{"id":510,"date":"2026-06-10T04:55:30","date_gmt":"2026-06-10T04:55:30","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=510"},"modified":"2026-06-10T04:55:30","modified_gmt":"2026-06-10T04:55:30","slug":"monqol-v%c9%99-qizil-ordu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=510","title":{"rendered":"Monqol v\u0259 Q\u0131z\u0131l ordu"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">\u2190 Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li \u2192<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"bottom-banners\">\n    <a href=\"https:\/\/wa.me\/994559339283?text=Salam,%2030%20%C9%99d%C9%99d%20premium%20s%C4%B1naq%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"action-banner premium-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n\n    <a href=\"BURAYA_QURUP_LINKINI_YAZIN\" target=\"_blank\" class=\"action-banner group-banner\">\n        <div class=\"banner-icon\">\n            <svg viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" width=\"28\" height=\"28\"><path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.884-9.885 9.884m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413z\"><\/path><\/svg>\n        <\/div>\n        <span>WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/span>\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;\n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n    }\n\n    \/* --- Dinamik Banner Stili --- *\/\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- Banner Stili Sonu --- *\/\n\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili --- *\/\n    .bottom-banners {\n        max-width: 800px;\n        margin: 1rem auto 2rem auto;\n        display: flex;\n        flex-direction: column;\n        gap: 15px;\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n    }\n\n    .action-banner {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        background: #25D366;\n        color: #ffffff;\n        text-decoration: none;\n        padding: 15px 24px;\n        border-radius: 16px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 16px;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(37, 211, 102, 0.3);\n        transition: all 0.3s ease;\n    }\n\n    .action-banner:hover {\n        transform: translateY(-3px);\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(37, 211, 102, 0.4);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .group-banner {\n        background: #128C7E;\n        box-shadow: 0 4px 15px rgba(18, 140, 126, 0.3);\n    }\n\n    .group-banner:hover {\n        box-shadow: 0 8px 25px rgba(18, 140, 126, 0.4);\n    }\n\n    .banner-icon {\n        margin-right: 15px;\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .action-banner {\n            font-size: 14px;\n            padding: 12px 16px;\n        }\n        .banner-icon {\n            margin-right: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- WhatsApp Bannerl\u0259rin Stili Sonu --- *\/\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto;\n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.correct-ans { background: var(--answered); color: white; }\n    .scale-btn.wrong-ans { background: var(--skipped); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n    \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n    \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n    \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n    \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n    \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\nconst quizData = [\n    {\n        \"q\": \"1. Verilmi\u015f tarixi hadis\u0259l\u0259rin d\u00fczg\u00fcn xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Qaraqorum qurultay\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si\\n2. B\u00f6y\u00fck Monqol xaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131\\n3. Monqol-Yuan s\u00fclal\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131\\n4. Kalka d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 4, 1, 3\",\n            \"B) 2, 1, 4, 3\",\n            \"C) 4, 2, 1, 3\",\n            \"D) 1, 2, 4, 3\",\n            \"E) 3, 4, 1, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B\u00f6y\u00fck Monqol xaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 1206-c\u0131 ild\u0259 qoyulmu\u015fdur. Kalka d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc 1223-c\u00fc ild\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir. Qaraqorum qurultay\u0131 1235-ci ild\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Monqol-Yuan s\u00fclal\u0259sinin \u0259sas\u0131 1271-ci ild\u0259 qoyulmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"2. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. \u00c7ingiz xan\\n2. Bat\u0131 xan\\n3. Xubilay xan\\na. Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur.\\nb. Monqol imperiyas\u0131n\u0131n paytaxt\u0131n\u0131 Qaraqorumdan Pekin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr.\\nc. Tabe edilmi\u015f xalqlar\u0131 idar\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qanunlar m\u0259c\u0259ll\u0259sini t\u0259tbiq etmi\u015fdir.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"B) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"C) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"D) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"E) 1-b, 2-a, 3-c\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00c7ingiz xan tabe edilmi\u015f xalqlar\u0131 idar\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"B\u00f6y\u00fck Yasa\\\"n\u0131 t\u0259tbiq etmi\u015fdir. Bat\u0131 xan XIII y\u00fczilliyin 40-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. Xubilay xan is\u0259 paytaxt\u0131 Qaraqorumdan Pekin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259r\u0259k Yuan s\u00fclal\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"3. Mete xan v\u0259 \u00c7ingiz xan\u0131n h\u0259rbi-siyasi f\u0259aliyy\u0259tind\u0259ki ortaq ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisinin M\u0259rk\u0259zi Asiyada \u00c7in m\u0259d\u0259niyy\u0259tini yaymas\u0131\",\n            \"B) H\u0259r ikisinin \u015eimali \u00c7ini i\u015f\u011fal etm\u0259si v\u0259 orduda onluq sistemd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259si\",\n            \"C) H\u0259r ikisinin d\u00f6vl\u0259ti r\u0259sm\u0259n uluslara b\u00f6l\u0259r\u0259k idar\u0259 etm\u0259si\",\n            \"D) H\u0259r ikisinin Qafqaz da\u011flar\u0131n\u0131 ke\u00e7\u0259r\u0259k Avropaya y\u00fcr\u00fc\u015f etm\u0259si\",\n            \"E) H\u0259r ikisinin yaln\u0131z monqol tayfalar\u0131ndan ibar\u0259t ordu yaratmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Mete xan v\u0259 \u00c7ingiz xan\u0131n ortaq c\u0259h\u0259ti \u015eimali \u00c7ini tutmalar\u0131d\u0131r. H\u0259m\u00e7inin \u00c7ingiz xan ordunu onluq, y\u00fczl\u00fck v\u0259 minlikl\u0259r\u0259 b\u00f6lm\u0259kl\u0259 q\u0259dim hun \u0259n\u0259n\u0259sini davam etdirmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"4. B\u00f6y\u00fck Monqol imperiyas\u0131nda \u00c7ingiz xan\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irdiyi h\u0259rbi islahat\u0131n birba\u015fa n\u0259tic\u0259si n\u0259 oldu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) K\u0259ndlil\u0259r\u0259 torpaq paylanmas\u0131 prosesi yekunla\u015fd\u0131.\",\n            \"B) Orduda tayfa prinsipi l\u0259\u011fv edildi v\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f nizami h\u0259rbi g\u00fcc yarad\u0131ld\u0131.\",\n            \"C) Yaln\u0131z monqol soylu \u0259yanlar ali d\u00f6vl\u0259t v\u0259zif\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259yin edildi.\",\n            \"D) \u0130slam dini r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dini elan olundu.\",\n            \"E) \u00c7in m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin orduda yay\u0131lmas\u0131 qada\u011fan edildi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00c7ingiz xan tabe edil\u0259n \u0259razil\u0259rin \u0259sg\u0259rl\u0259rini say\u0131na uy\u011fun b\u00f6l\u0259r\u0259k q\u0259dim hun \u0259n\u0259n\u0259sini davam etdirdi. Bununla da o, ordunun tayfa prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 qaydas\u0131ndan imtina etdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"5. Eyler-Venn diaqram\u0131 \u0259sas\u0131nda I M\u0259lik\u015fah (I) v\u0259 \u00c7ingiz xan (II) \u00fc\u00e7\u00fcn uy\u011fun x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin.