{"id":467,"date":"2026-06-07T08:04:18","date_gmt":"2026-06-07T08:04:18","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=467"},"modified":"2026-06-07T08:04:18","modified_gmt":"2026-06-07T08:04:18","slug":"q%c9%99dim-roma","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=467","title":{"rendered":"Q\u0259dim Roma"},"content":{"rendered":"\n<!-- Dinamik Reklam Banneri -->\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">\u2190 Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li \u2192<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;\n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n    }\n\n    \/* --- Dinamik Banner Stili --- *\/\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- Banner Stili Sonu --- *\/\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto 2rem auto; \/* Banner il\u0259 uy\u011funla\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn margin d\u0259yi\u015fdirildi *\/\n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n    \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n    \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n    \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n    \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n    \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\nconst quizData = [\n    {\n        \"q\": \"1. Q\u0259dim Roman\u0131n \u015e\u0259rq\u0259 do\u011fru i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Qafqaz v\u0259 \u00d6n Asiyada ba\u015f vermi\u015f h\u0259rbi toqqu\u015fmalar\u0131n xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Qan\u0131x d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\n2. Maqneziya d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\n3. K\u00fcr d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\n4. Fraaspa d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 3, 1, 4\",\n            \"B) 2, 1, 3, 4\",\n            \"C) 4, 3, 1, 2\",\n            \"D) 2, 4, 3, 1\",\n            \"E) 3, 1, 2, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Roman\u0131n Selevkil\u0259rl\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 Maqneziya d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc e.\u0259. 190-c\u0131 ild\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir. Roma v\u0259 Albaniya aras\u0131nda K\u00fcr d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc e.\u0259. 66-c\u0131 ild\u0259, Qan\u0131x d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc is\u0259 e.\u0259. 65-ci ild\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir. Fraaspa d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (Mark Antoninin y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc) is\u0259 xronoloji bax\u0131mdan daha sonra, e.\u0259. 36-c\u0131 ild\u0259 (m\u0259nb\u0259d\u0259 qrafik olaraq g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir) ba\u015f vermi\u015fdir. Do\u011fru ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 3, 1, 4.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"2. Q\u0259dim Roma m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 elmin\u0259 aid tarixi faktlar v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r aras\u0131nda uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Vergili\\n2. Plini\\n3. Roma heyk\u0259lt\u0259ra\u015fl\u0131\u011f\u0131\\na. \\\"T\u0259bi\u0259t tarixi\\\" \u0259s\u0259rind\u0259 Aral\u0131q d\u0259nizi sahill\u0259rind\u0259ki \u00f6lk\u0259l\u0259rin elmi bilikl\u0259rini toplam\u0131\u015fd\u0131r.\\nb. \u0130nsan\u0131n h\u0259m xarici g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, h\u0259m d\u0259 xarakterini d\u0259qiq t\u0259svir ed\u0259r\u0259k \u00f6z yunan m\u00fc\u0259lliml\u0259rini \u00f6t\u00fcb ke\u00e7mi\u015fdir.\\nc. \u0130mperator Avqustun sifari\u015fi il\u0259 \\\"Eneida\\\" poemas\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r.\\nd. \\\"Q\u0131z\u0131l d\u00f6vr\\\"d\u0259 ya\u015famam\u0131\u015f v\u0259 yaln\u0131z h\u0259rbi salnam\u0259l\u0259r yaratm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"B) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"C) 1-b, 2-d, 3-a\",\n            \"D) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"E) 1-a, 2-b, 3-d\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: M\u0259\u015fhur \u015fair Vergili imperator Avqustun sifari\u015fi il\u0259 \\\"Eneida\\\" poemas\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r (1-c). Tarix\u00e7i Plininin \\\"T\u0259bi\u0259t tarixi\\\" kitab\u0131nda elmi bilikl\u0259r toplanm\u0131\u015fd\u0131r (2-a). Roma heyk\u0259lt\u0259ra\u015flar\u0131 insan\u0131n h\u0259m g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, h\u0259m d\u0259 daxili xarakterini d\u0259qiq t\u0259svir ed\u0259r\u0259k yunan m\u00fc\u0259lliml\u0259rini gerid\u0259 qoymu\u015fdular (3-b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"3. Q\u0259dim Roman\u0131n C\u0259nubi Qafqaza y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sinin do\u011fru verildiyi b\u0259ndi m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: Pompeyin Albaniyan\u0131n daxili vilay\u0259tl\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7irib X\u0259z\u0259r sahilin\u0259 \u00e7\u0131xma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Alban h\u00f6kmdar\u0131 Oroysun partizan m\u00fcharib\u0259si taktikas\u0131na ke\u00e7m\u0259si v\u0259 romal\u0131lar\u0131n y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc dayand\u0131rmas\u0131.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: Lukullun Atropatenaya h\u00fccum etm\u0259si -> N\u0259tic\u0259: Atropatenan\u0131n Romadan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul ed\u0259r\u0259k \u00f6lk\u0259ni romal\u0131 cani\u015finl\u0259rin idar\u0259sin\u0259 verm\u0259si.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Roman\u0131n e.\u0259. 65-ci ild\u0259 Qan\u0131x d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 m\u0259\u011flub olmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Roman\u0131n Qafqaz\u0131 tamamil\u0259 t\u0259rk etm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: Antoninin Fraaspa qalas\u0131n\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 almas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Atropatena d\u00f6vl\u0259tinin tamamil\u0259 s\u00fcqut etm\u0259si.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: Pompeyin albanlarla s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalamas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Albaniyan\u0131n Roma imperiyas\u0131n\u0131n tamh\u00fcquqlu \u0259yal\u0259tin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Pompey Albaniyan\u0131n daxili vilay\u0259tl\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7irib X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 \u00e7\u0131xma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Lakin alban h\u00f6kmdar\u0131 Oroys partizan m\u00fcharib\u0259si taktikas\u0131 t\u0259tbiq etdiyind\u0259n, albanlar\u0131n g\u00fccl\u00fc m\u00fcqavim\u0259tini g\u00f6r\u0259n Pompey y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc dayand\u0131rd\u0131 v\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si ba\u011flad\u0131. Dig\u0259r b\u0259ndl\u0259r yanl\u0131\u015fd\u0131r, m\u0259s\u0259l\u0259n Atropatenan\u0131 as\u0131l\u0131l\u0131\u011fa baxmayaraq romal\u0131 cani\u015finl\u0259r deyil, yerli h\u00f6kmdarlar idar\u0259 edirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"4. Q\u0259dim Afina (Yunan\u0131stan) v\u0259 Q\u0259dim Roma respublikalar\u0131n\u0131n idar\u0259\u00e7ilik v\u0259 siyasi tarixi \u00fc\u00e7\u00fcn ortaq (ox\u015far) x\u00fcsusiyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259n edin (Tarixi t\u0259hlil \u0259sas\u0131nda):\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisind\u0259 e.\u0259. IV \u0259srd\u0259 ged\u0259n siyasi prosesl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 yoxsul v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n da ali d\u00f6vl\u0259t v\u0259zif\u0259l\u0259ri tutmaq h\u00fcququ qazanmas\u0131.\",\n            \"B) H\u0259r ikisinin e.\u0259. II \u0259srd\u0259 Karfageni m\u0259\u011flub ed\u0259r\u0259k \u015eimali Afrikan\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259si.\",\n            \"C) H\u0259r iki sivilizasiyada qladiator d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rinin d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259sm\u0259n qada\u011fan edilm\u0259si.\",\n            \"D) H\u0259r ikisinin \\\"tarixin atas\u0131\\\" Herodotun \u0259s\u0259rl\u0259rini siyasi s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n m\u0259hv etm\u0259si.\",\n            \"E) H\u0259r iki sivilizasiyada d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n qeyri-m\u0259hdud monarxiya s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 malik olan firon adland\u0131r\u0131lmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: (M\u0259nb\u0259d\u0259nk\u0259nar bilikl\u0259rin t\u0259hlili) Q\u0259dim Afina v\u0259 Q\u0259dim Roma respublikalar\u0131n\u0131n sosial-siyasi tarixinin k\u0259si\u015f\u0259n n\u00f6qt\u0259si h\u0259r ikisind\u0259 e.\u0259. IV y\u00fczillikd\u0259 demosun (v\u0259 ya plebeyl\u0259rin) apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yoxsul v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n ali d\u00f6vl\u0259t v\u0259zif\u0259l\u0259rin\u0259 se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququ \u0259ld\u0259 etm\u0259sidir. Karfageni ancaq Roma i\u015f\u011fal etmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"5. Verilmi\u015f c\u0259dv\u0259l\u0259 \u0259sas\u0259n Roma s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259rinin \u015e\u0259rq\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 pozulmu\u015f uy\u011funlu\u011fu (yanl\u0131\u015f variant\u0131) tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Maqneziya d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc -> Selevkil\u0259rin m\u0259\u011flub edilm\u0259si v\u0259 Atropatenan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etm\u0259si.\",\n            \"B) K\u00fcr d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc -> Roman\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndak\u0131 ordunun Albaniyaya qalib g\u0259lm\u0259si.\",\n            \"C) Qan\u0131x d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc -> Romal\u0131lar\u0131n alban q\u00fcvv\u0259l\u0259rini m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011fratmas\u0131.\",\n            \"D) Lukull v\u0259 Pompeyin y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri -> Roman\u0131n Ki\u00e7ik Asiyan\u0131 tamamil\u0259 z\u0259bt edib Suriya v\u0259 F\u0259l\u0259stind\u0259 m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259si.\",\n            \"E) E.\u0259. I \u0259srin h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri -> Atropatenan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini tamamil\u0259 itir\u0259r\u0259k Romal\u0131 cani\u015finl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: M\u0259nb\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, Roman\u0131n e.\u0259. I y\u00fczilliyin 1-ci yar\u0131s\u0131ndak\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 Atropatena Romadan as\u0131l\u0131 hala d\u00fc\u015fs\u0259 d\u0259, \u00f6lk\u0259ni romal\u0131 cani\u015finl\u0259r deyil, yerli h\u00f6kmdarlar idar\u0259 edirdil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \\\"E\\\" b\u0259ndind\u0259ki m\u0259lumat faktoloji c\u0259h\u0259td\u0259n yanl\u0131\u015fd\u0131r (pozulmu\u015f uy\u011funluqdur).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"6. M\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 (bloksxemi) tamamlay\u0131n:\\n- S\u0259b\u0259b 1: E.\u0259. I y\u00fczilliyin 1-ci yar\u0131s\u0131nda Roman\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259tinin g\u00fccl\u0259nm\u0259si.\\n- S\u0259b\u0259b 2: Lukull v\u0259 Pompeyin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u015e\u0259rq\u0259 (\u00d6n Asiya v\u0259 Qafqaza) h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rin edilm\u0259si.\\n- N\u0259tic\u0259: ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Roman\u0131n Ki\u00e7ik Asiyan\u0131 tamamil\u0259 z\u0259bt edib Suriya v\u0259 F\u0259l\u0259stind\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259si, eyni zamanda Atropatena v\u0259 Albaniyan\u0131n ondan as\u0131l\u0131l\u0131\u011fa d\u00fc\u015fm\u0259si.\",\n            \"B) Roman\u0131n Selevkil\u0259rl\u0259 ittifaq quraraq \u018fh\u0259m\u0259ni imperiyas\u0131n\u0131 s\u00fcquta u\u011fratmas\u0131.\",\n            \"C) Roman\u0131n Karfageni m\u0259\u011flub ed\u0259r\u0259k Aral\u0131q d\u0259nizi h\u00f6vz\u0259sind\u0259 ticar\u0259t inhisar\u0131n\u0131 itirm\u0259si.