{"id":556,"date":"2026-06-10T06:59:02","date_gmt":"2026-06-10T06:59:02","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=556"},"modified":"2026-06-10T06:59:02","modified_gmt":"2026-06-10T06:59:02","slug":"versal-vasinqton-sistemi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=556","title":{"rendered":"VERSAL \u2013 VA\u015e\u0130NQTON S\u0130STEM\u0130"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">\u2190 Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li \u2192<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"bottom-banners\">\n    <a href=\"https:\/\/wa.me\/994559339283?text=Salam,%2030%20%C9%99d%C9%99d%20premium%20s%C4%B1naq%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"action-banner premium-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n\n    <a href=\"BURAYA_QURUP_LINKINI_YAZIN\" target=\"_blank\" class=\"action-banner group-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;\n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n    }\n\n    \/* --- Dinamik Banner Stili --- *\/\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- Banner Stili Sonu --- *\/\n\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili --- *\/\n    .bottom-banners {\n        max-width: 800px;\n        margin: 1rem auto 2rem auto;\n        display: flex;\n        flex-direction: column;\n        gap: 15px;\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n    }\n\n    .action-banner {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        background: #25D366;\n        color: #ffffff;\n        text-decoration: none;\n        padding: 15px 24px;\n        border-radius: 16px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 16px;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(37, 211, 102, 0.3);\n        transition: all 0.3s ease;\n    }\n\n    .action-banner:hover {\n        transform: translateY(-3px);\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(37, 211, 102, 0.4);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .group-banner {\n        background: #128C7E;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(18, 140, 126, 0.3);\n    }\n\n    .group-banner:hover {\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(18, 140, 126, 0.4);\n    }\n\n    .banner-icon {\n        margin-right: 15px;\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .action-banner {\n            font-size: 14px;\n            padding: 12px 16px;\n        }\n        .banner-icon {\n            margin-right: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili Sonu --- *\/\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto;\n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.correct-ans { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.wrong-ans { background: var(--skipped); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n    \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n    \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n    \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n    \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n    \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\nconst quizData = [\n    {\n        \"q\": \"1. Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sisteminin formala\u015fmas\u0131 prosesini \u0259ks etdir\u0259n hadis\u0259l\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Va\u015finqton konfrans\u0131n\u0131n \u00f6z i\u015fin\u0259 ba\u015flamas\u0131\\n2. Almaniya il\u0259 Versal s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131\\n3. Briyand-Kelloq pakt\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131\\n4. AB\u015e t\u0259r\u0259find\u0259n \\\"Daues plan\u0131\\\"n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 1, 4, 3\",\n            \"B) 1, 2, 3, 4\",\n            \"C) 2, 4, 1, 3\",\n            \"D) 1, 3, 2, 4\",\n            \"E) 2, 1, 3, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Almaniya il\u0259 Versal s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si 1919-cu ilin iyununda imzalanm\u0131\u015fd\u0131r.\\nVa\u015finqton konfrans\u0131 1921-ci ilin sonunda \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\\n\\\"Daues plan\u0131\\\" 1924-c\u00fc ild\u0259, Briyand-Kelloq pakt\u0131 is\u0259 1928-ci ild\u0259 imzalanm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"2. Vudro Vilsonun \\\"14 madd\u0259\\\"sin\u0259 v\u0259 Paris s\u00fclh konfrans\u0131na aid hadis\u0259l\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 tap\u0131n:\\n1. Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar\u0131n verilm\u0259si\\n2. AB\u015e prezidenti Vudro Vilson t\u0259r\u0259find\u0259n \\\"14 madd\u0259\\\" prinsipinin Konqres\u0259 t\u0259qdim edilm\u0259si\\n3. Qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Paris s\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n i\u015f\u0259 ba\u015flamas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 3, 1\",\n            \"B) 1, 2, 3\",\n            \"C) 3, 2, 1\",\n            \"D) 2, 1, 3\",\n            \"E) 3, 1, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"14 madd\u0259\\\" Paris konfrans\u0131ndan \u0259vv\u0259l s\u00fclh\u00fcn prinsipl\u0259ri kimi ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc.\\nParis s\u00fclh konfrans\u0131 1919-cu il yanvar\u0131n 18-d\u0259 i\u015f\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.\\nKonfrans\u0131n gedi\u015find\u0259 is\u0259 (14-c\u00fc madd\u0259nin icras\u0131 kimi) Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259ti (Mill\u0259tl\u0259r Birliyi) yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"3. XX \u0259srin 20-ci ill\u0259rind\u0259 Avropada siyasi v\u0259 iqtisadi sabitliyin yarad\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f beyn\u0259lxalq add\u0131mlar\u0131n xronologiyas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin (Almaniya daxil olmaqla) Lokarno sazi\u015fl\u0259rini imzalamas\u0131\\n2. Almaniyan\u0131n iqtisadiyyat\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259k v\u0259 t\u0259zminat problemini h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"Daues plan\u0131\\\"n\u0131n t\u0259tbiqi\\n3. Beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259n milli siyas\u0259t al\u0259ti kimi imtina edilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan Briyand-Kelloq pakt\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 1, 3\",\n            \"B) 1, 2, 3\",\n            \"C) 2, 3, 1\",\n            \"D) 3, 1, 2\",\n            \"E) 1, 3, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Daues plan\u0131 1924-c\u00fc ild\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir.\\nLokarno sazi\u015fl\u0259ri 1925-ci ild\u0259, Briyand-Kelloq pakt\u0131 is\u0259 1928-ci ild\u0259 imzalanm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"4. Va\u015finqton konfrans\u0131nda (1921-1922) q\u0259bul edilmi\u015f m\u00fcqavil\u0259l\u0259r v\u0259 onlar\u0131n mahiyy\u0259ti aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. D\u00f6rd d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si\\n2. Be\u015f d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si\\n3. Doqquz d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si\\n\\na. \u0130\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Sakit okeandak\u0131 ada m\u00fclkl\u0259rinin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na t\u0259minat verirdi.\\nb. \u00c7inin suverenliyini v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259sdiql\u0259yir, \\\"a\u00e7\u0131q qap\u0131lar\\\" siyas\u0259tini elan edirdi.\\nc. H\u0259rbi d\u0259niz silahlanmas\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 yeni h\u0259rbi d\u0259niz bazalar\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131n\u0131n qada\u011fan olunmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturdu.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"C) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"D) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"E) 1-c, 2-a, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tn\u0259 \u0259sas\u0259n, D\u00f6rd d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si Sakit okeandak\u0131 ada m\u00fclkl\u0259rin\u0259 t\u0259minat verirdi (a).\\nBe\u015f d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si d\u0259niz silahlanmas\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131 (c).\\nDoqquz d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si is\u0259 \u00c7inin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc v\u0259 \\\"a\u00e7\u0131q qap\u0131lar\\\" prinsipini t\u0259sdiql\u0259yirdi (b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"5. Versal s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n Almaniyan\u0131n itirdiyi \u0259razil\u0259r v\u0259 onlar\u0131n verildiyi d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\\n1. Elzas v\u0259 Lotaringiya\\n2. \u015eimali \u015elezviq\\n3. Eupen v\u0259 Malmedi\\n\\na. Fransaya qaytar\u0131ld\u0131.\\nb. Bel\u00e7ikaya verildi.\\nc. Danimarkaya verildi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"C) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Versal m\u00fcqavil\u0259sinin \u0259razi \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 Elzas v\u0259 Lotaringiya Fransaya, Eupen v\u0259 Malmedi Bel\u00e7ikaya, \u015eimali \u015elezviq Danimarkaya, Prussiyan\u0131n bir hiss\u0259si is\u0259 Pol\u015faya verilmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"6. Vudro Vilsonun \\\"14 madd\u0259\\\"sind\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n prinsipl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n izah\u0131 aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Madd\u0259 1 (Gizli diplomatiyadan imtina)\\n2. Madd\u0259 2 (D\u0259nizl\u0259rd\u0259 s\u0259rb\u0259stlik)\\n3. Madd\u0259 14 (Mill\u0259tl\u0259r Birliyi)\\n\\na. \u018frazi sular\u0131 istisna olmaqla, h\u0259m s\u00fclh, h\u0259m d\u0259 m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259nizl\u0259rd\u0259 naviqasiya s\u0259rb\u0259stliyinin t\u0259min olunmas\u0131.\\nb. B\u00f6y\u00fck v\u0259 ki\u00e7ik d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 siyasi m\u00fcst\u0259qillik v\u0259 torpaq b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc t\u0259minat\u0131 verm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat\u0131n qurulmas\u0131.\\nc. Gizli m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin imzalanmas\u0131na icaz\u0259 verilm\u0259m\u0259si v\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin a\u00e7\u0131ql\u0131q prinsipin\u0259 uy\u011fun haz\u0131rlanmas\u0131.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"C) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"D) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 qeyd olunur:\\n1-ci madd\u0259 gizli diplomatiyan\u0131n l\u0259\u011fvi (c),\\n2-ci madd\u0259 d\u0259nizl\u0259rd\u0259 s\u0259rb\u0259stlik (a),\\n14-c\u00fc madd\u0259 is\u0259 Mill\u0259tl\u0259r Birliyinin yarad\u0131lmas\u0131 (b) haqq\u0131ndad\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"7. Norman Webb - DoK 3: \\\"Daues plan\u0131\\\"n\u0131n (1924) icras\u0131 il\u0259 yaranan m\u00fcr\u0259kk\u0259b beyn\u0259lxalq iqtisadi d\u00f6vriyy\u0259nin z\u0259nciri hans\u0131 variantda d\u00fczg\u00fcn g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) SSR\u0130 Almaniyaya borc verir -> Almaniya bu borcla iqtisadiyyat\u0131n\u0131 dir\u00e7\u0259ldir -> Almaniya Fransaya t\u0259zminat \u00f6d\u0259yir.