\u0259rzi (M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259) \\\"\u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 bit\u0259r\u0259flik siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fctm\u0259l\u0259ri\\\" olmu\u015fdur (b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"41. D\u0259rslik material\u0131na \u0259sas\u0259n, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259t elan edildikd\u0259n sonra m\u0259d\u0259niyy\u0259t (v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat) sah\u0259sind\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259n \u0259n radikal q\u0259rbi inteqrasiya (modernizasiya) add\u0131mlar\u0131ndan biri n\u0259 oldu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) B\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n yaln\u0131z frans\u0131zca dan\u0131\u015fma\u011fa m\u0259cbur edilm\u0259si.\",\n            \"B) Avropa t\u0259qviminin v\u0259 \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131 \u0259v\u0259zin\u0259 lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifban\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si.\",\n            \"C) Qad\u0131nlara t\u0259hsil alma\u011f\u0131n q\u0259ti qada\u011fan edilm\u0259si.\",\n            \"D) \u00d6lk\u0259d\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u0259scidl\u0259rin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131.\",\n            \"E) Yaln\u0131z Osmanl\u0131 s\u00fclal\u0259sin\u0259 m\u0259xsus milli geyiml\u0259rin geyilm\u0259sinin m\u0259cburi olmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 qeyd edilir: \\\"M\u0259d\u0259ni sah\u0259d\u0259 - Avropa t\u0259qvimi, \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131 \u0259v\u0259zin\u0259 lat\u0131n \u0259lifbas\u0131 q\u0259bul edildi. Bu d\u0259yi\u015fiklik sovet Az\u0259rbaycan\u0131nda lat\u0131n \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7id\u0259 d\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi.\\\"\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"42. M\u0259ntiqi x\u0259tan\u0131 tap\u0131n. \\\"M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131\\\" c\u0259dv\u0259lin\u0259 \u0259sas\u0259n hans\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 ortaq c\u0259h\u0259t d\u00fczg\u00fcn verilm\u0259yib?\",\n        \"options\": [\n            \"A) SSR\u0130 v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131 \u2014 \u0130qtisadi sah\u0259d\u0259 be\u015fillik plan t\u0259tbiq etm\u0259l\u0259ri.\",\n            \"B) Vladimir Lenin v\u0259 Mustafa Kamal \u2014 Antanta il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131 v\u0259 qalib g\u0259lm\u0259l\u0259ri.\",\n            \"C) Franklin Ruzvelt v\u0259 Mustafa Kamal \u2014 B\u00f6hrandan \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadiyyata d\u00f6vl\u0259t n\u0259zar\u0259tini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259l\u0259ri.\",\n            \"D) AB\u015e v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u2014 \u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 bit\u0259r\u0259flik siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fctm\u0259l\u0259ri.\",\n            \"E) \u0130taliya (Mussolini) v\u0259 Mustafa Kamal \u2014 Hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn eyni vaxtda \\\"Piv\u0259xana qiyam\u0131\\\" t\u0259\u015fkil etm\u0259l\u0259ri.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"Piv\u0259xana qiyam\u0131\\\" Almaniyada Hitler\u0259 aiddir v\u0259 M.Kamalla he\u00e7 bir \u0259laq\u0259si yoxdur. Dig\u0259r d\u00f6rd b\u0259nd is\u0259 d\u0259rslikd\u0259ki c\u0259dv\u0259ld\u0259 oldu\u011fu kimi do\u011fru verilib.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"43. Bloksxemi tamamlay\u0131n (T\u00fcrkiy\u0259nin II D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 diplomatiyas\u0131):\\n[T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259 q\u0259ti bit\u0259r\u0259flik (neytrall\u0131q) siyas\u0259ti tutmas\u0131 v\u0259 vuru\u015fan t\u0259r\u0259fl\u0259r\u0259 qo\u015fulmaqdan \u00e7\u0259kinm\u0259si] \u2192 [1945-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Almaniya v\u0259 Yaponiyan\u0131n qa\u00e7\u0131lmaz m\u0259\u011flubiyy\u0259ti v\u0259 BMT-nin yaranmas\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc] \u2192 [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u00fcrkiy\u0259nin d\u0259rhal Almaniyan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qo\u015fun yeritm\u0259si.