{"id":516,"date":"2026-06-10T05:06:19","date_gmt":"2026-06-10T05:06:19","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=516"},"modified":"2026-06-10T05:06:19","modified_gmt":"2026-06-10T05:06:19","slug":"osmanlii-imperiyasi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=516","title":{"rendered":"oSMANLII \u0130MPER\u0130YASI"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">\u2190 Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li \u2192<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"bottom-banners\">\n    <a href=\"https:\/\/wa.me\/994559339283?text=Salam,%2030%20%C9%99d%C9%99d%20premium%20s%C4%B1naq%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"action-banner premium-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n\n    <a href=\"BURAYA_QURUP_LINKINI_YAZIN\" target=\"_blank\" class=\"action-banner group-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;\n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n    }\n\n    \/* --- Dinamik Banner Stili --- *\/\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- Banner Stili Sonu --- *\/\n\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili --- *\/\n    .bottom-banners {\n        max-width: 800px;\n        margin: 1rem auto 2rem auto;\n        display: flex;\n        flex-direction: column;\n        gap: 15px;\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n    }\n\n    .action-banner {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        background: #25D366;\n        color: #ffffff;\n        text-decoration: none;\n        padding: 15px 24px;\n        border-radius: 16px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 16px;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(37, 211, 102, 0.3);\n        transition: all 0.3s ease;\n    }\n\n    .action-banner:hover {\n        transform: translateY(-3px);\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(37, 211, 102, 0.4);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .group-banner {\n        background: #128C7E;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(18, 140, 126, 0.3);\n    }\n\n    .group-banner:hover {\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(18, 140, 126, 0.4);\n    }\n\n    .banner-icon {\n        margin-right: 15px;\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .action-banner {\n            font-size: 14px;\n            padding: 12px 16px;\n        }\n        .banner-icon {\n            margin-right: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili Sonu --- *\/\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto;\n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.correct-ans { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.wrong-ans { background: var(--skipped); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n    \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n    \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n    \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n    \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n    \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\nconst quizData = [\n    {\n        \"q\": \"1. Tarixi hadis\u0259l\u0259rin d\u00fczg\u00fcn xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. \u0130zmitin ilk donanma m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si\\n2. \u018fdirn\u0259 \u015f\u0259h\u0259rinin f\u0259th edil\u0259r\u0259k paytaxta \u00e7evrilm\u0259si\\n3. S\u00f6y\u00fcd\u00fcn q\u0131\u015flaq kimi Qay\u0131 tayfas\u0131na verilm\u0259si\\n4. Gelibolu qalas\u0131n\u0131n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 1, 4, 2\",\n            \"B) 3, 4, 1, 2\",\n            \"C) 1, 3, 2, 4\",\n            \"D) 4, 1, 3, 2\",\n            \"E) 1, 4, 2, 3\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Qay\u0131lara q\u0131\u015flaq S\u00f6y\u00fcd\u00fcn verilm\u0259si (\u018frto\u011frul d\u00f6vr\u00fc, XIII \u0259sr), \u0130zmitin donanma m\u0259rk\u0259zi olmas\u0131 (Orxan qazi), Gelibolunun al\u0131nmas\u0131 (1354, Orxan), \u018fdirn\u0259nin paytaxt olmas\u0131 (I Murad, 1362-d\u0259n sonra).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"2. Verilmi\u015f tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funsuzlu\u011fu tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Osman qazi \u2013 Qaracahisar v\u0259 dig\u0259r Bizans qalalar\u0131n\u0131n f\u0259th edilm\u0259si\",\n            \"B) Orxan qazi \u2013 Bizans\u0131n Anadolu torpaqlar\u0131ndan tamamil\u0259 qovulmas\u0131\",\n            \"C) I Murad \u2013 Balkanlarda Osmanl\u0131n\u0131n m\u00f6vqeyini g\u00fccl\u0259ndir\u0259n Kosovo d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\",\n            \"D) I B\u0259yazid \u2013 M\u0259ml\u00fck sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tabe edil\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259tin t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131lmas\u0131\",\n            \"E) II B\u0259yazid \u2013 \u0130spaniyadan qovulan y\u0259hudil\u0259r\u0259 Osmanl\u0131da s\u0131\u011f\u0131nacaq verilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259ml\u00fck sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tabe edib Misiri Osmanl\u0131ya birl\u0259\u015fdir\u0259n I \u0130ld\u0131r\u0131m B\u0259yazid deyil, I S\u0259lim (Yavuz) olmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"3. Osmanl\u0131 sultanlar\u0131 I S\u0259lim v\u0259 I S\u00fcleyman\u0131n xarici siyas\u0259tin\u0259 aid ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisinin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Vyana \u015f\u0259h\u0259rinin m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nmas\u0131\",\n            \"B) S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 h\u0259rbi toqqu\u015fmalar\u0131n ba\u015f verm\u0259si\",\n            \"C) M\u0259ml\u00fck d\u00f6vl\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rin t\u0259\u015fkil edilm\u0259si\",\n            \"D) Fransa il\u0259 ittifaq m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131\",\n            \"E) Yeni\u00e7\u0259ri oca\u011f\u0131n\u0131n yenid\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: I S\u0259lim 1514-c\u00fc ild\u0259 \u00c7ald\u0131randa S\u0259f\u0259vil\u0259rl\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, I S\u00fcleyman is\u0259 1534-1535-ci ill\u0259rd\u0259 T\u0259briz v\u0259 H\u0259m\u0259danda S\u0259f\u0259vil\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"4. Verilmi\u015f s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259n hans\u0131 do\u011frudur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: I \u0130ld\u0131r\u0131m B\u0259yazidin Ankara d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259ti \/ N\u0259tic\u0259: Konstantinopolun f\u0259thinin gecikm\u0259si\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: Bizans\u0131n qovulmas\u0131 \/ N\u0259tic\u0259: Malt\u0259p\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: II Mehmetin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si \/ N\u0259tic\u0259: Bolqar\u0131stan\u0131n tabe edilm\u0259si\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: \u0130spaniya y\u0259hudil\u0259rin\u0259 s\u0131\u011f\u0131nacaq verilm\u0259si \/ N\u0259tic\u0259: II B\u0259yazidin \\\"Fateh\\\" adland\u0131r\u0131lmas\u0131\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 \/ N\u0259tic\u0259: Misirin Osmanl\u0131ya birl\u0259\u015fdirilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, \u018fmir Teymurun Ankara d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Konstantinopolun osmanl\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131 gecikmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"5. