{"id":458,"date":"2026-06-06T11:30:27","date_gmt":"2026-06-06T11:30:27","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=458"},"modified":"2026-06-06T11:30:27","modified_gmt":"2026-06-06T11:30:27","slug":"premium-29","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=458","title":{"rendered":"Premium 29"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner premium-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">M\u00d6HT\u018f\u015e\u018fM YEN\u0130L\u0130K<\/span>\n        <span>Premium 30 s\u0131naq paketi il\u0259 imtahanda maksimum n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rin!<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/api.whatsapp.com\/send?phone=994559339283&#038;text=Salam,%20m%C9%99n%20Premium%2030%20s%C4%B1naq%20paketini%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"promo-btn btn-whatsapp-direct\">\n        <svg width=\"18\" height=\"18\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" style=\"vertical-align: middle; margin-right: 5px;\">\n            <path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.885-9.885 9.885m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413Z\"\/>\n        <\/svg>\n        \u018fld\u0259 Et\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi s\u0131naq imtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">&#8592; Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li &#8594;<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"promo-banner\" style=\"background: #25D366; animation: none; border: 1px solid #1da851; box-shadow: 0 10px 25px rgba(37, 211, 102, 0.25);\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <svg width=\"24\" height=\"24\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" style=\"min-width: 24px;\">\n            <path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.885-9.885 9.885m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413Z\"\/>\n        <\/svg>\n        <span>M\u00fczakir\u0259l\u0259r v\u0259 faydal\u0131 materiallar \u00fc\u00e7\u00fcn WhatsApp qrupumuza qo\u015fulun!<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/chat.whatsapp.com\/LrkASicPyAH3Vi8941Hz7a\" target=\"_blank\" class=\"promo-btn\" style=\"background: white; color: #25D366; border: none; font-weight: bold;\">Qrupa Qo\u015ful<\/a>\n<\/div>\n\n<div class=\"promo-banner premium-banner\" style=\"margin-bottom: 2rem;\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\" style=\"background: #ef4444; color: white;\">XRONOS<\/span>\n        <span>Tarix v\u0259 Kurikulum \u00fczr\u0259 s\u0131naq paketl\u0259ri il\u0259 \u0259trafl\u0131 tan\u0131\u015f ol v\u0259 haz\u0131rla\u015f!<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=69\" target=\"_blank\" class=\"promo-btn\" style=\"background: #ef4444; border: none; color: white;\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;  \n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n        --premium-dark: #111827;\n        --premium-color: #f59e0b;\n    }\n\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    .premium-banner {\n        background: linear-gradient(270deg, var(--premium-dark), #1f2937, #374151, var(--premium-dark));\n        border: 1px solid var(--premium-color);\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(245, 158, 11, 0.2);\n    }\n\n    .premium-banner .promo-badge {\n        background: var(--premium-color);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .premium-banner .btn-whatsapp-direct {\n        background: #25D366;\n        border: none;\n        color: #ffffff;\n        display: inline-flex;\n        align-items: center;\n    }\n\n    .premium-banner .btn-whatsapp-direct:hover {\n        background: #1da851;\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto 2rem auto; \n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n     \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n     \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n     \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n     \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n     \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\n\/\/ Qeyd: Sizin g\u00f6nd\u0259rdiyiniz 50 suall\u0131q 'quizData' massivi v\u0259 dig\u0259r funksiyalar \u00e7ox uzun oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn\n\/\/ buraya q\u0131sald\u0131lmadan oldu\u011fu kimi daxil edildiyini f\u0259rz edirik. \n\/\/ JavaScript kodunuzda he\u00e7 bir d\u0259yi\u015fiklik edilm\u0259yib, \u0259vv\u0259lki kimi tam funksionald\u0131r.