\\na. H\u0259rbi islahat ke\u00e7ir\u0259r\u0259k ordunu tayfa m\u00fcxt\u0259lifliyi \u0259sas\u0131nda qurmalar\u0131\\nb. D\u00f6vl\u0259tin paytaxt\u0131n\u0131 \u0130sfahana k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259si\\nc. \u015eimali \u00c7ini tutmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-b, II-c, Ortaq-a\",\n            \"B) I-a, II-b, Ortaq-c\",\n            \"C) I-c, II-b, Ortaq-a\",\n            \"D) I-b, II-a, Ortaq-c\",\n            \"E) I-a, II-c, Ortaq-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: I M\u0259lik\u015fah v\u0259 \u00c7ingiz xan\u0131n ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 h\u0259rbi islahat ke\u00e7ir\u0259r\u0259k ordunu tayfa m\u00fcxt\u0259lifliyi \u0259sas\u0131nda qurmalar\u0131d\u0131r. Paytaxt\u0131n \u0130sfahana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si I M\u0259lik\u015faha, \u015eimali \u00c7inin tutulmas\u0131 is\u0259 \u00c7ingiz xana aiddir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"6. Verilmi\u015f m\u0259lumatlar\u0131n (c\u0259dv\u0259lin m\u0259tn ekvivalentinin) aid oldu\u011fu tarixi m\u0259kan\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. XIII y\u00fczilliyin 40-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 \u0259sas\u0131 qoyulmu\u015f d\u00f6vl\u0259tin ilk paytaxt\u0131 olmu\u015fdur.\\n2. \u0130dil \u00e7ay\u0131 sahilind\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.\\n3. 1395-ci ild\u0259 \u018fmir Teymur t\u0259r\u0259find\u0259n tutularaq da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n        \"options\": [\n            \"A) Qaraqorum\",\n            \"B) Pekin\",\n            \"C) Saray-Bat\u0131 (Saray-B\u0259rk\u0259)\",\n            \"D) Moskva\",\n            \"E) Kiyev\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Bat\u0131 xan \u0130dil sahill\u0259rind\u0259 \u00f6z ad\u0131na Saray-Bat\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini sald\u0131rd\u0131 v\u0259 bu \u015f\u0259h\u0259r Q\u0131z\u0131l Ordunun ilk paytaxt\u0131 oldu. 1395-ci ild\u0259 \u018fmir Teymur Saray-B\u0259rk\u0259ni tutub da\u011f\u0131td\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"7. Verilmi\u015f m\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 tamamlay\u0131n:\\n1235-ci il Qaraqorum qurultay\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 -> Monqol ordusunun Q\u0131p\u00e7aq \u00e7\u00f6l\u00fcn\u0259 v\u0259 \u015e\u0259rqi Avropaya y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc -> ...?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Xar\u0259zm\u015fahlar d\u00f6vl\u0259tinin s\u00fcqutu v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiyan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131\",\n            \"B) Bat\u0131 xan\u0131n \u0130dil bulqarlar\u0131n\u0131 v\u0259 rus knyazlar\u0131n\u0131 tabe etm\u0259si\",\n            \"C) Yuan s\u00fclal\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131\",\n            \"D) Kalka d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 q\u0131p\u00e7aqlar\u0131n darmada\u011f\u0131n edilm\u0259si\",\n            \"E) Terek d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordunun par\u00e7alanmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1235-ci il Qaraqorum qurultay\u0131nda Q\u0131p\u00e7aq \u00e7\u00f6l\u00fcn\u0259 v\u0259 \u015e\u0259rqi Avropaya y\u00fcr\u00fc\u015f q\u0259rar\u0131 q\u0259bul olundu. Bunun ard\u0131nca Bat\u0131 xan\u0131n ordusu \u0130dil bulqarlar\u0131n\u0131 v\u0259 rus knyazlar\u0131n\u0131 tabe etdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"8. XIII y\u00fczilliyin 40-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 Bat\u0131 xan\u0131n Avropan\u0131n i\u00e7\u0259ril\u0259rin\u0259 do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259tini dayand\u0131rmas\u0131n\u0131n v\u0259 geri d\u00f6nm\u0259sinin \u0259sas siyasi s\u0259b\u0259bi n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Terek d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 \u018fmir Teymurdan a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 almas\u0131\",\n            \"B) B\u00f6y\u00fck Monqol xaqan\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm x\u0259b\u0259rinin g\u0259lm\u0259si\",\n            \"C) Pol\u015fa v\u0259 Macar\u0131stan qo\u015funlar\u0131n\u0131n birg\u0259 m\u00fcqavim\u0259ti\",\n            \"D) \u0130dil bulqarlar\u0131n\u0131n arxadan q\u0259fil h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259si\",\n            \"E) Xar\u0259zm\u015fah C\u0259lal\u0259ddinin M\u0259rk\u0259zi Asiyada \u00fcsyan qald\u0131rmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B\u00f6y\u00fck Monqol xaqan\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm x\u0259b\u0259ri Bat\u0131 xan\u0131n y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rinin dayanmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu. O, geri d\u00f6n\u00fcb b\u00f6y\u00fck xan se\u00e7kisind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k niyy\u0259tind\u0259 idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"9. Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tinin tarixin\u0259 aid hadis\u0259l\u0259rin d\u00fczg\u00fcn xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Kulikovo d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si\\n2. Uqra \u00e7ay\u0131 sahilind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\\n3. Kiyev \u015f\u0259h\u0259rinin \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si\\n4. Terek d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259t\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 1, 4, 2\",\n            \"B) 3, 4, 1, 2\",\n            \"C) 1, 3, 2, 4\",\n            \"D) 1, 4, 3, 2\",\n            \"E) 3, 1, 2, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Kiyevin \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si 1240-c\u0131 ild\u0259 olmu\u015fdur. Kulikovo d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc 1380-ci ild\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir. Terek d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc 1395-ci ild\u0259 olmu\u015fdur. Uqra g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc 1480-ci ild\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"10. Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tinin ictimai-siyasi idar\u0259etm\u0259 sistemin\u0259 aid uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Ali Divan\\n2. Ali M\u0259clis\\n3. Baskak\\na. Vergil\u0259ri toplayan ali m\u0259mur\\nb. M\u00fclki v\u0259 h\u0259rbi s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik ali icraedici orqan\\nc. Xan\u0131n yan\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u0259\u015fv\u0259r\u0259t\u00e7i orqan\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"B) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"C) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Q\u0131z\u0131l Orduda Ali Divan m\u00fclki v\u0259 h\u0259rbi s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik ali icraedici orqan idi. Ali M\u0259clis xan\u0131n yan\u0131nda m\u0259\u015fv\u0259r\u0259t\u00e7i orqan idi. Baskak is\u0259 vergil\u0259ri toplayan ali m\u0259mur idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"11. I G\u00f6yt\u00fcrk xaqanl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tinin ortaq tarixi x\u00fcsusiyy\u0259ti hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130slam dinini r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dini kimi q\u0259bul etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"B) \u015eimali Qafqaz\u0131 tabe etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"C) Teymuril\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\",\n            \"D) \u00c7inin \u015fimal \u0259razil\u0259rini ilhaq etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"E) Par\u00e7alanaraq d\u00f6rd m\u00fcst\u0259qil ulusa b\u00f6l\u00fcnm\u0259l\u0259ri\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: I G\u00f6yt\u00fcrk xaqanl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tinin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 \u015eimali Qafqaz\u0131 tabe etm\u0259l\u0259ridir. Dig\u0259r variantlar h\u0259r iki d\u00f6vl\u0259t\u0259 ortaq aid edil\u0259 bilm\u0259z.