\",\n            \"B) T\u00fcrkiy\u0259nin yaranmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan BMT-y\u0259 \u00fczv ola bilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas \u015f\u0259rt kimi 1945-ci ilin fevral\u0131nda Almaniya v\u0259 Yaponiyaya r\u0259sm\u0259n m\u00fcharib\u0259 elan etm\u0259si.\",\n            \"C) T\u00fcrkiy\u0259nin SSR\u0130-y\u0259 h\u00fccum ed\u0259r\u0259k Kr\u0131m\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si.\",\n            \"D) T\u00fcrkiy\u0259nin d\u0259rhal Xilaf\u0259ti b\u0259rpa ed\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri cihadla h\u0259d\u0259l\u0259m\u0259si.\",\n            \"E) BMT-nin q\u0259rar\u0131 il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00fcst\u0259qilliyinin l\u0259\u011fv edilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 verilir: \\\"1945-ci ilin fevral\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259 Almaniya v\u0259 Yaponiyaya m\u00fcharib\u0259 elan etdi. Yaranmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan BMT-y\u0259 \u00fczv q\u0259bul edilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu add\u0131m\u0131n at\u0131lmas\u0131 \u0259sas \u015f\u0259rt idi\\\".\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"44. C\u0259dv\u0259l sual\u0131 (T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 D\u00f6vl\u0259t Quruculu\u011fu 1923-1934):\\n| \u0130l | T\u0259dbir \/ \u0130slahat |\\n|---|---|\\n| 1923, oktyabr | T\u00fcrkiy\u0259nin Respublika elan edilm\u0259si v\u0259 M.Kamal\u0131n Prezident se\u00e7ilm\u0259si |\\n| 1924 | [ I ] |\\n| 1934 | [ II ] |\\n\\nI v\u0259 II yerin\u0259 m\u00fcvafiq olaraq n\u0259 yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) I - Xilaf\u0259tin l\u0259\u011fv edilm\u0259si; II - TBMM t\u0259r\u0259find\u0259n M.Kamala \\\"Atat\u00fcrk\\\" l\u0259q\u0259binin verilm\u0259si.\",\n            \"B) I - Paytaxt\u0131n \u0130stanbula qaytar\u0131lmas\u0131; II - S\u0259lt\u0259n\u0259tin l\u0259\u011fvi.\",\n            \"C) I - S\u0259lt\u0259n\u0259tin b\u0259rpas\u0131; II - Lozanna s\u00fclh\u00fcn\u00fcn imzalanmas\u0131.\",\n            \"D) I - \\\"Milli and\\\"\u0131n q\u0259bulu; II - Sakarya d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si.\",\n            \"E) I - G\u00fcmr\u00fc m\u00fcqavil\u0259si; II - A\u015far vergisinin l\u0259\u011fvi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnin xronologiyas\u0131na g\u00f6r\u0259: 1924-c\u00fc ild\u0259 xilaf\u0259t l\u0259\u011fv edildi, Osmanl\u0131 s\u00fclal\u0259si \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131. 1934-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 M\u0259clis M.Kamala \\\"Atat\u00fcrk\\\" (T\u00fcrkl\u0259rin atas\u0131) l\u0259q\u0259bini verdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"45. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (DoK 4 - T\u0259nqidi Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259):\\nLozanna s\u00fclh konfrans\u0131nda (1923) \\\"Antanta\\\" d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 Sevr m\u00fcqavil\u0259sind\u0259ki i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 iddialar\u0131ndan geri \u00e7\u0259kilm\u0259y\u0259 v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin tam m\u00fcst\u0259qilliyini tan\u0131ma\u011fa m\u0259cbur oldular?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00c7\u00fcnki T\u00fcrkiy\u0259 xalq\u0131 dinc \u015f\u0259kild\u0259 Avropaya k\u00f6\u00e7m\u0259k t\u0259klifi vermi\u015fdi.\",\n            \"B) \u00c7\u00fcnki Mustafa Kamal\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n qurtulu\u015f m\u00fcharib\u0259si i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri (x\u00fcsus\u0259n Yunan ordusunu) tamamil\u0259 darmada\u011f\u0131n etmi\u015f, Antantan\u0131n h\u0259rbi c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259\u011flub olmas\u0131 onlar\u0131 real g\u00fcc amilini q\u0259bul etm\u0259y\u0259 v\u0259 yeni b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqlu s\u00fclh\u0259 m\u0259cbur qoymu\u015fdu.