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. I S\u0259lim (1512-1520)\\nII. I S\u00fcleyman (1520-1566)\\nIII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\na. \u00d6z\u00fcn\u00fc \\\"islam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n x\u0259lif\u0259si\\\" elan etm\u0259si\\nb. \\\"Qanunnam\u0259\\\" adl\u0131 h\u00fcquq toplusunun yarad\u0131lmas\u0131\\nc. \u015eimali Afrikada \u0259razil\u0259rin \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si\\nd. Avropan\u0131n i\u00e7\u0259ril\u0259rin\u0259 do\u011fru h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r edilm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-a; II-d; III-c\",\n            \"B) I-b; II-c; III-a\",\n            \"C) I-a; II-b; III-d\",\n            \"D) I-c; II-a; III-b\",\n            \"E) I-d; II-a; III-c\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: I S\u0259lim \\\"x\u0259lif\u0259\\\" titulunu ald\u0131 (a). I S\u00fcleyman Avropan\u0131n i\u00e7\u0259ril\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r ir\u0259lil\u0259di (Moxa\u00e7, Vyana - d). Ortaq c\u0259h\u0259t: I S\u0259lim Misiri, I S\u00fcleyman \u018flc\u0259zairi (\u015eimali Afrika - c) ald\u0131. \\\"Qanunnam\u0259\\\" is\u0259 II Mehmet\u0259 aiddir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"6. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 tarixi m\u0259kanlardan hans\u0131 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin paytaxtlar\u0131 z\u0259ncirind\u0259 yer almam\u0131\u015fd\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u00f6y\u00fcd\",\n            \"B) \u0130zmit\",\n            \"C) Bursa\",\n            \"D) \u018fdirn\u0259\",\n            \"E) \u0130stanbul (Konstantinopol)\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130zmit Osmanl\u0131lar\u0131n ilk donanma m\u0259rk\u0259zi olmu\u015fdur, lakin m\u0259nb\u0259d\u0259 onun paytaxt olmas\u0131 haqq\u0131nda he\u00e7 bir m\u0259lumat yoxdur. S\u00f6y\u00fcd, Bursa, \u018fdirn\u0259 v\u0259 \u0130stanbul is\u0259 m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 paytaxt olmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"7. M\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 tamamlay\u0131n:\\nI. Alp Arslan\u0131n Malazgird q\u0259l\u0259b\u0259si\\nII. Anadoluda t\u00fcrk tayfalar\u0131n\u0131n m\u0259skunla\u015fmas\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259si\\nIII. B\u00f6y\u00fck S\u0259lcuq d\u00f6vl\u0259tinin par\u00e7alanmas\u0131\\nIV. ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin \\\"M\u00fcq\u0259dd\u0259s birlik\\\" yaratmas\u0131\",\n            \"B) Rum (Anadolu) S\u0259lcuq sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaranmas\u0131\",\n            \"C) Osmanl\u0131lar\u0131n d\u0259rhal m\u00fcst\u0259qillik elan etm\u0259si\",\n            \"D) \u0130spaniya donanmas\u0131n\u0131n \u018flc\u0259zair\u0259 h\u00fccumu\",\n            \"E) M\u0259ml\u00fck d\u00f6vl\u0259tinin par\u00e7alanmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, t\u00fcrkl\u0259rin Anadoluya yerl\u0259\u015fm\u0259si Malazgirdd\u0259n sonra s\u00fcr\u0259tl\u0259ndi v\u0259 B\u00f6y\u00fck S\u0259lcuq d\u00f6vl\u0259tinin par\u00e7alanmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Rum (Anadolu) S\u0259lcuq sultanl\u0131\u011f\u0131 meydana g\u0259ldi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"8. Bloksxemd\u0259ki sual i\u015far\u0259sinin yerin\u0259 uy\u011fun g\u0259l\u0259n tarixi fakt\u0131 tap\u0131n:\\n[XIII \u0259srin I yar\u0131s\u0131: \u00c7ingiz xan\u0131n T\u00fcrk\u00fcstana y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri] -> [O\u011fuzlar\u0131n Anadolunun i\u00e7\u0259ril\u0259rin\u0259 do\u011fru yerl\u0259\u015fm\u0259si] -> [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) Qay\u0131 tayfas\u0131n\u0131n Bizansla s\u0259rh\u0259dd\u0259 yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si\",\n            \"B) \u018fmir Teymurun Anadolunu t\u0259rk etm\u0259si\",\n            \"C) \u0130ndoneziya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n Osmanl\u0131dan yard\u0131m ist\u0259m\u0259si\",\n            \"D) Qap\u0131qulu ocaqlar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si\",\n            \"E) S\u0259f\u0259vi el\u00e7il\u0259rinin \u0130stanbula g\u0259lm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00c7ingiz xan\u0131n y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 g\u0259l\u0259n Qay\u0131lar Anadolu S\u0259lcuq sultan\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Bizansla s\u0259rh\u0259d \u0259razil\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015fdirildil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"9. C\u0259dv\u0259l \u0259sas\u0131nda torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti formalar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 do\u011fru uy\u011funlu\u011fu se\u00e7in:\\n1. Timar\\n2. Ziyam\u0259t\\na) \u018fsg\u0259rl\u0259r\u0259 v\u0259 x\u0131rda d\u00f6vl\u0259t m\u0259murlar\u0131na verilirdi\\nb) XIV \u0259srin sonlar\u0131ndan qo\u015fun ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131na v\u0259 iri m\u0259murlara verilirdi\\nc) Sultan ail\u0259sin\u0259 m\u0259xsus idi\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-a, 2-b\",\n            \"B) 1-b, 2-c\",\n            \"C) 1-c, 2-a\",\n            \"D) 1-b, 2-a\",\n            \"E) 1-a, 2-c\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Osmanl\u0131da Timar x\u0131rda d\u00f6vl\u0259t m\u0259murlar\u0131na v\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259r\u0259, Ziyam\u0259t is\u0259 iri m\u0259mur v\u0259 qo\u015fun ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131na verilirdi. (Xass is\u0259 Mo\u011fol\/Dehli d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 sultan ail\u0259sin\u0259 m\u0259xsusdur).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"10. Hadis\u0259l\u0259rin d\u00fczg\u00fcn xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. II Mehmetin \\\"Qanunnam\u0259\\\" q\u0259bul etm\u0259si\\n2. \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\n3. Moxa\u00e7 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\n4. Vyanan\u0131n ilk d\u0259f\u0259 Osmanl\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fchasir\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2, 3, 4\",\n            \"B) 2, 1, 4, 3\",\n            \"C) 1, 3, 2, 4\",\n            \"D) 2, 3, 1, 4\",\n            \"E) 1, 4, 2, 3\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Qanunnam\u0259 (1476), \u00c7ald\u0131ran (1514), Moxa\u00e7 (1526), Vyanan\u0131n m\u00fchasir\u0259si (1529).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"11. C\u0259dv\u0259ld\u0259 verilmi\u015f x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin hans\u0131 Osmanl\u0131 sultanlar\u0131na aid oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. Konstantinopol \u0259traf\u0131nda istehkamlar in\u015fa etdirdi.\\nII. M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n qalan m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u0259man\u0259tl\u0259ri \u0130stanbula g\u0259tirdi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I - I B\u0259yazid; II - I S\u0259lim\",\n            \"B) I - II Mehmet; II - I S\u00fcleyman\",\n            \"C) I - I Murad; II - II B\u0259yazid\",\n            \"D) I - I S\u00fcleyman; II - II S\u0259lim\",\n            \"E) I - Orxan qazi; II - I Murad\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Konstantinopolu tutmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istehkamlar\u0131 I \u0130ld\u0131r\u0131m B\u0259yazid in\u015fa etdirmi\u015fdi. M\u00fcq\u0259dd\u0259s \u0259man\u0259tl\u0259ri \u0130stanbula I S\u0259lim (Yavuz) g\u0259tirmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"12. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259n do\u011fru olan\u0131 se\u00e7in:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: I S\u00fcleyman\u0131n Fransa il\u0259 ittifaq qurmas\u0131 \/ N\u0259tic\u0259: Habsburqlara qar\u015f\u0131 ortaq c\u0259bh\u0259nin yaranmas\u0131\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: \u0130spaniya donanmas\u0131n\u0131n q\u0259fil qas\u0131r\u011faya d\u00fc\u015fm\u0259si \/ N\u0259tic\u0259: Osmanl\u0131lar\u0131n Vyanan\u0131 tutmas\u0131\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: I Murad\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si \/ N\u0259tic\u0259: S\u0259lib y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rinin ba\u015flamas\u0131\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: II S\u0259limin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Kiprin f\u0259thi \/ N\u0259tic\u0259: \u00c7irm\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: Qay\u0131 tayfas\u0131n\u0131n Bizansla dostluq etm\u0259si \/ N\u0259tic\u0259: Orxan Qazinin sultan elan edilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: I S\u00fcleyman Habsburqlara qar\u015f\u0131 Fransa il\u0259 ittifaq qurdu v\u0259 Fransa tacirl\u0259rin\u0259 imtiyazlar verdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"13. Osmanl\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n f\u0259th edilmi\u015f \u0259razil\u0259r v\u0259 f\u0259thi realla\u015fd\u0131ran sultanlar aras\u0131ndak\u0131 ortaq ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 (do\u011fru c\u00fctl\u00fcy\u00fc) tap\u0131n:\\n1. Bolqar\u0131stan\u0131n tabe edilm\u0259si\\n2. Kipr adas\u0131n\u0131n f\u0259thi\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1- I B\u0259yazid, 2- II S\u0259lim\",\n            \"B) 1- I Murad, 2- I S\u00fcleyman\",\n            \"C) 1- II Mehmet, 2- II B\u0259yazid\",\n            \"D) 1- I S\u0259lim, 2- I Murad\",\n            \"E) 1- Orxan, 2- II S\u0259lim\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Niqbolu d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 (1396) I B\u0259yazid Bolqar\u0131stan\u0131 tabe etdi. Kipr adas\u0131 is\u0259 II S\u0259lim d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 f\u0259th olundu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"14. Diaqramda sual i\u015far\u0259sinin yerin\u0259 yaz\u0131la bil\u0259c\u0259k ortaq c\u0259h\u0259ti tap\u0131n:\\nI B\u0259yazid (K\u0259si\u015fm\u0259: ?)\\nI S\u00fcleyman\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259lib\u00e7il\u0259r\u0259 v\u0259 ya xristian ittifaqlar\u0131na qar\u015f\u0131 qalibiyy\u0259tli m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\",\n            \"B) S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 m\u00fcharib\u0259 etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"C) Ankara d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"D) Afrikan\u0131n \u015fimal\u0131nda yeni torpaqlar \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259l\u0259ri\",\n            \"E) Paytaxt\u0131 Avropa qit\u0259sin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259l\u0259ri\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: I B\u0259yazid Niqboluda s\u0259lib\u00e7il\u0259ri, I S\u00fcleyman is\u0259 Moxa\u00e7da Macar-\u00e7ex xristian q\u00fcvv\u0259l\u0259rini darmada\u011f\u0131n etmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"15. M\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 tamamlay\u0131n:\\nElxani Qazan xan\u0131n Anadolu s\u0259lcuqlular\u0131 \u00fcz\u0259rin\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f etm\u0259si -> Sultanl\u0131\u011f\u0131n daha da z\u0259ifl\u0259m\u0259si -> ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Osman Qazinin m\u00fcst\u0259qil olmas\u0131\",\n            \"B) S\u0259f\u0259vil\u0259rin g\u00fccl\u0259nm\u0259si\",\n            \"C) Ankara d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si\",\n            \"D) Teymuril\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131\",\n            \"E) M\u0259ml\u00fckl\u0259rin Anadoluya girm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, Elxanil\u0259rin y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 z\u0259ifl\u0259y\u0259n Anadolu S\u0259lcuq sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n Qay\u0131 b\u0259yi Osman Qazi 1302-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qil oldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"16. X\u0259rit\u0259d\u0259ki tarixi yerl\u0259rin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131n:\\n1. Qara d\u0259nizi M\u0259rm\u0259r\u0259 il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n m\u00fch\u00fcm qala (1354-c\u00fc ild\u0259 al\u0131n\u0131b)\\n2. Macar-\u00e7ex qo\u015funlar\u0131n\u0131n darmada\u011f\u0131n edildiyi d\u00f6y\u00fc\u015f yeri\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1- Gelibolu, 2- Moxa\u00e7\",\n            \"B) 1- \u0130zmit, 2- \u00c7irm\u0259n\",\n            \"C) 1- Qaracahisar, 2- Zigetvar\",\n            \"D) 1- S\u00f6y\u00fcd, 2- Ankara\",\n            \"E) 1- Niqbolu, 2- Kosovo\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1354-c\u00fc ild\u0259 Balkanlara ke\u00e7id \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm olan Gelibolu al\u0131nd\u0131. 1526-c\u0131 ild\u0259 Macar-\u00e7ex qo\u015funu Moxa\u00e7da m\u0259\u011flub edildi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"17. Hadis\u0259l\u0259rin d\u00fczg\u00fcn xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Osmanl\u0131n\u0131n ilk d\u0259f\u0259 Sultan titulunu q\u0259bul etm\u0259si\\n2. Osmanl\u0131lar\u0131n Vyanan\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 almas\u0131\\n3. Ankara d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\n4. \u00c7irm\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 4, 3, 2\",\n            \"B) 1, 3, 4, 2\",\n            \"C) 4, 1, 2, 3\",\n            \"D) 3, 1, 4, 2\",\n            \"E) 1, 2, 4, 3\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Sultan titulu (I Murad\u0131n taxta \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 1362-l\u0259r), \u00c7irm\u0259n (1371), Ankara (1402), Vyanan\u0131n m\u00fchasir\u0259si (1529).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"18. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n hans\u0131 I S\u00fcleyman v\u0259 II Mehmet\u0259 aid ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259t deyil?