\",\n            \"B) AB\u015e Almaniyaya kreditl\u0259r verir -> Almaniya iqtisadiyyat\u0131n\u0131 b\u0259rpa ed\u0259r\u0259k \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransaya t\u0259zminat \u00f6d\u0259yir -> \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransa is\u0259 AB\u015e-d\u0259n ald\u0131qlar\u0131 h\u0259rbi borclar\u0131 geri qaytar\u0131r.\",\n            \"C) \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransa AB\u015e-y\u0259 t\u0259zminat \u00f6d\u0259yir -> AB\u015e bu pullar\u0131 Almaniyaya ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r -> Almaniya \u00f6z h\u0259rbi s\u0259nayesini b\u0259rpa edir.\",\n            \"D) Almaniya \u00f6z koloniyalar\u0131n\u0131 AB\u015e-y\u0259 sat\u0131r -> \u018fld\u0259 etdiyi g\u0259lirl\u0259 Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin b\u00fcdc\u0259sini formala\u015fd\u0131r\u0131r.\",\n            \"E) Fransa Almaniyaya kredit ay\u0131r\u0131r -> Almaniya s\u0259nayesini b\u0259rpa ed\u0259r\u0259k \u00c7in\u0259 yat\u0131r\u0131m edir -> \u00c7in AB\u015e-y\u0259 borc \u00f6d\u0259yir.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"Daues plan\u0131\\\"n\u0131n m\u0259ntiqi ondan ibar\u0259t idi ki, AB\u015e kapital\u0131 (kreditl\u0259ri) Almaniya iqtisadiyyat\u0131na y\u00f6n\u0259ldilir, b\u0259rpa olunan Almaniya qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 (\u0130ngilt\u0259r\u0259, Fransa) t\u0259zminat \u00f6d\u0259yir, onlar is\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 AB\u015e-d\u0259n ald\u0131qlar\u0131 h\u0259rbi borclar\u0131 qaytar\u0131rd\u0131lar. Bu plan d\u00fcnya maliyy\u0259 m\u0259rk\u0259zinin AB\u015e-y\u0259 ke\u00e7m\u0259sini t\u0259min etdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"8. C\u0259dv\u0259l\u0259 \u0259sas\u0259n \\\"Mandat sistemi\\\" \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0259razil\u0259rin b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 dair yanl\u0131\u015f uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Suriya -> Fransan\u0131n n\u0259zar\u0259tin\u0259 verildi\",\n            \"B) \u0130raq -> \u0130ngilt\u0259r\u0259nin n\u0259zar\u0259tind\u0259 qald\u0131\",\n            \"C) Misir -> \u0130ngilt\u0259r\u0259nin n\u0259zar\u0259tind\u0259 qald\u0131\",\n            \"D) \u00c7inin bir hiss\u0259si v\u0259 Koreya -> Yaponiyan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 qald\u0131\",\n            \"E) \u015eimali \u015elezviq -> AB\u015e-nin mandat\u0131na verildi\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u015eimali \u015elezviq AB\u015e mandat\u0131na verilm\u0259yib, Versal m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n birba\u015fa Danimarkaya verilmi\u015fdir. Dig\u0259r variantlar m\u0259tn\u0259 \u0259sas\u0259n mandat\/n\u0259zar\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc d\u00fczg\u00fcn \u0259ks etdirir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"9. Versal s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sind\u0259 Almaniyaya t\u0259tbiq edil\u0259n h\u0259rbi m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 fikir m\u0259tn\u0259 ziddir (s\u0259hvdir)?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Almaniyada m\u0259cburi h\u0259rbi xidm\u0259t l\u0259\u011fv edilm\u0259li idi.\",\n            \"B) Almaniya yaln\u0131z k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck prinsipin\u0259 \u0259saslanan 100 min n\u0259f\u0259rlik qo\u015fun saxlaya bil\u0259rdi.\",\n            \"C) Almaniyan\u0131n h\u0259rbi hava q\u00fcvv\u0259l\u0259ri tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edilm\u0259li idi.\",\n            \"D) Reyn zonas\u0131n\u0131n h\u0259r iki sahili silahs\u0131zla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131 idi (demilitarizasiya).\",\n            \"E) Almaniyaya x\u00fcsusi olaraq Sakit okeanda 50 h\u0259rbi d\u0259niz bazas\u0131 saxlamaq h\u00fcququ verilirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Versal s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin h\u0259rbi \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 Almaniyan\u0131n donanmas\u0131 ixtisar olunurdu v\u0259 onun xaricd\u0259 baza saxlamaq h\u00fcququ yox idi. B\u00fct\u00fcn m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rini d\u0259 itirmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"10. Paris S\u00fclh Konfrans\u0131n\u0131n q\u0259rarlar\u0131n\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Versal m\u00fcqavil\u0259sinin \u0259n b\u00f6y\u00fck strateji q\u00fcsuru (v\u0259 ya ikili standart\u0131) n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Konfrans\u0131n yaln\u0131z Asiya xalqlar\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini t\u0259min edib Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259y\u0259 \u00e7evirm\u0259si.\",\n            \"B) \\\"14 madd\u0259\\\" prinsipinin yaln\u0131z Avropada qism\u0259n t\u0259tbiq edilm\u0259si, Asiya v\u0259 Afrika xalqlar\u0131na (m\u0259s\u0259l\u0259n, Hindistana) \u015famil edilm\u0259m\u0259si, h\u0259m\u00e7inin SSR\u0130 v\u0259 Almaniyan\u0131n sistemd\u0259n k\u0259narda saxlan\u0131lmas\u0131.\",\n            \"C) B\u00fct\u00fcn m\u0259\u011flub d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin d\u0259rhal konfransa d\u0259v\u0259t edilib b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqlu s\u0259s\u0259 malik olmas\u0131.\",\n            \"D) T\u0259zminatlar\u0131n qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259\u011flublara \u00f6d\u0259nilm\u0259sin\u0259 q\u0259rar verilm\u0259si.\",\n            \"E) Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tin\u0259 daimi s\u0259dr t\u0259yin edilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 qeyd olunur ki, Versal sistemi v\u0259 \\\"14 madd\u0259\\\"d\u0259 ikili standartlar yeridilirdi: bu prinsipl\u0259r Asiya v\u0259 Afrika xalqlar\u0131na \u015famil edilm\u0259di (Hindistana m\u00fcst\u0259qillik verilm\u0259di). H\u0259m\u00e7inin sistemin z\u0259ifliyi SSR\u0130-nin k\u0259narda qalmas\u0131 v\u0259 Almaniyan\u0131n a\u011f\u0131r c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 (t\u0259cridi) idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"11. Henri Kissincer \\\"Diplomatiya\\\" \u0259s\u0259rind\u0259 Versal sisteminin el\u0259 ba\u015flan\u011f\u0131cdan u\u011fursuzlu\u011fa m\u0259hkum olmas\u0131n\u0131 hans\u0131 fundamental tarixi reall\u0131qla \u0259sasland\u0131r\u0131rd\u0131?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin Avropan\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fc v\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259rbi potensial\u0131na malik iki d\u00f6vl\u0259tini \u2013 Almaniya v\u0259 Rusiyan\u0131 (SSR\u0130) \u0259hat\u0259 etm\u0259m\u0259si il\u0259.\",\n            \"B) Konfrans\u0131n frans\u0131z dilind\u0259 deyil, ingilis dilind\u0259 apar\u0131lmas\u0131 il\u0259.\",\n            \"C) \u0130taliyan\u0131n konfrans\u0131 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k Yaponiyaya m\u00fcharib\u0259 elan etm\u0259si il\u0259.\",\n            \"D) Vudro Vilsonun \\\"14 madd\u0259\\\"sinin b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd-\u015f\u0259rtsiz q\u0259bul edilm\u0259si il\u0259.\",\n            \"E) Almaniyaya h\u0259ddind\u0259n art\u0131q \u00e7ox m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 verilm\u0259si il\u0259.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H.Kissincer yaz\u0131rd\u0131: \\\"M\u00fcharib\u0259ni n\u0259tic\u0259l\u0259ndir\u0259n s\u00fclh Avropan\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fc iki d\u00f6vl\u0259tini \u0259hat\u0259 etmirdi: Almaniya v\u0259 Rusiyan\u0131... Yaln\u0131z bu h\u0259qiq\u0259t bel\u0259 Versal sistemini u\u011fursuzlu\u011fa m\u0259hkum ed\u0259 bil\u0259rdi\\\".\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"12. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si:\\nS\u0259b\u0259b: AB\u015e prezidenti V.Vilsonun m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u0259razil\u0259rinin qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n birba\u015fa ilhaq edilm\u0259sin\u0259 (m\u0259nims\u0259nilm\u0259sin\u0259) qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmas\u0131.\\nN\u0259tic\u0259:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Paris s\u00fclh konfrans\u0131nda kompromis olaraq \\\"Mandat sistemi\\\"nin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u0259razil\u0259rin Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259ti ad\u0131ndan b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \\\"idar\u0259\u00e7iliyin\u0259\\\" (n\u0259zar\u0259tin\u0259) verilm\u0259si.\",\n            \"B) D\u00fcnyadak\u0131 b\u00fct\u00fcn m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rin qeyd-\u015f\u0259rtsiz m\u00fcst\u0259qil elan edilm\u0259si.\",\n            \"C) \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransan\u0131n konfrans\u0131 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k AB\u015e-y\u0259 m\u00fcharib\u0259 elan etm\u0259si.\",\n            \"D) Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131ndan tamamil\u0259 imtina edilm\u0259si.\",\n            \"E) Almaniyan\u0131n b\u00fct\u00fcn Afrika m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 saxlamas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Vilson m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rin birba\u015fa ilhaq\u0131na qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, s\u00fclh konfrans\u0131nda \\\"Mandat sistemi\\\" yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 \u0259razil\u0259r \\\"mandat\\\" ad\u0131 alt\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcld\u00fc.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"13. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini tap\u0131n:\\nS\u0259b\u0259b: Versal m\u00fcqavil\u0259sinin Almaniyaya qar\u015f\u0131 h\u0259dd\u0259n art\u0131q a\u011f\u0131r \u0259razi itkil\u0259ri v\u0259 iqtisadi sanksiyalar (t\u0259zminatlar) t\u0259tbiq etm\u0259si, h\u0259m\u00e7inin qalibl\u0259rin bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6z m\u0259nafel\u0259rind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Almaniyan\u0131n iqtisadiyyat\u0131n\u0131n d\u0259rhal \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nm\u0259si v\u0259 d\u00fcnyada s\u00fclh\u00fcn b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131.\",\n            \"B) 1920-ci ill\u0259rd\u0259 Almaniyada mill\u0259t\u00e7i siyasi qruplar\u0131n f\u0259alla\u015fmas\u0131na v\u0259 qisas\u00e7\u0131l\u0131q meyll\u0259rinin yaranmas\u0131na (g\u0259l\u0259c\u0259k \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sin\u0259) g\u00fccl\u00fc z\u0259min yaranmas\u0131.\",\n            \"C) Almaniyan\u0131n qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 (Fransaya) k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259si.\",\n            \"D) Alman ordusunun tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k xalq\u0131n silahlardan bird\u0259f\u0259lik imtina etm\u0259si.\",\n            \"E) \u0130ngilt\u0259r\u0259nin Almaniyaya yeni m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259r ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 qeyd olunur ki, t\u0259zminat v\u0259 Versal\u0131n dig\u0259r a\u011f\u0131r \u015f\u0259rtl\u0259ri 1920-ci ill\u0259rd\u0259 Almaniyada mill\u0259t\u00e7i siyasi qruplar\u0131n f\u0259alla\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu v\u0259 qisas\u00e7\u0131l\u0131q meyll\u0259rini art\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"14. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si:\\nS\u0259b\u0259b: Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131na qar\u015f\u0131 \u0259r\u0259bl\u0259ri \u00f6z t\u0259r\u0259fl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0259km\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransan\u0131n onlara m\u00fcst\u0259qillik v\u0259d etm\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259:\",\n        \"options\": [\n            \"A) M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra vahid v\u0259 m\u00fcst\u0259qil B\u00f6y\u00fck \u018fr\u0259bistan d\u00f6vl\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131.\",\n            \"B) V\u0259dl\u0259rin unudulmas\u0131 v\u0259 \u0259r\u0259b \u0259razil\u0259rinin (\u0130raq, Suriya v\u0259 s.) Paris konfrans\u0131nda Mandat sistemi ad\u0131 alt\u0131nda \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransa aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si.\",\n            \"C) \u018fr\u0259bl\u0259rin AB\u015e-nin mandat\u0131na verilm\u0259si.\",\n            \"D) \u018fr\u0259b \u0259razil\u0259rinin ham\u0131s\u0131n\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131na qaytar\u0131lmas\u0131.\",\n            \"E) \u018fr\u0259bl\u0259rin k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 Avropaya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 deyilir ki, m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 m\u00fcst\u0259qillik v\u0259d edils\u0259 d\u0259, m\u00fcharib\u0259 bitdikd\u0259n sonra \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransa onlar\u0131n \u0259razil\u0259rini mandat sistemi \u0259sas\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcrd\u00fc.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"15. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si: Niy\u0259 1921-1922-ci ill\u0259rd\u0259 Va\u015finqton konfrans\u0131n\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131na ehtiyac duyuldu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00c7\u00fcnki Paris konfrans\u0131nda q\u0259bul edil\u0259n q\u0259rarlar \u0259sas\u0259n Avropa, Yax\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 Afrikan\u0131 \u0259hat\u0259 edirdi; Uzaq \u015e\u0259rq v\u0259 Sakit okean zonas\u0131nda (x\u00fcsus\u0259n AB\u015e, Yaponiya, \u00c7in aras\u0131nda) m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri t\u0259nziml\u0259m\u0259k laz\u0131m idi.\",\n            \"B) \u00c7\u00fcnki Almaniya Versal m\u00fcqavil\u0259sini l\u0259\u011fv etmi\u015fdi v\u0259 yeni s\u00fclh laz\u0131m idi.\",\n            \"C) \u00c7\u00fcnki SSR\u0130 AB\u015e-d\u0259n Uzaq \u015e\u0259rqi ona verm\u0259yi t\u0259l\u0259b etmi\u015fdi.\",\n            \"D) \u00c7\u00fcnki Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin m\u0259rk\u0259zini Va\u015finqtona k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k ist\u0259yirdil\u0259r.\",\n            \"E) \u00c7\u00fcnki \u0130ngilt\u0259r\u0259 \u00c7ini b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 i\u015f\u011fal etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn icaz\u0259 ist\u0259yirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Paris konfrans\u0131n\u0131n q\u0259rarlar\u0131 \u0259sas\u0259n Avropa, Yax\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 Afrikan\u0131 \u0259hat\u0259 edirdi. Versal sistemini \\\"tamamlamaq\\\" \u00fc\u00e7\u00fcn Uzaq \u015e\u0259rq v\u0259 Sakit okean zonas\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri t\u0259nziml\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Va\u015finqton konfrans\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ld\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"16. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcvafiq b\u0259ndl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. Versal s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si (1919)\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. Va\u015finqton konfrans\u0131 m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri (1922)\\n\\na. \u00c7inin suverenliyini v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc (\\\"a\u00e7\u0131q qap\u0131lar\\\" prinsipini) r\u0259sm\u0259n tan\u0131yan beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259r daxildir.\\nb. Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri, q\u00fcvv\u0259l\u0259r nisb\u0259tini (d\u00fcnya nizam\u0131n\u0131) t\u0259nziml\u0259m\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f b\u00f6y\u00fck diplomatik aktlard\u0131r.\\nc. Almaniyan\u0131n h\u0259rbi c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259rksilah edilm\u0259sini, Reyn zonas\u0131n\u0131n silahs\u0131zla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 \u0259razi itkil\u0259rini t\u0259sbit edirdi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-c, II-b, III-a\",\n            \"B) I-a, II-b, III-c\",\n            \"C) I-b, II-c, III-a\",\n            \"D) I-c, II-a, III-b\",\n            \"E) I-a, II-c, III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Versal m\u00fcqavil\u0259si Almaniyan\u0131n h\u0259rbi v\u0259 \u0259razi m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rini (Reyn v\u0259 s.) t\u0259sbit edirdi (c).\\nVa\u015finqton m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin\u0259 (Doqquz d\u00f6vl\u0259t) \u00c7inin \\\"a\u00e7\u0131q qap\u0131lar\\\" siyas\u0259ti daxil idi (a).\\nH\u0259r ikisi m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 (Versal-Va\u015finqton) sistemi formala\u015fd\u0131ran beyn\u0259lxalq aktlard\u0131r (b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"17. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcvafiq b\u0259ndl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. \\\"Daues plan\u0131\\\" (1924)\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. \\\"Lokarno sazi\u015fl\u0259ri\\\" (1925)\\n\\na. Beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 iqtisadi-maliyy\u0259 xarakteri da\u015f\u0131yaraq, Almaniya iqtisadiyyat\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259kl\u0259 t\u0259zminat probleminin h\u0259llin\u0259 v\u0259 AB\u015e-nin maliyy\u0259 m\u0259r\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edirdi.\\nb. XX \u0259srin 20-ci ill\u0259rind\u0259 Almaniyan\u0131n yenid\u0259n Q\u0259rb (Avropa) sistemin\u0259 inteqrasiyas\u0131n\u0131, beyn\u0259lxalq v\u0259ziyy\u0259tin nisbi sabitl\u0259\u015fm\u0259sini t\u0259min ed\u0259n t\u0259dbirl\u0259r idi.\\nc. S\u0131rf h\u0259rbi-siyasi xarakter da\u015f\u0131yaraq Almaniyan\u0131n q\u0259rb s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin (Fransa v\u0259 Bel\u00e7ika il\u0259) toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na t\u0259minat verirdi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-a, II-b, III-c\",\n            \"B) I-b, II-a, III-c\",\n            \"C) I-c, II-b, III-a\",\n            \"D) I-a, II-c, III-b\",\n            \"E) I-c, II-a, III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Daues plan\u0131 AB\u015e kreditl\u0259ri hesab\u0131na Almaniyan\u0131n iqtisadi b\u0259rpas\u0131 v\u0259 t\u0259zminat \u00f6d\u0259ni\u015fi plan\u0131 idi (a).\\nLokarno sazi\u015fl\u0259ri is\u0259 Almaniyan\u0131n q\u0259rb s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 h\u0259rbi-siyasi t\u0259minat verirdi (c).\\nH\u0259r ikisi Almaniyan\u0131 Q\u0259rb beyn\u0259lxalq sistemin\u0259 qaytaran v\u0259 20-ci ill\u0259rd\u0259ki sabitl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n amill\u0259rdir (b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"18. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcvafiq b\u0259ndl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259ti\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. \\\"Briyand-Kelloq\\\" pakt\u0131 (1928)\\n\\na. Vudro Vilsonun \\\"14 madd\u0259\\\"sinin sonuncu b\u0259ndin\u0259 \u0259sas\u0259n, b\u00f6y\u00fck v\u0259 ki\u00e7ik d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 siyasi m\u00fcst\u0259qillik v\u0259 torpaq b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc t\u0259minat\u0131 verm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 qurulmu\u015f t\u0259\u015fkilatd\u0131r.\\nb. Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u00fc qorumaq v\u0259 yeni m\u00fcharib\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131yan diplomatik (h\u00fcquqi) al\u0259tl\u0259rdir.\\nc. AB\u015e v\u0259 Fransa t\u0259r\u0259find\u0259n ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin beyn\u0259lxalq m\u00fcbahis\u0259l\u0259rin h\u0259llind\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259n milli siyas\u0259t al\u0259ti kimi imtina etm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan m\u00fcqavil\u0259dir.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-a, II-b, III-c\",\n            \"B) I-c, II-b, III-a\",\n            \"C) I-b, II-a, III-c\",\n            \"D) I-a, II-c, III-b\",\n            \"E) I-b, II-c, III-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259ti 14 madd\u0259nin 14-c\u00fc b\u0259ndin\u0259 \u0259sas\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilatd\u0131r (a).\\nBriyand-Kelloq pakt\u0131 m\u00fcharib\u0259d\u0259n imtinan\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan 1928-ci il pakt\u0131d\u0131r (c).\\nH\u0259r ikisinin elan olunmu\u015f m\u0259qs\u0259di s\u00fclh\u00fc qorumaq idi (b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"19. X\u0259rit\u0259\/M\u0259kan biliyi: Versal m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 Almaniyan\u0131n h\u0259rbi c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 (silahs\u0131zla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131) v\u0259 h\u0259r iki sahilind\u0259 istehkamlar qurmas\u0131n\u0131n qada\u011fan edildiyi zona hans\u0131 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Reyn zonas\u0131\",\n            \"B) Bavariya b\u00f6lg\u0259si\",\n            \"C) \u015e\u0259rqi Prussiya\",\n            \"D) S\u00fcdet vilay\u0259ti\",\n            \"E) Rur h\u00f6vz\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 qeyd edilir ki, \\\"Fransaya qar\u015f\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 h\u0259rbi f\u0259aliyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Reyn zonas\u0131n\u0131n h\u0259r iki sahilini silahs\u0131zla\u015fd\u0131rma\u011f\u0131 \u00f6hd\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc\\\".\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"20. C\u0259dv\u0259ld\u0259 verilmi\u015f Va\u015finqton konfrans\u0131 m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin t\u0259hlilin\u0259 \u0259sas\u0259n hans\u0131 n\u0259tic\u0259 m\u0259ntiqsizdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) D\u00f6rd d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si \u0259sas etibaril\u0259 Sakit okeandak\u0131 m\u00fclkl\u0259rin status-kvosunu (toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131) qoruma\u011fa xidm\u0259t edirdi.