\",\n            \"D) \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rinin birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k Roma imperiyas\u0131n\u0131 h\u0259rbi d\u0259niz donanmas\u0131 il\u0259 darmada\u011f\u0131n etm\u0259si.\",\n            \"E) Roman\u0131n yaln\u0131z s\u00fclh yolu il\u0259 Atropatenan\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259si v\u0259 yerli s\u00fclal\u0259l\u0259ri tamamil\u0259 devirm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: E.\u0259. I y\u00fczilliyin 1-ci yar\u0131s\u0131nda Lukull v\u0259 Pompeyin \u015e\u0259rq\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 Atropatena Romadan as\u0131l\u0131 hala d\u00fc\u015fd\u00fc, h\u0259m\u00e7inin Roma Ki\u00e7ik Asiyan\u0131 tamamil\u0259 z\u0259bt ed\u0259r\u0259k Suriya v\u0259 F\u0259l\u0259stind\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"7. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259rin y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri bar\u0259d\u0259 do\u011fru uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. Mark Antoninin \u015e\u0259rq y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc\\nII. Pompeyin \u015e\u0259rq y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc\\nIII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\na. Albaniya il\u0259 birba\u015fa h\u0259rbi toqqu\u015fmalar aparmas\u0131 v\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalamas\u0131.\\nb. Atropatena \u0259razisin\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f edib Fraaspa qalas\u0131n\u0131n m\u00fchasir\u0259sind\u0259 u\u011fursuzlu\u011fa d\u00fc\u00e7ar olmas\u0131.\\nc. E.\u0259. I \u0259srd\u0259 Roma qo\u015funlar\u0131n\u0131n C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 \u00d6n Asiya regionunda h\u0259rbi ekspansiyas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259l\u0259ri.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-b; II-a; III-c\",\n            \"B) I-a; II-b; III-c\",\n            \"C) I-c; II-a; III-b\",\n            \"D) I-b; II-c; III-a\",\n            \"E) I-a; II-c; III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Mark Antoninin q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Atropatenada Fraaspa qalas\u0131n\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 alm\u0131\u015f, lakin Atropatena v\u0259 Parfiya t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259\u011flub edilmi\u015fdir (I-b) [24, x\u0259rit\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n]. Pompey is\u0259 Albaniya daxilin\u0259 ir\u0259lil\u0259yib partizan m\u00fcharib\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdikd\u0259n sonra Oroysla s\u00fclh imzalam\u0131\u015fd\u0131r (II-a). H\u0259r iki s\u0259rk\u0259rd\u0259 e.\u0259. I \u0259srd\u0259 Roman\u0131n \u015e\u0259rq y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fdir (III-c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"8. Q\u0259dim Roma imperiyas\u0131 v\u0259 onun \u015e\u0259rq siyas\u0259tin\u0259 aid m\u00fch\u00fcm tarixi hadis\u0259l\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Roman\u0131n Ki\u00e7ik Asiya, Suriya v\u0259 F\u0259l\u0259stini z\u0259bt etm\u0259si (Lukull v\u0259 Pompeyin y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri)\\n2. Roma v\u0259 Selevki ordular\u0131 aras\u0131nda Maqneziya d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si\\n3. Roma imperiyas\u0131n\u0131n iki hiss\u0259y\u0259 (Q\u0259rbi v\u0259 \u015e\u0259rqi) par\u00e7alanmas\u0131\\n4. Qobustan qayalar\u0131nda Roma imperatoru Domisian\u0131n d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid (XII \u0130ld\u0131r\u0131ms\u00fcr\u0259tli legion t\u0259r\u0259find\u0259n) kitab\u0259nin yaz\u0131lmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 1, 4, 3\",\n            \"B) 1, 2, 3, 4\",\n            \"C) 2, 4, 1, 3\",\n            \"D) 1, 3, 2, 4\",\n            \"E) 4, 2, 1, 3\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Maqneziya d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc e.\u0259. 190-c\u0131 ild\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir. Roman\u0131n Ki\u00e7ik Asiya, Suriya v\u0259 F\u0259l\u0259stini z\u0259bt etm\u0259si e.\u0259. I \u0259srin birinci yar\u0131s\u0131na aiddir. Qobustandak\u0131 kitab\u0259 imperator Domisian\u0131n (eram\u0131z\u0131n I \u0259sri) d\u00f6vr\u00fcn\u0259 m\u0259xsusdur [27, \u015f\u0259kl\u0259 \u0259sas\u0259n]. Roma imperiyas\u0131n\u0131n \u015e\u0259rqi v\u0259 Q\u0259rbi olaraq par\u00e7alanmas\u0131 is\u0259 IV y\u00fczillikd\u0259 (eram\u0131z\u0131n 395-ci ili) ba\u015f vermi\u015fdir. Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 1, 4, 3.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"9. Q\u0259dim d\u00f6vr siyasi xadiml\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n Roma il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259 dair uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Alban h\u00f6kmdar\u0131 Oroys\\n2. Atropatena h\u00f6kmdarlar\u0131 (e.\u0259. I \u0259srin I yar\u0131s\u0131nda)\\n3. Hun h\u00f6kmdar\u0131 Attila\\na. Q\u0259rbi Roma \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck \u0259ld\u0259 ed\u0259r\u0259k Avropa tarix\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Yuli Sezarla eynil\u0259\u015fdiril\u0259n strateq.\\nb. Pompeyl\u0259 partizan m\u00fcharib\u0259si apararaq, n\u0259hay\u0259t, m\u00fcqavim\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 onunla s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalayan h\u00f6kmdar.\\nc. Roman\u0131n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 q\u0259bul ets\u0259 d\u0259, \u00f6lk\u0259ni cani\u015finl\u0259rin deyil, \u015f\u0259xs\u0259n \u00f6zl\u0259rinin idar\u0259 etm\u0259si h\u00fcququnu qoruyub saxlayan r\u0259hb\u0259rl\u0259r.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Oroys Pompeyin ir\u0259lil\u0259yi\u015fini dayand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn partizan m\u00fcharib\u0259si aparm\u0131\u015f v\u0259 s\u00fclh t\u0259klif etmi\u015fdir (1-b). Atropatena Romadan as\u0131l\u0131 olsa da, onu yerli h\u00f6kmdarlar idar\u0259 edirdi (2-c). Hun h\u00f6kmdar\u0131 Attila Q\u0259rbi Roma \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck quraraq Yuli Sezarla eynil\u0259\u015fdirilirdi (3-a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"10. Q\u0259dim Roma ordusunun C\u0259nubi Qafqazda, x\u00fcsus\u0259n Albaniya v\u0259 Atropatenada h\u0259rbi siyas\u0259tinin yekun n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n biri (ox\u015far c\u0259h\u0259ti) n\u0259 olmu\u015fdur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin Roman\u0131n h\u0259rbi \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda as\u0131l\u0131l\u0131q elementl\u0259ri il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, birm\u0259nal\u0131 olaraq Roma cani\u015finl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n deyil, yerli q\u00fcvv\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunma\u011fa davam etm\u0259si.\",\n            \"B) H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin d\u0259rhal l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k Roman\u0131n t\u0259rkibin\u0259 eyni \u0259yal\u0259t kimi qat\u0131lmas\u0131.\",\n            \"C) Roman\u0131n h\u0259r iki \u0259razid\u0259n h\u0259rbi r\u00fcsvay\u00e7\u0131l\u0131qla geri \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k b\u00f6y\u00fck t\u0259zminat \u00f6d\u0259m\u0259si.\",\n            \"D) Albaniya v\u0259 Atropatenan\u0131n birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k Roma imperiyas\u0131n\u0131 tamamil\u0259 s\u00fcquta u\u011fratmas\u0131.\",\n            \"E) H\u0259r iki \u0259razid\u0259 Roma ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 amfiteatrlar\u0131n in\u015fa edilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: M\u0259nb\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, e.\u0259. I \u0259srd\u0259 Lukull v\u0259 Pompeyin y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri zaman\u0131 Atropatena Romadan as\u0131l\u0131 hala d\u00fc\u015fs\u0259 d\u0259, onu romal\u0131 cani\u015finl\u0259r deyil, yerli h\u00f6kmdarlar idar\u0259 edirdi. H\u0259m\u00e7inin Albaniyada Oroysun m\u00fcqavim\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 s\u00fclh imzalanm\u0131\u015f v\u0259 \u00f6lk\u0259 \u00f6z daxili idar\u0259\u00e7iliyini (m\u00fcst\u0259qilliyini) qorumu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"11. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259n hans\u0131 Q\u0259dim Roma m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin \\\"Q\u0131z\u0131l d\u00f6vr\u00fc\\\" v\u0259 m\u00fch\u00fcm intellektual nailiyy\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn do\u011fru DEY\u0130LD\u0130R?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: Roma heyk\u0259lt\u0259ra\u015flar\u0131n\u0131n insan\u0131n daxili xarakterini v\u0259 xarici g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc d\u0259qiq t\u0259svir etm\u0259si -> N\u0259tic\u0259: Onlar\u0131n bu sah\u0259d\u0259 yunan m\u00fc\u0259lliml\u0259rini \u00f6t\u00fcb ke\u00e7m\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: \u0130mperator Avqustun d\u00f6vl\u0259t sifari\u015fi -> N\u0259tic\u0259: M\u0259\u015fhur \u015fair Vergilinin q\u0259hr\u0259manl\u0131q xarakterli \\\"Eneida\\\" poemas\u0131n\u0131 q\u0259l\u0259m\u0259 almas\u0131.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Tarix\u00e7i Plininin f\u0259aliyy\u0259ti -> N\u0259tic\u0259: Aral\u0131q d\u0259nizi sahill\u0259rind\u0259ki \u00f6lk\u0259l\u0259rin elmi bilikl\u0259rinin \\\"T\u0259bi\u0259t tarixi\\\" kitab\u0131nda toplanmas\u0131.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: Roman\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t tarixind\u0259 e.\u0259. I - e. I \u0259srinin ya\u015fanmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Bu d\u00f6vr\u00fcn Roma poeziyas\u0131n\u0131n \\\"q\u0131z\u0131l d\u00f6vr\u00fc\\\" adland\u0131r\u0131laraq inc\u0259s\u0259n\u0259tin zirv\u0259y\u0259 \u00e7atmas\u0131.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: Kolizeyd\u0259 qladiator d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rinin qada\u011fan edilm\u0259si -> N\u0259tic\u0259: Romada yaln\u0131z v\u0259 yaln\u0131z Yunan\u0131standan g\u0259tirilmi\u015f teatr tama\u015falar\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259rilm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Roma m\u0259d\u0259niyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 veril\u0259n \\\"A, B, C, D\\\" b\u0259ndl\u0259ri m\u0259nb\u0259d\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015f ger\u00e7\u0259k tarixi faktlard\u0131r. \\\"E\\\" b\u0259ndind\u0259ki qladiator d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rinin qada\u011fan edil\u0259r\u0259k yaln\u0131z yunan teatrlar\u0131na icaz\u0259 verilm\u0259si fikri m\u0259nb\u0259nin materiallar\u0131na v\u0259 tarixi m\u0259ntiq\u0259 tamamil\u0259 ziddir (Romada qladiator d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri uzun m\u00fcdd\u0259t davam etmi\u015fdir).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"12. Katalaun d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc kontekstind\u0259 verilmi\u015f m\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 tamamlay\u0131n:\\n- S\u0259b\u0259b 1: Attilan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda Hun ordusunun Q\u0259rbi Romaya qar\u015f\u0131 h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259si v\u0259 Katalaun \u00e7\u00f6l\u00fcnd\u0259 toqqu\u015fmas\u0131.\\n- S\u0259b\u0259b 2: Attilan\u0131n \\\"alanlar\u0131 d\u0259f ed\u0259r\u0259k vestqotlar\u0131 cinahdan vurun... D\u00fc\u015fm\u0259n \u00fcst\u00fcn\u0259 \u0259limd\u0259 q\u0131l\u0131nc birinci m\u0259n yeriy\u0259c\u0259y\u0259m\\\" dey\u0259 ordusunu c\u0259sar\u0259tl\u0259ndirm\u0259si.\\n- N\u0259tic\u0259: ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Hunlar\u0131n Q\u0259rbi Roma \u00fcz\u0259rind\u0259 h\u0259lledici \u00fcst\u00fcnl\u00fck \u0259ld\u0259 etm\u0259si v\u0259 Attilan\u0131n Avropa tarix\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u0130sg\u0259nd\u0259r v\u0259 Yuli Sezarla eynil\u0259\u015fdirilm\u0259si.\",\n            \"B) Q\u0259rbi Roman\u0131n Hunlar\u0131 darmada\u011f\u0131n ed\u0259r\u0259k B\u00f6y\u00fck \u00c7in s\u0259ddin\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn Avrasiyan\u0131 tutmas\u0131.\",\n            \"C) \u015e\u0259rqi Roman\u0131n (Bizans\u0131n) d\u0259rhal Q\u0259rbi Romaya k\u00f6m\u0259k ed\u0259r\u0259k Hun d\u00f6vl\u0259tini s\u00fcquta u\u011fratmas\u0131.