\n\nconst quizData = [\n    {\n        \"q\": \"1. Tarixi prosesl\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Q\u0259dim Misird\u0259 vahid d\u00f6vl\u0259tin yaranmas\u0131\\n2. \u0130ki\u00e7ayaras\u0131nda (\u015eumerd\u0259) ilk \u015f\u0259h\u0259r-d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin yaranmas\u0131\\n3. \u015eumerl\u0259rin tunc \u0259ld\u0259 etm\u0259si\\n4. \u015eumerl\u0259rin t\u0259miz mis \u0259ld\u0259 etm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 4, 3, 1, 2\",\n            \"B) 3, 4, 2, 1\",\n            \"C) 4, 1, 3, 2\",\n            \"D) 1, 4, 3, 2\",\n            \"E) 3, 1, 4, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: \u015eumerl\u0259r t\u0259miz misi e.\u0259. IV minilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259, tuncu is\u0259 e.\u0259. IV minilliyin ortalar\u0131nda \u0259ld\u0259 etmi\u015fdirl\u0259r. E.\u0259. IV minilliyin sonunda Yuxar\u0131 Misirin q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 Q\u0259dim Misird\u0259 vahid d\u00f6vl\u0259t yarand\u0131. \u015eumer \u015f\u0259h\u0259r-d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri is\u0259 e.\u0259. IV minilliyin sonu - e.\u0259. III minilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 formala\u015fma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. D\u00fczg\u00fcn ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 4, 3, 1, 2.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"2. Verilmi\u015f co\u011frafi m\u0259kanlar v\u0259 orada a\u015fkar edilmi\u015f ibtidai insan d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funsuzlu\u011fu tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Qazax \u2013 Da\u015fsalahl\u0131 v\u0259 Damc\u0131l\u0131\",\n            \"B) K\u0259lb\u0259c\u0259r \u2013 Zar\",\n            \"C) Tovuz \u2013 Kamilt\u0259p\u0259\",\n            \"D) Lerik \u2013 Buzeyir\",\n            \"E) Nax\u00e7\u0131van \u2013 Qazma\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Kamilt\u0259p\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f yeri Tovuzda deyil, A\u011fcab\u0259di rayonunda yerl\u0259\u015fir. Tovuzda yerl\u0259\u015f\u0259n is\u0259 G\u00f6yt\u0259p\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f yeridir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"3. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n d\u00f6vl\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131na aid do\u011fru x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin verildiyi b\u0259ndi m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. Kuti v\u0259 Lullubi d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131\\nII. Manna d\u00f6vl\u0259ti\\nIII. Ortaq c\u0259h\u0259tl\u0259r\\na. \u0130ki\u00e7ayaras\u0131nda Akkad d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\\nb. \u0130skit pad\u015fahl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qurulmas\u0131\\nc. Assurlar\u0131n h\u00fccumlar\u0131na m\u0259ruz qalmalar\u0131 v\u0259 onlara qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\\nd. E.\u0259. III minilliyin II yar\u0131s\u0131nda Urmiya g\u00f6l\u00fc h\u00f6vz\u0259sind\u0259 yaranmalar\u0131\\ne. E.\u0259. VI \u0259srd\u0259 Midiya d\u00f6vl\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n s\u00fcquta u\u011frad\u0131lmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) I - a, d; II - b, e; III - c\",\n            \"B) I - b, d; II - a, c; III - e\",\n            \"C) I - a, c; II - b, d; III - e\",\n            \"D) I - d, e; II - a, c; III - b\",\n            \"E) I - a, e; II - c, d; III - b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Kuti v\u0259 Lullubi qurumlar\u0131 e.\u0259. III minillikd\u0259 Urmiya \u0259traf\u0131nda yaranm\u0131\u015f v\u0259 Akkadla m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131r (a, d). Manna e.