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Osmanl\u0131 qanunvericiliyin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259 verm\u0259l\u0259ri (\\\"Qanunnam\u0259\\\" v\u0259 \\\"Qanuni\\\" titulu)\",\n            \"B) Avropada geni\u015f \u0259razil\u0259r f\u0259th etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"C) Paytaxt\u0131 yeni bir \u015f\u0259h\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259l\u0259ri\",\n            \"D) D\u00fcnyan\u0131n q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 r\u0259qab\u0259t aparmalar\u0131\",\n            \"E) Donanmadan h\u0259rbi m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etm\u0259l\u0259ri\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: II Mehmet paytaxt\u0131 \u0130stanbula k\u00f6\u00e7\u00fcrs\u0259 d\u0259, I S\u00fcleyman\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 paytaxt el\u0259 \u0130stanbul olaraq qal\u0131rd\u0131, paytaxt k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259mi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"19. Tabe edilmi\u015f v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyi l\u0259\u011fv edilmi\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259r bar\u0259d\u0259 do\u011fru uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259ti - I S\u0259lim t\u0259r\u0259find\u0259n l\u0259\u011fv edildi\",\n            \"B) M\u0259ml\u00fck sultanl\u0131\u011f\u0131 - I S\u0259lim t\u0259r\u0259find\u0259n l\u0259\u011fv edildi\",\n            \"C) Serbiya krall\u0131\u011f\u0131 - I S\u00fcleyman t\u0259r\u0259find\u0259n l\u0259\u011fv edildi\",\n            \"D) Bizans imperiyas\u0131 - I B\u0259yazid t\u0259r\u0259find\u0259n l\u0259\u011fv edildi\",\n            \"E) Avstriya imperiyas\u0131 - II Mehmet t\u0259r\u0259find\u0259n l\u0259\u011fv edildi\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: I S\u0259lim M\u0259ml\u00fck sultanl\u0131\u011f\u0131na y\u00fcr\u00fc\u015f edib onun \u0259razisini Osmanl\u0131ya qatd\u0131. S\u0259f\u0259vi l\u0259\u011fv olunmad\u0131. Bizans\u0131 II Mehmet, Serbiyan\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259tl\u0259ri is\u0259 I Murad d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ndir, lakin l\u0259\u011fv olunmad\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"20. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259n do\u011fru olan\u0131 se\u00e7in:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: \u0130span donanmas\u0131n\u0131n d\u0259nizd\u0259ki q\u0259fil qas\u0131r\u011faya d\u00fc\u015fm\u0259si \/ N\u0259tic\u0259: \u018flc\u0259zair sahill\u0259rind\u0259 Osmanl\u0131n\u0131n d\u0259niz m\u00f6vqeyinin g\u00fccl\u0259nm\u0259si\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: I S\u00fcleyman\u0131n Vyanadan \u00e7\u0259kilm\u0259si \/ N\u0259tic\u0259: S\u0259f\u0259vil\u0259rin Anadolunu tutmas\u0131\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Osmanl\u0131n\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259ti \/ N\u0259tic\u0259: I S\u0259limin taxtdan sal\u0131nmas\u0131\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: II S\u0259limin \u0130ndoneziyaya donanma g\u00f6nd\u0259rm\u0259si \/ N\u0259tic\u0259: Kipr adas\u0131n\u0131n itirilm\u0259si\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: Yeni\u00e7\u0259ri oca\u011f\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 \/ N\u0259tic\u0259: Timar sisteminin tamamil\u0259 l\u0259\u011fvi\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1541-ci ild\u0259 \u018flc\u0259zair\u0259 h\u00fccum ed\u0259n \u0130span donanmas\u0131n\u0131n bir qismi qas\u0131r\u011fada, qalan\u0131 Osmanl\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n bat\u0131r\u0131ld\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"21. Bloksxemi tamamlay\u0131n:\\n[B\u00f6y\u00fck S\u0259lcuq sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131] -> [Anadolu (Rum) S\u0259lcuq sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaranmas\u0131] -> [?]\",\n        \"options\": [\n            \"A) Ankara d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Teymura m\u0259\u011flubiyy\u0259t\",\n            \"B) S\u00f6y\u00fcd\u00fcn Qay\u0131lara verilm\u0259si v\u0259 Osmanl\u0131 b\u0259yliyinin uc b\u0259yliyi kimi formala\u015fmas\u0131\",\n            \"C) \u0130spaniya v\u0259 Portuqaliya donanmalar\u0131n\u0131n yox edilm\u0259si\",\n            \"D) \u00c7irm\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015flanmas\u0131\",\n            \"E) M\u0259ml\u00fckl\u0259rin s\u00fcqut etm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259lcuq sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Qay\u0131lara S\u00f6y\u00fcd verilmi\u015f v\u0259 onlar uc b\u0259yliyi kimi Bizans s\u0259rh\u0259ddind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilmi\u015fdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"22. Verilmi\u015f m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n c\u0259dv\u0259ld\u0259ki uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\\n1. D\u00f6vl\u0259tin \u0259razisini inzibati bax\u0131mdan pa\u015fal\u0131qlara v\u0259 sancaql\u0131qlara b\u00f6ld\u00fc.\\n2. V\u0259fat\u0131ndan sonra hakimiyy\u0259t\u0259 qarda\u015flar\u0131 aras\u0131ndan I S\u0259lim (\\\"Yavuz\\\") g\u0259ldi (Yanl\u0131\u015f, atas\u0131d\u0131r). \u0130spaniya y\u0259hudil\u0259rin\u0259 s\u0131\u011f\u0131nacaq verdi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1- Orxan Qazi, 2- II B\u0259yazid\",\n            \"B) 1- Osman Qazi, 2- II Mehmet\",\n            \"C) 1- I Murad, 2- I S\u00fcleyman\",\n            \"D) 1- I B\u0259yazid, 2- I S\u0259lim\",\n            \"E) 1- II Mehmet, 2- Orxan Qazi\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u00f6vl\u0259tin inzibati b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc (pa\u015fal\u0131q\/sancaql\u0131q) Orxan Qazi yaratd\u0131. Y\u0259hudil\u0259r\u0259 s\u0131\u011f\u0131nacaq ver\u0259n v\u0259 I S\u0259limin atas\u0131 olan II B\u0259yaziddir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"23. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Osmanl\u0131 qo\u015funlar\u0131n\u0131n Korsika adas\u0131n\u0131 tutmaqda Fransaya k\u00f6m\u0259k etm\u0259si\\n2. \u0130ndoneziya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131na yard\u0131m edilm\u0259si\\n3. T\u0259brizin I S\u00fcleyman t\u0259r\u0259find\u0259n tutulmas\u0131\\n4. Niqbolu d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\",\n        \"options\": [\n            \"A) 4, 3, 1, 2\",\n            \"B) 4, 1, 3, 2\",\n            \"C) 3, 4, 1, 2\",\n            \"D) 4, 3, 2, 1\",\n            \"E) 1, 4, 3, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Niqbolu (1396), T\u0259brizin al\u0131nmas\u0131 (1534), Korsika hadis\u0259si (1541-ci ild\u0259n sonra, Fransaya yard\u0131m), \u0130ndoneziyaya yard\u0131m (II S\u0259lim, 1569).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"24. Osmanl\u0131 ordusunun strukturu bar\u0259d\u0259 ox\u015far v\u0259 f\u0259rqli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n Eyler-Venn diaqram\u0131na uy\u011fun variant\u0131 se\u00e7in:\\nI. Yeni\u00e7\u0259ril\u0259r\\nII. S\u00fcvaril\u0259r (Timar sahibl\u0259ri)\\nIII. Ortaq\",\n        \"options\": [\n            \"A) I- Valideynsiz u\u015faqlardan t\u0259\u015fkil edilirdi; II- Torpaq (Timar) m\u00fcqabilind\u0259 xidm\u0259t edirdil\u0259r; III- Ordunun \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edirdil\u0259r.\",\n            \"B) I- Y\u00fcng\u00fcl silahlanm\u0131\u015fd\u0131lar; II- X\u00fcsusi h\u0259rbi m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 t\u0259lim ke\u00e7irdil\u0259r; III- \\\"Qap\u0131qulu\\\" idil\u0259r.\",\n            \"C) I- Torpaq m\u00fcqabilind\u0259 xidm\u0259t edirdil\u0259r; II- M\u0259vacib al\u0131rd\u0131lar; III- D\u0259niz q\u00fcvv\u0259l\u0259ri idil\u0259r.\",\n            \"D) I- D\u0259ft\u0259rdara tabe idil\u0259r; II- Ba\u015f v\u0259zir\u0259 tabe idil\u0259r; III- \u0130dar\u0259 olunanlar sinfin\u0259 aiddirl\u0259r.\",\n            \"E) I- Vergi toplay\u0131rd\u0131lar; II- M\u0259hk\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259rin\u0259 bax\u0131rd\u0131lar; III- Ziyam\u0259t al\u0131rd\u0131lar.