\",\n            \"D) Attilan\u0131n Roma il\u0259 s\u00fclh ba\u011flay\u0131b xristianl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul ed\u0259r\u0259k Q\u0259rbi Roman\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil olmas\u0131.\",\n            \"E) Q\u0259rbi Roman\u0131n par\u00e7alanaraq h\u0259min \u0259srd\u0259 d\u0259rhal \u0259r\u0259b xilaf\u0259tin\u0259 tabe olmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Attilan\u0131n c\u0259sar\u0259tli \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 v\u0259 h\u0259rbi taktikas\u0131 say\u0259sind\u0259 hunlar Q\u0259rbi Roma \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck \u0259ld\u0259 etdil\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Avropa tarix\u00e7il\u0259ri sonradan Attilan\u0131 Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259r v\u0259 Qay Yuli Sezar kimi dahi s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259rl\u0259 eynil\u0259\u015fdirirdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"13. Q\u0259dim Roman\u0131n i\u015ftirak etdiyi b\u00f6y\u00fck tarixi d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n r\u0259qibl\u0259ri aras\u0131nda do\u011fru uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Maqneziya d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (e.\u0259. 190)\\n2. Qan\u0131x d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (e.\u0259. 65)\\n3. Katalaun \u00e7\u00f6l\u00fc (B\u00f6y\u00fck xalqlar k\u00f6\u00e7\u00fc d\u00f6vr\u00fc)\\na. Selevki ordusu\\nb. Avropa Hun d\u00f6vl\u0259tinin ordusu\\nc. Q\u0259dim Albaniya ordusu\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"C) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"D) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: E.\u0259. 190-c\u0131 il Maqneziya d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Roman\u0131n r\u0259qibi Selevki ordusu idi (1-a). E.\u0259. 65-ci il Qan\u0131x d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Roma q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Q\u0259dim Albaniya ordusu il\u0259 vuru\u015furdu (2-c). Katalaun \u00e7\u00f6l\u00fcnd\u0259ki vuru\u015fmada is\u0259 Q\u0259rbi Roma ordusu Attilan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi Avropa Hun d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 toqqu\u015fmu\u015fdu (3-b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"14. \\\"XII \u0130ld\u0131r\u0131ms\u00fcr\u0259tli legion\\\"a aid Qobustan kitab\u0259si v\u0259 imperator Domisian\u0131n hakimiyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar \u015eimali Az\u0259rbaycan tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 strateji n\u0259tic\u0259ni t\u0259sdiql\u0259yir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Eram\u0131z\u0131n I \u0259srind\u0259 Roma imperiyas\u0131n\u0131n h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin X\u0259z\u0259r d\u0259nizi sahill\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7\u0131xmas\u0131 v\u0259 burada Roma h\u0259rbi t\u0259sirinin (k\u0259\u015ffiyyat\u0131n\u0131n) m\u00f6vcudlu\u011funu.\",\n            \"B) Roman\u0131n Albaniyan\u0131 tamamil\u0259 i\u015f\u011fal ed\u0259r\u0259k m\u0259rk\u0259zi Qobustanda yerl\u0259\u015f\u0259n b\u00f6y\u00fck inzibati cani\u015finlik m\u0259rk\u0259zi yaratmas\u0131n\u0131.\",\n            \"C) Albanlar\u0131n Romaya h\u00fccum ed\u0259r\u0259k XII legionu darmada\u011f\u0131n etm\u0259sini v\u0259 X\u0259z\u0259r sahill\u0259rin\u0259 qovmas\u0131n\u0131.\",\n            \"D) Qobustanda Roman\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck amfiteatr\u0131n\u0131n v\u0259 idman saray\u0131n\u0131n in\u015fa edilm\u0259sini.\",\n            \"E) Roma qo\u015funlar\u0131n\u0131n X\u0259z\u0259r d\u0259nizi vasit\u0259sil\u0259 Hindistana d\u0259niz ekspedisiyas\u0131na \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Qobustanda a\u015fkar edilmi\u015f lat\u0131ndilli kitab\u0259 (\\\"XII \u0130ld\u0131r\u0131ms\u00fcr\u0259tli legion... Domisian...\\\") I \u0259srd\u0259 Roma h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin X\u0259z\u0259r sahill\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259ldiyini, C\u0259nubi Qafqazda Roman\u0131n d\u0259rin k\u0259\u015ffiyyat v\u0259 h\u0259rbi n\u00fcfuzunun m\u00f6vcudlu\u011funu s\u00fcbut ed\u0259n m\u00fch\u00fcm maddi m\u0259nb\u0259dir [27, \u015f\u0259kil \u0259sas\u0131nda].\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"15. Roma imperiyas\u0131n\u0131n IV \u0259srd\u0259 par\u00e7alanmas\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq v\u0259 tarixi prosesl\u0259r\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck qlobal t\u0259sirl\u0259rind\u0259n biri kimi n\u0259 q\u0259bul edilir? (M\u0259nb\u0259d\u0259nk\u0259nar t\u0259hlil\u0259 \u0259sas\u0259n)\",\n        \"options\": [\n            \"A) Q\u0259rbi v\u0259 \u015e\u0259rqi (Bizans) Roma olmaqla iki f\u0259rqli siyasi m\u0259rk\u0259zin yaranmas\u0131, sonradan Q\u0259rbi Roman\u0131n s\u00fcqutu il\u0259 Q\u0259rbi Avropada feodalizmin tam formala\u015fmas\u0131na do\u011fru m\u00fch\u00fcm d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin ba\u015f verm\u0259si.\",\n            \"B) H\u0259r iki hiss\u0259nin tezlikl\u0259 eyni vaxtda \u0130slam ordular\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edil\u0259r\u0259k Xilaf\u0259tin t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131lmas\u0131.\",\n            \"C) Roman\u0131n yenid\u0259n respublika idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 qay\u0131daraq b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259rq \u0259yal\u0259tl\u0259rin\u0259 tam m\u00fcst\u0259qillik verm\u0259si.\",\n            \"D) Karfagen d\u00f6vl\u0259tinin yenid\u0259n dir\u00e7\u0259l\u0259r\u0259k q\u0259fl\u0259t\u0259n Roman\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 tabe etm\u0259si.\",\n            \"E) Roman\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 B\u00f6y\u00fck \u0130p\u0259k yolunun tamamil\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: IV y\u00fczillikd\u0259 Roma imperiyas\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 (395-ci ild\u0259 Q\u0259rbi v\u0259 \u015e\u0259rqi Romaya) v\u0259 V \u0259srd\u0259 Q\u0259rbi Roman\u0131n s\u00fcqutu Avropada quldarl\u0131q sisteminin t\u0259m\u0259ll\u0259rini sars\u0131tm\u0131\u015f v\u0259 feodal m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit z\u0259min yaratm\u0131\u015fd\u0131r [115, m\u0259nb\u0259nin tarixi m\u0259ntiqi il\u0259]. Dig\u0259r variantlar tamamil\u0259 uydurmad\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"16. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n Roma h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 aid x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. Pompey\\nII. Mark Antoni\\nIII. Ortaq c\u0259h\u0259tl\u0259r\\na. Albaniya \u0259razisind\u0259 daxili vilay\u0259tl\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k partizan m\u00fcharib\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 sonda s\u00fclh ba\u011flamas\u0131.\\nb. Atropatena (Fraaspa qalas\u0131n\u0131n m\u00fchasir\u0259si) \u0259razisind\u0259 g\u00fccl\u00fc m\u00fcqavim\u0259tl\u0259 rastla\u015faraq m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011framas\u0131.\\nc. E.\u0259. I \u0259srd\u0259 Roma qo\u015funlar\u0131n\u0131n C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 \u00d6n Asiya regionunda h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri ekspansiyada (i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259) i\u015ftirak etm\u0259l\u0259ri.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-a; II-b; III-c\",\n            \"B) I-b; II-a; III-c\",\n            \"C) I-c; II-a; III-b\",\n            \"D) I-a; II-c; III-b\",\n            \"E) I-c; II-b; III-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Pompey Albaniyaya h\u00fccumu zaman\u0131 Oroysun taktikas\u0131 il\u0259 rastla\u015faraq y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc dayand\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalam\u0131\u015fd\u0131r (I-a). Mark Antoni is\u0259 Fraaspa d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 (m\u00fchasir\u0259sind\u0259) Parfiya v\u0259 Atropatena q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 m\u0259\u011flub olmu\u015fdur (II-b). H\u0259r iki s\u0259rk\u0259rd\u0259 e.\u0259. I \u0259srd\u0259 Roman\u0131n \u015e\u0259rq\u0259 h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fdir (III-c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"17. Q\u0259dim Roma elmi, \u0259d\u0259biyyat\u0131 v\u0259 imperiya tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259d\u0259ni-siyasi inki\u015faf xronologiyas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Vergilinin imperator Avqustun sifari\u015fi il\u0259 \\\"Eneida\\\" poemas\u0131n\u0131 q\u0259l\u0259m\u0259 almas\u0131\\n2. Alim v\u0259 tarix\u00e7i Plininin \\\"T\u0259bi\u0259t tarixi\\\" \u0259s\u0259rini yazaraq d\u00f6vr\u00fcn elmi bilikl\u0259rini toplamas\u0131\\n3. N\u0259h\u0259ng Roma imperiyas\u0131n\u0131n r\u0259sm\u0259n Q\u0259rbi v\u0259 \u015e\u0259rqi (Bizans) Romaya par\u00e7alanmas\u0131 (M\u0259nb\u0259l\u0259rin tarixi ard\u0131c\u0131ll\u0131q m\u0259ntiqin\u0259 \u0259sas\u0259n)\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2, 3\",\n            \"B) 2, 1, 3\",\n            \"C) 3, 2, 1\",\n            \"D) 1, 3, 2\",\n            \"E) 2, 3, 1\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: E.\u0259. I y\u00fczillikd\u0259n \u2013 eram\u0131z\u0131n I y\u00fczilliyinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nad\u0259k olan \\\"Q\u0131z\u0131l d\u00f6vr\\\"d\u0259 Vergili \\\"Eneida\\\"n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r (1). Plini ondan sonra \\\"T\u0259bi\u0259t tarixi\\\"ni q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r (2). Roma imperiyas\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 is\u0259 xeyli gec, IV y\u00fczillikd\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir (3). D\u00fczg\u00fcn ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1, 2, 3.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"18. Q\u0259dim Roman\u0131n h\u0259rbi v\u0259 m\u00fch\u0259ndislik arxitekturas\u0131 il\u0259 Hun ordusunun d\u00f6y\u00fc\u015f taktikas\u0131 aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rqlilik (Katalaun d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Attilan\u0131n nitqin\u0259 \u0259sas\u0259n) n\u0259 il\u0259 izah olunurdu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Hunlar\u0131n c\u0259sar\u0259tli v\u0259 a\u00e7\u0131q d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259, birba\u015fa q\u0131l\u0131nc h\u00fccumuna \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259si, romal\u0131lar\u0131n v\u0259 vestqotlar\u0131n is\u0259 b\u00f6y\u00fck ordular\u0131na r\u0259\u011fm\u0259n t\u0259r\u0259dd\u00fcd v\u0259 qorxu i\u00e7ind\u0259 qorunma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131.\",\n            \"B) Roman\u0131n odlu silahdan istifad\u0259 etm\u0259si, Hunlar\u0131n is\u0259 ancaq ox v\u0259 kamanla vuru\u015fmas\u0131.\",\n            \"C) Hunlar\u0131n m\u00fchasir\u0259 ma\u015f\u0131nlar\u0131 il\u0259 Roman\u0131n beton qala divarlar\u0131n\u0131 u\u00e7uraraq \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri darmada\u011f\u0131n etm\u0259si.\",\n            \"D) Roman\u0131n fil qo\u015funlar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Hun atl\u0131lar\u0131n\u0131 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 tam m\u0259hv etm\u0259si.\",\n            \"E) H\u0259r iki ordunun tamamil\u0259 qullardan t\u0259\u015fkil edilm\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259 verm\u0259d\u0259n dayand\u0131r\u0131lmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Attila \u00f6z nitqind\u0259 qeyd edirdi: \\\"Buraya toplanm\u0131\u015f qo\u015fundak\u0131 says\u0131z-hesabs\u0131z \u0259sg\u0259rl\u0259r hunlar\u0131n g\u00f6zl\u0259rin\u0259 baxma\u011fa bel\u0259 c\u0259sar\u0259t etmirl\u0259r. D\u00fc\u015fm\u0259n \u00fcst\u00fcn\u0259 \u0259limd\u0259 q\u0131l\u0131nc birinci m\u0259n yeriy\u0259c\u0259y\u0259m\\\". Bu, romal\u0131lar\u0131n m\u00fcdafi\u0259 (v\u0259 qorxu), hunlar\u0131n is\u0259 birba\u015fa c\u0259sar\u0259tli h\u00fccum taktikas\u0131nda oldu\u011funu s\u00fcbut edir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"19. Q\u0259dim d\u00f6vr siyasi xadiml\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n Roma imperiyas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 do\u011fru uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\\n1. Alban h\u00f6kmdar\u0131 Oroys\\n2. Atropatena h\u00f6kmdarlar\u0131 (e.