\u0259. VI \u0259srd\u0259 Midiya t\u0259r\u0259find\u0259n s\u00fcquta u\u011frad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 \u0130skitl\u0259rl\u0259 m\u00fctt\u0259fiq olmu\u015fdur (b, e). H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn ortaq c\u0259h\u0259ti Assur i\u015f\u011fallar\u0131na m\u0259ruz qalmalar\u0131 v\u0259 Urmiya g\u00f6l\u00fc \u0259traf\u0131nda formala\u015fmalar\u0131d\u0131r (c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"4. Tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 dair uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. \u015e\u0259ms\u0259ddin Eld\u0259niz\\n2. Cavan\u015fir\\n3. M\u0259sud Davudo\u011flu\\na. \u015eirvan\u015fahlar d\u00f6vl\u0259tini \u00f6z\u00fcnd\u0259n as\u0131l\u0131 hala salmas\u0131\\nb. B\u0259rd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rini abadla\u015fd\u0131raraq orada yeni saraylar tikdirm\u0259si\\nc. Xar\u0259zm\u015fahlarla m\u00fcbariz\u0259 aparmas\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin t\u0259n\u0259zz\u00fcl d\u00f6vr\u00fcn\u00fc idar\u0259 etm\u0259si\\nd. XII y\u00fczillikd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f Nax\u00e7\u0131van memarl\u0131q m\u0259kt\u0259binin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biri olmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-a, 2-b, 3-d\",\n            \"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"C) 1-d, 2-c, 3-b\",\n            \"D) 1-a, 2-c, 3-d\",\n            \"E) 1-c, 2-d, 3-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: \u015e\u0259ms\u0259ddin Eld\u0259niz \u015eirvan\u015fahlar\u0131 Eld\u0259nizl\u0259r d\u00f6vl\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 salm\u0131\u015fd\u0131r. Cavan\u015fir B\u0259rd\u0259ni abadla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259sud Davudo\u011flu XII \u0259srd\u0259 Nax\u00e7\u0131van memarl\u0131q m\u0259kt\u0259binin \u0259sas simalar\u0131ndand\u0131r. Xar\u0259zm\u015fahlarla m\u00fcbariz\u0259 v\u0259 t\u0259n\u0259zz\u00fcl is\u0259 \u00d6zb\u0259k v\u0259 \u018fbu B\u0259kr\u0259 aiddir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"5. M\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 tamamlayan m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259sini tap\u0131n:\\nXIII - XIV \u0259srl\u0259r\u0259 aid olan memarl\u0131q abid\u0259l\u0259ri:\\n- B\u0259rd\u0259 t\u00fcrb\u0259si\\n- Xudab\u0259nd\u0259 t\u00fcrb\u0259si\\n- ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) G\u00f6y g\u00fcnb\u0259z t\u00fcrb\u0259si\",\n            \"B) \u018flinc\u0259\u00e7ay xan\u0259gah\u0131\",\n            \"C) \u00dc\u00e7 g\u00fcnb\u0259z t\u00fcrb\u0259si\",\n            \"D) Ramana qalas\u0131\",\n            \"E) S\u0131n\u0131qqala m\u0259scidi\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: G\u00f6y g\u00fcnb\u0259z, \u00dc\u00e7 g\u00fcnb\u0259z t\u00fcrb\u0259l\u0259ri v\u0259 \u018flinc\u0259\u00e7ay xan\u0259gah\u0131 XII \u0259sr\u0259, S\u0131n\u0131qqala m\u0259scidi is\u0259 XI \u0259sr\u0259 aiddir. Ramana qalas\u0131 is\u0259 XIII - XIV \u0259srl\u0259r \u015eirvan-Ab\u015feron memarl\u0131q m\u0259kt\u0259bin\u0259 daxildir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"6. Beyn\u0259lxalq s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rinin do\u011fru verildiyi b\u0259ndi m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: 1856-c\u0131 ild\u0259 Paris s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Rusiyan\u0131n Qara d\u0259nizd\u0259 h\u0259rbi donanma saxlamaq h\u00fcququnun l\u0259\u011fv edilm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: 1648-ci ild\u0259 Vestfaliya s\u00fclh\u00fcn\u00fcn imzalanmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Avropada dini m\u00fcharib\u0259l\u0259rin ba\u015flanmas\u0131 v\u0259 kils\u0259nin siyasi g\u00fcc\u00fcn\u00fcn artmas\u0131.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: 1829-cu ild\u0259 \u018fdirn\u0259 s\u00fclh\u00fcn\u00fcn imzalanmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Yunan\u0131stan\u0131n Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tind\u0259n tamamil\u0259 as\u0131l\u0131 hala d\u00fc\u015fm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: 1814-c\u00fc ild\u0259 Gent s\u00fclh\u00fcn\u00fcn imzalanmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: AB\u015e-\u0131n Kanadan\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259r\u0259k \u00f6z \u0259razisin\u0259 qatmas\u0131.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Almaniyan\u0131n m\u0259\u011flub olmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Versal-Va\u015finqton sisteminin d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 b\u00fct\u00fcn ziddiyy\u0259tl\u0259ri \u0259dal\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259ll etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Kr\u0131m m\u00fcharib\u0259sini yekunla\u015fd\u0131ran 1856-c\u0131 il Paris s\u00fclh\u00fcn\u0259 \u0259sas\u0259n Qara d\u0259nizd\u0259 (Rusiya v\u0259 Osmanl\u0131ya) h\u0259rbi donanma saxlamaq qada\u011fan edilmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"7. Verilmi\u015f c\u0259dv\u0259l\u0259 \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycan xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n siyasi v\u0259 h\u0259rbi tarixin\u0259 dair do\u011fru uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\\n1. G\u0259nc\u0259 xanl\u0131\u011f\u0131 - a. 1804-c\u00fc ild\u0259 Rusiya imperiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilmi\u015fdir.