\",\n            \"B) Be\u015f d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si say\u0259sind\u0259 AB\u015e h\u0259rbi d\u0259niz donanmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan B\u00f6y\u00fck Britaniya il\u0259 b\u0259rab\u0259rliy\u0259 nail ola bildi.\",\n            \"C) Doqquz d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si \u00c7inin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc tan\u0131maqla yana\u015f\u0131, Yaponiyan\u0131n bu \u00f6lk\u0259d\u0259 \u015f\u0259riksiz hegemonluq ist\u0259kl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131rd\u0131.\",\n            \"D) Doqquz d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si (\\\"A\u00e7\u0131q qap\u0131lar\\\" prinsipi) AB\u015e-nin \u00c7in bazarlar\u0131na s\u0259rb\u0259st \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min edirdi.\",\n            \"E) Be\u015f d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si Yaponiyan\u0131n h\u0259rbi donanmas\u0131n\u0131 tamamil\u0259 l\u0259\u011fv etdi v\u0259 b\u00fct\u00fcn adalar\u0131n\u0131 AB\u015e-y\u0259 verdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Be\u015f d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si Yaponiyan\u0131n h\u0259rbi donanmas\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259di, sad\u0259c\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rd\u0131 (g\u0259mi tonnaj\u0131 nisb\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdi) v\u0259 Yaponiyaya Sakit okeanda yeni bazalar\u0131n in\u015fas\u0131n\u0131n qada\u011fan edilm\u0259si \u0259slind\u0259 onun m\u00f6vcud m\u00f6vqeyini m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada t\u0259min edirdi. Adalar\u0131n\u0131 is\u0259 verm\u0259mi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"21. M\u0259ntiqi z\u0259nciri davam etdirin (Daues plan\u0131n\u0131n geosiyasi n\u0259tic\u0259si):\\n[Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin iqtisadi \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri] -> [AB\u015e kapital\u0131n\u0131n \\\"Daues plan\u0131\\\" vasit\u0259sil\u0259 Almaniyaya v\u0259 oradan da Avropaya f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 daxil olmas\u0131] -> [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) Avropa Birliyinin d\u0259rhal vahid d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\",\n            \"B) Fransan\u0131n Avropada siyasi-iqtisadi n\u00fcfuzunun z\u0259ifl\u0259m\u0259si v\u0259 d\u00fcnya maliyy\u0259 m\u0259rk\u0259zinin r\u0259sm\u0259n AB\u015e-y\u0259 ke\u00e7m\u0259si.\",\n            \"C) B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n b\u00fct\u00fcn m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rini sataraq borclar\u0131 d\u0259rhal ba\u011flamas\u0131.\",\n            \"D) Almaniyan\u0131n d\u0259rhal \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sin\u0259 ba\u015flamas\u0131.\",\n            \"E) SSR\u0130-nin Daues plan\u0131na qo\u015fularaq AB\u015e-y\u0259 borc verm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, Daues plan\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Fransan\u0131n Avropada n\u00fcfuzu z\u0259ifl\u0259di v\u0259 d\u00fcnya maliyy\u0259 m\u0259rk\u0259zi AB\u015e-y\u0259 ke\u00e7di.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"22. Bloksxemi tamamlay\u0131n (Versal-Va\u015finqton sisteminin b\u00f6hran\u0131):\\n[Paris s\u00fclh konfrans\u0131nda qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin yaln\u0131z \u00f6z maraqlar\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259si] -> [S\u0259rh\u0259dl\u0259r v\u0259 t\u0259zminat m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259dal\u0259tsiz q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bulu] -> [14 madd\u0259 prinsipinin Asiya v\u0259 Afrika xalqlar\u0131na \u015famil edilm\u0259m\u0259si (ikili standartlar)] -> [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) D\u00fcnyada \u0259b\u0259di s\u00fclh\u00fcn v\u0259 firavanl\u0131\u011f\u0131n t\u0259min edilm\u0259si.\",\n            \"B) Bu sistemin \u0259dal\u0259tsizliyind\u0259n naraz\u0131 qalan q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259 qisas\u00e7\u0131l\u0131q meyll\u0259rinin artmas\u0131 v\u0259 yeni d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq ziddiyy\u0259tl\u0259rin yaranmas\u0131.\",\n            \"C) Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin d\u00fcnyadak\u0131 b\u00fct\u00fcn silahlar\u0131 m\u00fcsadir\u0259 etm\u0259si.\",\n            \"D) Almaniya v\u0259 SSR\u0130-nin birg\u0259 q\u0259rara g\u0259l\u0259r\u0259k Paris s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sini dinc yolla l\u0259\u011fv etm\u0259si.\",\n            \"E) AB\u015e-nin Avropaya b\u00fct\u00fcn borclar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 ayd\u0131n verilir ki, Versal-Va\u015finqton sistemi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u0259dal\u0259tl\u0259 h\u0259ll etm\u0259di, bu da yeni m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin (qisas\u00e7\u0131l\u0131q, mill\u0259t\u00e7ilik) meydana \u00e7\u0131xmas\u0131na v\u0259 yeni d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"23. B. Bloom - T\u0259hlil: AB\u015e niy\u0259 Paris s\u00fclh konfrans\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259sin\u0259 v\u0259 onun prezidenti V. Vilson t\u0259r\u0259find\u0259n \\\"14 madd\u0259\\\" ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, sonradan Versal m\u00fcqavil\u0259sini ratifikasiya etm\u0259kd\u0259n (t\u0259sdiql\u0259m\u0259kd\u0259n) v\u0259 Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tin\u0259 daxil olmaqdan imtina etdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00c7\u00fcnki Paris konfrans\u0131nda AB\u015e-y\u0259 he\u00e7 bir s\u0259s h\u00fcququ verilm\u0259mi\u015fdi.\",\n            \"B) AB\u015e-d\u0259 t\u0259crid\u00e7ilik siyas\u0259ti g\u00fccl\u0259ndiyi \u00fc\u00e7\u00fcn (Konqresd\u0259ki m\u00fcxalif\u0259t Avropa i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fma\u011f\u0131 \u00f6lk\u0259nin \u0259n\u0259n\u0259vi siyas\u0259tin\u0259 zidd sayd\u0131\u011f\u0131ndan).\",\n            \"C) \u00c7\u00fcnki Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259ti r\u0259sm\u0259n SSR\u0130 t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunurdu.\",\n            \"D) \u00c7\u00fcnki Fransa Almaniyan\u0131 tamamil\u0259 i\u015f\u011fal ed\u0259r\u0259k AB\u015e-y\u0259 h\u00fccum ed\u0259c\u0259yi il\u0259 h\u0259d\u0259l\u0259mi\u015fdi.\",\n            \"E) \u00c7\u00fcnki Yaponiyan\u0131n AB\u015e-y\u0259 h\u00fccumu (P\u00f6rl-Harbor) art\u0131q ba\u015f vermi\u015fdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 qeyd olunur ki, \\\"T\u0259crid\u00e7ilik siyas\u0259ti yerid\u0259n AB\u015e-nin Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tin\u0259 daxil olmamas\u0131 ... Versal sisteminin z\u0259ifliyini g\u00f6st\u0259rirdi.\\\" AB\u015e senat\u0131 m\u00fchafiz\u0259kar\/t\u0259crid\u00e7i q\u00fcvv\u0259l\u0259rin t\u0259siri il\u0259 Versal\u0131 ratifikasiya etm\u0259di.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"24. Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra yaranm\u0131\u015f beyn\u0259lxalq sistemd\u0259 hans\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \\\"sistemd\u0259n k\u0259narda saxlanmas\u0131\\\" onun \u0259n b\u00f6y\u00fck geostrateji z\u0259ifliyi idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) B\u00f6y\u00fck Britaniya v\u0259 Fransa\",\n            \"B) \u0130taliya v\u0259 Yaponiya\",\n            \"C) AB\u015e v\u0259 Bel\u00e7ika\",\n            \"D) Almaniya v\u0259 Sovet Rusiyas\u0131 (SSR\u0130)\",\n            \"E) Osmanl\u0131 v\u0259 Avstriya-Macar\u0131stan\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H.Kissincerin qeyd etdiyi v\u0259 d\u0259rslikd\u0259 vur\u011fuland\u0131\u011f\u0131 kimi, m\u00fcharib\u0259ni n\u0259tic\u0259l\u0259ndir\u0259n s\u00fclh Avropan\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fc iki d\u00f6vl\u0259tini \u2013 Almaniya v\u0259 Rusiyan\u0131 (Sovet Rusiyas\u0131n\u0131) \u0259hat\u0259 etmirdi v\u0259 onlar konfransa d\u0259v\u0259t olunmam\u0131\u015fd\u0131lar.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"25. Va\u015finqton konfrans\u0131nda q\u0259bul edilmi\u015f \\\"Doqquz d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si\\\"nin \u00c7inl\u0259 ba\u011fl\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \\\"A\u00e7\u0131q qap\u0131lar\\\" prinsipinin \u0259sas geosiyasi mahiyy\u0259ti n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00c7inin b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259rinin qeyd-\u015f\u0259rtsiz AB\u015e-y\u0259 verilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259k.\",\n            \"B) Yaponiyan\u0131n \u00c7ind\u0259 \u015f\u0259riksiz h\u00f6kmranl\u0131q (monopoliya) c\u0259hdl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin (x\u00fcsus\u0259n AB\u015e-nin) \u00c7in ticar\u0259tind\u0259 v\u0259 s\u0259nayesind\u0259 b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqlara malik olmas\u0131n\u0131 t\u0259sbit etm\u0259k.\",\n            \"C) \u00c7in iqtisadiyyat\u0131n\u0131 tamamil\u0259 l\u0259\u011fv ed\u0259r\u0259k aqrar \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evirm\u0259k.\",\n            \"D) \u00c7inin m\u00fcst\u0259qilliyini l\u0259\u011fv edib onu Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin daimi mandat\u0131na \u00e7evirm\u0259k.\",\n            \"E) Rusiya qo\u015funlar\u0131n\u0131n \u00c7in \u0259razisind\u0259n s\u0259rb\u0259st ke\u00e7m\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratmaq.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"A\u00e7\u0131q qap\u0131lar\\\" prinsipi \u00c7inin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc tan\u0131yaraq onun xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259r (\u0259sas\u0259n AB\u015e v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri) \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadi\/ticar\u0259t r\u0259qab\u0259tin\u0259 a\u00e7\u0131q olmas\u0131n\u0131 v\u0259 Yaponiyan\u0131n buradak\u0131 monopoliyas\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturdu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"26. Vudro Vilsonun \\\"14 madd\u0259\\\"sind\u0259n olan \\\"G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bir daha gizli m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin imzalanmas\u0131na icaz\u0259 verilm\u0259m\u0259si v\u0259 a\u00e7\u0131q diplomatiya\\\" prinsipinin ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) M\u00fcharib\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259l d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin x\u0259lv\u0259ti ittifaqlar (antantalar) quraraq d\u00fcnyan\u0131 b\u00f6hrana (I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sin\u0259) s\u00fcr\u00fckl\u0259m\u0259si t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin t\u0259krarlanmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq.\",\n            \"B) B\u00fct\u00fcn diplomatlar\u0131n i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b xalq\u0131n birba\u015fa s\u0259sverm\u0259si il\u0259 m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flamas\u0131.\",\n            \"C) AB\u015e-nin daxili ticar\u0259t sirl\u0259rini qorumaq.\",\n            \"D) \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransan\u0131n qit\u0259ni t\u0259rk etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yaratmaq.