\u0259. I \u0259srin I yar\u0131s\u0131)\\n3. Selevki h\u00f6kmdar\u0131 (m\u00fcqayis\u0259li fakt kimi)\\na. E.\u0259. 190-c\u0131 ild\u0259 (Maqneziyada) Romaya m\u0259\u011flub olaraq \u00d6n Asiyadak\u0131 h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259tdi v\u0259 b\u0259zi \u0259razil\u0259rin as\u0131l\u0131l\u0131qdan qurtulmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.\\nb. Roman\u0131n h\u0259rbi s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 onlara qar\u015f\u0131 partizan m\u00fcharib\u0259si apararaq s\u00fclh ba\u011flama\u011fa nail oldu.\\nc. Roman\u0131n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 q\u0259bul ets\u0259 d\u0259, d\u00f6vl\u0259ti romal\u0131 cani\u015finl\u0259rin deyil, \u015f\u0259xs\u0259n \u00f6zl\u0259rinin idar\u0259 etm\u0259si h\u00fcququnu qoruyub saxlad\u0131.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"D) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Alban h\u00f6kmdar\u0131 Oroys Pompeyl\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si ba\u011flam\u0131\u015fd\u0131 (1-b). Atropatena h\u00f6kmdarlar\u0131 Romadan as\u0131l\u0131 hala d\u00fc\u015fs\u0259l\u0259r d\u0259, \u00f6lk\u0259ni \u00f6zl\u0259ri idar\u0259 edirdi (2-c). Selevkil\u0259r e.\u0259. 190-c\u0131 ild\u0259 Romaya m\u0259\u011flub oldu v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 Atropatena yenid\u0259n m\u00fcst\u0259qillik qazand\u0131 (3-a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"20. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sinin do\u011fru verildiyi b\u0259ndi m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: Roma heyk\u0259lt\u0259ra\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin g\u00fccl\u00fc inki\u015faf ke\u00e7m\u0259si -> N\u0259tic\u0259: Roma s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n\u0131n t\u0259dric\u0259n \u00f6z yunan m\u00fc\u0259lliml\u0259rini \u00f6t\u00fcb ke\u00e7m\u0259si v\u0259 insan\u0131n xarakterini, daxili d\u00fcnyas\u0131n\u0131 da \u0259ks etdir\u0259n y\u00fcks\u0259k realizm\u0259 nail olmalar\u0131.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: Romal\u0131lar\u0131n yunan heyk\u0259ll\u0259rini m\u0259hv etm\u0259si -> N\u0259tic\u0259: Yaln\u0131z Misir \u00fcslubunda n\u0259h\u0259ng piramidalar\u0131n tikilm\u0259sin\u0259 ba\u015flan\u0131lmas\u0131.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Roman\u0131n yunan inc\u0259s\u0259n\u0259tini qada\u011fan etm\u0259si -> N\u0259tic\u0259: B\u00fct\u00fcn teatr binalar\u0131n\u0131n ba\u011flanaraq h\u0259rbi anbarlara \u00e7evrilm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: Romada \\\"Q\u0131z\u0131l d\u00f6vr\\\"\u00fcn ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Lat\u0131n dilind\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131n qada\u011fan edilib yunan dilin\u0259 r\u0259sm\u0259n ke\u00e7ilm\u0259si.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: \\\"Eneida\\\" poemas\u0131n\u0131n yaz\u0131lmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Bu \u0259s\u0259rin Q\u0259dim Afina xalq y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n qada\u011fan edilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: M\u0259nb\u0259d\u0259 birm\u0259nal\u0131 olaraq vur\u011fulan\u0131r ki, \\\"Heyk\u0259lt\u0259ra\u015flar \u00f6z yunan m\u00fc\u0259lliml\u0259rini \u00f6t\u00fcb ke\u00e7mi\u015fdil\u0259r. Roma heyk\u0259ll\u0259ri insan\u0131n h\u0259m xarici g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc d\u0259qiq t\u0259svir edir, h\u0259m d\u0259 onun xarakterini a\u00e7\u0131b g\u00f6st\u0259rirdi\\\".\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"21. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 h\u0259rbi-siyasi prosesl\u0259rin m\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n- Roman\u0131n e.\u0259. II-I \u0259srl\u0259rd\u0259 \u015e\u0259rq\u0259 do\u011fru ekspansiyas\u0131n\u0131n (i\u015f\u011fallar\u0131n\u0131n) g\u00fccl\u0259nm\u0259si.\\n- Ki\u00e7ik Asiya, Suriya v\u0259 F\u0259l\u0259stinin Roma ordular\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n tamamil\u0259 z\u0259bt edilm\u0259si.\\n- Roman\u0131n C\u0259nubi Qafqazda (Albaniya v\u0259 Atropatena) \u00f6z h\u0259rbi-siyasi t\u0259sirini v\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 qurmas\u0131.\\n- ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Roman\u0131n C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 \u00d6n Asiyadak\u0131 q\u00fcdr\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259dim d\u00f6vr\u00fcn dig\u0259r n\u0259h\u0259ng imperiyas\u0131 olan Parfiyan\u0131n da prosesl\u0259r\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 v\u0259 toqqu\u015fmalar\u0131n qa\u00e7\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131 (M\u0259s\u0259l\u0259n: Antoninin m\u0259\u011flub oldu\u011fu Fraaspa d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc).\",\n            \"B) Roman\u0131n Hindistana d\u0259niz yolu a\u00e7araq \u00c7in imperiyas\u0131 il\u0259 birba\u015fa h\u0259rbi s\u0259rh\u0259d qurmas\u0131.\",\n            \"C) Albaniyan\u0131n Roman\u0131 q\u0259fl\u0259t\u0259n m\u0259\u011flub ed\u0259r\u0259k \u0130taliyan\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si v\u0259 vergi qoymas\u0131.\",\n            \"D) Q\u0259rbi Roma imperiyas\u0131n\u0131n h\u0259min \u0259srd\u0259 d\u0259rhal s\u00fcqut ed\u0259r\u0259k barbarlar\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7m\u0259si.\",\n            \"E) Q\u0259dim Roman\u0131n C\u0259nubi Qafqazdan tamamil\u0259 imtina ed\u0259r\u0259k \u0130slam\u0131 q\u0259bul etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Roma \u015e\u0259rq\u0259 (C\u0259nubi Qafqaz daxil olmaqla) n\u00fcfuz etdikc\u0259 bu regionun dig\u0259r n\u0259h\u0259ng g\u00fcc\u00fc olan Parfiya il\u0259 qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131ya g\u0259lirdi. Fraaspa d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc x\u0259rit\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rildiyi kimi, Antoninin y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc Parfiya-Atropatena ittifaq\u0131na qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f v\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259tl\u0259 bitmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"22. Q\u0259dim Misir sivilizasiyas\u0131nda fironlar\u0131n q\u00fcdr\u0259tini \u0259ks etdir\u0259n piramidalar v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t abid\u0259l\u0259ri il\u0259 Q\u0259dim Roma memarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n\/heyk\u0259lt\u0259ra\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaq m\u0259d\u0259ni-siyasi funksiyas\u0131 n\u0259 idi? (T\u0259hlil tipli sual)\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r iki sivilizasiyada monumental memarl\u0131q v\u0259 d\u0259qiq heyk\u0259lt\u0259ra\u015fl\u0131q ali hakimiyy\u0259tin (fironun v\u0259 ya imperatorun\/respublikan\u0131n) q\u00fcdr\u0259tini, \u0259z\u0259m\u0259tini, h\u0259rbi u\u011furlar\u0131n\u0131 v\u0259 sars\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259y\u0259 xidm\u0259t edirdi.\",\n            \"B) H\u0259r ikisi yaln\u0131z yoxsul v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n (demos v\u0259 plebeyl\u0259rin) maraqlar\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn in\u015fa edil\u0259n sad\u0259 s\u0131\u011f\u0131nacaqlar idi.\",\n            \"C) H\u0259r iki sivilizasiya bu abid\u0259l\u0259rd\u0259n xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 vergi \u00f6d\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 girov qismind\u0259 istifad\u0259 edirdi.\",\n            \"D) Memarl\u0131q n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin ham\u0131s\u0131 monoteist (t\u0259kallahl\u0131) dinl\u0259rin yay\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259di il\u0259 ucald\u0131lm\u0131\u015f dini m\u0259rk\u0259zl\u0259r idi.\",\n            \"E) H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259td\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259ti qada\u011fa qoyulmu\u015fdu.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: \u0130st\u0259r Q\u0259dim Misird\u0259 piramidalar, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 Q\u0259dim Romada ucald\u0131lm\u0131\u015f memarl\u0131q v\u0259 heyk\u0259lt\u0259ra\u015fl\u0131q abid\u0259l\u0259ri (m\u0259s\u0259l\u0259n, \\\"Q\u0131z\u0131l d\u00f6vr\\\" yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131) d\u00f6vl\u0259tin (imperiyan\u0131n) \u0259z\u0259m\u0259tini, g\u00fcc\u00fcn\u00fc v\u0259 ideologiyas\u0131n\u0131 \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirm\u0259k funksiyas\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"23. Q\u0259dim Albaniyan\u0131n \u0259halisinin sosial t\u0259rkibi bar\u0259d\u0259 m\u0259nb\u0259y\u0259 (I-IV t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259r) \u0259sas\u0259n Q\u0259dim Roma c\u0259miyy\u0259ti il\u0259 k\u0259si\u015f\u0259n (ox\u015far olan) \u0259n do\u011fru m\u0259ntiqi uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259td\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k t\u0259b\u0259q\u0259ni d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7il\u0259ri, ordu komandanlar\u0131 v\u0259 dini (yaxud ali) liderl\u0259r t\u0259\u015fkil edir, a\u015fa\u011f\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259 is\u0259 \u0259sas istehsal\u00e7\u0131lardan (t\u0259s\u0259rr\u00fcfatda i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259r\/k\u0259ndlil\u0259r) ibar\u0259t idi.\",\n            \"B) Romadan f\u0259rqli olaraq, Albaniyada \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 iyerarxiya (t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259\u015fm\u0259) v\u0259 sosial f\u0259rq yox idi.\",\n            \"C) H\u0259r iki sivilizasiyada ali h\u0259rbi komandanl\u0131q yaln\u0131z yoxsul t\u0259b\u0259q\u0259d\u0259n olan f\u0259hl\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259val\u0259 edilirdi.\",\n            \"D) D\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259r v\u0259 h\u0259rb\u00e7il\u0259r h\u0259m Romada, h\u0259m d\u0259 Albaniyada c\u0259miyy\u0259tin \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 pill\u0259sini t\u0259\u015fkil edirdil\u0259r.\",\n            \"E) H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259t m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 kasta sistemin\u0259 \u0259saslanaraq idar\u0259 olunurdu.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Albaniya c\u0259miyy\u0259tind\u0259 pad\u015fah, ordu ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 (I t\u0259b\u0259q\u0259) v\u0259 din xadiml\u0259ri (II t\u0259b\u0259q\u0259) ali z\u00fcmr\u0259, t\u0259s\u0259rr\u00fcfatda i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259r (IV t\u0259b\u0259q\u0259) is\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 z\u00fcmr\u0259 idi. Bu \u0259n\u0259n\u0259vi quldarl\u0131q c\u0259miyy\u0259ti x\u00fcsusiyy\u0259ti olaraq Q\u0259dim Roma idar\u0259\u00e7iliyind\u0259ki patrisi v\u0259 plebey (sahibkarlar v\u0259 istehsal\u00e7\u0131lar) b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u0259 tarixi ox\u015farl\u0131q t\u0259\u015fkil edir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"24. C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 \u00d6n Asiyada Roma imperiyas\u0131n\u0131n h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 do\u011fru xronologiyan\u0131 qurun:\\n1. Lukull v\u0259 Pompeyin \u015e\u0259rq\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rinin ba\u015flanmas\u0131\\n2. Pompeyin Albaniyan\u0131n daxili vilay\u0259tl\u0259rin\u0259 h\u00fccumunu dayand\u0131raraq Oroysla s\u00fclh ba\u011flamas\u0131\\n3. Mark Antoninin Fraaspa qalas\u0131n\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 almas\u0131 v\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259ti\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2, 3\",\n            \"B) 2, 1, 3\",\n            \"C) 3, 2, 1\",\n            \"D) 1, 3, 2\",\n            \"E) 2, 3, 1\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: E.\u0259. I y\u00fczilliyin 1-ci yar\u0131s\u0131nda Lukull v\u0259 Pompeyin \u015e\u0259rq\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri ba\u015flad\u0131 (1). Pompey bu y\u00fcr\u00fc\u015f \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Albaniyaya daxil oldu v\u0259 Oroysla s\u00fclh ba\u011flad\u0131 (e.\u0259. 65-ci il\u0259 yax\u0131n) (2). Antoninin Fraaspan\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 almas\u0131 is\u0259 e.\u0259. 36-c\u0131 il\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir (3). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1, 2, 3.