\\n2. \u015eamax\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131 - b. II Rusiya-Qacar m\u00fcharib\u0259sinin sonunda t\u0259zminat m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 s\u00fclh\u00fcn gecikm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.\\n3. Bak\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131 - c. Ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edildikd\u0259n d\u0259rhal sonra xanl\u0131q idar\u0259 \u00fcsulu l\u0259\u011fv edilmi\u015fdir.\\n4. L\u0259nk\u0259ran xanl\u0131\u011f\u0131 - d. I Rusiya-Qacar m\u00fcharib\u0259sind\u0259 ruslara tabe olmaqdan imtina ed\u0259r\u0259k, Qacarlarla birg\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015f v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyini qorumu\u015fdur.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-a, 3-c\",\n            \"B) 2-b, 4-d\",\n            \"C) 1-c, 2-d\",\n            \"D) 3-b, 4-c\",\n            \"E) 1-d, 2-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: G\u0259nc\u0259 xanl\u0131\u011f\u0131 1804-c\u00fc ild\u0259 i\u015f\u011fal edilib (1-a). G\u0259nc\u0259, D\u0259rb\u0259nd v\u0259 Bak\u0131 xanl\u0131qlar\u0131 i\u015f\u011fal edildikd\u0259n d\u0259rhal sonra xanl\u0131q idar\u0259\u00e7iliyi l\u0259\u011fv edilmi\u015fdir (3-c). Do\u011fru cavab A b\u0259ndidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"8. Tarixi d\u00f6vl\u0259tl\u0259r v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin verildiyi d\u00fczg\u00fcn s\u0131ran\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. \u015eah I Abbas v\u0259 Nadir \u015fah\\n2. \u018fmir Teymur v\u0259 Nadir \u015fah\\n3. A\u011fqoyunlular v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r\\na. Qaraqoyunlular, teymuril\u0259r v\u0259 osmanl\u0131larla m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\\nb. Osmanl\u0131larla m\u00fcharib\u0259 v\u0259 Hindistana h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015f etm\u0259l\u0259ri\\nc. \\\"Az\u0259rbaycan\\\" adl\u0131 inzibati \u0259razi b\u00f6lg\u00fcs\u00fc yaratmalar\u0131, Osmanl\u0131larla m\u00fcharib\u0259 apar\u0131b s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalamalar\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"B) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"C) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"E) 1-a, 2-b, 3-c\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: S\u0259f\u0259vi h\u00f6kmdar\u0131 I Abbas v\u0259 Nadir \u015fah Az\u0259rbaycan adl\u0131 b\u0259yl\u0259rb\u0259ylik yaratm\u0131\u015f, Osmanl\u0131 il\u0259 sava\u015f\u0131b s\u00fclh ba\u011flam\u0131\u015flar (1-c). Teymur v\u0259 Nadir Hindistana y\u00fcr\u00fc\u015f etmi\u015fl\u0259r (2-b). H\u0259m A\u011fqoyunlu, h\u0259m d\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r Qaraqoyunlu, Teymuri v\u0259 Osmanl\u0131larla m\u00fcharib\u0259l\u0259r aparm\u0131\u015flar (3-a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"9. \u0130dar\u0259etm\u0259 v\u0259 siyasi islahatlar h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015f tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rinin do\u011fru verildiyi c\u0259dv\u0259l s\u0131ras\u0131n\u0131 se\u00e7in:\\n1. I Aleksandr, II Mahmud v\u0259 Mutsuxitonun m\u00fctl\u0259qiyy\u0259ti m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k ist\u0259yi -> Avropa n\u00fcmun\u0259sind\u0259 m\u0259rk\u0259zi idar\u0259etm\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n (nazirlikl\u0259rin) yarad\u0131lmas\u0131\\n2. II Aleksandr v\u0259 II Nikolay\u0131n iqtisadi siyas\u0259ti -> Rusiyada m\u00fctl\u0259qiyy\u0259tin devrilm\u0259si v\u0259 f\u0259hl\u0259-k\u0259ndli respublikas\u0131n\u0131n elan\u0131\\n3. \\\"Yeni Osmanl\u0131lar\\\" v\u0259 \\\"Dekabristl\u0259r\\\"in ictimai-siyasi f\u0259aliyy\u0259ti -> \u00d6lk\u0259l\u0259rind\u0259 konstitusiya q\u0259bul edilm\u0259sinin v\u0259 h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun t\u0259l\u0259b olunmas\u0131\\n4. F\u0259t\u0259li \u015fah v\u0259 N\u0259sr\u0259ddin \u015fah\u0131n imzalad\u0131\u011f\u0131 xarici m\u00fcqavil\u0259l\u0259r -> Fransaya v\u0259 Frans\u0131z tacirl\u0259rin\u0259 Qacarlar \u0259razisind\u0259 geni\u015f iqtisadi h\u00fcquqlar\u0131n verilm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 3\",\n            \"B) 2, 4\",\n            \"C) 1, 2\",\n            \"D) 3, 4\",\n            \"E) 1, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: H\u0259r \u00fc\u00e7 monarx (Aleksandr, Mahmud, Mutsuxito) idar\u0259etm\u0259d\u0259 Avropa standartlar\u0131na uy\u011fun nazirlikl\u0259r qurdular (1). \\\"Yeni Osmanl\u0131lar\\\" v\u0259 Rusiyada \\\"Dekabristl\u0259r\\\" m\u00fctl\u0259qiyy\u0259tin m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 konstitusiyan\u0131 t\u0259l\u0259b edirdil\u0259r (3).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"10. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ba\u015f vermi\u015f m\u00fch\u00fcm siyasi prosesl\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. C\u0259nubi Qafqaz Seyminin f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131\\n2. Antanta Ali \u015euras\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tini de-fakto tan\u0131mas\u0131\\n3. \\\"M\u00fcsavat\\\" (B\u0259rab\u0259rlik) partiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131\\n4. Brest-Litovski s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 1, 4, 2\",\n            \"B) 1, 3, 2, 4\",\n            \"C) 3, 4, 1, 2\",\n            \"D) 4, 1, 3, 2\",\n            \"E) 3, 2, 1, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131 1911-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. C\u0259nubi Qafqaz Seymi 1918-ci ilin fevral\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Brest-Litovski m\u00fcqavil\u0259si 1918-ci il mart\u0131n 3-d\u0259 imzalanm\u0131\u015fd\u0131r. Antanta Ali \u015euras\u0131n\u0131n AXC-ni de-fakto tan\u0131mas\u0131 is\u0259 1920-ci il yanvar\u0131n 11-n\u0259 aiddir. Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 3, 1, 4, 2.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"11. Hans\u0131 tarixi faktlar m\u0259kan bax\u0131m\u0131ndan C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n olmu\u015f T\u0259briz \u015f\u0259h\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn ortaq tarixi c\u0259h\u0259tdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1807 v\u0259 1915-ci ill\u0259rd\u0259 Rusiya h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilm\u0259si\",\n            \"B) 1804 v\u0259 1827-ci ill\u0259rd\u0259 Qacarlarla Rusiya imperiyas\u0131 aras\u0131nda s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n \u0259sas m\u0259rk\u0259zi olmas\u0131\",\n            \"C) Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259 Osmanl\u0131 ordusunun \u0259sas Qafqaz c\u0259bh\u0259si q\u0259rargah\u0131na \u00e7evrilm\u0259si\",\n            \"D) S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin s\u00fcqutundan d\u0259rhal sonra R\u0259vvadil\u0259r s\u00fclal\u0259sinin idar\u0259 etdiyi m\u0259rk\u0259zi \u015f\u0259h\u0259r olmas\u0131\",\n            \"E) H\u0259m G\u00fcl\u00fcstan, h\u0259m d\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin Rusiya el\u00e7il\u0259ri il\u0259 bilavasit\u0259 burada imzalanmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: 1807-ci il v\u0259 1915-ci ill\u0259rd\u0259 T\u0259brizin ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n tutulmas\u0131 tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 ortaq m\u0259kan-zaman x\u00fcsusiyy\u0259ti kimi verilir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"12. Q\u0259dim \u015e\u0259rq sivilizasiyalar\u0131na aid tarixi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin uy\u011funlu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Q\u0259dim Misir\\n2. Q\u0259dim \u0130ki\u00e7ayaras\u0131 (\u015eumerl\u0259r)\\n3. Q\u0259dim Babil\\na. D\u00fcnyada ilk d\u0259f\u0259 m\u0259lum olan yaz\u0131l\u0131 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sini ba\u011flayan t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259n biri olmas\u0131\\nb. Onluq hesablama sisteminin ilk d\u0259f\u0259 istifad\u0259 olunmamas\u0131, \u0259v\u0259zind\u0259 60-l\u0131q sistemin yarad\u0131lmas\u0131\\nc. Q\u0259dim d\u00f6vrd\u0259 amoreyl\u0259r adlanan k\u00f6\u00e7\u0259ri tayfalar\u0131n y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131\\nd. E.