\",\n            \"E) Almaniyan\u0131n h\u0259rbi sirl\u0259rini o\u011furlamaq.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin qapal\u0131 qap\u0131lar arxas\u0131nda gizli ittifaqlar qurmalar\u0131 idi. Vilson bu praktikan\u0131 aradan qald\u0131rmaqla s\u00fclh\u00fc t\u0259min etm\u0259y\u0259 (\\\"a\u00e7\u0131ql\u0131q prinsipin\u0259 uy\u011fun\\\") \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"27. Norman Webb - DoK 4 (D\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259): Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259 ordusunda xidm\u0259t etmi\u015f Hindistan xalq\u0131na m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra m\u00fcst\u0259qillik verilm\u0259m\u0259si fakt\u0131 \\\"Versal-Va\u015finqton\\\" sistemi haqq\u0131nda hans\u0131 n\u0259tic\u0259ni \u00e7\u0131xarma\u011fa \u0259sas verir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Sistemin b\u00fct\u00fcn xalqlara m\u00fctl\u0259q b\u0259rab\u0259rlik g\u0259tirdiyini.\",\n            \"B) Vilsonun \\\"\u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259\\\" prinsipinin yaln\u0131z Avropaya aid edildiyini v\u0259 Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin Asiya\/Afrikada \u00f6z m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i maraqlar\u0131ndan \u0259l \u00e7\u0259km\u0259y\u0259r\u0259k ikili standartlar yeritdiyini.\",\n            \"C) Hindistan xalq\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc m\u00fcst\u0259qillik ist\u0259m\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn bu m\u0259s\u0259l\u0259nin qald\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131.\",\n            \"D) Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin Hindistan\u0131 SSR\u0130-y\u0259 verdiyini.\",\n            \"E) Hindistan\u0131n onsuz da Paris konfrans\u0131nda b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqlu qurucu d\u00f6vl\u0259t kimi i\u015ftirak etdiyini.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 qeyd olunur ki, \\\"14 madd\u0259 prinsipinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 ikili standart yeridilirdi. Bu prinsipl\u0259r Avropada m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irils\u0259 d\u0259, Asiya, Afrika v\u0259 b\u0259zi Amerika xalqlar\u0131na \u015famil edilm\u0259di. M\u00fcharib\u0259d\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259 ordusunda vuru\u015fan Hindistan xalqlar\u0131na m\u00fcst\u0259qillik verilm\u0259di\\\".\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"28. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcvafiq b\u0259ndl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259ti\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. Mandat sistemi\\n\\na. Qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin m\u0259\u011flub \u00f6lk\u0259l\u0259rin (Almaniya v\u0259 Osmanl\u0131) \u0259razil\u0259rini\/m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rini \u00f6z aralar\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcb \\\"idar\u0259 etm\u0259k\\\" \u00fc\u00e7\u00fcn yaratd\u0131qlar\u0131 n\u0259zar\u0259t mexanizmidir.\\nb. Vudro Vilsonun \\\"14 madd\u0259\\\"sind\u0259n v\u0259 Paris s\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n q\u0259rarlar\u0131ndan ir\u0259li g\u0259l\u0259r\u0259k Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 t\u0259tbiq edilmi\u015f beyn\u0259lxalq idar\u0259etm\u0259\/h\u00fcquqi institutlard\u0131r.\\nc. Siyasi m\u00fcst\u0259qilliyi v\u0259 s\u00fclh\u00fc qorumaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131yan, m\u0259rk\u0259zi Cenevr\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n qlobal t\u0259\u015fkilat idi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-c, II-b, III-a\",\n            \"B) I-a, II-b, III-c\",\n            \"C) I-b, II-a, III-c\",\n            \"D) I-c, II-a, III-b\",\n            \"E) I-a, II-c, III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259ti (Birliyi) siyasi m\u00fcst\u0259qilliyi\/s\u00fclh\u00fc qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015f qlobal qurumdur (c).\\nMandat sistemi \u0259razil\u0259ri b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcb \\\"idar\u0259 etm\u0259k\\\" (\u0259slind\u0259 yeni m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik) \u00fc\u00e7\u00fcn mexanizm idi (a).\\nH\u0259r ikisi Paris konfrans\u0131n\u0131n q\u0259rarlar\u0131ndan yaranm\u0131\u015f institutlard\u0131r (b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"29. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n hans\u0131 Paris s\u00fclh konfrans\u0131nda m\u0259\u011flub t\u0259r\u0259f kimi a\u011f\u0131r t\u0259zminat v\u0259 h\u0259rbi m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131na baxmayaraq, 1925-ci ild\u0259 Lokarno sazi\u015fl\u0259rin\u0259 qat\u0131laraq q\u0259rb s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na beyn\u0259lxalq z\u0259man\u0259t ala bilmi\u015fdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Avstriya\",\n            \"B) Osmanl\u0131\",\n            \"C) Almaniya\",\n            \"D) Macar\u0131stan\",\n            \"E) Bolqar\u0131stan\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Almaniya h\u0259m Versalda a\u011f\u0131r c\u0259zaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, h\u0259m d\u0259 1925-ci ild\u0259 Q\u0259rb (Avropa) sistemin\u0259 reinteqrasiya olunaraq Lokarno sazi\u015fl\u0259rini (Reyn pakt\u0131 daxil olmaqla) imzalam\u0131\u015f v\u0259 q\u0259rb s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin (Fransa, Bel\u00e7ika) toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na t\u0259minat alm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"30. C\u0259dv\u0259l tipli m\u0259ntiq: V. Vilsonun \\\"14 madd\u0259\\\"sind\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n prinsipl\u0259rin real t\u0259tbiqin\u0259 dair hans\u0131 ziddiyy\u0259t (uy\u011funsuzluq) c\u0259dv\u0259ld\u0259 d\u00fczg\u00fcn t\u0259svir edilmi\u015fdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Prinsip: D\u0259nizl\u0259rd\u0259 s\u0259rb\u0259stlik -> T\u0259tbiq: B\u00fct\u00fcn d\u0259nizl\u0259rin yaln\u0131z AB\u015e donanmas\u0131na m\u0259xsus elan edilm\u0259si.\",\n            \"B) Prinsip: H\u0259r bir xalq\u0131n \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259si -> T\u0259tbiq: Qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Asiya v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 (Osmanl\u0131 v\u0259 Almaniya m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259) bu prinsipi pozaraq Mandat sistemini t\u0259tbiq etm\u0259si v\u0259 \u0259razil\u0259ri \u00f6z aralar\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259si.\",\n            \"C) Prinsip: Silahlar\u0131n azald\u0131lmas\u0131 -> T\u0259tbiq: Qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u00f6z ordular\u0131n\u0131 tamamil\u0259 l\u0259\u011fv etm\u0259si.\",\n            \"D) Prinsip: Gizli diplomatiyadan imtina -> T\u0259tbiq: Paris konfrans\u0131na yaln\u0131z qad\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin burax\u0131lmas\u0131.\",\n            \"E) Prinsip: Rusiya torpaqlar\u0131n\u0131n azad edilm\u0259si -> T\u0259tbiq: Rusiyan\u0131n Paris konfrans\u0131nda s\u0259drlik etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"14 madd\u0259\\\"d\u0259 h\u0259r bir xalq\u0131n \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259si (\\\"\u0259n \u00f6n\u0259mli madd\u0259\\\") yaz\u0131lsa da, reall\u0131qda ikili standartlar uyguland\u0131, mandat sistemi vasit\u0259sil\u0259 \u0259r\u0259b, asiya v\u0259 afrika xalqlar\u0131 Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcld\u00fc.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"31. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si:\\nS\u0259b\u0259b: Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra AB\u015e il\u0259 Yaponiya aras\u0131nda Uzaq \u015e\u0259rqd\u0259, x\u00fcsus\u0259n \u00c7in bazar\u0131nda r\u0259qab\u0259tin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 Yaponiyan\u0131n b\u00f6lg\u0259d\u0259ki hegemonluq ist\u0259kl\u0259ri.\\nN\u0259tic\u0259:\",\n        \"options\": [\n            \"A) AB\u015e-nin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Va\u015finqton konfrans\u0131n\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 \\\"Doqquz d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si\\\"nin imzalanaraq Yaponiyan\u0131n m\u00f6vqeyinin m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 (\\\"A\u00e7\u0131q qap\u0131lar\\\").\",\n            \"B) AB\u015e-nin Yaponiyaya n\u00fcv\u0259 bombas\u0131 atmas\u0131.\",\n            \"C) AB\u015e v\u0259 Yaponiyan\u0131n \u00c7ini b\u0259rab\u0259r b\u00f6lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Paris konfrans\u0131na m\u00fcraci\u0259t etm\u0259si.\",\n            \"D) AB\u015e-nin b\u00fct\u00fcn Sakit okean donanmas\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259si.\",\n            \"E) Yaponiyan\u0131n k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq Koreyadan geri \u00e7\u0259kilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Uzaq \u015e\u0259rqd\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri t\u0259nziml\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Va\u015finqton konfrans\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 \\\"Doqquz d\u00f6vl\u0259t\\\" m\u00fcqavil\u0259si (A\u00e7\u0131q qap\u0131lar) vasit\u0259sil\u0259 \u00c7inin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc tan\u0131nd\u0131, Yaponiyan\u0131n iqtisadi inhisar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"32. Eyler-Venn diaqram\u0131:\\nI. Paris S\u00fclh Konfrans\u0131 (1919)\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. Va\u015finqton Konfrans\u0131 (1921-1922)\\n\\na. Rusiya (SSR\u0130) h\u0259r iki konfransda beyn\u0259lxalq sistemd\u0259n (v\u0259 \u0259sas m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n) k\u0259narda saxlan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 (d\u0259v\u0259t edilm\u0259mi\u015fdi).\\nb. T\u0259zminatlar v\u0259 Avropa s\u0259rh\u0259dl\u0259ri m\u0259s\u0259l\u0259sini h\u0259lledici \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fczakir\u0259 ed\u0259r\u0259k Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tini yaradan konfrans idi.\\nc. \u018fsas\u0259n Sakit okean v\u0259 Uzaq \u015e\u0259rq probleml\u0259rini, h\u0259m\u00e7inin d\u0259niz silahlanmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini t\u0259nziml\u0259y\u0259n beyn\u0259lxalq toplant\u0131 idi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-b, II-a, III-c\",\n            \"B) I-a, II-b, III-c\",\n            \"C) I-c, II-b, III-a\",\n            \"D) I-b, II-c, III-a\",\n            \"E) I-a, II-c, III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Paris konfrans\u0131 Avropa s\u0259rh\u0259dl\u0259ri v\u0259 Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259ti (b).\\nVa\u015finqton konfrans\u0131 Uzaq \u015e\u0259rq v\u0259 Sakit okean, donanma (c).\\nOrtaq c\u0259h\u0259t: Sovet Rusiyas\u0131 (SSR\u0130) sistem\u0259 daxil edilm\u0259mi\u015f, k\u0259narda saxlanm\u0131\u015fd\u0131 (a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"33. B. Bloom - T\u0259hlil: \\\"Versal-Va\u015finqton\\\" sisteminin m\u00f6hk\u0259m v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 s\u00fclh yarada bilm\u0259m\u0259sinin iqtisadi k\u00f6kl\u0259rini \u0259n yax\u015f\u0131 izah ed\u0259n b\u0259nd hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin q\u0259bul etdikl\u0259ri q\u0259rarlarda \\\"s\u0259rb\u0259st bazar\\\" iqtisadiyyat\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada qada\u011fan etm\u0259si.