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"25. Q\u0259dim d\u00f6vr tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259ri (v\u0259 ya i\u015ftirak etdikl\u0259ri m\u0259d\u0259ni prosesl\u0259r) aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\\n1. Vergili\\n2. Plini\\n3. \u0130mperator Avqust\\na. Q\u0259dim Roman\u0131n \\\"Q\u0131z\u0131l d\u00f6vr\\\" poeziyas\u0131na aid olan monumental \\\"Eneida\\\" poemas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi.\\nb. Q\u0259dim d\u00f6vr\u00fcn \u0259n z\u0259ngin elmi m\u0259lumatlar toplusu olan \\\"T\u0259bi\u0259t tarixi\\\" kitab\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi.\\nc. \\\"Eneida\\\" poemas\u0131n\u0131n yaz\u0131lmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259xs\u0259n sifari\u015f ver\u0259n v\u0259 Roman\u0131n h\u0259rbi-m\u0259d\u0259ni q\u00fcdr\u0259tinin t\u0259bli\u011fin\u0259 diqq\u0259t ay\u0131ran d\u00f6vl\u0259t xadimi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"B) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"C) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"D) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"E) 1-b, 2-a, 3-c\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: \u015eair Vergili \\\"Eneida\\\"n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r (1-a). Tarix\u00e7i Plini \\\"T\u0259bi\u0259t tarixi\\\"nin m\u00fc\u0259llifidir (2-b). Vergilid\u0259n h\u0259min poeman\u0131 imperator Avqust sifari\u015f etmi\u015fdir (3-c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"26. Q\u0259dim Roma tarixind\u0259 ba\u015f vermi\u015f m\u00fch\u00fcm siyasi v\u0259 h\u0259rbi hadis\u0259l\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Oktavian\u0131n imperator elan edilm\u0259si il\u0259 respublika idar\u0259 \u00fcsuluna son qoyulmas\u0131\\n2. Yoxsul v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n ali d\u00f6vl\u0259t v\u0259zif\u0259l\u0259ri tutmaq h\u00fcququ \u0259ld\u0259 etm\u0259si\\n3. Karfagen, Yunan\u0131stan v\u0259 Makedoniyan\u0131n eyni ild\u0259 z\u0259bt edil\u0259r\u0259k \u0259yal\u0259t\u0259 \u00e7evrilm\u0259si\\n4. Q\u0259rbi Roma imperiyas\u0131n\u0131n s\u00fcquta u\u011framas\u0131 il\u0259 quldarl\u0131q sisteminin t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259 u\u011framas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 3, 1, 4\",\n            \"B) 3, 2, 4, 1\",\n            \"C) 2, 1, 3, 4\",\n            \"D) 1, 3, 2, 4\",\n            \"E) 3, 1, 2, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Q\u0259dim Romada e.\u0259. IV y\u00fczillikd\u0259 apar\u0131lan m\u00fcbariz\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yoxsul v\u0259t\u0259nda\u015flar ali v\u0259zif\u0259l\u0259r tutmaq h\u00fcququ qazand\u0131lar. E.\u0259. 146-c\u0131 ild\u0259 Karfagen, Yunan\u0131stan v\u0259 Makedoniya i\u015f\u011fal edildi. E.\u0259. 27-ci ild\u0259 Oktavian imperator oldu v\u0259 respublika y\u0131x\u0131ld\u0131. V \u0259srd\u0259 is\u0259 Q\u0259rbi Roma imperiyas\u0131 s\u00fcqut etdi. Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 3, 1, 4.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"27. Q\u0259dim Roman\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q m\u00fcharib\u0259l\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 aid c\u0259dv\u0259ld\u0259 verilmi\u015f pozulmu\u015f uy\u011funlu\u011fu (kobud faktoloji x\u0259tan\u0131) tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) E.\u0259. 146-c\u0131 il i\u015f\u011fallar\u0131 -> Roman\u0131n Karfageni, Yunan\u0131stan\u0131 v\u0259 Makedoniyan\u0131 eyni vaxtda \u00f6z \u0259yal\u0259tin\u0259 \u00e7evirm\u0259si.\",\n            \"B) Qan\u0131x v\u0259 K\u00fcr d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri -> Pompeyin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda Roma qo\u015funlar\u0131n\u0131n C\u0259nubi Qafqazda (Albaniyada) h\u0259rbi \u00fcst\u00fcnl\u00fck qazanmas\u0131.\",\n            \"C) E.\u0259. 30-cu il hadis\u0259l\u0259ri -> Oktavian\u0131n Antoniy\u0259 qalib g\u0259l\u0259r\u0259k v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sini bitirm\u0259si v\u0259 Misiri z\u0259bt etm\u0259si.\",\n            \"D) Maqneziya d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc -> Roma ordusunun Parfiya q\u00fcvv\u0259l\u0259rini darmada\u011f\u0131n ed\u0259r\u0259k Atropatenan\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259si.\",\n            \"E) Fraaspa m\u00fchasir\u0259si -> Mark Antoninin Atropatena v\u0259 Parfiya q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin m\u00fcqavim\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011framas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: E.\u0259. 190-c\u0131 ild\u0259 ba\u015f vermi\u015f Maqneziya d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Roman\u0131n r\u0259qibi Parfiya deyil, Selevki ordusu olmu\u015fdur. Bu d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn n\u0259tic\u0259sind\u0259 Selevkil\u0259r m\u0259\u011flub olmu\u015f v\u0259 Atropatena l\u0259\u011fv edilm\u0259mi\u015f, \u0259ksin\u0259, \u00f6z m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"28. Q\u0259dim Romada iqtisadi v\u0259 sosial h\u0259yat\u0131n t\u0259kam\u00fcl\u00fcn\u0259 dair s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sinin do\u011fru verildiyi b\u0259ndi m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: V\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259l\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 qullar\u0131n say\u0131n\u0131n azalmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Roman\u0131n yaln\u0131z icar\u0259dar k\u0259ndlil\u0259rin \u0259m\u0259yin\u0259 arxalanaraq quldarl\u0131\u011f\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: Qullar\u0131n \u00f6z \u0259m\u0259kl\u0259rin\u0259 mara\u011f\u0131n\u0131n olmamas\u0131 v\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si -> N\u0259tic\u0259: \u0130ri torpaq sahibl\u0259rinin qullara ki\u00e7ik torpaq sah\u0259l\u0259ri ver\u0259r\u0259k onlar\u0131 \\\"daxmal\u0131 qullar\\\"a \u00e7evirm\u0259si v\u0259 azad k\u0259ndlil\u0259ri \\\"kolon\\\" kimi icar\u0259y\u0259 c\u0259lb etm\u0259si.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Kolonlar\u0131n \u00fcsyan qald\u0131rmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Roman\u0131n par\u00e7alanaraq iki ayr\u0131 d\u00f6vl\u0259t\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si v\u0259 fironluq idar\u0259\u00e7iliyinin b\u0259rpas\u0131.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: \u0130kinci Karfagen m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Roman\u0131n a\u011f\u0131r m\u0259\u011flubiyy\u0259ti -> N\u0259tic\u0259: \u0130taliyada b\u00fct\u00fcn torpaqlar\u0131n paylanmas\u0131 v\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin h\u0259rbi xidm\u0259td\u0259n azad olunmas\u0131.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: Qladiator d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rinin iqtisadi z\u0259r\u0259r vurmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Spartak\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 Kolizeyin tamamil\u0259 da\u011f\u0131d\u0131laraq s\u0259naye m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Qullar\u0131n istehsal etdiyi m\u0259hsula mara\u011f\u0131n\u0131n olmamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n quldarlar onlara ki\u00e7ik torpaq sah\u0259l\u0259ri v\u0259 \u0259m\u0259k al\u0259tl\u0259ri verm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Bel\u0259 qullar daxma tik\u0259 bil\u0259n \\\"daxmal\u0131 qullar\\\" adlan\u0131rd\u0131. H\u0259m\u00e7inin torpaqlar azad k\u0259ndlil\u0259r\u0259 (kolonlara) icar\u0259y\u0259 verilirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"29. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n Q\u0259dim Roma s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259rin\u0259 aid m\u00fch\u00fcm tarixi paralell\u0259ri tap\u0131n:\\nI. Qay Yuli Sezar\\nII. Pompey\\nIII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\na. E.\u0259. I \u0259srin birinci yar\u0131s\u0131nda C\u0259nubi Qafqaza, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Albaniyaya y\u00fcr\u00fc\u015f ed\u0259r\u0259k partizan m\u00fcqavim\u0259ti il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259si.\\nb. Avropada, Asiyada v\u0259 Afrikada u\u011furlu m\u00fcharib\u0259l\u0259r apararaq Romada Senat t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6m\u00fcrl\u00fck diktator elan edilm\u0259si.\\nc. E.\u0259. 49-cu ild\u0259 ba\u015flanm\u0131\u015f v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 m\u00fctl\u0259q hakimiyy\u0259t u\u011frunda bir-birin\u0259 qar\u015f\u0131 amans\u0131z m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-b; II-a; III-c\",\n            \"B) I-a; II-b; III-c\",\n            \"C) I-c; II-a; III-b\",\n            \"D) I-b; II-c; III-a\",\n            \"E) I-a; II-c; III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Sezar \u00e7oxsayl\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259n (Qalliya, Asiya, Afrika) sonra Romaya qay\u0131daraq \u00f6m\u00fcrl\u00fck diktator elan edilmi\u015fdi (I-b). Pompey is\u0259 \u015e\u0259rq\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Albaniyaya daxil olmu\u015f v\u0259 Oroysun taktikas\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fmi\u015fdi (II-a). H\u0259r iki s\u0259rk\u0259rd\u0259 e.\u0259. 49-cu ild\u0259 respublikada m\u00fctl\u0259q hakimiyy\u0259t u\u011frunda v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 bir-biri il\u0259 vuru\u015fmu\u015fdular (III-c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"30. Q\u0259dim Afina v\u0259 Q\u0259dim Roma c\u0259miyy\u0259tl\u0259rind\u0259 e.\u0259. VI \u0259srin sonlar\u0131nda ba\u015f vermi\u015f siyasi inqilablar\u0131n ortaq (k\u0259si\u015f\u0259n) m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si n\u0259 olmu\u015fdur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r iki sivilizasiyada t\u0259kba\u015f\u0131na idar\u0259\u00e7ilik (Afinada tiranl\u0131q, Romada pad\u015fahl\u0131q) l\u0259\u011fv edilmi\u015f v\u0259 d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 yeni kollektiv hakimiyy\u0259t formalar\u0131na (xalq y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131, respublika) ke\u00e7ilmi\u015fdir.\",\n            \"B) H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259td\u0259 quldarl\u0131q sistemi bird\u0259f\u0259lik l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k, feodalizm ictimai-iqtisadi formasiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 qoyulmu\u015fdur.\",\n            \"C) Afinada v\u0259 Romada eyni ild\u0259 Xristianl\u0131q r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dini kimi q\u0259bul edilmi\u015fdir.\",\n            \"D) H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259t eyni vaxtda \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259r imperiyas\u0131n\u0131n h\u00fccumlar\u0131na m\u0259ruz qalaraq s\u00fcqut etmi\u015fdir.\",\n            \"E) H\u0259r iki sivilizasiyada qad\u0131nlara v\u0259 qullara ali d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131na se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququ verilmi\u015fdir.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: E.\u0259. VI \u0259srin sonlar\u0131nda Afinada \u00fcsyan n\u0259tic\u0259sind\u0259 tiranl\u0131\u011fa son qoyulmu\u015f v\u0259 xalq y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131 ali orqan olmu\u015fdur. Q\u0259dim Romada is\u0259 e.\u0259. 509-cu ild\u0259 (y\u0259ni e.\u0259. VI \u0259srin sonlar\u0131nda) pad\u015fahl\u0131q d\u00f6vr\u00fc bitmi\u015f v\u0259 Respublika idar\u0259\u00e7iliyi formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"31. Q\u0259dim Romada V\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259l\u0259rinin xronologiyas\u0131n\u0131 v\u0259 yekunlar\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n m\u0259ntiqi bloksxemi tamamlay\u0131n:\\n- E.\u0259. 49-cu il: Pompey v\u0259 Sezar aras\u0131nda ba\u015flayan m\u00fcharib\u0259nin Sezar\u0131n qalibiyy\u0259ti v\u0259 diktaturas\u0131 il\u0259 bitm\u0259si.\\n- E.\u0259. 30-cu il: Oktavian v\u0259 Antoni aras\u0131nda ba\u015f ver\u0259n h\u0259lledici m\u00fcbariz\u0259d\u0259 Oktavian\u0131n m\u00fctl\u0259q q\u0259l\u0259b\u0259 qazanmas\u0131.\\n- Yekun m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259: ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Roman\u0131n par\u00e7alanaraq Bizans imperiyas\u0131na daxil olmas\u0131.\",\n            \"B) Misirin i\u015f\u011fal edilm\u0259si, respublika idar\u0259\u00e7iliyinin sona \u00e7atmas\u0131 v\u0259 e.\u0259. 