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 \\\"yeni\u00e7\u0259ril\u0259r \u0259sas\u0259n valideynsiz qalan u\u015faqlardan t\u0259\u015fkil olunurdu\\\", \\\"Timar - \u0259sg\u0259rl\u0259r\u0259... veril\u0259n torpaqlar\\\" oldu\u011fu v\u0259 h\u0259r ikisinin ordunun \u0259sas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131\u011f\u0131 qeyd olunur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"25. Qanunnam\u0259d\u0259 (1476) \u00f6z \u0259ksini tapan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri DEY\u0130L:\",\n        \"options\": [\n            \"A) D\u00f6vl\u0259t m\u0259murlar\u0131n\u0131n v\u0259zif\u0259l\u0259ri\",\n            \"B) M\u0259hk\u0259m\u0259 quruculu\u011fu\",\n            \"C) Dini icmalar\u0131n h\u00fcquq v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259ri\",\n            \"D) \\\"Q\u0259f\u0259s \u00fcsulu\\\" il\u0259 v\u0259li\u0259hd t\u0259rbiy\u0259sinin qanunil\u0259\u015fdirilm\u0259si\",\n            \"E) Torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti formalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"Q\u0259f\u0259s \u00fcsulu\\\" sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259r\u0259 (I \u018fhm\u0259d) aiddir v\u0259 II Mehmetin Qanunnam\u0259sind\u0259 yer almam\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"26. M\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 tamamlay\u0131n:\\nI S\u00fcleyman\u0131n Vyanan\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 almas\u0131 -> \u018flveri\u015fsiz hava \u015f\u0259raiti s\u0259b\u0259bind\u0259n \u0259rzaq v\u0259 silah da\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fm\u0259si -> ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) I S\u00fcleyman\u0131n Balkan yar\u0131madas\u0131na geri \u00e7\u0259kilm\u0259si\",\n            \"B) Avstriyan\u0131n \u0130stanbula h\u00fccumu\",\n            \"C) S\u0259f\u0259vil\u0259rin Qafqazda f\u0259alla\u015fmas\u0131\",\n            \"D) Osmanl\u0131lar\u0131n d\u0259nizl\u0259rd\u0259 hakimiyy\u0259ti itirm\u0259si\",\n            \"E) Qanunnam\u0259nin l\u0259\u011fv edilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Vyana m\u00fchasir\u0259si zaman\u0131 hava \u015f\u0259raitinin pisliyi I S\u00fcleyman\u0131 m\u00fchasir\u0259ni dayand\u0131r\u0131b Balkanlara \u00e7\u0259kilm\u0259y\u0259 m\u0259cbur etdi (1529).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"27. A\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n \\\"\u015e\u0259h\u0259r - D\u00f6vl\u0259tin \u0130nki\u015faf\u0131nda Rolu\\\" c\u0259dv\u0259lind\u0259ki do\u011fru uy\u011funlu\u011fu se\u00e7in:\\n1. \u0130zmit\\n2. Burs\u0430\\na. D\u00f6vl\u0259tin ilk paytaxt\u0131 olmu\u015fdur. (Yanl\u0131\u015f, S\u00f6y\u00fcd)\\nb. 12 illik m\u00fchasir\u0259d\u0259n sonra f\u0259th edilib m\u0259rk\u0259z\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.\\nc. Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin ilk donanma m\u0259rk\u0259zi olmu\u015fdur.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-b\",\n            \"B) 1-a, 2-c\",\n            \"C) 1-b, 2-a\",\n            \"D) 1-c, 2-a\",\n            \"E) 1-a, 2-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130zmit ilk donanma m\u0259rk\u0259zidir. Bursa is\u0259 12 illik m\u00fchasir\u0259d\u0259n sonra al\u0131n\u0131b paytaxt (m\u0259rk\u0259z) edilmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"28. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259n hans\u0131 YANLI\u015eDIR?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: Elxani Qazan xan\u0131n h\u00fccumu \/ N\u0259tic\u0259: Anadolu S\u0259lcuq sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259si\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: Bizans feodallar\u0131n\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259si \/ N\u0259tic\u0259: Osman qazinin Bursan\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 almas\u0131\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: M\u0259ml\u00fck sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259si \/ N\u0259tic\u0259: \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Osmanl\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259si\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: I S\u00fcleyman\u0131n ordusunun Zigetvarda z\u0259f\u0259ri \/ N\u0259tic\u0259: Qalan\u0131n yerl\u0259-yeksan edilm\u0259si\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 g\u00fccl\u00fc r\u0259qab\u0259t \/ N\u0259tic\u0259: Fransa tacirl\u0259rin\u0259 imtiyazlar\u0131n verilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc Osmanl\u0131 il\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r aras\u0131nda olmu\u015fdur, M\u0259ml\u00fck sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259si il\u0259 s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si birba\u015fa \u00c7ald\u0131ran\u0131 yaratmam\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"29. \u00c7ald\u0131ran, Moxa\u00e7 v\u0259 Ankara d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rinin ortaq x\u00fcsusiyy\u0259ti n\u0259dir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Yaln\u0131z t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda ba\u015f verm\u0259l\u0259ri\",\n            \"B) H\u0259r \u00fc\u00e7 d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 Osmanl\u0131lar\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259 qazanmas\u0131\",\n            \"C) Osmanl\u0131 h\u00f6kmdarlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259xs\u0259n ordunun ba\u015f\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259si\",\n            \"D) D\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n sonra yeni qanunnam\u0259l\u0259rin t\u0259rtib edilm\u0259si\",\n            \"E) Avropada \\\"M\u00fcq\u0259dd\u0259s Birlik\\\" yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00c7ald\u0131randa I S\u0259lim, Moxa\u00e7da I S\u00fcleyman, Ankarada I B\u0259yazid \u015f\u0259xs\u0259n i\u015ftirak etmi\u015fdir. (A s\u0259hvdir - Moxa\u00e7da Macar-\u00e7ex ordusu vard\u0131. B s\u0259hvdir - Ankarada m\u0259\u011flub olublar).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"30. Bloksxemi m\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131qla tamamlay\u0131n:\\n[Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin Avropada h\u0259rbi u\u011furlar\u0131] -> [Papalar\u0131n v\u0259 Avropa krallar\u0131n\u0131n t\u0259la\u015f\u0131] -> [?]\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259lib y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rinin (Niqbolu, Varna v\u0259 s.) t\u0259\u015fkil edilm\u0259si\",\n            \"B) S\u0259f\u0259vil\u0259rin d\u0259rhal Avropa il\u0259 iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259ri k\u0259sm\u0259si\",\n            \"C) Konstantinopolun osmanl\u0131lara d\u00f6y\u00fc\u015fs\u00fcz t\u0259slim edilm\u0259si\",\n            \"D) Qanuni S\u00fcleyman\u0131n taxtdan endirilm\u0259si\",\n            \"E) Yeni\u00e7\u0259ri oca\u011f\u0131n\u0131n \u00fcsyan etm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Osmanl\u0131n\u0131n Balkanlarda s\u00fcr\u0259tli ir\u0259lil\u0259yi\u015fi Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k s\u0259lib y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri (m\u0259s. 1396 Niqbolu) t\u0259\u015fkil etm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"31. Hadis\u0259 v\u0259 tarix (y\u00fczillik) uy\u011funlu\u011funu tap\u0131n:\\n1. Osmanl\u0131n\u0131n ilk d\u0259f\u0259 \u0130mperiyaya \u00e7evrilm\u0259 c\u0259hdl\u0259ri \/ B\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t olmas\u0131\\n2. X\u0259lif\u0259 titulunun Osmanl\u0131 s\u00fclal\u0259sin\u0259 ke\u00e7m\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1 - XV \u0259srin ortalar\u0131 (1453), 2 - XVI \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259ri (1517)\",\n            \"B) 1 - XIV \u0259sr, 2 - XV \u0259sr\",\n            \"C) 1 - XVI \u0259sr, 2 - XIV \u0259sr\",\n            \"D) 1 - XIII \u0259sr, 2 - XVI \u0259sr\",\n            \"E) 1 - XV \u0259sr, 2 - XIV \u0259sr\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1453-d\u0259 Konstantinopolun f\u0259thi il\u0259 imperiyaya\/b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrilm\u0259; I S\u0259limin Misir f\u0259thi il\u0259 (1517) x\u0259lif\u0259 titulunu almas\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"32. Orxan Qazinin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015f vermi\u015f tarixi hadis\u0259l\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 se\u00e7in:\\n1. Bursan\u0131n tam f\u0259th olunub paytaxt edilm\u0259si\\n2. Gelibolu qalas\u0131n\u0131n f\u0259thi\\n3. Malt\u0259p\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Bizans\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259ti\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 3, 2\",\n            \"B) 2, 1, 3\",\n            \"C) 3, 2, 1\",\n            \"D) 1, 2, 3\",\n            \"E) 3, 1, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Bursa (1326), Malt\u0259p\u0259 (1329), Gelibolu (1354).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"33. Osmanl\u0131 sultanlar\u0131n\u0131n titullar\u0131 v\u0259 l\u0259q\u0259bl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 do\u011fru uy\u011funlu\u011fu se\u00e7in:\\n1. Qanuni\\n2. Yavuz\\n3. V\u0259li\\na. I S\u0259lim\\nb. II B\u0259yazid\\nc. I S\u00fcleyman\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"C) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: I S\u00fcleyman - Qanuni (M\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m), I S\u0259lim - Yavuz, II B\u0259yazid - V\u0259li.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"34. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n ortaq (k\u0259si\u015f\u0259n) c\u0259h\u0259ti tap\u0131n:\\n\u00c7irm\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (1371) vs Kosovo d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (1389)\",\n        \"options\": [\n            \"A) Serb ordusunun Osmanl\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259\u011flub edilm\u0259si\",\n            \"B) S\u0259lib\u00e7i q\u00fcvv\u0259l\u0259rin birl\u0259\u015fmi\u015f donanmas\u0131n\u0131n m\u0259hvi\",\n            \"C) Teymurun Anadolunu i\u015f\u011fal etm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xarmas\u0131\",\n            \"D) H\u0259r iki d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 Orxan Qazinin komandanl\u0131q etm\u0259si\",\n            \"E) D\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin Anadolunun \u015f\u0259rqind\u0259 ba\u015f verm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259r iki d\u00f6y\u00fc\u015f I Murad\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Balkanlarda Serbiyaya (v\u0259 m\u00fctt\u0259fiql\u0259rin\u0259) qar\u015f\u0131 Osmanl\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 bitmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"35. I S\u0259limin d\u00f6vr\u00fc (1512-1520) \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259ciyy\u0259vidir:\\n1. Misir M\u0259ml\u00fck d\u00f6vl\u0259tinin tamamil\u0259 s\u00fcquta u\u011frad\u0131lmas\u0131\\n2. \u0130spaniya donanmas\u0131n\u0131n m\u0259\u011flub edilm\u0259si\\n3. \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 qalib g\u0259lm\u0259si\\n4. \u0130lk d\u0259f\u0259 \\\"Qanunnam\u0259\\\"nin verilm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 3\",\n            \"B) 2, 4\",\n            \"C) 1, 4\",\n            \"D) 2, 3\",\n            \"E) 3, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: I S\u0259lim M\u0259ml\u00fckl\u0259ri v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259ri (\u00c7ald\u0131randa) m\u0259\u011flub etdi. \u0130spaniya donanmas\u0131 I S\u00fcleyman\u0131n, Qanunnam\u0259 is\u0259 II Mehmetin d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aiddir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"36. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si hans\u0131 variantda do\u011fru deyil?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin r\u0259qab\u0259ti v\u0259 \\\"Qara \u00f6l\u00fcm\\\" \/ N\u0259tic\u0259: Co\u011frafi k\u0259\u015ffl\u0259rin s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259si v\u0259 d\u00fcnya ticar\u0259t yollar\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259si\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: I S\u00fcleyman\u0131n Habsburqlarla m\u00fcbariz\u0259si \/ N\u0259tic\u0259: Fransa il\u0259 s\u0131x ittifaq\u0131n yarad\u0131lmas\u0131\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Osman qazinin Bizans tekfurlar\u0131na qar\u015f\u0131 u\u011furlar\u0131 \/ N\u0259tic\u0259: S\u0259lcuq sultan\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fckafatland\u0131r\u0131lmas\u0131\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: I Murad\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si \/ N\u0259tic\u0259: Ankara d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Teymurun q\u0259l\u0259b\u0259si\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: Osmanl\u0131 f\u0259thl\u0259rinin artmas\u0131 \/ N\u0259tic\u0259: Co\u011frafiyaya dair bilikl\u0259rin v\u0259 tibbin inki\u015faf\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: I Murad Kosovoda \u015f\u0259hid olub. Ankara d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc I B\u0259yazidin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259dir v\u0259 Murad\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 birba\u015fa s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 t\u0259\u015fkil etmir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"37. M\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 tap\u0131n:\\nII Mehmetin \u0130stanbulu f\u0259thi -> Yeni ticar\u0259t yollar\u0131n\u0131n (\u015e\u0259rq yollar\u0131n\u0131n) t\u00fcrkl\u0259rin n\u0259zar\u0259tin\u0259 ke\u00e7m\u0259si -> ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Avropal\u0131lar\u0131n d\u0259niz yolu il\u0259 yeni yollar axtarma\u011fa (B\u00f6y\u00fck Co\u011frafi K\u0259\u015ffl\u0259r\u0259) m\u0259cbur olmas\u0131\",\n            \"B) Osmanl\u0131lar\u0131n Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si\",\n            \"C) Qap\u0131qulu ordusunun d\u0259rhal l\u0259\u011fvi\",\n            \"D) C\u00fclus b\u0259x\u015fi\u015fl\u0259rinin qada\u011fan edilm\u0259si\",\n            \"E) Qanunnam\u0259nin l\u0259\u011fv edilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, Konstantinopolun f\u0259thi v\u0259 Osmanl\u0131lar\u0131n \u015e\u0259rq ticar\u0259t yollar\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 almas\u0131 avropal\u0131lar\u0131 yeni d\u0259niz yollar\u0131 axtarma\u011fa (B\u00f6y\u00fck Co\u011frafi k\u0259\u015ffl\u0259r\u0259) vadar etdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"38. \\\"Qanunnam\u0259\\\"y\u0259 (1476) \u0259sas\u0259n m\u00fclki v\u0259 h\u0259rbi idar\u0259etm\u0259 nec\u0259 t\u0259nziml\u0259nirdi? (Do\u011fru ifad\u0259ni se\u00e7in)\",\n        \"options\": [\n            \"A) M\u0259hk\u0259m\u0259 quruculu\u011fu, torpaq formalar\u0131 v\u0259 m\u0259murlar\u0131n v\u0259zif\u0259l\u0259ri r\u0259sm\u0259n sisteml\u0259\u015fdirilmi\u015fdi.\",\n            \"B) Yaln\u0131z xristian icmalar\u0131n\u0131n qovulmas\u0131 haqq\u0131nda madd\u0259l\u0259r yer al\u0131rd\u0131.