\",\n            \"B) M\u0259\u011flub Almaniyaya \u00f6d\u0259y\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yi q\u0259d\u0259r a\u011f\u0131r iqtisadi t\u0259zminatlar\u0131n y\u00fckl\u0259nm\u0259si v\u0259 qalibl\u0259rin bu sanksiyalar\u0131 \u00f6z dar, milli (qisas\u00e7\u0131) m\u0259nafel\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Almaniyada b\u00f6hran v\u0259 radikalla\u015fmaya z\u0259min yaratmas\u0131.\",\n            \"C) D\u00fcnyada s\u0259naye inqilab\u0131n\u0131n q\u0259fild\u0259n dayanmas\u0131 v\u0259 aqrar c\u0259miyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f.\",\n            \"D) AB\u015e-nin \u00f6z b\u00fct\u00fcn q\u0131z\u0131l ehtiyatlar\u0131n\u0131 m\u0259\u011flub d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 t\u0259m\u0259nnas\u0131z paylamas\u0131.\",\n            \"E) Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin d\u00fcnyadak\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00f6z\u0259l banklar\u0131 millil\u0259\u015fdirm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 qeyd edilir ki, \u0259n m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259 t\u0259zminat idi v\u0259 onun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 (iqtisadi sanksiyalar) 1920-ci ill\u0259rd\u0259 Almaniyada mill\u0259t\u00e7i siyasi qruplar\u0131n f\u0259alla\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu. Bu qisas\u00e7\u0131l\u0131q meyll\u0259ri yeni d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"34. Tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 t\u0259siri aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\\n1. Vudro Vilson\\n2. Aristid Briyand (v\u0259 Kelloq)\\n3. Henri Kissincer (tarix\u00e7i kimi)\\n\\na. S\u00fclh\u00fcn t\u0259min edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"14 madd\u0259\\\" ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015f, Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 ideyas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259mi\u015fdir.\\nb. Versal sisteminin iki \u0259n g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259ti (Almaniya v\u0259 Rusiyan\u0131) k\u0259narda qoymas\u0131n\u0131 t\u0259nqid ed\u0259r\u0259k sistemin u\u011fursuzlu\u011fa m\u0259hkum oldu\u011funu vur\u011fulam\u0131\u015fd\u0131r.\\nc. D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin milli siyas\u0259t al\u0259ti kimi m\u00fcharib\u0259d\u0259n imtina etm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan pakt\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 olmu\u015flar.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"C) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: V.Vilson 14 madd\u0259nin v\u0259 MC-nin memar\u0131d\u0131r (a).\\nBriyand-Kelloq pakt\u0131 m\u00fcharib\u0259d\u0259n imtina \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr (c).\\nKissincer is\u0259 Almaniya v\u0259 Rusiyan\u0131n k\u0259narda qalmas\u0131n\u0131 t\u0259nqid etmi\u015fdir (b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"35. \\\"Lokarno sazi\u015fl\u0259ri\\\"nin (1925) beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 f\u0259rqli (ziddiyy\u0259tli) t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259ziyy\u0259ti n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Almaniyan\u0131n q\u0259rb s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na t\u0259minat verils\u0259 d\u0259, \u015f\u0259rq s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin (Pol\u015fa v\u0259 s.) eyni beyn\u0259lxalq z\u0259man\u0259td\u0259n k\u0259narda qalmas\u0131, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u015f\u0259rq\u0259 do\u011fru t\u0259cav\u00fcz\u0259 qap\u0131 a\u00e7mas\u0131.\",\n            \"B) B\u00fct\u00fcn Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin d\u0259rhal l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k Vahid Avropa D\u00f6vl\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131.\",\n            \"C) Almaniyan\u0131n d\u0259niz s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin AB\u015e t\u0259r\u0259find\u0259n qorunmas\u0131.\",\n            \"D) Fransan\u0131n h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Almaniya t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rksilah edilm\u0259si.\",\n            \"E) SSR\u0130-nin Lokarno sazi\u015fin\u0259 qo\u015fularaq Avropan\u0131n qarant\u0131 rolunu oynamas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 a\u00e7\u0131qca qeyd olunur ki, Lokarno sazi\u015fl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 Almaniyan\u0131n q\u0259rb s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na t\u0259minat verildi. \u015e\u0259rq s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin t\u0259minat\u0131 bar\u0259d\u0259 raz\u0131la\u015fman\u0131n olmamas\u0131 sonradan Almaniyan\u0131n \u015f\u0259rq\u0259 (Pol\u015faya) t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi (tarixi gedi\u015fatla uy\u011fundur).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"36. C\u0259dv\u0259l formatl\u0131 m\u0259ntiq t\u0259hlili: \\\"Mandat sistemi\\\" il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlardan hans\u0131 s\u0259hvdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Mandat sistemi V. Vilsonun m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rin birba\u015fa ilhaq\u0131na (i\u015f\u011fal\u0131na) qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 konfransda kompromis olaraq q\u0259bul edilmi\u015fdi.\",\n            \"B) Mandat sahibi idar\u0259 etdiyi torpaqlar\u0131n \u0259sl (h\u00fcquqi) sahibi hesab edilmirdi, oran\u0131 Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259ti ad\u0131ndan idar\u0259 edirdi.\",\n            \"C) Almaniyan\u0131n Afrika v\u0259 Sakit okeandak\u0131 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259ri mandat ad\u0131 alt\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcld\u00fc.\",\n            \"D) Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259ki \u0259razil\u0259ri (Suriya, \u0130raq v\u0259 s.) mandat idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 verildi.\",\n            \"E) Mandat sistemi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259ti b\u00fct\u00fcn Afrikadak\u0131 mandat \u0259razil\u0259rin\u0259 d\u0259rhal v\u0259 \u015f\u0259rtsiz m\u00fcst\u0259qillik b\u0259x\u015f etdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Mandat sistemi \u0259slind\u0259 yeni bir m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik formas\u0131 idi v\u0259 he\u00e7 bir Afrika \u00f6lk\u0259sin\u0259 d\u0259rhal m\u00fcst\u0259qillik b\u0259x\u015f edilm\u0259mi\u015fdi. Qalib \u00f6lk\u0259l\u0259r (\u0130ngilt\u0259r\u0259, Fransa, Yaponiya, Bel\u00e7ika) o \u0259razil\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015fdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"37. Bloksxemd\u0259 \u00e7at\u0131\u015fmayan b\u0259ndi (n\u0259tic\u0259ni) tamamlay\u0131n:\\n[Paris konfrans\u0131nda qalibl\u0259rin t\u0259zminat m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259l\u0259 bilm\u0259m\u0259si] -> [Almaniyadan al\u0131nacaq t\u0259zminat\u0131n daha sonra x\u00fcsusi konfransda m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 Almaniya \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox a\u011f\u0131r olmas\u0131] -> [M\u0259\u011flub Almaniyada iqtisadi b\u00f6hran v\u0259 iflas t\u0259hl\u00fck\u0259si] -> [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) AB\u015e-nin m\u00fcdaxil\u0259 ed\u0259r\u0259k Almaniyan\u0131n iqtisadi b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"Daues plan\u0131\\\"n\u0131 ir\u0259li s\u00fcrm\u0259si.\",\n            \"B) Almaniyan\u0131n d\u0259rhal SSR\u0130-y\u0259 h\u00fccum ed\u0259r\u0259k Ural da\u011flar\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si.\",\n            \"C) Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin Almaniyan\u0131n b\u00fct\u00fcn borclar\u0131n\u0131 silm\u0259si.\",\n            \"D) Fransan\u0131n Almaniyaya t\u0259zminat \u00f6d\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flamas\u0131.\",\n            \"E) Almaniyan\u0131n krall\u0131\u011fa \u00e7evril\u0259r\u0259k \u0130ngilt\u0259r\u0259 kral\u0131na tabe olmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Parisd\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259linm\u0259y\u0259n a\u011f\u0131r t\u0259zminat m\u0259s\u0259l\u0259si sonradan b\u00f6hrana (Rur b\u00f6hran\u0131 kimi) s\u0259b\u0259b oldu, bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 1924-c\u00fc ild\u0259 problemi h\u0259ll etm\u0259k v\u0259 iqtisadiyyat\u0131 b\u0259rpa etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015e t\u0259r\u0259find\u0259n \\\"Daues plan\u0131\\\" t\u0259tbiq olundu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"38. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si: Niy\u0259 Paris S\u00fclh Konfrans\u0131n\u0131n yekunlar\u0131 \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sin\u0259 \\\"ged\u0259n yolu a\u00e7an\\\" \u0259n b\u00f6y\u00fck amill\u0259rd\u0259n biri hesab olunur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00c7\u00fcnki konfrans uzunm\u00fcdd\u0259tli \u0259dal\u0259tli s\u00fclh\u00fcn t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 deyil, qisas\u00e7\u0131l\u0131q ruhunda yaln\u0131z m\u0259\u011flub d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131na, a\u011f\u0131r \u015f\u0259kild\u0259 al\u00e7ald\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi.\",\n            \"B) \u00c7\u00fcnki konfransda AB\u015e prezidenti i\u015ftirak etm\u0259mi\u015fdi.\",\n            \"C) \u00c7\u00fcnki qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259r Almaniyan\u0131 c\u0259zaland\u0131rmaqdan imtina edib ona b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi ay\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar.\",\n            \"D) \u00c7\u00fcnki konfrans zaman\u0131 fa\u015fist partiyas\u0131 art\u0131q b\u00fct\u00fcn Avropada iqtidara g\u0259lmi\u015fdi.\",\n            \"E) \u00c7\u00fcnki Yaponiyaya he\u00e7 bir Sakit okean adas\u0131 verilm\u0259mi\u015fdi v\u0259 Yaponiya konfrans\u0131 t\u0259rk etmi\u015fdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 vur\u011fulan\u0131r: \\\"Paris s\u00fclh konfrans\u0131 uzunm\u00fcdd\u0259tli s\u00fclh\u00fcn t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 deyil, m\u0259\u011flub d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi.\\\" Bu \u0259dal\u0259tsiz \u015f\u0259rtl\u0259r qisas\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 \u015fovinist meyll\u0259ri (II D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sini) do\u011furdu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"39. M\u0259ntiqi x\u0259tan\u0131 tap\u0131n. \\\"14 madd\u0259\\\" prinsipind\u0259 qeyd edil\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 fikirl\u0259rd\u0259n hans\u0131 m\u0259tnin m\u0259ntiqin\u0259 ziddir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Silahlar\u0131n v\u0259 h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin \u00fcmumi \u015f\u0259kild\u0259 azald\u0131lmas\u0131.