27-ci ild\u0259 Oktavian\u0131n ilk imperator olmas\u0131.\",\n            \"C) Karfagenin yerl\u0259-yeksan edil\u0259r\u0259k Q\u0259dim Roman\u0131n Aral\u0131q d\u0259nizind\u0259 yegan\u0259 a\u011faya \u00e7evrilm\u0259si.\",\n            \"D) Attilan\u0131n Roma imperiyas\u0131na h\u00fccum ed\u0259r\u0259k \u015f\u0259h\u0259ri yand\u0131rmas\u0131.\",\n            \"E) Qullara tam v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n veril\u0259r\u0259k senatda t\u0259msil olunmalar\u0131n\u0131n r\u0259smil\u0259\u015fdirilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: E.\u0259. 30-cu ild\u0259 Oktavian\u0131n Antoniy\u0259 qalib g\u0259lm\u0259sind\u0259n sonra Misir i\u015f\u011fal olundu, v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si bitdi. Bunun m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si kimi respublika b\u00f6hran\u0131 yekunla\u015fd\u0131 v\u0259 e.\u0259. 27-ci ild\u0259 Oktavian\u0131n imperator olmas\u0131 il\u0259 Roma \u0130mperiya d\u00f6vr\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"32. Roma elminin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin \\\"Q\u0131z\u0131l d\u00f6vr\u00fc\\\"n\u0259 aid olan m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 do\u011fru uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Plini\\n2. Vergili\\na. \u0130mperator Avqustun sifari\u015fi il\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f \\\"Eneida\\\" poemas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi.\\nb. Tarix\u015f\u00fcnasl\u0131qda ilk d\u0259f\u0259 yunan-fars m\u00fcharib\u0259l\u0259rini q\u0259l\u0259m\u0259 alan alim.\\nc. Aral\u0131q d\u0259nizi h\u00f6vz\u0259sind\u0259ki \u00f6lk\u0259l\u0259rin z\u0259ngin elmi bilikl\u0259rini \\\"T\u0259bi\u0259t tarixi\\\" \u0259s\u0259rind\u0259 toplam\u0131\u015f t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas v\u0259 tarix\u00e7i.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-a\",\n            \"B) 1-a, 2-c\",\n            \"C) 1-b, 2-a\",\n            \"D) 1-c, 2-b\",\n            \"E) 1-a, 2-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Q\u0259dim Roma tarix\u00e7isi v\u0259 alimi Plini \\\"T\u0259bi\u0259t tarixi\\\" kitab\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifidir (1-c). M\u0259\u015fhur \u015fair Vergili is\u0259 \\\"Eneida\\\" poemas\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r (2-a). Yunan-fars m\u00fcharib\u0259l\u0259rini yazan is\u0259 yunan tarix\u00e7isi Herodotdur (b b\u0259ndi s\u0259hv distraktd\u0131r).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"33. Roman\u0131n Atropatena v\u0259 Albaniyaya h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rinin vahid geosiyasi m\u0259qs\u0259di v\u0259 ox\u015far n\u0259tic\u0259si (t\u0259hlil \u0259sas\u0131nda) n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259t Roman\u0131n h\u0259rbi \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc v\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 q\u0259bul ets\u0259 d\u0259, \u00f6z daxili idar\u0259\u00e7iliyini v\u0259 yerli s\u00fclal\u0259l\u0259rin hakimiyy\u0259tini qoruyub saxlaya bildi.\",\n            \"B) H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin b\u00fct\u00fcn ki\u015fil\u0259ri \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k qladiator d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn Roman\u0131n Kolizey arenas\u0131na g\u00f6nd\u0259rildi.\",\n            \"C) Roma ordusu K\u00fcr v\u0259 Qan\u0131x d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 m\u0259\u011flub olaraq h\u0259r iki \u0259razini h\u0259mi\u015f\u0259lik t\u0259rk etdi.\",\n            \"D) H\u0259r iki \u0259razid\u0259 Roma respublikas\u0131n\u0131n m\u0259r\u0259zi cani\u015finlik sistemi t\u0259tbiq edildi v\u0259 yerli h\u00f6kmdarlar edam edildi.\",\n            \"E) Albaniya v\u0259 Atropatena vahid d\u00f6vl\u0259td\u0259 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k Roma imperatoruna qar\u015f\u0131 b\u00f6y\u00fck h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015f\u0259 ba\u015flad\u0131lar.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: \u0130st\u0259r e.\u0259. I \u0259srin birinci yar\u0131s\u0131nda Lukull v\u0259 Pompeyin, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 Antoninin y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri fonunda Albaniya v\u0259 Atropatena (m\u00fcxt\u0259lif vaxtlarda) Romadan as\u0131l\u0131 hala d\u00fc\u015fs\u0259l\u0259r d\u0259, onlar Roma \u0259yal\u0259tin\u0259 (cani\u015finliy\u0259) \u00e7evrilm\u0259dil\u0259r v\u0259 \u00f6lk\u0259ni yerli h\u00f6kmdarlar idar\u0259 etm\u0259y\u0259 davam etdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"34. IV y\u00fczillikd\u0259 (395-ci ild\u0259) ba\u015f vermi\u015f hans\u0131 fundamental hadis\u0259 h\u0259m Avropa, h\u0259m d\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq tarixinin g\u0259l\u0259c\u0259k m\u0259nz\u0259r\u0259sini k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015fdirdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Roma imperiyas\u0131n\u0131n Q\u0259rbi v\u0259 \u015e\u0259rqi (Bizans) olmaqla iki hiss\u0259y\u0259 par\u00e7alanmas\u0131.\",\n            \"B) V\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 v\u0259 Qay Yuli Sezar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si.\",\n            \"C) Katalaun \u00e7\u00f6l\u00fcnd\u0259 hunlar\u0131n romal\u0131lar\u0131 tamamil\u0259 yox etm\u0259si.\",\n            \"D) Karfagenin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 il\u0259 Roman\u0131n q\u00fcdr\u0259tinin zirv\u0259sin\u0259 \u00e7atmas\u0131.\",\n            \"E) Xristianl\u0131\u011f\u0131n qada\u011fan edil\u0259r\u0259k, yaln\u0131z b\u00fctp\u0259r\u0259stliyin r\u0259smi din elan edilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Eram\u0131z\u0131n 395-ci ilind\u0259 n\u0259h\u0259ng Roma imperiyas\u0131n\u0131n Q\u0259rbi v\u0259 \u015e\u0259rqi (Bizans) Roma imperiyas\u0131 olaraq iki yer\u0259 par\u00e7alanmas\u0131 qlobal tarixi m\u0259nz\u0259r\u0259ni d\u0259yi\u015fdirdi. V \u0259srd\u0259 is\u0259 Q\u0259rbi Roma \u00e7\u00f6k\u0259r\u0259k feodalizmin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131na z\u0259min yaratd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"35. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n verilmi\u015f ictimai-iqtisadi terminl\u0259rin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini tap\u0131n:\\nI. Daxmal\u0131 qullar\\nII. Kolonlar\\nIII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\na. \u00d6z \u0259m\u0259yin\u0259 mara\u011f\u0131 art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 daxma tikm\u0259y\u0259 icaz\u0259 veril\u0259n v\u0259 torpaq pay\u0131 alan as\u0131l\u0131 z\u00fcmr\u0259.\\nb. \u0130ri malikan\u0259 sahibl\u0259rind\u0259n torpaqlar\u0131 ki\u00e7ik sah\u0259l\u0259r \u015f\u0259klind\u0259 icar\u0259y\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259n azad k\u0259ndlil\u0259r.\\nc. \u018fld\u0259 etdikl\u0259ri m\u0259hsulun bir hiss\u0259sini torpaq sahibin\u0259 (icar\u0259 haqq\u0131 v\u0259 ya \u00f6hd\u0259lik kimi) verib, qalan\u0131n\u0131 \u00f6zl\u0259rind\u0259 saxlamalar\u0131.\",\n        \"options\": [\n            \"A) I-b; II-a; III-c\",\n            \"B) I-a; II-b; III-c\",\n            \"C) I-c; II-a; III-b\",\n            \"D) I-b; II-c; III-a\",\n            \"E) I-a; II-c; III-b\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Daxmal\u0131 qullar daxma tik\u0259 bil\u0259n v\u0259 sahibind\u0259n ki\u00e7ik torpaq sah\u0259si alan qullar idi (I-a). Kolonlar torpa\u011f\u0131 icar\u0259y\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259n azad k\u0259ndli \u0259kin\u00e7il\u0259r idi (II-b). H\u0259r iki qrupun ortaq c\u0259h\u0259ti m\u0259hsulun bir hiss\u0259sini m\u00fclk sahibin\u0259 verib qalan\u0131 il\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc doland\u0131rmalar\u0131 idi (III-c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"36. Tarixi abid\u0259l\u0259r v\u0259 onlar\u0131n s\u00fcbut etdiyi faktlar aras\u0131ndak\u0131 do\u011fru s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259ni tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: Qobustanda \u00fcz\u0259rind\u0259 \\\"XII \u0130ld\u0131r\u0131ms\u00fcr\u0259tli legion\\\" v\u0259 \\\"Domisian\\\" yaz\u0131lm\u0131\u015f lat\u0131ndilli kitab\u0259nin a\u015fkarlanmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Eram\u0131z\u0131n I \u0259srind\u0259 Roma h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin (k\u0259\u015ffiyyat\u0131n\u0131n) X\u0259z\u0259r d\u0259nizi sahill\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atmas\u0131n\u0131n s\u00fcbutu.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: Az\u0131x ma\u011faras\u0131nda Roma imperatorlar\u0131na aid q\u0131z\u0131l sikk\u0259l\u0259rin tap\u0131lmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Roman\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131 birba\u015fa \u00f6z\u00fcn\u00fcn paytaxt\u0131 elan etm\u0259si.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Kolizey arenas\u0131nda alban qladiatorlar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259y\u0259n mozaikalar -> N\u0259tic\u0259: Albaniya d\u00f6vl\u0259tinin tamamil\u0259 da\u011f\u0131d\u0131laraq xalq\u0131n qul edilm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: N\u0259q\u015fi-R\u00fcst\u0259m abid\u0259sind\u0259 Sezar\u0131n t\u0259svirinin tap\u0131lmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: \u018fh\u0259m\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin Roma t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: Babil q\u00fcll\u0259sind\u0259 lat\u0131n \u0259lifbas\u0131n\u0131n qal\u0131qlar\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Romal\u0131lar\u0131n \u015fumerl\u0259rin soyundan g\u0259lm\u0259sinin t\u0259sdiqi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Qobustan \u0259razisind\u0259 I \u0259sr\u0259 (\u0130mperator Domisian d\u00f6vr\u00fcn\u0259) aid lat\u0131ndilli kitab\u0259nin a\u015fkar edilm\u0259si, Roma h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin X\u0259z\u0259r sahill\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r ir\u0259lil\u0259diyini birm\u0259nal\u0131 olaraq t\u0259sdiql\u0259yir. Dig\u0259r b\u0259ndl\u0259r tamamil\u0259 uydurmad\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"37. Q\u0259dim Roman\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 xarici i\u015f\u011fallar\u0131n xronologiyas\u0131n\u0131 qurun:\\n1. Misirin d\u00f6y\u00fc\u015fs\u00fcz tabe edilm\u0259m\u0259si, lakin Oktavian\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 Roman\u0131n \u0259yal\u0259tin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si\\n2. Karfagen, Yunan\u0131stan v\u0259 Makedoniyan\u0131n f\u0259th edilm\u0259si\\n3. Pompeyin Albaniya daxilin\u0259 h\u00fccumu v\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 3, 1\",\n            \"B) 1, 2, 3\",\n            \"C) 3, 2, 1\",\n            \"D) 2, 1, 3\",\n            \"E) 3, 1, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Karfagen, Yunan\u0131stan v\u0259 Makedoniya e.\u0259. 146-c\u0131 ild\u0259 i\u015f\u011fal olunmu\u015fdur (2). Pompeyin C\u0259nubi Qafqaza (Albaniya v\u0259 \u0130beriyaya) y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri e.\u0259. 65-ci il\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir (3). Misir is\u0259 Oktavian t\u0259r\u0259find\u0259n e.\u0259. 30-cu ild\u0259 f\u0259th edil\u0259r\u0259k Roman\u0131n t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r (1). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 3, 1.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"38. Q\u0259dim Roma ordusunun C\u0259nubi Qafqaz c\u0259bh\u0259sind\u0259 ba\u015f vermi\u015f \\\"Fraaspa\\\" v\u0259 \\\"Qan\u0131x\\\" d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rinin ortaq (ox\u015far) c\u0259h\u0259ti n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r iki d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 Roman\u0131n C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 \u00d6n Asiyadak\u0131 h\u0259rbi-ekspansionist siyas\u0259tinin davam\u0131 olaraq yerli xalqlar\u0131n ciddi m\u00fcqavim\u0259ti il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259si.\",\n            \"B) H\u0259r iki d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 Roman\u0131n m\u00fctl\u0259q q\u0259l\u0259b\u0259 qazanaraq b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259ri cani\u015finliy\u0259 \u00e7evirm\u0259si.\",\n            \"C) H\u0259r iki toqqu\u015fmada yaln\u0131z d\u0259niz donanmas\u0131ndan (triyeralardan) istifad\u0259 edilm\u0259si.