\",\n            \"C) \u00c7\u00fcnki SSR\u0130 d\u0259rhal \u0130ngilt\u0259r\u0259ni v\u0259 Fransan\u0131 i\u015f\u011fal etmi\u015fdi.\",\n            \"D) \u00c7\u00fcnki M.Kamal sultan h\u00f6kum\u0259tini Antantan\u0131n xahi\u015fi il\u0259 b\u0259rpa etm\u0259y\u0259 s\u00f6z vermi\u015fdi.\",\n            \"E) \u00c7\u00fcnki Osmanl\u0131 imperiyas\u0131 b\u00fct\u00fcn \u0259r\u0259b d\u00fcnyas\u0131n\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r edib Londonu m\u00fchasir\u0259y\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Diplomatiya (Lozanna) real h\u0259rbi g\u00fcc\u00fcn (qurtulu\u015f sava\u015f\u0131ndak\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin, Sakarya v\u0259 s.) n\u0259tic\u0259si idi. Antanta silah g\u00fcc\u00fcn\u0259 Sevri q\u0259bul etdir\u0259 bilm\u0259diyini g\u00f6rd\u00fckd\u0259n sonra m\u0259\u011flubiyy\u0259ti h\u00fcquqi olaraq q\u0259bul edib (Lozanna) m\u00fcst\u0259qilliyi tan\u0131d\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"46. B.Bloom - Sintez (M\u0259ntiqi z\u0259ncir):\\n[Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tind\u0259 daxili s\u0259nayenin inki\u015faf etm\u0259m\u0259si v\u0259 xarici kapitaldan (kapitulyasiyalardan) a\u011f\u0131r as\u0131l\u0131l\u0131q] \u2192 [\\\"Etatizm\\\" siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tin bu as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 q\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn add\u0131mlar\u0131] \u2192 [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) Xarici kapital\u0131n s\u0259rb\u0259stliyini daha da art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn xarici \u015firk\u0259tl\u0259r\u0259 yeni vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rinin verilm\u0259si.\",\n            \"B) D\u00f6vl\u0259tin xaricil\u0259r\u0259 m\u0259xsus b\u00fct\u00fcn s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri v\u0259 d\u0259mir yollar\u0131n\u0131 al\u0131b millil\u0259\u015fdirm\u0259si, yeni milli s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin v\u0259 m\u0259rk\u0259zi bank\u0131n in\u015fa edilm\u0259si.\",\n            \"C) T\u00fcrkiy\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n tamamil\u0259 iflas ed\u0259r\u0259k AB\u015e-d\u0259n \\\"Mar\u015fal plan\u0131\\\" ist\u0259m\u0259si.\",\n            \"D) B\u00fct\u00fcn k\u0259ndlil\u0259rin fabrikl\u0259rd\u0259n zorla uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n            \"E) A\u015far vergisinin 10 d\u0259f\u0259 qald\u0131r\u0131laraq d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin doldurulmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C\u00fcmhuriyy\u0259t d\u00f6n\u0259mind\u0259 (M.Kamal d\u00f6vr\u00fc) iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliyi qazanmaq (v\u0259 xarici as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259k) \u00fc\u00e7\u00fcn xarici s\u0259naye v\u0259 d\u0259miryollar\u0131 millil\u0259\u015fdirildi (sat\u0131n al\u0131nd\u0131), etatizm \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 milli burjuaziya v\u0259 s\u0259naye yarad\u0131ld\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"47. X\u0259rit\u0259\/Co\u011frafi \u0259razi t\u0259hlili:\\n1919-cu ilin may\u0131nda Antanta g\u0259mil\u0259rinin himay\u0259si il\u0259 yunan ordusunun Anadolu yar\u0131madas\u0131n\u0131n hans\u0131 m\u00fch\u00fcm q\u0259rb \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 (Egey d\u0259nizi sahili) qo\u015fun \u00e7\u0131xartmas\u0131 t\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131 \u00fcmummilli silahl\u0131 m\u00fcqavim\u0259t\u0259 qalxmas\u0131na h\u0259lledici (katalizator) t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Ankara\",\n            \"B) \u0130zmir\",\n            \"C) \u018frzurum\",\n            \"D) Sivas\",\n            \"E) Mosul\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 qeyd olunur ki, \\\"1919-cu ilin may\u0131nda yunanlar\u0131n \u0130zmir\u0259 qo\u015fun \u00e7\u0131xartmas\u0131 M.Kamal\u0131 \u0259m\u0259li add\u0131mlar atma\u011fa s\u00f6vq etdi.