\",\n            \"B) \u0130qtisadi m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 b\u0259rab\u0259r ticar\u0259t \u015f\u0259raitinin yarad\u0131lmas\u0131.\",\n            \"C) Rusiya torpaqlar\u0131n\u0131n xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si v\u0259 m\u00fcst\u0259qil inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131.\",\n            \"D) T\u00fcrk hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda ya\u015fayan xalqlara varl\u0131qlar\u0131n\u0131 davam etdirm\u0259 t\u0259minat\u0131n\u0131n verilm\u0259si.\",\n            \"E) Bo\u011fazlar\u0131n qeyd-\u015f\u0259rtsiz olaraq B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n h\u0259rbi d\u0259niz donanmas\u0131n\u0131n yurisdiksiyas\u0131na (idar\u0259sin\u0259) verilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: E b\u0259ndi yanl\u0131\u015fd\u0131r. Vilsonun 13-c\u00fc madd\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 \\\"Bo\u011fazlar\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rin g\u0259mil\u0259rin\u0259 a\u00e7\u0131q v\u0259 s\u0259rb\u0259st olmas\u0131\\\" n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu, t\u0259k \u0130ngilt\u0259r\u0259 donanmas\u0131na aid deyildi. Dig\u0259rl\u0259ri \\\"14 madd\u0259\\\"nin d\u00fczg\u00fcn b\u0259ndl\u0259ridir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"40. M\u0259kan biliyi: Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra yaranan \\\"Versal sistemi\\\" hans\u0131 d\u0259niz bo\u011fazlar\u0131n\u0131n s\u00fclh d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 xarici h\u0259rbi g\u0259mil\u0259r\u0259 qapal\u0131 deyil, \u0259ksin\u0259 \\\"b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rin g\u0259mil\u0259rin\u0259 a\u00e7\u0131q v\u0259 s\u0259rb\u0259st olmas\u0131\\\" prinsipini (14 madd\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n) d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259yirdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) C\u0259b\u0259ll\u00fctariq v\u0259 La-Man\u015f\",\n            \"B) Bosfor v\u0259 Dardanel\",\n            \"C) Bosfor v\u0259 Maqellan\",\n            \"D) Dardanel v\u0259 Berinq\",\n            \"E) Sinqapur v\u0259 Malakka\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 13-c\u00fc madd\u0259d\u0259 \\\"Bo\u011fazlar\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rin g\u0259mil\u0259rin\u0259 a\u00e7\u0131q v\u0259 s\u0259rb\u0259st olmas\u0131\\\" ifad\u0259si Osmanl\u0131 \u0259razisind\u0259ki Bosfor v\u0259 Dardanel bo\u011fazlar\u0131na aiddir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"41. Eyler-Venn diaqram\u0131:\\nI. \\\"A\u00e7\u0131q qap\u0131lar\\\" prinsipi\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. \\\"Mandat sistemi\\\"\\n\\na. V. Vilsonun ideyalar\u0131 (14 madd\u0259) \u0259sas\u0131nda ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f beyn\u0259lxalq siyasi-h\u00fcquqi prinsipl\u0259r\/mexanizml\u0259r idi.\\nb. Qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin m\u0259\u011flublar\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rini (x\u00fcsus\u0259n Yax\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 Afrikan\u0131) \u00f6z n\u00fcfuz dair\u0259l\u0259rin\u0259 salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Paris konfrans\u0131nda yaratd\u0131qlar\u0131 sistem idi.\\nc. AB\u015e-nin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Va\u015finqton konfrans\u0131nda (Doqquz d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si) \u00c7in\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 ticar\u0259t b\u0259rab\u0259rliyini v\u0259 suverenliyi r\u0259smil\u0259\u015fdir\u0259n s\u0259n\u0259d idi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-c, II-a, III-b\",\n            \"B) I-a, II-b, III-c\",\n            \"C) I-b, II-c, III-a\",\n            \"D) I-c, II-b, III-a\",\n            \"E) I-b, II-a, III-c\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"A\u00e7\u0131q qap\u0131lar\\\" \u00c7inl\u0259 ba\u011fl\u0131 Va\u015finqton konfrans\u0131 q\u0259rar\u0131d\u0131r (c).\\nMandat sistemi is\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259ri b\u00f6lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn mexanizmdir (b).\\nOrtaq c\u0259h\u0259t: h\u0259r ikisi m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 (Versal-Va\u015finqton) sistemin beyn\u0259lxalq quruculuq prinsipl\u0259rin\u0259\/ideallar\u0131na (\u0259ks\u0259riyy\u0259ti AB\u015e t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259klif edil\u0259n) aiddir (a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"42. Norman Webb - DoK 3 (S\u0259b\u0259b-N\u0259tic\u0259): N\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 \\\"Daues plan\u0131\\\" sad\u0259c\u0259 iqtisadi plan olmaqdan \u00e7\u0131x\u0131b qlobal geosiyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259r nisb\u0259tini d\u0259yi\u015f\u0259n (balans\u0131 quran) bir akt hesab olunur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00c7\u00fcnki bu plan Almaniyan\u0131n b\u00fct\u00fcn q\u0259rb s\u0259rh\u0259dl\u0259rini l\u0259\u011fv etdi.\",\n            \"B) \u00c7\u00fcnki bu planla AB\u015e Avropan\u0131n (Almaniya, Fransa, \u0130ngilt\u0259r\u0259) maliyy\u0259 v\u0259 iqtisadi b\u0259rpas\u0131na kapital yat\u0131raraq beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrildi v\u0259 Fransan\u0131n Avropadak\u0131 siyasi n\u00fcfuzunun artmas\u0131n\u0131n (hegemonlu\u011funun) qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131.\",\n            \"C) \u00c7\u00fcnki Daues plan\u0131 il\u0259 AB\u015e Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin daimi s\u0259dri se\u00e7ildi.\",\n            \"D) \u00c7\u00fcnki bu plan vasit\u0259sil\u0259 SSR\u0130 Q\u0259rb iqtisadiyyat\u0131na tam inteqrasiya olundu.\",\n            \"E) \u00c7\u00fcnki bu plan Yaponiyan\u0131n \u00c7ind\u0259ki monopoliya h\u00fcququnu qanunil\u0259\u015fdirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"Daues plan\u0131\\\"n\u0131n m\u0259ntiqi o idi ki, AB\u015e kreditl\u0259ril\u0259 Almaniya g\u00fccl\u0259nirdi. Bu t\u0259zminat silsil\u0259si \\\"Fransan\u0131n Avropada n\u00fcfuzunun z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 v\u0259 d\u00fcnya maliyy\u0259 m\u0259rk\u0259zinin AB\u015e-y\u0259 ke\u00e7m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu.\\\".\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"43. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131q:\\n1. Va\u015finqton konfrans\u0131n\u0131n ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 v\u0259 \\\"Doqquz d\u00f6vl\u0259t\\\" m\u00fcqavil\u0259sinin q\u0259bulu.\\n2. AB\u015e prezidenti t\u0259r\u0259find\u0259n s\u00fclh\u00fcn prinsipl\u0259rini ifad\u0259 ed\u0259n \\\"14 madd\u0259\\\"nin a\u00e7\u0131qlanmas\u0131.\\n3. Briyand-Kelloq pakt\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131 (M\u00fcharib\u0259d\u0259n imtina).\\n4. Almaniyan\u0131n q\u0259rb s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n Lokarno sazi\u015finin ba\u011flanmas\u0131.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 1, 4, 3\",\n            \"B) 2, 1, 3, 4\",\n            \"C) 1, 2, 4, 3\",\n            \"D) 2, 4, 1, 3\",\n            \"E) 1, 4, 3, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"14 madd\u0259\\\" m\u00fcharib\u0259nin sonlar\u0131nda (1918) a\u00e7\u0131qland\u0131 (2).\\nVa\u015finqton konfrans\u0131 1922-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 bitdi (1).\\nLokarno sazi\u015fl\u0259ri 1925-ci ild\u0259 ba\u011fland\u0131 (4).\\nBriyand-Kelloq pakt\u0131 1928-ci ild\u0259 (3).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"44. Versal S\u00fclh M\u00fcqavil\u0259sind\u0259 Almaniyan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k h\u0259rbi t\u0259hl\u00fck\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan demilitarizasiya (silahs\u0131zla\u015fd\u0131rma) add\u0131mlar\u0131ndan biri:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Almaniyan\u0131n b\u00fct\u00fcn sualt\u0131 qay\u0131qlar\u0131n\u0131 SSR\u0130-y\u0259 t\u0259hvil verm\u0259si m\u0259cburiyy\u0259ti.\",\n            \"B) Reyn zonas\u0131n\u0131n h\u0259r iki sahilinin silahs\u0131zla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6hd\u0259liyi.\",\n            \"C) Almaniyan\u0131n qeyd-\u015f\u0259rtsiz olaraq Fransa ordusuna h\u0259r il 50 min \u0259sg\u0259r verm\u0259si.\",\n            \"D) Almaniyan\u0131n silah zavodlar\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131n partlad\u0131lmas\u0131.\",\n            \"E) Alman ordusunun tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edilib polis q\u00fcvv\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 h\u0259rbi \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259 yaz\u0131l\u0131r: \\\"Fransaya qar\u015f\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 h\u0259rbi f\u0259aliyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Reyn zonas\u0131n\u0131n h\u0259r iki sahilini silahs\u0131zla\u015fd\u0131rma\u011f\u0131 \u00f6hd\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc\\\". Ordu is\u0259 tam l\u0259\u011fv edilm\u0259mi\u015fdi, 100 min\u0259 endirilmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"45. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcvafiq b\u0259ndl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259ti\\nII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\nIII. \\\"Mandat sistemi\\\"n\u0259 sahib (n\u0259zar\u0259t\u00e7i) d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\\n\\na. Paris konfrans\u0131n\u0131n q\u0259rarlar\u0131 il\u0259 qurulmu\u015f, s\u00fclh v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131yan, AB\u015e-nin k\u0259narda qald\u0131\u011f\u0131 qlobal qurumdur.\\nb. Paris S\u00fclh Konfrans\u0131n\u0131n gedi\u015find\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f beyn\u0259lxalq sistemin t\u0259m\u0259l siyasi elementl\u0259ridir.\\nc. \u0130ngilt\u0259r\u0259, Fransa, Yaponiya v\u0259 Bel\u00e7ika bu qrupa daxil idi v\u0259 onlar k\u00f6hn\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259ri (M\u0259s\u0259l\u0259n, Suriya, \u0130raq) idar\u0259 edirdil\u0259r.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-a, II-b, III-c\",\n            \"B) I-c, II-b, III-a\",\n            \"C) I-b, II-a, III-c\",\n            \"D) I-a, II-c, III-b\",\n            \"E) I-b, II-c, III-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259ti s\u00fclh \u00fc\u00e7\u00fcn qurulmu\u015f, AB\u015e-nin qat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 qurumdur (a).\\nMandat sahibi d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u0130ngilt\u0259r\u0259, Fransa, Bel\u00e7ika, Yaponiyad\u0131r (c).\\nOrtaq c\u0259h\u0259t h\u0259r ikisinin Paris konfrans\u0131nda formala\u015fm\u0131\u015f elementl\u0259r olmas\u0131d\u0131r (b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"46. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si: N\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 \\\"D\u00f6rd d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si\\\" (AB\u015e, \u0130ngilt\u0259r\u0259, Fransa, Yaponiya) Yaponiyan\u0131n da maraqlar\u0131na m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada cavab verirdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00c7\u00fcnki m\u00fcqavil\u0259 Sakit okeandak\u0131 ada m\u00fclkl\u0259rinin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na t\u0259minat verirdi ki, bu da Yaponiyan\u0131n Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irdiyi adalara n\u0259zar\u0259tini s\u0131\u011fortalay\u0131rd\u0131.