\",\n            \"D) D\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin h\u0259r ikisin\u0259 imperator Oktavian Avqustun \u015f\u0259xs\u0259n komandanl\u0131q etm\u0259si.\",\n            \"E) H\u0259r iki d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn eyni ild\u0259 v\u0259 eyni co\u011frafi m\u0259kanda ba\u015f verm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: H\u0259m e.\u0259. 65-ci ild\u0259ki Qan\u0131x d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 (Pompeyin komandanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 albanlara qar\u015f\u0131), h\u0259m d\u0259 e.\u0259. 36-c\u0131 ild\u0259ki Fraaspa m\u00fchasir\u0259sind\u0259 (Mark Antoninin komandanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Parfiya-Atropatenaya qar\u015f\u0131) Roma \u015e\u0259rq\u0259 do\u011fru i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fcd\u00fcrd\u00fc v\u0259 h\u0259r iki halda yerli xalqlar\u0131n k\u0259skin m\u00fcqavim\u0259ti il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"39. Q\u0259dim d\u00f6vr siyasi xadimi olan Attilan\u0131n Avropa tarixind\u0259 rolu bar\u0259d\u0259 m\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 tap\u0131n: Avropa Hun d\u00f6vl\u0259tinin h\u00f6kmdar\u0131 Attilan\u0131n c\u0259sar\u0259tli strategiyas\u0131 -> Katalaun \u00e7\u00f6l\u00fcnd\u0259 Q\u0259rbi Roma v\u0259 onun m\u00fctt\u0259fiql\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259lledici \u00fcst\u00fcnl\u00fck \u0259ld\u0259 etm\u0259si -> ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Attilan\u0131n Avropa tarix\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259r v\u0259 Qay Yuli Sezarla eynil\u0259\u015fdirilm\u0259si.\",\n            \"B) Attilan\u0131n Roma imperatoru tac\u0131n\u0131 q\u0259bul ed\u0259r\u0259k paytaxt\u0131 Londona k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259si.\",\n            \"C) Hunlar\u0131n d\u0259rhal xristianl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul ed\u0259r\u0259k Roma kils\u0259sin\u0259 tabe olmas\u0131.\",\n            \"D) Q\u0259rbi Roman\u0131n par\u00e7alanaraq \u00fc\u00e7 m\u00fcst\u0259qil hun krall\u0131\u011f\u0131na b\u00f6l\u00fcnm\u0259si.\",\n            \"E) Attilan\u0131n s\u00fclh t\u0259klifind\u0259n sonra hunlar\u0131n q\u0259fl\u0259t\u0259n Asiyaya geri qay\u0131tmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Attilan\u0131n Katalaun d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259ki s\u0259rk\u0259rd\u0259lik m\u0259har\u0259ti v\u0259 q\u00fcdr\u0259ti o q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck t\u0259sir ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015fd\u0131 ki, Avropa tarix\u00e7il\u0259ri onu q\u0259dim d\u00fcnyan\u0131n \u0259n dahi s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259ri olan Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259r v\u0259 Qay Yuli Sezarla m\u00fcqayis\u0259 edir, onlarla eynil\u0259\u015fdirirdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"40. Q\u0259dim c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 yaranm\u0131\u015f terminl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n izahlar\u0131 bar\u0259d\u0259 hans\u0131 b\u0259ndd\u0259 s\u0259hv (pozulmu\u015f uy\u011funluq) verilmi\u015fdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) V\u0259t\u0259nda\u015f - Qanunla m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015f h\u00fcquqlardan istifad\u0259 ed\u0259n v\u0259 d\u00f6vl\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda v\u0259zif\u0259l\u0259r da\u015f\u0131yan \u015f\u0259xs.\",\n            \"B) Kolonlar - \u0130ri malikan\u0259 sahibl\u0259rind\u0259n torpa\u011f\u0131 ki\u00e7ik sah\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u0259r\u0259k icar\u0259y\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259n azad \u0259kin\u00e7il\u0259r.\",\n            \"C) Daxmal\u0131 qullar - \u00d6z\u00fcn\u0259 daxma tikm\u0259y\u0259, ail\u0259 qurma\u011fa icaz\u0259 veril\u0259n v\u0259 \u0259m\u0259y\u0259 mara\u011f\u0131 art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f qullar.\",\n            \"D) \u0130mpi\u00e7ment - Q\u0259dim Romada senat\u0131n q\u0259rarlar\u0131na veto qoymaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n x\u00fcsusi q\u0131l\u0131nc n\u00f6v\u00fc.\",\n            \"E) Respublika - Pad\u015fahl\u0131qdan sonra kollektiv v\u0259 se\u00e7kili orqanlar\u0131n d\u00f6vl\u0259ti idar\u0259 etdiyi ictimai-siyasi forma.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: \\\"\u0130mpi\u00e7ment\\\" Q\u0259dim Romaya aid termin v\u0259 ya q\u0131l\u0131nc n\u00f6v\u00fc deyil. O, ingilis s\u00f6z\u00fc olub, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 da daxil olmaqla y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259li m\u0259murlara etimads\u0131zl\u0131q g\u00f6st\u0259rilm\u0259si v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 verilm\u0259si prosedurudur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"41. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n siyasi prosesl\u0259rin m\u00fcqayis\u0259sini apar\u0131n:\\nI. Manna d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131\\nII. Roma \u0130mperiyas\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131\\nIII. Ortaq c\u0259h\u0259t\",\n        \"options\": [\n            \"A) I - Xarici h\u00fccumlardan (Assur) qorunmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 vilay\u0259tl\u0259rin bir m\u0259r\u0259zd\u0259 birl\u0259\u015fdirilm\u0259si; II - Daxili v\u0259 xarici b\u00f6hranlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 vahid d\u00f6vl\u0259tin Q\u0259rbi v\u0259 \u015e\u0259rqi hiss\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si; III - H\u0259r iki hadis\u0259nin k\u00f6kl\u00fc geosiyasi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 yol a\u00e7mas\u0131.\",\n            \"B) I - E.\u0259. IX \u0259srd\u0259 quldarl\u0131\u011f\u0131n d\u0259rhal l\u0259\u011fvi; II - 395-ci ild\u0259 Xristianl\u0131\u011f\u0131n yaranmas\u0131; III - Yaln\u0131z Atropatena \u0259razisind\u0259 c\u0259r\u0259yan etm\u0259l\u0259ri.\",\n            \"C) I - Roman\u0131n i\u015f\u011fal\u0131na qar\u015f\u0131 yaranmas\u0131; II - S\u0259lcuqlar\u0131n h\u00fccumu il\u0259 s\u00fcqutu; III - Eyni \u0259srd\u0259 ba\u015f verm\u0259l\u0259ri.\",\n            \"D) I - Monqol y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 vahid c\u0259bh\u0259nin qurulmas\u0131; II - Hunlar\u0131n birba\u015fa m\u00fcdaxil\u0259si olmadan \u00e7\u00f6km\u0259si; III - \u0130ki\u00e7ayaras\u0131nda formala\u015fmalar\u0131.\",\n            \"E) I - Q\u0259bil\u0259 icmas\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 yaranmas\u0131; II - Feodalizmin yaranmas\u0131 il\u0259 yenid\u0259n b\u0259rpas\u0131; III - Zikkuratlar\u0131n in\u015fas\u0131na s\u0259b\u0259b olmalar\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Manna d\u00f6vl\u0259ti xarici (Assur) t\u0259hl\u00fck\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 Zamua hakiml\u0259rinin vilay\u0259tl\u0259ri birl\u0259\u015fdirm\u0259si il\u0259 yarand\u0131. Roma imperiyas\u0131 is\u0259 daxili z\u0259iflik v\u0259 quldarl\u0131q b\u00f6hran\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n 395-ci ild\u0259 ikiy\u0259 par\u00e7aland\u0131. H\u0259r iki hadis\u0259 regional v\u0259 qlobal miqyasda b\u00f6y\u00fck geosiyasi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 (yeni d\u00f6vl\u0259tin yaranmas\u0131 v\u0259 n\u0259h\u0259ng imperiyan\u0131n \u00e7\u00f6km\u0259sin\u0259) s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"42. Q\u0259dim Roman\u0131n arxitekturas\u0131 v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259ti (\\\"Q\u0131z\u0131l d\u00f6vr\\\") bar\u0259d\u0259 verilmi\u015f m\u00fclahiz\u0259l\u0259rd\u0259n hans\u0131 s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 bax\u0131m\u0131ndan do\u011frudur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: Roma heyk\u0259lt\u0259ra\u015flar\u0131n\u0131n t\u0259kc\u0259 xarici g\u00f6rk\u0259mi deyil, insan\u0131n daxili xarakterini d\u0259 d\u0259qiq a\u00e7araq g\u00f6st\u0259rm\u0259si -> N\u0259tic\u0259: Onlar\u0131n bu realizm say\u0259sind\u0259 \u00f6z yunan m\u00fc\u0259lliml\u0259rini \u00f6t\u00fcb ke\u00e7m\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: \\\"Eneida\\\" poemas\u0131n\u0131n yaz\u0131lmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Romada poeziyan\u0131n t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259 u\u011frayaraq qada\u011fan edilm\u0259si.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Plininin \\\"T\u0259bi\u0259t tarixi\\\"ni yazmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: B\u00fct\u00fcn elmi m\u0259rk\u0259zl\u0259rin da\u011f\u0131d\u0131laraq dini kils\u0259l\u0259rin in\u015fas\u0131na ba\u015flanmas\u0131.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: Kolizeyd\u0259 s\u00fclh\u00fcn elan edilm\u0259si -> N\u0259tic\u0259: Qladiator d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rinin olimpiya oyunlar\u0131 il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259si.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: Roman\u0131n Xristianl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul etm\u0259si -> N\u0259tic\u0259: B\u00fct\u00fcn b\u00fctp\u0259r\u0259st yunan heyk\u0259ll\u0259rinin d\u0259rhal Romaya g\u0259tiril\u0259r\u0259k b\u0259rpa edilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Roma heyk\u0259lt\u0259ra\u015fl\u0131\u011f\u0131 q\u0259dim yunan s\u0259n\u0259tind\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259ns\u0259 d\u0259, Romal\u0131lar insan\u0131n daxili al\u0259mini v\u0259 f\u0259rdi xarakterini daha d\u0259qiq \u0259ks etdirdikl\u0259rind\u0259n, s\u0259n\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131qda onlar\u0131n \u00f6z yunan m\u00fc\u0259lliml\u0259rini \u00fcst\u0259l\u0259diyi q\u0259bul olunur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"43. Roma ordusunun f\u0259rql\u0259ndirici x\u00fcsusiyy\u0259ti v\u0259 q\u0259dim d\u00fcnyan\u0131n dig\u0259r ordular\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00fczg\u00fcn t\u0259hlili tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Romal\u0131lar h\u0259rbi taktikada m\u00fchasir\u0259 silahlar\u0131ndan, h\u0259m\u00e7inin s\u0259rt nizam-intizamdan geni\u015f istifad\u0259 edir, beton v\u0259 da\u015fdan m\u00f6hk\u0259m qala divarlar\u0131 qururdular.\",\n            \"B) Roman\u0131n ordusu tamamil\u0259 daxmal\u0131 qullardan ibar\u0259t idi v\u0259 onlar he\u00e7 vaxt h\u0259rbi maa\u015f alm\u0131rd\u0131lar.\",\n            \"C) Q\u0259dim Romada f\u0259hl\u0259l\u0259r, s\u0259n\u0259tkarlar v\u0259 tacirl\u0259r orduda xidm\u0259td\u0259n \u00f6m\u00fcrl\u00fck azad edilirdi.\",\n            \"D) Romal\u0131lar d\u0259niz d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259n q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 imtina ed\u0259r\u0259k, yaln\u0131z fill\u0259rin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 quruda vuru\u015furdular.\",\n            \"E) Katalaun d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Roma ordusu hunlar\u0131n q\u0131l\u0131nc h\u00fccumunu d\u0259rhal falanqa d\u00fcz\u00fcl\u00fc\u015f\u00fc il\u0259 m\u0259hv etdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Q\u0259dim Roma m\u00fch\u0259ndisliyi v\u0259 ordusu \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u00fchasir\u0259 texnikalar\u0131, h\u0259rbi intizam\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n memarl\u0131qda (qala, yollar, su k\u0259m\u0259rl\u0259ri) istifad\u0259 etdiyi betonu il\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259n qabaqc\u0131l q\u00fcvv\u0259si idi. Ordunun qullardan deyil, azad v\u0259t\u0259nda\u015flardan t\u0259\u015fkil edildiyini n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, dig\u0259r b\u0259ndl\u0259r s\u0259hvdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"44. M\u00fch\u00fcm tarixi d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Qavqamela d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si\\n2. Roman\u0131n Karfageni m\u0259\u011flub ed\u0259r\u0259k f\u0259th etm\u0259si\\n3. \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si\\n4. Katalaun \u00e7\u00f6l\u00fcnd\u0259ki b\u00f6y\u00fck d\u00f6y\u00fc\u015f\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2, 4, 3\",\n            \"B) 2, 1, 3, 4\",\n            \"C) 1, 4, 2, 3\",\n            \"D) 2, 4, 1, 3\",\n            \"E) 4, 1, 2, 3\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Qavqamela d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc e.\u0259. 331-ci ild\u0259 (1), Karfagenin z\u0259bt edilm\u0259si e.\u0259. 