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"12. Eyler-Venn diaqram\u0131 \u0259sas\u0131nda X\u0259z\u0259r xaqanl\u0131\u011f\u0131 (I) v\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordu (II) d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn ortaq x\u00fcsusiyy\u0259ti tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130slam dininin r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dini elan edilm\u0259si\",\n            \"B) Ruslarla m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131 v\u0259 \u00fcsyanlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 z\u0259ifl\u0259m\u0259l\u0259ri\",\n            \"C) Bizans imperiyas\u0131 il\u0259 ittifaq quraraq Sasanil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 vuru\u015fmalar\u0131\",\n            \"D) H\u0259r ikisinin Jujan d\u00f6vl\u0259tinin s\u00fcqutundan sonra yaranmas\u0131\",\n            \"E) M\u0259rk\u0259zi Asiyada Q\u0259zn\u0259lil\u0259r d\u00f6vl\u0259tini s\u00fcquta u\u011fratmalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: X\u0259z\u0259r xaqanl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tinin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 ruslarla m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131 v\u0259 \u00fcsyanlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 z\u0259ifl\u0259m\u0259l\u0259ridir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"13. Verilmi\u015f m\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n:\\nQ\u0131z\u0131l Orduda Cuci n\u0259slind\u0259n olan xanlar\u0131n hakimiyy\u0259tinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 (1359) -> Hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259l\u0259rin ba\u015flanmas\u0131 v\u0259 m\u0259mur \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131 -> ...?\",\n        \"options\": [\n            \"A) K\u0259ndlil\u0259rin vergid\u0259n azad edil\u0259r\u0259k tarxan elan olunmas\u0131\",\n            \"B) Xalq\u0131n naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 v\u0259 \u00fcsyanlar\u0131n ba\u015f verm\u0259si\",\n            \"C) Ali M\u0259clisin l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin Baskaka verilm\u0259si\",\n            \"D) D\u00f6vl\u0259tin r\u0259sm\u0259n d\u00f6rd ulusa b\u00f6l\u00fcnm\u0259si\",\n            \"E) Xar\u0259zm\u015fahlar\u0131n Q\u0131z\u0131l Ordu torpaqlar\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1359-cu ild\u0259 Cuci n\u0259slinin hakimiyy\u0259ti ba\u015fa \u00e7atd\u0131qdan sonra m\u0259mur \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131qlar\u0131, vergil\u0259rin \u00e7oxlu\u011fu xalq\u0131n naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131rd\u0131. Ba\u015f ver\u0259n \u00fcsyanlar monqol a\u011fal\u0131\u011f\u0131na z\u0259rb\u0259 vururdu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"14. Tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r c\u0259dv\u0259lini d\u00fczg\u00fcn tamamlayan variant\u0131 se\u00e7in:\\n1. Bat\u0131 xan: Kiyevin tutulmas\u0131\\n2. Toxtam\u0131\u015f xan: ...?\\n3. \u018fhm\u0259d xan: Uqra g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc\",\n        \"options\": [\n            \"A) Kalka d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\",\n            \"B) Terek d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\",\n            \"C) Kulikovo d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\",\n            \"D) Malazgird d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\",\n            \"E) D\u0259nd\u0259n\u0259kan d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Bat\u0131 xan 1240-c\u0131 ild\u0259 Kiyevi tutmu\u015fdur. Toxtam\u0131\u015f xan 1395-ci ild\u0259 Terek d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 \u018fmir Teymurla qar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fhm\u0259d xan 1480-ci ild\u0259 Uqra g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"15. Monqol s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259rinin \u0259kin\u00e7ilik b\u00f6lg\u0259l\u0259rini v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri da\u011f\u0131tmas\u0131n\u0131n, \u0259halini k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131na m\u0259ruz qoymas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Xar\u0259zm\u015fahlarla ba\u011flanm\u0131\u015f gizli h\u0259rbi ittifaq\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rini yerin\u0259 yetirm\u0259k\",\n            \"B) \u0130\u015f\u011fal edilmi\u015f geni\u015f \u0259razil\u0259ri n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rli ordunun olmamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n qorxu yaratmaq\",\n            \"C) \u0130slam dininin yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn yerli m\u0259d\u0259niyy\u0259ti m\u0259hv etm\u0259k\",\n            \"D) Qaraqorumdan g\u0259l\u0259n x\u00fcsusi dini f\u0259tvalar\u0131 icra etm\u0259k\",\n            \"E) Tarxanlara paylamaq \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox bo\u015f \u0259razi \u0259ld\u0259 etm\u0259k\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130\u015f\u011fal edilmi\u015f geni\u015f \u0259razil\u0259ri n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn monqollar\u0131n ordusunun yet\u0259rli olmamas\u0131 bel\u0259 bir taktikan\u0131n se\u00e7ilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b idi. \u018fsas m\u0259qs\u0259d xalqlar\u0131 qorxutmaq, z\u0259ifl\u0259tm\u0259k v\u0259 \u00fcsyanlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"16. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Bat\u0131 xan\u0131n q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin \u00c7exiyaya daxil olmas\u0131\\n2. C\u0259b\u0259 v\u0259 Subutay\u0131n qo\u015funlar\u0131n\u0131n D\u0259rb\u0259nd ke\u00e7idind\u0259n ke\u00e7m\u0259si\\n3. \u00c7ingiz xan\u0131n Xar\u0259zm\u015fahlar d\u00f6vl\u0259tin\u0259 h\u00fccum etm\u0259si\\n4. Q\u0131z\u0131l Ordunun \u015f\u0259rq vilay\u0259tl\u0259rinin Teymuril\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131lmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 2, 1, 4\",\n            \"B) 2, 3, 1, 4\",\n            \"C) 3, 1, 2, 4\",\n            \"D) 2, 1, 3, 4\",\n            \"E) 1, 3, 2, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00c7ingiz xan Xar\u0259zm\u015fahlara h\u00fccumu 1219-cu ild\u0259 ba\u015flatd\u0131. C\u0259b\u0259 v\u0259 Subutay 1222-ci ild\u0259 D\u0259rb\u0259ndd\u0259n ke\u00e7dil\u0259r. Bat\u0131 xan \u00c7exiyaya 1241-ci il d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259n sonra daxil oldu. Q\u0131z\u0131l Ordunun \u015f\u0259rq vilay\u0259tl\u0259ri 1395-ci ild\u0259 Teymuril\u0259r\u0259 qat\u0131ld\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"17. Uy\u011funlu\u011fun pozuldu\u011fu b\u0259ndi se\u00e7in:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00c7ingiz xan \u2013 Monqol d\u00f6vl\u0259tini o\u011fullar\u0131 aras\u0131nda uluslara b\u00f6lm\u00fc\u015fd\u00fcr.\",\n            \"B) Xubilay xan \u2013 C\u0259nubi \u00c7ini i\u015f\u011fal edib Yuan s\u00fclal\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur.\",\n            \"C) Bat\u0131 xan \u2013 Saray-Bat\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini sald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"D) \u00d6zb\u0259k xan \u2013 Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tind\u0259 islam dinini r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dini elan etmi\u015fdir.\",\n            \"E) Toxtam\u0131\u015f xan \u2013 Kulikovo d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 rus knyazlar\u0131n\u0131 m\u0259\u011flub ed\u0259r\u0259k as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 b\u0259rpa etmi\u015fdir.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Kulikovo d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 (1380) ruslar Mamay xana qalib g\u0259lmi\u015fdil\u0259r. Toxtam\u0131\u015f xan is\u0259 1382-ci ild\u0259 Moskvan\u0131 tutaraq yand\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 b\u0259rpa etmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"18. Dehli sultanl\u0131\u011f\u0131, Q\u0131z\u0131l Ordu v\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin ox\u015far tarixi x\u00fcsusiyy\u0259ti n\u0259dir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Monqol imperiyas\u0131n\u0131n birba\u015fa varisl\u0259ri olmalar\u0131\",\n            \"B) Teymuril\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 m\u0259\u011flub olmalar\u0131\",\n            \"C) \u015eimali Qafqazda uzunm\u00fcdd\u0259tli h\u00f6kmranl\u0131q etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"D) Yaln\u0131z \u0130slam dinini r\u0259smi din q\u0259bul etdikd\u0259n sonra yaranmalar\u0131\",\n            \"E) \u00c7ingiz xan\u0131n v\u0259siyy\u0259ti \u0259sas\u0131nda d\u00f6rd ulusa b\u00f6l\u00fcnm\u0259l\u0259ri\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Dehli sultanl\u0131\u011f\u0131, Q\u0131z\u0131l Ordu v\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 Teymuril\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 m\u0259\u011flub olmalar\u0131d\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"19. Eyler-Venn diaqram\u0131 \u0259sas\u0131nda Toxtam\u0131\u015f xan (I) v\u0259 I \u0130ld\u0131r\u0131m B\u0259yazid (II) \u00fc\u00e7\u00fcn ortaq c\u0259h\u0259ti tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisi Ankara d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 m\u0259\u011flub olmu\u015fdur.