\",\n            \"B) \u00c7\u00fcnki m\u00fcqavil\u0259 Yaponiyaya \u00c7ini tamamil\u0259 i\u015f\u011fal etm\u0259k h\u00fcququ verirdi.\",\n            \"C) \u00c7\u00fcnki AB\u015e v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259 Sakit okeandan \u00f6z donanmalar\u0131n\u0131 tamamil\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131lar.\",\n            \"D) \u00c7\u00fcnki Yaponiya Avropada daimi h\u0259rbi baza \u0259ld\u0259 edirdi.\",\n            \"E) \u00c7\u00fcnki m\u00fcqavil\u0259 Yaponiyaya Almaniyan\u0131n Reyn zonas\u0131n\u0131 idar\u0259 etm\u0259k h\u00fcququ verirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u00f6rd d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si \\\"Sakit okeandak\u0131 ada m\u00fclkl\u0259rinin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na t\u0259minat verirdi\\\". Bu is\u0259 Yaponiyan\u0131n m\u00f6vcud ada m\u00fclkl\u0259rin\u0259 status-kvo z\u0259man\u0259ti yaratd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ona da s\u0259rf edirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"47. \\\"Tarixi k\u0259si\u015fm\u0259\\\" \/ B. Bloom - Sintez: Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra \u018fr\u0259b \u00f6lk\u0259l\u0259rinin (Suriya, \u0130raq v\u0259 s.) q\u0259d\u0259ri il\u0259 Versal sisteminin Asiya v\u0259 Afrikaya yana\u015fmas\u0131 (ikili standartlar) aras\u0131ndak\u0131 m\u0259ntiqi ba\u011f n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri m\u00fcharib\u0259 vaxt\u0131 verdikl\u0259ri m\u00fcst\u0259qillik v\u0259dl\u0259rini yerin\u0259 yetir\u0259r\u0259k onlara tam m\u00fcst\u0259qillik verdil\u0259r, lakin Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 bunu \u015famil etm\u0259dil\u0259r.\",\n            \"B) Asiya v\u0259 Afrika xalqlar\u0131na \\\"14 madd\u0259\\\"nin azadl\u0131q prinsipl\u0259ri \u015famil edilm\u0259di; \u0259ksin\u0259, onlar\u0131n \u0259razil\u0259ri \\\"Mandat sistemi\\\" ad\u0131 alt\u0131nda \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransa kimi Q\u0259rb g\u00fccl\u0259rinin n\u0259zar\u0259tin\u0259 veril\u0259r\u0259k yeni m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259y\u0259 \u00e7evrildi.\",\n            \"C) \u018fr\u0259b \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00f6z ist\u0259kl\u0259ri il\u0259 AB\u015e-nin \u015ftatlar\u0131na \u00e7evrildil\u0259r.\",\n            \"D) Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259ti b\u00fct\u00fcn m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 sistemini l\u0259\u011fv ed\u0259r\u0259k onlar\u0131 qlobal b\u0259rab\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259r s\u0131ras\u0131na qatd\u0131.\",\n            \"E) Almaniya v\u0259 Yaponiya \u018fr\u0259bistan yar\u0131madas\u0131n\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcrd\u00fc.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 ayd\u0131n g\u00f6st\u0259rilir ki, \\\"14 madd\u0259\\\" prinsipind\u0259 ikili standartlar var idi, Asiya v\u0259 Afrika xalqlar\u0131na \u015famil olunmad\u0131. X\u00fcsus\u0259n \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 veril\u0259n m\u00fcst\u0259qillik v\u0259dl\u0259ri tapdaland\u0131 v\u0259 Mandat sistemi (yeni m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik) t\u0259tbiq edildi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"48. Bloksxemi tamamlay\u0131n:\\n[\u0130ngilt\u0259r\u0259, AB\u015e, Yaponiya v\u0259 s. aras\u0131nda h\u0259rbi d\u0259niz silahlanmas\u0131 r\u0259qab\u0259ti] -> [Va\u015finqton konfrans\u0131nda \\\"Be\u015f d\u00f6vl\u0259t\\\" m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131] -> [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) AB\u015e-nin b\u00fct\u00fcn d\u0259nizl\u0259rd\u0259ki donanmas\u0131n\u0131 qeyd-\u015f\u0259rtsiz l\u0259\u011fv etm\u0259si.\",\n            \"B) H\u0259rbi d\u0259niz silahlanmas\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, Sakit okeanda yeni bazalar\u0131n qada\u011fan edilm\u0259si v\u0259 AB\u015e-nin donanma bax\u0131m\u0131ndan \u0130ngilt\u0259r\u0259 il\u0259 b\u0259rab\u0259rliy\u0259 nail olmas\u0131.\",\n            \"C) Yaponiyan\u0131n AB\u015e donanmas\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259si.\",\n            \"D) Fransan\u0131n \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 AB\u015e donanmas\u0131n\u0131 t\u0259kba\u015f\u0131na m\u0259hv etm\u0259si.\",\n            \"E) B\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin d\u0259niz ticar\u0259tini dayand\u0131rmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Be\u015f d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 d\u0259niz silahlanmas\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131, yeni bazalar qada\u011fan olundu v\u0259 AB\u015e n\u0259hay\u0259t ki, h\u0259rbi donanma g\u00fcc\u00fcnd\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniya il\u0259 paritet\u0259 (b\u0259rab\u0259rliy\u0259) nail oldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"49. \\\"Lokarno sazi\u015fl\u0259ri\\\" (1925) v\u0259 \\\"Briyand-Kelloq pakt\u0131\\\" (1928) \u00fc\u00e7\u00fcn ortaq c\u0259h\u0259t deyil:\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisinin Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra beyn\u0259lxalq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min etm\u0259k v\u0259 yeni m\u00fcharib\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259di g\u00fcdm\u0259si.\",\n            \"B) H\u0259r ikisinin 1920-ci ill\u0259rd\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f m\u00fch\u00fcm diplomatik s\u0259n\u0259d olmas\u0131.\",\n            \"C) H\u0259r ikisinin Almaniyan\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 raz\u0131la\u015fmaya g\u0259tir\u0259n diplomatik gedi\u015fl\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259si olmas\u0131.\",\n            \"D) H\u0259r ikisinin m\u0259hz \u00c7in \u0259razil\u0259rinin Yaponiyadan qorunmas\u0131na (\\\"A\u00e7\u0131q qap\u0131lar\\\" siyas\u0259tin\u0259) xidm\u0259t ed\u0259n h\u0259rbi ittifaq paktlar\u0131 olmas\u0131.\",\n            \"E) H\u0259r ikisinin Avropada nisbi sabitl\u0259\u015fm\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u0259 (\\\"Lokarno ruhu\\\" v\u0259 s\u00fclh prinsipl\u0259ri) t\u0259sad\u00fcf etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"A\u00e7\u0131q qap\u0131lar\\\" v\u0259 \u00c7inin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259si Va\u015finqton konfrans\u0131n\u0131n Doqquz d\u00f6vl\u0259t m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 aiddir. Lokarno v\u0259 Briyand-Kelloq paktlar\u0131 is\u0259 \u0259sas\u0259n Avropa t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini v\u0259 qlobal m\u00fcharib\u0259d\u0259n imtinan\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturdu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"50. M\u0259ntiqi x\u0259tan\u0131 tap\u0131n. Versal-Va\u015finqton sisteminin b\u00f6hran\u0131n\u0131 v\u0259 s\u00fcqutunu s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n amill\u0259r\u0259 dair hans\u0131 m\u00fclahiz\u0259 s\u0259hvdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Versal m\u00fcqavil\u0259sinin iqtisadi t\u0259zminat \u015f\u0259rtl\u0259rinin Almaniya \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox a\u011f\u0131r olmas\u0131 v\u0259 orada qisas\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri canland\u0131rmas\u0131.\",\n            \"B) Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 \u0259n g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n biri olan AB\u015e-nin (\\\"t\u0259crid\u00e7ilik\\\" s\u0259b\u0259bil\u0259) i\u015ftirak etm\u0259m\u0259si.\",\n            \"C) \u0130kili standartlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 Asiya v\u0259 Afrikada (m\u0259s\u0259l\u0259n, Hindistan) milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259katlar\u0131n\u0131n bo\u011fulmas\u0131n\u0131n naraz\u0131l\u0131qlar\u0131 art\u0131rmas\u0131.\",\n            \"D) \\\"Mandat sistemi\\\"nin q\u0259l\u0259b\u0259 \u00e7alm\u0131\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin imperialist m\u0259nafel\u0259rin\u0259, yeni m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 iddialar\u0131na xidm\u0259t etm\u0259si.\",\n            \"E) SSR\u0130-nin Versal sistemin\u0259 f\u0259al v\u0259 b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqlu qurucu kimi daxil edil\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 mehriban, qeyd-\u015f\u0259rtsiz dostluq etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259tnd\u0259 (v\u0259 H.Kissincerin sitat\u0131nda da qeyd edildiyi kimi) Versal sisteminin \u0259n b\u00f6y\u00fck x\u0259tas\u0131 Avropan\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259n biri olan Rusiyan\u0131n (SSR\u0130) v\u0259 Almaniyan\u0131n sistemd\u0259n k\u0259narda saxlan\u0131lmas\u0131, d\u0259v\u0259t edilm\u0259m\u0259si idi. SSR\u0130 he\u00e7 vaxt Versal\u0131n qeyd-\u015f\u0259rtsiz f\u0259al qurucusu olmay\u0131b.\"\n    }\n];\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        \n        \/\/ B\u00fct\u00fcn r\u0259ng klasslar\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259yirik\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered', 'correct-ans', 'wrong-ans');\n        \n        if (isFinished) {\n            \/\/ \u0130MTAHAN B\u0130TD\u0130KD\u018fN SONRAK\u0130 M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('correct-ans'); \/\/ D\u00fczl\u0259r ya\u015f\u0131l\n            } else {\n                btn.classList.add('wrong-ans'); \/\/ S\u0259hvl\u0259r v\u0259 bo\u015f burax\u0131lanlar q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        } else {\n            \/\/ \u0130MTAHAN GED\u018fN ZAMAN M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered'); \/\/ H\u0259r hans\u0131 cavab se\u00e7ilibs\u0259 ya\u015f\u0131l\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed'); \/\/ Bax\u0131l\u0131b amma se\u00e7ilm\u0259yibs\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active'); \/\/ Haz\u0131rda bax\u0131lan sual\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 ha\u015fiy\u0259\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    \/\/ \u0130mtahan bit\u0259n kimi \u015fkalan\u0131 d\u00fcz\/s\u0259hv\u0259 g\u00f6r\u0259 r\u0259ngl\u0259yirik\n    updateScaleColors(); \n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    \/\/ N\u0259tic\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 3 saniy\u0259 sonra ilk suala qay\u0131d\u0131r\u0131q\n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. \u2190 Geri \u0130r\u0259li \u2192 N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin. WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-556","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/556","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=556"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/556\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":557,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/556\/revisions\/557"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}