\\\" Bu hadis\u0259 i\u015f\u011fal\u0131n reall\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn k\u0259skinliyi il\u0259 g\u00f6st\u0259rdi v\u0259 qurtulu\u015f m\u00fcbariz\u0259sini s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"48. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcvafiq b\u0259ndl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. I Nikolay (1825-1855)\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. Mustafa Kamal Atat\u00fcrk (1923-1938)\\n\\na. S\u0259lt\u0259n\u0259tin v\u0259 m\u00fctl\u0259qiyy\u0259tin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"Dekabristl\u0259r\\\" \u00fcsyan\u0131n\u0131 q\u0259ddarl\u0131qla yat\u0131ran monarx idi.\\nb. D\u0259rslikd\u0259 verilmi\u015f \\\"M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131\\\" c\u0259dv\u0259lin\u0259 \u0259sas\u0259n, f\u0259rqli d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 ya\u015fasalar da, h\u0259r ikisinin yerli s\u0259nayeni xarici m\u0259hsullar\u0131n r\u0259qab\u0259tind\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6mr\u00fck r\u00fcsumlar\u0131n\u0131 art\u0131rmalar\u0131.\\nc. C\u00fcmhuriyy\u0259t ideologiyas\u0131na \u0259saslanaraq \u00f6lk\u0259ni d\u00fcny\u0259vil\u0259\u015fdir\u0259n v\u0259 b\u00f6hran zaman\u0131 iqtisadiyyat\u0131 \\\"Etatizm\\\"l\u0259 qoruyan milli lider idi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-c, II-b, III-a\",\n            \"B) I-b, II-a, III-c\",\n            \"C) I-a, II-b, III-c\",\n            \"D) I-c, II-a, III-b\",\n            \"E) I-a, II-c, III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: I Nikolay Rusiya \u00e7ar\u0131 olub \u00fcsyan\u0131 yat\u0131ran monarxd\u0131r (a). M.Kamal C\u00fcmhuriyy\u0259t quran milli liderdir (c). Lakin d\u0259rslikd\u0259ki c\u0259dv\u0259l\u0259 \u0259sas\u0259n onlar\u0131n iqtisadi ortaq c\u0259h\u0259ti yerli s\u0259nayeni xarici m\u0259hsullardan (g\u00f6mr\u00fck r\u00fcsumlar\u0131n\u0131 art\u0131rmaqla) qorumalar\u0131d\u0131r (b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"49. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 (DoK 3):\\n\\\"Milli and\\\"da (Misak-i Milli) niy\u0259 \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n (XIX \u0259sr) f\u0259rqli olaraq t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u00e7oxlu\u011fun ya\u015famad\u0131\u011f\u0131 \u0259r\u0259b \u0259razil\u0259rind\u0259n faktiki olaraq vaz ke\u00e7ilir v\u0259 \\\"onlar\u0131n \u00f6z taleyini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259si\\\" r\u0259sm\u0259n q\u0259bul edilirdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00c7\u00fcnki t\u00fcrkl\u0259r o \u0259razil\u0259ri \u0130ngilt\u0259r\u0259y\u0259 \u00e7ox baha qiym\u0259t\u0259 satm\u0131\u015fd\u0131lar.\",\n            \"B) \u00c7\u00fcnki M.Kamal\u0131n realist milli siyas\u0259ti x\u0259yalp\u0259r\u0259st imperializmd\u0259n (b\u00fct\u00fcn Osmanl\u0131 \u0259razil\u0259rini tutub saxlamaq x\u00fclyas\u0131ndan) imtina ed\u0259r\u0259k, yaln\u0131z qorunmas\u0131 v\u0259 idar\u0259 edilm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn olan milli s\u0259rh\u0259dl\u0259r (Anadolu) daxilind\u0259 tam m\u00fcst\u0259qil t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259ti (C\u00fcmhuriyy\u0259t) qurma\u011f\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yirdi.\",\n            \"C) \u00c7\u00fcnki \u0259r\u0259bl\u0259r h\u0259rbi c\u0259h\u0259td\u0259n t\u00fcrkl\u0259rd\u0259n qat-qat g\u00fccl\u00fc idil\u0259r v\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259 qalib g\u0259lmi\u015fdil\u0259r.\",\n            \"D) \u00c7\u00fcnki \\\"Milli and\\\" s\u0259n\u0259di Antanta d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Parisd\u0259 yaz\u0131l\u0131b \u0130stanbula g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdi.\",\n            \"E) \u00c7\u00fcnki T\u00fcrkiy\u0259 xalq\u0131 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 he\u00e7 bir torpa\u011fa sahib olmaq ist\u0259mirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M.Kamal realist idi. O anlay\u0131rd\u0131 ki, imperiya bitib. T\u00fcrkl\u0259rin (m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n) kompakt ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Anadolu v\u0259 Frakiya b\u00f6lg\u0259si milli d\u00f6vl\u0259tin n\u00fcv\u0259sidir (b\u00f6l\u00fcnm\u0259z tam). \u018fr\u0259b b\u00f6lg\u0259l\u0259rini saxlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmaq \u0259b\u0259s v\u0259 x\u0259yalp\u0259r\u0259stlik idi. Bu praqmatizm \\\"Milli and\\\"da \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"50. Bloksxemi tamamlay\u0131n (T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 Qurtulu\u015f M\u00fcharib\u0259sinin Yekunu):\\n[1922-ci ilin noyabr\u0131: TBMM t\u0259r\u0259find\u0259n Osmanl\u0131 s\u0259lt\u0259n\u0259tinin l\u0259\u011fvi] \u2192 [1923-c\u00fc il iyul: Lozanna s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259qilliyin tan\u0131nmas\u0131] \u2192 [1923-c\u00fc il oktyabr\u0131n 29-u: ?]\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si.\",\n            \"B) Mustafa Kamal\u0131n diktator t\u0259yin edilm\u0259si v\u0259 b\u00fct\u00fcn konstitusiyan\u0131n l\u0259\u011fvi.\",\n            \"C) T\u00fcrkiy\u0259nin C\u00fcmhuriyy\u0259t (Respublika) elan edilm\u0259si v\u0259 Mustafa Kamal\u0131n onun ilk prezidenti se\u00e7ilm\u0259si.\",\n            \"D) Xilaf\u0259tin yenid\u0259n b\u0259rpa edil\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn \u0259r\u0259b d\u00fcnyas\u0131na m\u00fcharib\u0259 elan edilm\u0259si.\",\n            \"E) \u0130ngilt\u0259r\u0259 kral\u0131n\u0131n r\u0259sm\u0259n T\u00fcrkiy\u0259nin hakimi q\u0259bul edilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259lt\u0259n\u0259tin l\u0259\u011fvi v\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 (Lozannada) m\u00fcst\u0259qilliyin tan\u0131nmas\u0131ndan d\u0259rhal sonra, 1923-c\u00fc ilin 29 oktyabr\u0131nda d\u00f6vl\u0259tin yeni idar\u0259etm\u0259 formas\u0131 - T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131 (C\u00fcmhuriyy\u0259t) elan edildi v\u0259 M.Kamal ilk prezident oldu.\"\n    }\n];\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        \n        \/\/ B\u00fct\u00fcn r\u0259ng klasslar\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259yirik\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered', 'correct-ans', 'wrong-ans');\n        \n        if (isFinished) {\n            \/\/ \u0130MTAHAN B\u0130TD\u0130KD\u018fN SONRAK\u0130 M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('correct-ans'); \/\/ D\u00fczl\u0259r ya\u015f\u0131l\n            } else {\n                btn.classList.add('wrong-ans'); \/\/ S\u0259hvl\u0259r v\u0259 bo\u015f burax\u0131lanlar q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        } else {\n            \/\/ \u0130MTAHAN GED\u018fN ZAMAN M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered'); \/\/ H\u0259r hans\u0131 cavab se\u00e7ilibs\u0259 ya\u015f\u0131l\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed'); \/\/ Bax\u0131l\u0131b amma se\u00e7ilm\u0259yibs\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active'); \/\/ Haz\u0131rda bax\u0131lan sual\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 ha\u015fiy\u0259\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    \/\/ \u0130mtahan bit\u0259n kimi \u015fkalan\u0131 d\u00fcz\/s\u0259hv\u0259 g\u00f6r\u0259 r\u0259ngl\u0259yirik\n    updateScaleColors(); \n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    \/\/ N\u0259tic\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 3 saniy\u0259 sonra ilk suala qay\u0131d\u0131r\u0131q\n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. \u2190 Geri \u0130r\u0259li \u2192 N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin. WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-564","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/564","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=564"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/564\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":565,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/564\/revisions\/565"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=564"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}