146-c\u0131 ild\u0259 (2), Katalaun \u00e7\u00f6l\u00fcnd\u0259ki d\u00f6y\u00fc\u015f 451-ci ild\u0259 (V \u0259sr) (4), \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc is\u0259 \u00e7ox sonralar, 1514-c\u00fc ild\u0259 (3) ba\u015f vermi\u015fdir. Do\u011fru ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1, 2, 4, 3.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"45. Q\u0259dim Misir v\u0259 Q\u0259dim Roma tarixin\u0259 aid k\u0259si\u015f\u0259n co\u011frafi v\u0259 siyasi fakt hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r iki q\u0259dim d\u00f6vl\u0259t m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u00d6n Asiya v\u0259 Aral\u0131q d\u0259nizi sahill\u0259ri u\u011frunda geni\u015fmiqyasl\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259r (m\u0259s\u0259l\u0259n, Misirin Suriya v\u0259 F\u0259l\u0259stin\u0259, Roman\u0131n is\u0259 h\u0259min b\u00f6lg\u0259l\u0259r\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc) aparm\u0131\u015flar.\",\n            \"B) H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin t\u0259m\u0259lind\u0259 \\\"B\u00f6y\u00fck Yasa\\\" adlanan qanunlar toplusu dururdu.\",\n            \"C) H\u0259r iki sivilizasiya e.\u0259. V \u0259srd\u0259 \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259rin i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruz qalaraq s\u00fcqut etmi\u015fdir.\",\n            \"D) Onlar\u0131n h\u0259r ikisind\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k ordu komandan\u0131 strateq adlan\u0131rd\u0131 v\u0259 bir illik se\u00e7ilirdi.\",\n            \"E) H\u0259r ikisi Karfageni m\u0259\u011flub ed\u0259r\u0259k oran\u0131 paytaxt elan etmi\u015fdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Q\u0259dim Misir fironlar\u0131 (I Tutmos, III Tutmos, II Ramzes) \u00d6n Asiyaya (Suriya, F\u0259l\u0259stin) davaml\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r t\u0259\u015fkil etmi\u015fdil\u0259r. Eynil\u0259, Q\u0259dim Roma (Pompey, Lukull v\u0259 b.) e.\u0259. I \u0259srd\u0259 Suriya, F\u0259l\u0259stin v\u0259 \u00d6n Asiyan\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"46. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sinin do\u011fru verildiyi b\u0259ndi m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: Roman\u0131n \u015f\u0259rq s\u0259rh\u0259dl\u0259rini geni\u015fl\u0259ndir\u0259r\u0259k C\u0259nubi Qafqaza (X\u0259z\u0259r sahill\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r) n\u00fcfuz etm\u0259si -> N\u0259tic\u0259: Bu tarixi fakt\u0131n s\u00fcbutu olaraq Qobustanda Domisian\u0131n d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid lat\u0131ndilli kitab\u0259nin h\u0259kk olunmas\u0131.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: Q\u0259dim Roman\u0131n Hindistana d\u0259niz yolu a\u00e7mas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Romada d\u0259rhal buddizmin yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 kasta sisteminin t\u0259tbiqi.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Katalaun d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Q\u0259rbi Roman\u0131n hunlar\u0131 m\u0259hv etm\u0259si -> N\u0259tic\u0259: Q\u0259rbi Roman\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fc daha min il uzadaraq feodalizm\u0259 ke\u00e7idin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almas\u0131.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: Attilan\u0131n Roma papas\u0131 il\u0259 ittifaq qurmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Xristianl\u0131\u011f\u0131n qada\u011fan edil\u0259r\u0259k \u015famanizmin d\u00f6vl\u0259t dinin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: E.\u0259. 27-ci ild\u0259 Oktavian\u0131n m\u00fctl\u0259q hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 almas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Roman\u0131n paytaxt\u0131n\u0131n d\u0259rhal \u0130sg\u0259nd\u0259riyy\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Roma h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin I \u0259srd\u0259 Qafqaza d\u0259rind\u0259n n\u00fcfuz etm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 X\u0259z\u0259r sahill\u0259rind\u0259 Qobustan \u0259razisind\u0259 imperator Domisian\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 XII \u0130ld\u0131r\u0131ms\u00fcr\u0259tli legiona aid kitab\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"47. M\u0259ntiqi z\u0259nciri tamamlay\u0131n: Q\u0259dim Roma c\u0259miyy\u0259tind\u0259 istehsal m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin b\u00f6hran\u0131 -> Daxmal\u0131 qullar\u0131n v\u0259 azad icar\u0259dar olan kolonlar\u0131n \u00e7oxalmas\u0131 -> ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Avropa m\u0259kan\u0131nda t\u0259dric\u0259n quldarl\u0131q formasiyas\u0131n\u0131n \u00f6z yerini yeni istehsal formalar\u0131na (feodal m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin elementl\u0259rin\u0259) verm\u0259y\u0259 ba\u015flamas\u0131.\",\n            \"B) Roman\u0131n quldarl\u0131q d\u00f6vl\u0259tind\u0259n imtina ed\u0259r\u0259k t\u0259miz kapitalist sistemin\u0259 ke\u00e7m\u0259si.\",\n            \"C) B\u00fct\u00fcn qullar\u0131n silahlanaraq Roma ordusuna qat\u0131lmas\u0131 v\u0259 Parfiyan\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259si.\",\n            \"D) K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n tamamil\u0259 m\u0259hv olmas\u0131 v\u0259 s\u0259naye inqilab\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131.\",\n            \"E) Roman\u0131n d\u0259niz ticar\u0259tini Karfagen\u0259 t\u0259hvil ver\u0259r\u0259k yaln\u0131z \u0259kin\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Daxmal\u0131 qullar\u0131n v\u0259 kolonlar\u0131n (m\u0259hsulun bir hiss\u0259si m\u00fcqabilind\u0259 torpaq i\u015fl\u0259d\u0259nl\u0259rin) yaranmas\u0131 quldarl\u0131q sisteminin b\u00f6hran\u0131n\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Avropada formala\u015facaq feodal m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin ilk r\u00fc\u015feyml\u0259rinin (t\u0259hkim\u00e7iliyin) meydana g\u0259ldiyini g\u00f6st\u0259rir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"48. C\u0259nubi Qafqazda yerl\u0259\u015f\u0259n q\u0259dim Atropatena v\u0259 Albaniya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin Roma imperiyas\u0131 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 dair pozulmu\u015f faktoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 (s\u0259hvi) tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) E.\u0259. 190-c\u0131 il Maqneziya d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Roman\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259si Atropatenan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratd\u0131.\",\n            \"B) E.\u0259. 65-ci ild\u0259 Qan\u0131x d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 alban ordusu Roma q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 m\u0259\u011flub oldu.\",\n            \"C) E.\u0259. 36-c\u0131 ild\u0259 Fraaspa d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Antoninin Roma qo\u015funlar\u0131 Atropatena t\u0259r\u0259find\u0259n darmada\u011f\u0131n edildi.\",\n            \"D) E.\u0259. 66-c\u0131 ild\u0259 K\u00fcr d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 albanlar Roman\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda olan q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fctl\u0259q qalib g\u0259ldil\u0259r.\",\n            \"E) Pompeyin Albaniyan\u0131n daxili vilay\u0259tl\u0259rin\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc zaman\u0131 Oroysun partizan m\u00fcharib\u0259si taktikas\u0131 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: E.\u0259. 66-c\u0131 ild\u0259 K\u00fcr \u00e7ay\u0131 sahilind\u0259 ba\u015f vermi\u015f d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 alban q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Roman\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda olan orduya qalib g\u0259lm\u0259mi\u015fdir, \u0259ksin\u0259, m\u0259\u011flub olmu\u015flar. Buna g\u00f6r\u0259 \\\"D\\\" b\u0259ndind\u0259ki tarixi fakt yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"49. Q\u0259dim d\u00f6vr beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 e.\u0259. 146-c\u0131 ild\u0259 Romaya tabe edilmi\u015f co\u011frafi \u0259razil\u0259rin d\u00fczg\u00fcn siyah\u0131s\u0131 hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015eimali Afrikada Karfagen, Balkan yar\u0131madas\u0131nda Yunan\u0131stan v\u0259 Makedoniya.\",\n            \"B) \u015eimali Afrikada Misir, \u00d6n Asiyada Suriya v\u0259 F\u0259l\u0259stin.\",\n            \"C) \u0130beriya, Albaniya v\u0259 Parfiya imperiyas\u0131.\",\n            \"D) Ki\u00e7ik Asiya, Babil v\u0259 Hindistan.\",\n            \"E) Qalliya, \u0130spaniya v\u0259 X\u0259z\u0259rsahili vilay\u0259tl\u0259r.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: E.\u0259. 146-c\u0131 ild\u0259 Q\u0259dim Roma \u00fc\u00e7 b\u00f6y\u00fck \u0259razini \u2013 Afrikada Karfageni, Balkan yar\u0131madas\u0131nda is\u0259 Yunan\u0131stan v\u0259 Makedoniyan\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259r\u0259k \u00f6z \u0259yal\u0259tin\u0259 \u00e7evirmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"50. \\\"Q\u0259dim Roma respublikas\u0131nda e.\u0259. 49-cu il V\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sinin v\u0259 e.\u0259. 27-ci il siyasi d\u0259yi\u015fikliyinin \u0259n m\u00fch\u00fcm m\u0259ntiqi-siyasi n\u0259tic\u0259si nec\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir?\\\" sual\u0131n\u0131n \u0259n dol\u011fun (DoK 4) izah\u0131n\u0131 tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Bu hadis\u0259l\u0259r Roman\u0131n y\u00fczillikl\u0259r boyu davam ed\u0259n kollektiv idar\u0259etm\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin (Respublikan\u0131n) s\u00fcqut etdiyini v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin t\u0259kba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q (\u0130mperiya) \u015f\u0259klind\u0259 avtoritar idar\u0259etm\u0259y\u0259 ke\u00e7idini r\u0259smil\u0259\u015fdirdi.\",\n            \"B) Hadis\u0259l\u0259r Roman\u0131n quldarl\u0131qdan bird\u0259f\u0259lik imtina ed\u0259r\u0259k demokratik kapitalizm\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu\u011funu s\u00fcbut etdi.\",\n            \"C) Bu prosesl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 Roma imperiyas\u0131 s\u00fcqut etdi v\u0259 Karfagen Aral\u0131q d\u0259nizind\u0259 yegan\u0259 hegemon g\u00fcc\u0259 \u00e7evrildi.\",\n            \"D) V\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 b\u00fct\u00fcn zad\u0259ganlar\u0131n m\u0259hv edilm\u0259si Roman\u0131n t\u0259miz feodal krall\u0131\u011f\u0131 kimi yenid\u0259n do\u011fulmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.\",\n            \"E) Bu siyasi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r Q\u0259dim Misir fironlar\u0131n\u0131n Roman\u0131 asanl\u0131qla i\u015f\u011fal edib \u00f6z vilay\u0259tl\u0259rin\u0259 \u00e7evirm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f z\u0259min yaratd\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: E.\u0259. 49-cu ild\u0259ki V\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si (Pompey v\u0259 Sezar aras\u0131nda) v\u0259 ondan sonrak\u0131 hadis\u0259l\u0259r (e.\u0259. 27-ci ild\u0259 Oktavian\u0131n imperator elan olunmas\u0131) Romada uzun m\u00fcdd\u0259t m\u00f6vcud olmu\u015f respublika (kollektiv) idar\u0259 \u00fcsulunun b\u00f6hran\u0131n\u0131 v\u0259 s\u00fcqutunu, n\u0259tic\u0259d\u0259 is\u0259 m\u00fctl\u0259qiyy\u0259t\u0259, y\u0259ni t\u0259kba\u015f\u0131na idar\u0259 edil\u0259n \u0130mperiyaya ke\u00e7idi t\u0259sdiql\u0259mi\u015f oldu.\"\n    }\n];\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered');\n        \n        if (userAnswers[index] !== undefined) {\n            btn.classList.add('answered');\n        } else if (viewed[index]) {\n            btn.classList.add('viewed');\n        }\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active');\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    \/\/ Auto jump to 1st to review\n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. \u2190 Geri \u0130r\u0259li \u2192 N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-467","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/467","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=467"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/467\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":468,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/467\/revisions\/468"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=467"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}