\",\n            \"B) H\u0259r ikisinin ordusunda pe\u00e7eneql\u0259r x\u0259yan\u0259t etmi\u015fdir.\",\n            \"C) H\u0259r ikisi \u018fmir Teymura qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015f v\u0259 m\u0259\u011flub olmu\u015fdur.\",\n            \"D) H\u0259r ikisi Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tind\u0259 hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015fdir.\",\n            \"E) H\u0259r ikisi Moskva knyazl\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 birg\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f etmi\u015fdir.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Toxtam\u0131\u015f xan 1395-ci ild\u0259 Terek d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259, I B\u0259yazid is\u0259 1402-ci ild\u0259 Ankara d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 \u018fmir Teymura m\u0259\u011flub olmu\u015flar.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"20. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259n hans\u0131lar\u0131 \u00c7ingiz xan\u0131n v\u0259siyy\u0259tin\u0259 \u0259sas\u0259n b\u00f6y\u00fck o\u011flu Cuciy\u0259 verilmi\u015fdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Yaln\u0131z \u015eimali \u00c7in v\u0259 Tibet\",\n            \"B) Xar\u0259zm, \u015eimali Qafqaz, Q\u0131p\u00e7aq \u00e7\u00f6l\u00fc v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 q\u0259rb\u0259 t\u0259r\u0259f i\u015f\u011fal olunacaq \u0259razil\u0259r\",\n            \"C) Anadolu, Suriya v\u0259 Misir\",\n            \"D) M\u0259rk\u0259zi Asiyan\u0131n yaln\u0131z \u015f\u0259rq vilay\u0259tl\u0259ri v\u0259 Pekin \u0259traf\u0131\",\n            \"E) Xorasan, Hindistan vadisi v\u0259 \u018ffqan\u0131stan\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00c7ingiz xan h\u0259l\u0259 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda imperatorlu\u011fu b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc. Xar\u0259zm, \u015eimali Qafqaz, Q\u0131p\u00e7aq \u00e7\u00f6l\u00fc v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 q\u0259rb\u0259 t\u0259r\u0259f i\u015f\u011fallar zaman\u0131 \u0259ld\u0259 olunan \u0259razil\u0259r b\u00f6y\u00fck o\u011flu Cuciy\u0259 verilmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"21. M\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n:\\n\u00c7ingiz xan\u0131n Xar\u0259zm\u015fahlar d\u00f6vl\u0259tini m\u0259\u011flub etm\u0259si -> C\u0259b\u0259 v\u0259 Subutay\u0131n C\u0259lal\u0259ddini t\u0259qib ed\u0259r\u0259k \u0130randan C\u0259nubi Qafqaza girm\u0259si -> ...?\",\n        \"options\": [\n            \"A) D\u0259rb\u0259nd ke\u00e7idind\u0259n \u015eimali Qafqaza ke\u00e7\u0259r\u0259k Kalka d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 rus-q\u0131p\u00e7aq qo\u015funlar\u0131n\u0131 m\u0259\u011flub etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"B) Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131\",\n            \"C) Ankara d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n sars\u0131d\u0131lmas\u0131\",\n            \"D) Monqollar\u0131n birba\u015fa Q\u00fcds\u0259 q\u0259d\u0259r ir\u0259lil\u0259m\u0259si\",\n            \"E) Pekin \u015f\u0259h\u0259rinin m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C\u0259b\u0259 v\u0259 Subutay\u0131n ordular\u0131 \u0130randan ke\u00e7\u0259r\u0259k C\u0259nubi Qafqaza ir\u0259lil\u0259di. 1222-ci ild\u0259 D\u0259rb\u0259nd ke\u00e7idind\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k \u015eimali Qafqaza g\u0259ldil\u0259r v\u0259 1223-c\u00fc ild\u0259 Kalka d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fmi\u015f rus-q\u0131p\u00e7aq qo\u015funlar\u0131n\u0131 m\u0259\u011flub etdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"22. \u018fmir Teymurun Saray-B\u0259rk\u0259ni tutub da\u011f\u0131tmas\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas siyasi n\u0259tic\u0259si n\u0259 oldu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Cuci n\u0259slinin Q\u0131z\u0131l Orduda hakimiyy\u0259tinin d\u0259rhal b\u0259rpa olunmas\u0131\",\n            \"B) \u00c7in imperatorunun Q\u0131z\u0131l Ordu \u0259razisind\u0259 Yuan s\u00fclal\u0259sini elan etm\u0259si\",\n            \"C) Q\u0131z\u0131l Ordudan as\u0131l\u0131 olan Moskva knyazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 \u015f\u0259rait yaranmas\u0131\",\n            \"D) Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin Balkanlarda tamamil\u0259 z\u0259ifl\u0259m\u0259si\",\n            \"E) Dehli sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015e\u0259rqi Avropaya q\u0259d\u0259r geni\u015fl\u0259nm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u018fmir Teymur Saray-B\u0259rk\u0259ni tutub da\u011f\u0131td\u0131. Bu hadis\u0259 sonralar Q\u0131z\u0131l Ordudan as\u0131l\u0131 olan Moskva knyazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 \u015f\u0259rait yaratd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"23. Verilmi\u015f hadis\u0259l\u0259rin d\u00fczg\u00fcn xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 tap\u0131n:\\n1. S\u0259lcuqlar\u0131n Ni\u015fapuru \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si\\n2. \u00c7ingiz xan\u0131n \\\"D\u00fcnya xaqan\u0131\\\" elan edilm\u0259si\\n3. Monqollar\u0131n Qaraqorum qurultay\u0131nda Q\u0259rb\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f q\u0259rar\u0131 verm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 1, 3\",\n            \"B) 1, 2, 3\",\n            \"C) 3, 2, 1\",\n            \"D) 1, 3, 2\",\n            \"E) 2, 3, 1\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259lcuqlar\u0131n Ni\u015fapuru \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si 1038-ci ild\u0259, \u00c7ingiz xan\u0131n qurultayda se\u00e7ilm\u0259si 1206-c\u0131 ild\u0259, Qaraqorum qurultay\u0131 is\u0259 1235-ci ild\u0259 olmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"24. Tarixi f\u0259xri adlar\/titullar v\u0259 onlar\u0131n aid oldu\u011fu \u015f\u0259xsl\u0259r aras\u0131nda uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. \\\"Tanr\u0131 qutu\\\"\\n2. \\\"D\u00fcnya xaqan\u0131\\\"\\n3. \\\"Turan sultan\u0131\\\" (v\u0259 ya \\\"\u0259mir\\\")\\na. \u018fmir Teymur\\nb. Mete Tanhu\\nc. \u00c7ingiz xan\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"E) 1-c, 2-b, 3-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00c7in qaynaqlar\u0131 Meteni \\\"Tanr\u0131 qutu\\\" adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. \u00c7ingiz xan 1206-c\u0131 ild\u0259 \\\"D\u00fcnya xaqan\u0131\\\" elan edilmi\u015fdir. \u018fmir Teymur is\u0259 1370-ci ild\u0259 \\\"Turan sultan\u0131\\\" v\u0259 \\\"\u0259mir\\\" titulunu q\u0259bul etmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"25. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lardan hans\u0131 Qaraqoyunlu, A\u011fqoyunlu, Osmanl\u0131 v\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin ortaq tarixi c\u0259h\u0259tidir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r birinin m\u0259rk\u0259zinin T\u0259briz \u015f\u0259h\u0259ri olmas\u0131\",\n            \"B) Teymuril\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\",\n            \"C) Xa\u00e7l\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 vahid c\u0259bh\u0259d\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri\",\n            \"D) Par\u00e7alanaraq d\u00f6rd ulusa b\u00f6l\u00fcnm\u0259l\u0259ri\",\n            \"E) \u0130slam dinini q\u0259bul etm\u0259l\u0259rind\u0259n d\u0259rhal sonra yaranmalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Qaraqoyunlu, A\u011fqoyunlu, Osmanl\u0131 v\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 Teymuril\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131d\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"26. Eyler-Venn diaqram\u0131 \u0259sas\u0131nda Kalka (1223) v\u0259 Kulikovo (1380) d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259rqli v\u0259 ortaq c\u0259h\u0259tl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin.\\nI. Kalka d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc, II. Kulikovo d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc, III. Ortaq c\u0259h\u0259t\\na. Rus-q\u0131p\u00e7aq q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin m\u0259\u011flub edilm\u0259si\\nb. Rus knyazlar\u0131n\u0131n qalib g\u0259l\u0259r\u0259k as\u0131l\u0131l\u0131qdan \u00e7\u0131xmalar\u0131\\nc. Monqol m\u0259n\u015f\u0259li d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin (v\u0259 ya ordular\u0131n) i\u015ftirak etm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-a, II-b, III-c\",\n            \"B) I-b, II-a, III-c\",\n            \"C) I-c, II-b, III-a\",\n            \"D) I-a, II-c, III-b\",\n            \"E) I-c, II-a, III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1223 Kalka d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 monqollar rus-q\u0131p\u00e7aq qo\u015funlar\u0131n\u0131 m\u0259\u011flub etmi\u015fdir. 1380 Kulikovo d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 is\u0259 ruslar qalib g\u0259l\u0259r\u0259k Q\u0131z\u0131l Ordudan as\u0131l\u0131l\u0131qdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131lar. H\u0259r ikisind\u0259 monqol m\u0259n\u015f\u0259li q\u00fcvv\u0259l\u0259r i\u015ftirak edib.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"27. Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tinin maksimum geni\u015fl\u0259ndiyi d\u00f6vrd\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 aid olan \u0259razil\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin (C\u0259dv\u0259l\/M\u0259kan sual\u0131):\\n1. Q\u0259rbi Sibir v\u0259 \u015eimali Xar\u0259zm\\n2. \u0130dil boyu v\u0259 \u015eimali Qafqaz\\n3. Kr\u0131m v\u0259 Q\u0131p\u00e7aq \u00e7\u00f6l\u00fc\\n4. Misir v\u0259 C\u0259nubi Hindistan\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2, 3\",\n            \"B) 2, 3, 4\",\n            \"C) 1, 3, 4\",\n            \"D) 1, 2, 4\",\n            \"E) Yaln\u0131z 1 v\u0259 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tinin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri Q\u0259rbi Sibiri, \u015eimali Xar\u0259zmi, \u0130dil boyu \u0259razil\u0259ri, \u015eimali Qafqaz\u0131, Kr\u0131m v\u0259 Q\u0131p\u00e7aq \u00e7\u00f6l\u00fcn\u00fc \u0259hat\u0259 edirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"28. M\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n:\\nQ\u0131z\u0131l Ordunun daxili \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalmas\u0131 -> 1480-ci il Uqra \u00e7ay\u0131 sahilind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f -> ...?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Moskva knyazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Q\u0131z\u0131l Ordudan vassal as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131na son qoyulmas\u0131\",\n            \"B) \u018fmir Teymurun Q\u0131z\u0131l Orduya son z\u0259rb\u0259ni vurmas\u0131\",\n            \"C) Toxtam\u0131\u015f xan\u0131n Terek d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 qalib g\u0259lm\u0259si\",\n            \"D) Bat\u0131 xan\u0131n Avropaya h\u00fccumunu dayand\u0131rmas\u0131\",\n            \"E) Q\u0131z\u0131l Ordunun paytaxt\u0131n\u0131n Pekin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1480-ci ild\u0259 Uqra g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 Moskva knyazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Q\u0131z\u0131l Ordudan vassal as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131na son qoyuldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"29. Xubilay xan\u0131n paytaxt\u0131 Qaraqorumdan Pekin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259si v\u0259 C\u0259nubi \u00c7ini i\u015f\u011fal ed\u0259r\u0259k Yuan s\u00fclal\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymas\u0131n\u0131n B\u00f6y\u00fck Monqol imperiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259tic\u0259si n\u0259 oldu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Uluslar\u0131n B\u00f6y\u00fck xan il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rinin z\u0259ifl\u0259m\u0259si\",\n            \"B) \u0130slam dininin r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 b\u00fct\u00fcn imperiyada q\u0259bul edilm\u0259si\",\n            \"C) Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tinin d\u0259rhal s\u00fcqut etm\u0259si\",\n            \"D) Teymuril\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin imperiyaya birl\u0259\u015fdirilm\u0259si\",\n            \"E) Monqollar\u0131n Avropadan tamamil\u0259 geri \u00e7\u0259kilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xubilay xan paytaxt\u0131 Qaraqorumdan Pekin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrd\u00fc. Paytaxt\u0131n Pekin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si uluslar\u0131n B\u00f6y\u00fck xan il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rini z\u0259ifl\u0259tdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"30. Verilmi\u015f hadis\u0259l\u0259rin d\u00fczg\u00fcn xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Q\u0131z\u0131l Orduda Cuci n\u0259slinin hakimiyy\u0259tinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131\\n2. Q\u0131z\u0131l Ordunun t\u0259rkibind\u0259n Qazan, H\u0259\u015ft\u0259rxan v\u0259 Kr\u0131m xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131\\n3. Uqra g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si\\n4. Toxtam\u0131\u015f xan\u0131n Moskvan\u0131 tutaraq yand\u0131rmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 4, 2, 3\",\n            \"B) 1, 4, 3, 2\",\n            \"C) 4, 1, 2, 3\",\n            \"D) 1, 2, 4, 3\",\n            \"E) 4, 1, 3, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Cuci n\u0259slinin hakimiyy\u0259ti 1359-cu ild\u0259 bitdi. Toxtam\u0131\u015f xan 1382-ci ild\u0259 Moskvan\u0131 yand\u0131rd\u0131. XV y\u00fczillikd\u0259 ara m\u00fcharib\u0259l\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 xanl\u0131qlar ayr\u0131ld\u0131. Uqra g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc 1480-ci ild\u0259 oldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"31. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r v\u0259 onlara aid hadis\u0259l\u0259r aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\\n1. Bat\u0131 xan\\n2. \u018fhm\u0259d xan\\n3. Toxtam\u0131\u015f xan\\na. 1382-ci ild\u0259 Rus knyazl\u0131qlar\u0131n\u0131 yenid\u0259n Q\u0131z\u0131l Orduya tabe etmi\u015fdir.\\nb. Q\u0131z\u0131l Ordunun itirilmi\u015f q\u00fcdr\u0259tini b\u0259rpa etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Moskvaya y\u00fcr\u00fc\u015f etmi\u015f, lakin toqqu\u015fmaqdan \u00e7\u0259kinmi\u015fdir.\\nc. \u00c7exiyaya daxil olmu\u015f v\u0259 \u00f6z ad\u0131na \u0130dil sahilind\u0259 paytaxt sald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"B) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"C) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"E) 1-a, 2-b, 3-c\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Bat\u0131 xan \u00c7exiyaya daxil olmu\u015f v\u0259 Saray-Bat\u0131n\u0131 salm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fhm\u0259d xan 1480-ci ild\u0259 Uqra g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 toqqu\u015fmaqdan \u00e7\u0259kinmi\u015fdir. Toxtam\u0131\u015f xan 1382-ci ild\u0259 Moskvan\u0131 yand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"32. Satuq Bu\u011fra xan, Qazan xan v\u0259 \u00d6zb\u0259k xan\u0131n hakimiyy\u0259t d\u00f6vrl\u0259rin\u0259 aid ortaq x\u00fcsusiyy\u0259ti g\u00f6st\u0259rin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130slam dinini q\u0259bul etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"B) \u00c7in \u00fcz\u0259rin\u0259 u\u011furlu y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r t\u0259\u015fkil etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"C) Teymuril\u0259rl\u0259 m\u00fcharib\u0259 aparmalar\u0131\",\n            \"D) Qaraqorum qurultay\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"E) H\u0259rbi islahat ke\u00e7ir\u0259r\u0259k ordunu onluq sistem\u0259 ke\u00e7irm\u0259l\u0259ri\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Satuq Bu\u011fra xan, Qazan xan v\u0259 \u00d6zb\u0259k xan\u0131n ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 \u0130slam dinini q\u0259bul etm\u0259l\u0259ridir. \u00d6zb\u0259k xan XIV \u0259srin I yar\u0131s\u0131nda \u0130slam\u0131 Q\u0131z\u0131l Orduda r\u0259smi din elan etmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"33. Eyler-Venn diaqram\u0131 \u0259sas\u0131nda I G\u00f6yt\u00fcrk xaqanl\u0131\u011f\u0131 (I) v\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordu (II) \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259rqli v\u0259 ortaq c\u0259h\u0259tl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin.\\na. \u015eimali Qafqaz\u0131 tabe etm\u0259si\\nb. Ruslarla m\u00fcbariz\u0259 aparmas\u0131 v\u0259 Kulikovo d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 i\u015ftirak\u0131\\nc. \u00c7in\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131b as\u0131l\u0131 hala salmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-c, II-b, Ortaq-a\",\n            \"B) I-a, II-c, Ortaq-b\",\n            \"C) I-b, II-a, Ortaq-c\",\n            \"D) I-c, II-a, Ortaq-b\",\n            \"E) I-a, II-b, Ortaq-c\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: I G\u00f6yt\u00fcrk xaqanl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordunun ortaq c\u0259h\u0259ti \u015eimali Qafqaz\u0131 tabe etm\u0259l\u0259ridir. Q\u0131z\u0131l Ordu ruslarla vuru\u015fmu\u015f, I G\u00f6yt\u00fcrk is\u0259 \u00c7ini as\u0131l\u0131 hala salm\u0131\u015fd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"34. C\u0259dv\u0259ld\u0259 verilmi\u015f x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin aid oldu\u011fu tarixi fakt\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Feodallar\u0131n (v\u0259 ya imtiyazl\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rin) vergil\u0259rd\u0259n azad olunmas\u0131 haqq\u0131nda b\u00f6y\u00fck xandan ald\u0131qlar\u0131 f\u0259rmand\u0131r.\\n2. H\u0259m Monqol imperiyas\u0131nda, h\u0259m d\u0259 Q\u0131z\u0131l Orduda istifad\u0259 edilmi\u015fdir.\",\n        \"options\": [\n            \"A) Tarxanl\u0131q (Yarl\u0131q)\",\n            \"B) Baskakl\u0131q\",\n            \"C) Soyurqal\",\n            \"D) Xalis\u0259\",\n            \"E) Z\u0259mindarl\u0131q\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Tarxanlar imtiyazl\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r idi v\u0259 vergil\u0259rd\u0259n azad olunmalar\u0131 haqq\u0131nda b\u00f6y\u00fck xandan yarl\u0131q (f\u0259rman) al\u0131rd\u0131lar.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"35. M\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n:\\nQ\u0131z\u0131l Ordu \u0259halisinin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sinin t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman olmas\u0131 -> K\u00f6\u00e7\u0259ri monqollar\u0131n onlarla qaynay\u0131b qar\u0131\u015fmas\u0131 -> XIV \u0259srin birinci yar\u0131s\u0131nda \u00d6zb\u0259k xan\u0131n \u0130slam dinini r\u0259smi elan etm\u0259si -> ...?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00d6lk\u0259d\u0259 t\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259 prosesinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131\",\n            \"B) Monqol-Yuan s\u00fclal\u0259sinin hakimiyy\u0259td\u0259n devrilm\u0259si\",\n            \"C) Q\u0131z\u0131l Ordunun Teymuril\u0259r\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259si\",\n            \"D) Q\u0131z\u0131l Ordunun d\u0259rhal d\u00f6rd m\u00fcst\u0259qil xanl\u0131\u011fa b\u00f6l\u00fcnm\u0259si\",\n            \"E) Xristianl\u0131\u011f\u0131n qada\u011fan edil\u0259r\u0259k xa\u00e7l\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: XIV y\u00fczilliyin birinci yar\u0131s\u0131nda \u00d6zb\u0259k xan islam dinini r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dini elan etdi v\u0259 bununla \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259 prosesi ba\u015fa \u00e7atd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"36. B\u00f6y\u00fck Monqol imperiyas\u0131n\u0131n daxili idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 v\u0259 \\\"B\u00f6y\u00fck Yasa\\\"ya aid olan n\u0259tic\u0259 hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Tabe edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn torpaqlar v\u0259 xalqlar xan n\u0259slinin m\u00fclkiyy\u0259ti say\u0131l\u0131rd\u0131.\",\n            \"B) H\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 yaln\u0131z t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li \u0259mirl\u0259r\u0259 iqta torpaqlar\u0131 verilirdi.\",\n            \"C) Din xadiml\u0259ri b\u00fct\u00fcn idar\u0259etm\u0259 funksiyalar\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirirdi.\",\n            \"D) Monqol d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rin\u0259 ticar\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq q\u0259ti qada\u011fan edilirdi.\",\n            \"E) Xan yaln\u0131z Ali Divan\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 q\u0259rarlar q\u0259bul ed\u0259 bil\u0259rdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"B\u00f6y\u00fck Yasa\\\"ya g\u00f6r\u0259 b\u00fct\u00fcn tabe edilmi\u015f torpaqlar v\u0259 xalqlar xan n\u0259slinin m\u00fclkiyy\u0259ti say\u0131l\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"37. X\u0259rit\u0259\/M\u0259kan m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n: Jujan d\u00f6vl\u0259tinin s\u00fcqutundan sonra k\u00f6\u00e7\u0259r\u0259k M\u0259rk\u0259zi Asiyan\u0131n \u00e7\u00f6ll\u0259rind\u0259 m\u0259skunla\u015fan v\u0259 sonradan d\u00fcnyan\u0131 heyr\u0259t\u0259 salan b\u00f6y\u00fck bir imperiya quran xalq hans\u0131 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Uy\u011furlar\",\n            \"B) \u015eumerl\u0259r\",\n            \"C) Monqollar\",\n            \"D) Qarluqlar\",\n            \"E) X\u0259z\u0259rl\u0259r\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Jujan d\u00f6vl\u0259tinin s\u00fcqutundan sonra onun t\u0259rkibind\u0259 olan tayfalar M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00e7\u00f6ll\u0259rin\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259ndil\u0259r. Bu xalq monqollar idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"38. 1040-c\u0131 ild\u0259 S\u0259lcuqlar\u0131n ke\u00e7irdiyi M\u0259rv qurultay\u0131 il\u0259 1235-ci ild\u0259 Monqollar\u0131n ke\u00e7irdiyi Qaraqorum qurultay\u0131n\u0131n ox\u015far c\u0259h\u0259ti n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisind\u0259 q\u0259rb\u0259 do\u011fru (v\u0259 ya yeni \u0259razil\u0259r\u0259) y\u00fcr\u00fc\u015f etm\u0259k q\u0259rar\u0131 q\u0259bul edilmi\u015fdir.\",\n            \"B) H\u0259r ikisind\u0259 \u0130slam dininin q\u0259bul edilm\u0259si t\u0259sdiql\u0259nmi\u015fdir.\",\n            \"C) H\u0259r ikisind\u0259 d\u00f6vl\u0259tin r\u0259sm\u0259n d\u00f6rd ulusa b\u00f6l\u00fcnm\u0259si r\u0259smil\u0259\u015fmi\u015fdir.\",\n            \"D) H\u0259r ikisi \u00c7in\u0259 qar\u015f\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131.\",\n            \"E) H\u0259r ikisind\u0259 yaln\u0131z iqtisadi vergil\u0259rin l\u0259\u011fvi m\u00fczakir\u0259 olunmu\u015fdur.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1040 s\u0259lcuqlar v\u0259 1235 monqollar qurultaylar\u0131n\u0131n ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 yeni i\u015f\u011fallar \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259rarlar q\u0259bul etm\u0259l\u0259ridir. (M\u0259rvd\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiyadan q\u0259rb\u0259 v\u0259 Anadoluyad\u0259k y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r sisteml\u0259\u015fdirildi, Qaraqorumda is\u0259 Q\u0131p\u00e7aq \u00e7\u00f6l\u00fc v\u0259 Avropaya y\u00fcr\u00fc\u015f q\u0259rar\u0131 al\u0131nd\u0131).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"39. Tarixi hadis\u0259l\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 tap\u0131n:\\n1. Bat\u0131 xan\u0131n Pol\u015fa, Macar\u0131stan v\u0259 \u00c7exiyaya daxil olmas\u0131\\n2. Temu\u00e7inin Onon \u00e7ay\u0131 sahilind\u0259 \\\"\u00c7ingiz\\\" ad\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259si\\n3. C\u0259b\u0259 v\u0259 Subutay\u0131n rus-q\u0131p\u00e7aq qo\u015funlar\u0131n\u0131 Kalka d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 m\u0259\u011flub etm\u0259si\\n4. Monqollar\u0131n Xar\u0259zm\u015fahlar d\u00f6vl\u0259tini s\u00fcquta u\u011fratmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 4, 3, 1\",\n            \"B) 2, 3, 4, 1\",\n            \"C) 4, 2, 3, 1\",\n            \"D) 2, 4, 1, 3\",\n            \"E) 3, 2, 4, 1\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1206-c\u0131 ild\u0259 Onon qurultay\u0131nda Temu\u00e7in \u00c7ingiz ad\u0131n\u0131 ald\u0131. 