\",\n            \"C) S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 t\u0259sdiql\u0259nirdi.\",\n            \"D) Yeni\u00e7\u0259ri ordusunun maa\u015f\u0131 tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edilirdi.\",\n            \"E) Donanman\u0131n yaln\u0131z Aral\u0131q d\u0259nizind\u0259 \u00fczm\u0259si qanunil\u0259\u015firdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: II Mehmetin Qanunnam\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u0259murlar\u0131n\u0131n v\u0259zif\u0259l\u0259ri, torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti formalar\u0131, m\u0259hk\u0259m\u0259 quruculu\u011fu, dini icmalar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"39. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. I B\u0259yazidin Niqbolu d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259si\\n2. I S\u0259limin S\u0259f\u0259vil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\n3. Orxan Qazinin Gelibolunu f\u0259th etm\u0259si\\n4. I S\u00fcleyman\u0131n Moxa\u00e7 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 1, 2, 4\",\n            \"B) 1, 3, 2, 4\",\n            \"C) 3, 2, 1, 4\",\n            \"D) 1, 2, 4, 3\",\n            \"E) 3, 1, 4, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Gelibolu (1354), Niqbolu (1396), \u00c7ald\u0131ran (1514), Moxa\u00e7 (1526).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"40. C\u0259dv\u0259ld\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259t m\u0259murlar\u0131 v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 hans\u0131 uy\u011funluq s\u0259hvdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Sultan \u2013 D\u00f6vl\u0259tin r\u0259hb\u0259ri, qeyri-m\u0259hdud hakimiyy\u0259t sahibi\",\n            \"B) Ba\u015f v\u0259zir \u2013 Sultandan sonra ikinci \u015f\u0259xs, vilay\u0259tl\u0259rin idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 n\u0259zar\u0259t\",\n            \"C) D\u0259ft\u0259rdar \u2013 Maliyy\u0259 i\u015fl\u0259rin\u0259 n\u0259zar\u0259t\",\n            \"D) Divan \u2013 Yaln\u0131z yeni\u00e7\u0259ril\u0259rin topla\u015f\u0131b q\u0259rar q\u0259bul etdiyi h\u0259rbi m\u0259clis\",\n            \"E) R\u0259iyy\u0259t \u2013 \u0130dar\u0259 olunanlar (vergi \u00f6d\u0259y\u0259n xalq)\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Divan yaln\u0131z yeni\u00e7\u0259ril\u0259rin h\u0259rbi m\u0259clisi deyil, d\u00f6vl\u0259tin \\\"Ali m\u0259sl\u0259h\u0259t \u015furas\u0131\\\" idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"41. Hans\u0131 h\u00f6kmdar\u0131n hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti h\u0259m Q\u0259rbd\u0259 (Avropada), h\u0259m d\u0259 \u015e\u0259rqd\u0259 \u0259n q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vr\u00fcn\u00fc (Q\u0131z\u0131l y\u00fczilliyini) ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) I S\u00fcleyman\",\n            \"B) Osman Qazi\",\n            \"C) I Murad\",\n            \"D) I B\u0259yazid\",\n            \"E) II B\u0259yazid\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: I S\u00fcleyman\u0131n (Qanuni, M\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti \u0259n q\u00fcdr\u0259tli \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"42. Bloksxemi tamamlay\u0131n:\\n[Yeni\u00e7\u0259ri oca\u011f\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259li qoyulur] -> [M\u00fcnt\u0259z\u0259m ordu yaran\u0131r] -> [?]\",\n        \"options\": [\n            \"A) Piyada v\u0259 s\u00fcvaril\u0259r Osmanl\u0131 ordusunun \u0259sas z\u0259rb\u0259 q\u00fcvv\u0259sin\u0259 \u00e7evrilir.\",\n            \"B) B\u00fct\u00fcn zad\u0259ganlar d\u0259rhal silahs\u0131zla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.\",\n            \"C) S\u0259lib y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 Osmanl\u0131lar tam m\u0259\u011flub olur.\",\n            \"D) D\u0259niz donanmas\u0131 l\u0259\u011fv edilir.\",\n            \"E) Teymuril\u0259r Osmanl\u0131ya tam tabe olur.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Osmanl\u0131 ordusunun \u0259sas\u0131n\u0131 daimi xarakterli y\u00fcng\u00fcl s\u00fcvaril\u0259r v\u0259 piyada yeni\u00e7\u0259ril\u0259r t\u0259\u015fkil edir v\u0259 \u0259sas z\u0259rb\u0259 q\u00fcvv\u0259si say\u0131l\u0131rd\u0131lar.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"43. Eyler-Venn diaqram\u0131 \u0259sas\u0131nda I Murad v\u0259 I \u0130ld\u0131r\u0131m B\u0259yazid\u0259 aid ortaq x\u00fcsusiyy\u0259ti se\u00e7in:\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisinin S\u0259lib\u00e7il\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fch\u00fcm q\u0259l\u0259b\u0259 qazanmas\u0131 (\u00c7irm\u0259n, Kosovo v\u0259 Niqbolu)\",\n            \"B) H\u0259r ikisinin S\u0259f\u0259vi ordusu il\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fm\u0259si\",\n            \"C) \u0130stanbulun h\u0259r ikisi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nmas\u0131\",\n            \"D) Qanunnam\u0259 n\u0259\u015fr etdirm\u0259l\u0259ri\",\n            \"E) H\u0259r ikisinin d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda xarici d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sir al\u0131nmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: I Murad \u00c7irm\u0259n v\u0259 Kosovoda, I B\u0259yazid Niqboluda s\u0259lib\u00e7i\/xristian q\u00fcvv\u0259l\u0259rini darmada\u011f\u0131n etmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"44. M\u0259kan v\u0259 tarixi hadis\u0259 c\u00fctl\u00fckl\u0259rind\u0259n d\u00fczg\u00fcn olan\u0131 tap\u0131n:\\n1. S\u00f6y\u00fcd\\n2. \u0130zmit\\na) \u0130lk donanma m\u0259rk\u0259zi\\nb) Qay\u0131lar\u0131n ilk q\u0131\u015flaq yeri (uc b\u0259yliyi m\u0259rk\u0259zi)\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-b, 2-a\",\n            \"B) 1-a, 2-b\",\n            \"C) H\u0259r ikisi eyni yerdir\",\n            \"D) He\u00e7 biri do\u011fru deyil\",\n            \"E) Yaln\u0131z 1 aiddir\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: S\u00f6y\u00fcd Qay\u0131lara q\u0131\u015flaq kimi verilmi\u015fdi. \u0130zmit is\u0259 Osmanl\u0131n\u0131n ilk donanma m\u0259rk\u0259zidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"45. Hadis\u0259l\u0259rin d\u00fczg\u00fcn xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Osmanl\u0131 qo\u015funlar\u0131n\u0131n T\u0259brizi tutmas\u0131\\n2. \u0130span donanmas\u0131n\u0131n \u018flc\u0259zaird\u0259 bat\u0131r\u0131lmas\u0131\\n3. \u0130ndoneziya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131na Portuqallara qar\u015f\u0131 k\u00f6m\u0259k edilm\u0259si\\n4. Zigetvar qalas\u0131n\u0131n f\u0259thi v\u0259 yerl\u0259-yeksan edilm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2, 4, 3\",\n            \"B) 1, 4, 2, 3\",\n            \"C) 2, 1, 3, 4\",\n            \"D) 3, 1, 2, 4\",\n            \"E) 4, 3, 1, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: T\u0259briz (1534), \u0130span donanmas\u0131 \u018flc\u0259zaird\u0259 (1541), Zigetvar (1566), \u0130ndoneziya\/Portuqal m\u00fcbariz\u0259si (1569).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"46. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259n do\u011fru olan\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: Malt\u0259p\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 oxatanlar\u0131n h\u0259lledici rol oynamas\u0131 \/ N\u0259tic\u0259: Bizans\u0131n Anadoludan qovulmas\u0131\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: Orxan qazinin f\u0259thl\u0259ri \/ N\u0259tic\u0259: S\u0259lib\u00e7il\u0259rin Q\u00fcds\u00fc azad etm\u0259si\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: S\u0259lcuqlar\u0131n Anadolunu t\u0259rk etm\u0259si \/ N\u0259tic\u0259: I Murad\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: \u0130spaniyan\u0131n donanmas\u0131n\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259si \/ N\u0259tic\u0259: Barbarossan\u0131n (Osmanl\u0131n\u0131n) Afrikadan \u00e7\u0259kilm\u0259si\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: Teymurun y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc \/ N\u0259tic\u0259: Qanunnam\u0259nin l\u0259\u011fvi\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Malt\u0259p\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 (1329) Osmanl\u0131 ordusundak\u0131 ox\u00e7ular\u0131n h\u0259lledici z\u0259rb\u0259si il\u0259 Bizans m\u0259\u011flub oldu v\u0259 Anadoludan qovuldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"47. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lardan hans\u0131 XVI \u0259srd\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n h\u0259rbi f\u0259thl\u0259ri s\u0131ras\u0131na aid DEY\u0130L?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Konstantinopolun f\u0259thi\",\n            \"B) Misirin f\u0259thi\",\n            \"C) Kipr adas\u0131n\u0131n f\u0259thi\",\n            \"D) T\u0259brizin m\u00fcv\u0259qq\u0259ti tutulmas\u0131\",\n            \"E) Zigetvar qalas\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Konstantinopolun f\u0259thi (1453) XV \u0259sr\u0259 aiddir. Misir (1517), Kipr (1570), T\u0259briz (1534), Zigetvar (1566) is\u0259 XVI \u0259sr\u0259 aiddir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"48. Ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259ti tap\u0131n:\\nI S\u0259lim v\u0259 II B\u0259yazid\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisinin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 x\u0259lif\u0259lik titulunun q\u0259bul edilm\u0259m\u0259si\",\n            \"B) H\u0259r ikisinin S\u0259f\u0259vi v\u0259 M\u0259ml\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 (m\u00fcsb\u0259t v\u0259 ya m\u0259nfi) t\u0259masda\/m\u00fcnasib\u0259td\u0259 olmalar\u0131\",\n            \"C) Vyana \u015f\u0259h\u0259rini m\u00fchasir\u0259d\u0259 saxlamalar\u0131\",\n            \"D) H\u0259r ikisinin \\\"Qanuni\\\" adland\u0131r\u0131lmas\u0131\",\n            \"E) D\u0259niz donanmas\u0131 qurmaqdan imtina etm\u0259l\u0259ri\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: II B\u0259yazid M\u0259ml\u00fck v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259rl\u0259 dostluq \u0259laq\u0259l\u0259ri saxlay\u0131rd\u0131, I S\u0259lim is\u0259 h\u0259r ikisin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259 edib qalib g\u0259lmi\u015fdir. H\u0259r ikisi bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 aktiv siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u00fcb.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"49. C\u0259dv\u0259ld\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin yaranma ill\u0259ri v\u0259 paytaxtlar\u0131 verilmi\u015fdir. Hans\u0131 s\u0259tir tarixi faktlara ziddir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u00f6y\u00fcd - Osman Qazinin m\u0259rk\u0259zi\",\n            \"B) Bursa - Orxan Qazi t\u0259r\u0259find\u0259n f\u0259th edilib m\u0259rk\u0259z se\u00e7ilmi\u015fdir\",\n            \"C) \u018fdirn\u0259 - I Murad d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 paytaxt olmu\u015fdur\",\n            \"D) \u0130stanbul - II Mehmet t\u0259r\u0259find\u0259n paytaxt elan edilmi\u015fdir\",\n            \"E) Ankara - I B\u0259yazid t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259smi paytaxt kimi in\u015fa edilmi\u015fdir\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Ankara Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin r\u0259smi paytaxt\u0131 kimi in\u015fa edilm\u0259mi\u015fdir, sad\u0259c\u0259 I \u0130ld\u0131r\u0131m B\u0259yazid d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 burada tarixi Ankara d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (1402) olmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"50. Bloksxemd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259ntiqi prosesi tamamlay\u0131n:\\n[Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin f\u0259thl\u0259rinin geni\u015fl\u0259nm\u0259si] -> [Co\u011frafi v\u0259 tibbi bilikl\u0259rin inki\u015faf\u0131, \\\"Dar\u00fc\u015f\u015f\u0259fa\\\"lar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131] -> [?]\",\n        \"options\": [\n            \"A) Elmi v\u0259 m\u0259d\u0259ni t\u0259r\u0259qqinin h\u0259rbi g\u00fccl\u0259 b\u0259rab\u0259r y\u00fcks\u0259lm\u0259si\",\n            \"B) Avropadan m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin g\u0259tirilib idar\u0259\u00e7iliyin tam onlara verilm\u0259si\",\n            \"C) \u0130slam\u0131n m\u0259r\u0259zi say\u0131lan Q\u00fcds\u00fcn xristianlara t\u0259slim edilm\u0259si\",\n            \"D) T\u0259hsilin qada\u011fan edilm\u0259si\",\n            \"E) \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 ticar\u0259tin z\u0259ifl\u0259m\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, f\u0259thl\u0259r artd\u0131qca co\u011frafi bilikl\u0259r artd\u0131, \\\"Dar\u00fc\u015f\u015f\u0259fa\\\" (x\u0259st\u0259xana) f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131, I S\u00fcleyman\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin say\u0131 artd\u0131. Bu da elmi-m\u0259d\u0259ni inki\u015faf\u0131n (m\u0259d\u0259niyy\u0259tin) g\u00f6st\u0259ricisidir.\"\n    }\n];\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        \n        \/\/ B\u00fct\u00fcn r\u0259ng klasslar\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259yirik\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered', 'correct-ans', 'wrong-ans');\n        \n        if (isFinished) {\n            \/\/ \u0130MTAHAN B\u0130TD\u0130KD\u018fN SONRAK\u0130 M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('correct-ans'); \/\/ D\u00fczl\u0259r ya\u015f\u0131l\n            } else {\n                btn.classList.add('wrong-ans'); \/\/ S\u0259hvl\u0259r v\u0259 bo\u015f burax\u0131lanlar q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        } else {\n            \/\/ \u0130MTAHAN GED\u018fN ZAMAN M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered'); \/\/ H\u0259r hans\u0131 cavab se\u00e7ilibs\u0259 ya\u015f\u0131l\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed'); \/\/ Bax\u0131l\u0131b amma se\u00e7ilm\u0259yibs\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active'); \/\/ Haz\u0131rda bax\u0131lan sual\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 ha\u015fiy\u0259\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    \/\/ \u0130mtahan bit\u0259n kimi \u015fkalan\u0131 d\u00fcz\/s\u0259hv\u0259 g\u00f6r\u0259 r\u0259ngl\u0259yirik\n    updateScaleColors(); \n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    \/\/ N\u0259tic\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 3 saniy\u0259 sonra ilk suala qay\u0131d\u0131r\u0131q\n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. \u2190 Geri \u0130r\u0259li \u2192 N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin. WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-516","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/516","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=516"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/516\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":517,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/516\/revisions\/517"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=516"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}