1219-1221-ci ill\u0259rd\u0259 Xar\u0259zm\u015fahlar s\u00fcquta u\u011frad\u0131ld\u0131. 1223-c\u00fc ild\u0259 Kalka d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc oldu. 1241-ci ild\u0259 Bat\u0131 xan Pol\u015fa, Macar\u0131stan v\u0259 \u00c7exiyaya daxil oldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"40. Dehli sultanl\u0131\u011f\u0131, Q\u0131z\u0131l Ordu v\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin inki\u015faf\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir ed\u0259r\u0259k onlar\u0131 m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011fradan tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t kim olmu\u015fdur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00c7ingiz xan\",\n            \"B) \u018fmir Teymur\",\n            \"C) Xubilay xan\",\n            \"D) Bat\u0131 xan\",\n            \"E) Uzun H\u0259s\u0259n\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Dehli sultanl\u0131\u011f\u0131, Q\u0131z\u0131l Ordu v\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 Teymuril\u0259rl\u0259 (\u018fmir Teymurla) m\u00fcbariz\u0259d\u0259 m\u0259\u011flub olmalar\u0131d\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"41. Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tinin idar\u0259etm\u0259 aparat\u0131na aid olan \\\"Baskak\\\" termininin d\u00fczg\u00fcn m\u0259nas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Xan\u0131n yan\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n ali h\u0259rbi \u015fura \u00fczv\u00fc\",\n            \"B) Vergil\u0259ri toplayan ali m\u0259mur\",\n            \"C) Vergid\u0259n azad olunmu\u015f imtiyazl\u0131 ruhani\",\n            \"D) M\u00fclki i\u015fl\u0259r\u0259 baxan ba\u015f v\u0259zir\",\n            \"E) Tabe edilmi\u015f xarici \u00f6lk\u0259nin hakimi\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Baskak \u2013 Q\u0131z\u0131l Orduda ali m\u0259mur idi v\u0259 vergil\u0259ri toplay\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"42. Monqol qo\u015funlar\u0131n\u0131n Xar\u0259zm\u015fahlar d\u00f6vl\u0259tini m\u0259\u011flub etm\u0259sini asanla\u015fd\u0131ran amill\u0259rd\u0259n biri n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Xar\u0259zm\u015fah M\u0259h\u0259mm\u0259din monqollarla a\u00e7\u0131q d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 girm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kin\u0259r\u0259k yaln\u0131z qala divarlar\u0131n\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259si\",\n            \"B) Xar\u0259zm\u015fahlar\u0131n Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n arxadan vurulmas\u0131\",\n            \"C) \u00c7ingiz xan\u0131n \u00c7in texnologiyas\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k d\u0259niz donanmas\u0131 il\u0259 h\u00fccum etm\u0259si\",\n            \"D) Xar\u0259zm\u015fah ordusunun b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 monqollar\u0131n t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7m\u0259si\",\n            \"E) Avropa s\u0259lib\u00e7il\u0259rinin Monqollara h\u0259rbi d\u0259st\u0259k verm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xar\u0259zm\u015fah M\u0259h\u0259mm\u0259d monqollarla a\u00e7\u0131q d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 girm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kindi v\u0259 daha \u00e7ox \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin qala divarlar\u0131n\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259kl\u0259 m\u00fcqavim\u0259t\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"43. 1395-ci ild\u0259 ba\u015f vermi\u015f Terek d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn n\u0259tic\u0259sin\u0259 daxil olmayan b\u0259ndi se\u00e7in:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u018fmir Teymur Toxtam\u0131\u015f\u0131 a\u011f\u0131r m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011fratd\u0131.\",\n            \"B) Q\u0131z\u0131l Ordunun \u015f\u0259rq vilay\u0259tl\u0259ri Teymuril\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131ld\u0131.\",\n            \"C) Geri \u00e7\u0259kil\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259ni t\u0259qib ed\u0259n Teymur Saray-B\u0259rk\u0259ni tutub da\u011f\u0131td\u0131.\",\n            \"D) Q\u0131z\u0131l Ordudan as\u0131l\u0131 olan Moskva knyazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 \u015f\u0259rait yarand\u0131.\",\n            \"E) Bat\u0131 xan Avropaya y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc dayand\u0131raraq q\u0259rb\u0259 do\u011fru geri \u00e7\u0259kildi.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Terek d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 (1395) Teymur Toxtam\u0131\u015f\u0131 m\u0259\u011flub etdi, Saray-B\u0259rk\u0259ni da\u011f\u0131td\u0131 v\u0259 Moskva knyazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 \u015f\u0259rait yarand\u0131. Bat\u0131 xan is\u0259 XIII \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 bu hadis\u0259y\u0259 aid deyil.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"44. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rinin do\u011fru verildiyi b\u0259ndi m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: Monqollar\u0131n m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f idar\u0259etm\u0259d\u0259n imtina etm\u0259si. N\u0259tic\u0259: \u00c7ingiz xan\u0131n \\\"B\u00f6y\u00fck Yasa\\\"n\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: Cuci n\u0259slinin Q\u0131z\u0131l Orduda hakimiyy\u0259tinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 (1359). N\u0259tic\u0259: Hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259l\u0259rin ba\u015flanmas\u0131 v\u0259 sonradan d\u00f6vl\u0259tin par\u00e7alanmas\u0131.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Xubilay xan\u0131n paytaxt\u0131 Pekin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259si. N\u0259tic\u0259: Monqol-Yuan s\u00fclal\u0259sinin d\u0259rhal s\u00fcqut etm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: Bat\u0131 xan\u0131n \u0130dil bulqarlar\u0131n\u0131 m\u0259\u011flub etm\u0259si. N\u0259tic\u0259: Q\u0131z\u0131l Ordunun \u0130slam dinini q\u0259bul etm\u0259si.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: Uqra g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 \u018fhm\u0259d xan\u0131n qalib g\u0259lm\u0259si. N\u0259tic\u0259: Rus knyazl\u0131qlar\u0131n\u0131n tamamil\u0259 m\u0259hv edilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1359-cu ild\u0259 Cuci n\u0259slind\u0259n olan xanlar\u0131n hakimiyy\u0259ti ba\u015fa \u00e7atd\u0131. Bundan sonra Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tind\u0259 hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259l\u0259r ba\u015fland\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"45. Eyler-Venn diaqram\u0131 \u0259sas\u0131nda Jujan d\u00f6vl\u0259tinin s\u00fcqutu (I) v\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tinin par\u00e7alanmas\u0131 (II) \u00fc\u00e7\u00fcn ortaq m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259ni tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015e\u0259rqi Avropada yeni q\u00fcdr\u0259tli Xar\u0259zm\u015fah imperiyas\u0131n\u0131n qurulmas\u0131\",\n            \"B) Par\u00e7alanma n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259razil\u0259rind\u0259 yeni tayfa birlikl\u0259rinin v\u0259 ya m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin yaranmas\u0131\",\n            \"C) \u00c7in imperiyas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn Asiyaya hakim olmas\u0131\",\n            \"D) \u0130slam dininin geni\u015f yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131\",\n            \"E) Monqol tayfalar\u0131n\u0131n q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 tarix s\u0259hn\u0259sind\u0259n silinm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Jujan d\u00f6vl\u0259tinin s\u00fcqutundan sonra onun t\u0259rkibind\u0259 olan monqol tayfalar\u0131 M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00e7\u00f6ll\u0259rin\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259ndi (v\u0259 sonradan yeni d\u00f6vl\u0259t qurdular). Q\u0131z\u0131l Ordu par\u00e7aland\u0131qdan sonra is\u0259 \u0259razisind\u0259 Qazan, H\u0259\u015ft\u0259rxan, Kr\u0131m xanl\u0131qlar\u0131 v\u0259 Noqay Ordusu yarand\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"46. Verilmi\u015f hadis\u0259l\u0259rd\u0259n hans\u0131 \u00c7ingiz xan\u0131n h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir?\\n1. \u015eimali \u00c7inin i\u015f\u011fal\u0131\\n2. Kalka d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259\\n3. Kiyevin \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si\\n4. Qaraqorum qurultay\u0131nda Q\u0259rb\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f q\u0259rar\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2\",\n            \"B) 2, 3\",\n            \"C) 3, 4\",\n            \"D) 1, 4\",\n            \"E) 2, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00c7ingiz xan\u0131n hakimiyy\u0259ti 1206-1227-ci ill\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. \u015eimali \u00c7in 1211-1215-ci ill\u0259rd\u0259 i\u015f\u011fal edildi. Kalka d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc 1223-c\u00fc ild\u0259 oldu. Kiyevin tutulmas\u0131 (1240) v\u0259 Qaraqorum qurultay\u0131 (1235) ondan sonra olmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"47. M\u0259ntiqi bloksxemi tamamlay\u0131n:\\nRus knyazlar\u0131 Moskva knyaz\u0131 \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fir -> 1380-ci ild\u0259 Mamay xan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi qo\u015funla d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r -> ...?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Q\u0131z\u0131l Ordu tamamil\u0259 m\u0259hv edilir v\u0259 Monqolustan as\u0131l\u0131l\u0131\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcr.\",\n            \"B) Ruslar qalib g\u0259l\u0259r\u0259k as\u0131l\u0131l\u0131qdan \u00e7\u0131x\u0131rlar.\",\n            \"C) \u018fmir Teymur Q\u0131z\u0131l Orduya k\u00f6m\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259k Moskvan\u0131 i\u015f\u011fal edir.\",\n            \"D) Bat\u0131 xan Avropadan qay\u0131daraq \u00fcsyan\u0131 yat\u0131r\u0131r.\",\n            \"E) Kalka d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordu intiqam al\u0131r.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1380-ci ild\u0259 Kulikovo d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 ruslar qalib g\u0259l\u0259r\u0259k as\u0131l\u0131l\u0131qdan \u00e7\u0131xd\u0131lar v\u0259 Mamay xan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"48. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lardan hans\u0131 Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u00fcn\u0259 v\u0259 par\u00e7alanmas\u0131na s\u0259b\u0259b olan amill\u0259rd\u0259n deyil?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Cuci n\u0259slind\u0259n olan xanlar\u0131n hakimiyy\u0259tinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131\",\n            \"B) Vergil\u0259rin \u00e7oxlu\u011fu v\u0259 m\u0259mur \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131ndan yaranan xalq \u00fcsyanlar\u0131\",\n            \"C) Teymuril\u0259r d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 apar\u0131lan a\u011f\u0131r m\u00fcharib\u0259l\u0259r\",\n            \"D) XV y\u00fczillikd\u0259 ba\u015f ver\u0259n ara m\u00fcharib\u0259l\u0259ri\",\n            \"E) \u00d6zb\u0259k xan\u0131n \u0130slam dinini r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dini elan etm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00d6zb\u0259k xan\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0130slam\u0131n r\u0259smi din elan edilm\u0259si Q\u0131z\u0131l Ordunun inki\u015faf\u0131na v\u0259 t\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259 prosesin\u0259 t\u0259kan vermi\u015fdi, t\u0259n\u0259zz\u00fcl s\u0259b\u0259bi deyildir. T\u0259n\u0259zz\u00fcl s\u0259b\u0259bl\u0259ri: Cuci n\u0259slinin k\u0259silm\u0259si, \u00fcsyanlar, ara m\u00fcharib\u0259l\u0259ri v\u0259 Teymuril\u0259rin z\u0259rb\u0259l\u0259ri idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"49. X\u0259rit\u0259 (M\u0259kan) bilikl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nC\u0259b\u0259 v\u0259 Subutay\u0131n qo\u015funlar\u0131n\u0131n C\u0259nubi Qafqazdan \u015eimali Qafqaza ke\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etdiyi \u0259sas strateji m\u00f6vqe hans\u0131 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Terek ke\u00e7idi\",\n            \"B) D\u0259rb\u0259nd ke\u00e7idi\",\n            \"C) Uqra ke\u00e7idi\",\n            \"D) Kulikovo \u00e7\u00f6l\u00fc\",\n            \"E) Kalka \u00e7ay\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Monqollar 1222-ci ild\u0259 D\u0259rb\u0259nd ke\u00e7idind\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k \u015eimali Qafqaza g\u0259ldil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"50. B\u00f6y\u00fck Monqol xaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259si v\u0259 par\u00e7alanmas\u0131na t\u0259sir ed\u0259n amill\u0259rd\u0259n biri kimi Xubilay xan\u0131n atd\u0131\u011f\u0131 hans\u0131 siyasi add\u0131m\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130slam dinini q\u0259bul ed\u0259r\u0259k dig\u0259r uluslarla \u0259laq\u0259ni k\u0259sm\u0259si\",\n            \"B) Paytaxt\u0131 Qaraqorumdan Pekin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259r\u0259k m\u0259rk\u0259zl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmas\u0131\",\n            \"C) Kalka d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 bil\u0259r\u0259kd\u0259n m\u0259\u011flub olmas\u0131\",\n            \"D) Xar\u0259zm\u015fahlarla ittifaq ba\u011flayaraq Cuci ulusuna h\u00fccum etm\u0259si\",\n            \"E) Orduda onluq sistemi l\u0259\u011fv ed\u0259r\u0259k yenid\u0259n tayfa prinsipin\u0259 qay\u0131tmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xubilay xan paytaxt\u0131 Qaraqorumdan Pekin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrd\u00fc. Paytaxt\u0131n Pekin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si uluslar\u0131n B\u00f6y\u00fck xan il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rini z\u0259ifl\u0259tdi v\u0259 par\u00e7alanmaya s\u0259b\u0259b oldu.\"\n    }\n];\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        \n        \/\/ B\u00fct\u00fcn r\u0259ng klasslar\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259yirik\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered', 'correct-ans', 'wrong-ans');\n        \n        if (isFinished) {\n            \/\/ \u0130MTAHAN B\u0130TD\u0130KD\u018fN SONRAK\u0130 M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('correct-ans'); \/\/ D\u00fczl\u0259r ya\u015f\u0131l\n            } else {\n                btn.classList.add('wrong-ans'); \/\/ S\u0259hvl\u0259r v\u0259 bo\u015f burax\u0131lanlar q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        } else {\n            \/\/ \u0130MTAHAN GED\u018fN ZAMAN M\u018fNT\u0130Q\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered'); \/\/ H\u0259r hans\u0131 cavab se\u00e7ilibs\u0259 ya\u015f\u0131l\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed'); \/\/ Bax\u0131l\u0131b amma se\u00e7ilm\u0259yibs\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active'); \/\/ Haz\u0131rda bax\u0131lan sual\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 ha\u015fiy\u0259\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    \/\/ \u0130mtahan bit\u0259n kimi \u015fkalan\u0131 d\u00fcz\/s\u0259hv\u0259 g\u00f6r\u0259 r\u0259ngl\u0259yirik\n    updateScaleColors(); \n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    \/\/ N\u0259tic\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 3 saniy\u0259 sonra ilk suala qay\u0131d\u0131r\u0131q\n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. \u2190 Geri \u0130r\u0259li \u2192 N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev Bu tipd\u0259 olan 30 \u0259d\u0259d premium s\u0131naqlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin. WhatsApp qrupumuza qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn klik edin.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-510","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/510","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=510"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/510\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":511,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/510\/revisions\/511"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=510"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}