\u0259. VII-VI minillikl\u0259rd\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya v\u0259 Altay da\u011flar\u0131n\u0131n \u0259t\u0259kl\u0259rind\u0259n g\u0259lmi\u015f t\u00fcrkdilli tayfalar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259skunla\u015f\u0131lmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-a, 2-d, 3-c\",\n            \"B) 1-c, 2-a, 3-d\",\n            \"C) 1-d, 2-c, 3-a\",\n            \"D) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"E) 1-b, 2-a, 3-d\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Q\u0259dim Misir Hetl\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r ilk yaz\u0131l\u0131 m\u00fcqavil\u0259ni (Kade\u015f) imzalam\u0131\u015fd\u0131r (1-a). \u015eumerl\u0259r M\u0259rk\u0259zi Asiya v\u0259 Altay da\u011flar\u0131ndan k\u00f6\u00e7 etmi\u015f t\u00fcrkdilli tayfalar hesab edilir (2-d). Q\u0259dim Babili is\u0259 e.\u0259. II minilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 amoreyl\u0259r qurmu\u015fdur (3-c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"13. XIX \u0259sr Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 elm xadiml\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: A.Bak\u0131xanovun \\\"Qanuni-Q\u00fcdsi\\\" \u0259s\u0259rini yazmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Rusiyada fars dilinin t\u0259drisind\u0259 d\u0259rslik kimi istifad\u0259 edilm\u0259si v\u0259 h\u00f6kum\u0259t m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: Mirz\u0259 Kaz\u0131m b\u0259yin \\\"G\u00fcl\u00fcstani-\u0130r\u0259m\\\" \u0259s\u0259rini q\u0259l\u0259m\u0259 almas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: M\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqinin co\u011frafiyas\u0131na dair yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 Demidov m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u0259si.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: M.C.Top\u00e7uba\u015fovun \\\"S\u0259yah\u0259t ba\u011f\u0131\\\" \u0259s\u0259rini yazmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Britaniya Kral Asiya C\u0259miyy\u0259tinin h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc se\u00e7ilm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: Hac\u0131 Zeynalabdin \u015eirvaninin topoqrafiya sah\u0259sind\u0259 elmi k\u0259\u015ffl\u0259ri -> N\u0259tic\u0259: Onun Rusiya Co\u011frafiya C\u0259miyy\u0259tinin f\u0259xri \u00fczv\u00fc se\u00e7ilm\u0259si.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: A.Bak\u0131xanovun \\\"T\u00fcrk-tatar dilinin qrammatikas\u0131\\\"n\u0131 n\u0259\u015fr etdirm\u0259si -> N\u0259tic\u0259: Az\u0259rbaycan dilinin elmi prinsipl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si v\u0259 sisteml\u0259\u015fdirilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: \\\"Qanuni-Q\u00fcdsi\\\" A.Bak\u0131xanovun \u0259s\u0259ridir v\u0259 Rusiya imperiyas\u0131nda fars dilinin t\u0259drisi \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edildiyind\u0259n h\u00f6kum\u0259t m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"14. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n XV-XVI \u0259srl\u0259r t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman h\u00f6kmdarlar\u0131na aid m\u00fcvafiq uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. Uzun H\u0259s\u0259n\\nII. \u015eah I T\u0259hmasib\\nIII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\na. Vergi sistemini t\u0259nziml\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"Malc\u0259h\u0259t\\\" vergisinin miqdar\u0131n\u0131 azaltmas\u0131\\nb. Qaz\u0131 Cahan Q\u0259zvinini v\u0259zir t\u0259yin ed\u0259r\u0259k divan idar\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259tini ciddi \u015f\u0259kild\u0259 n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259si\\nc. Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 qabaqc\u0131l odlu silah \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 u\u011fursuz dan\u0131\u015f\u0131qlar aparmas\u0131\\nd. Az\u0259rbaycan v\u0259 \u0130ran \u0259razil\u0259rini tamamil\u0259 \u0259hat\u0259 ed\u0259n S\u0259lcuq tipli yeni imperiya yaratmas\u0131\\ne. \u015eeyx S\u0259fi m\u0259qb\u0259r\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259n nadir toxuculuq incil\u0259rind\u0259n say\u0131lan x\u00fcsusi xal\u00e7a toxutdurmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) I - c; II - b, e; III - a\",\n            \"B) I - a; II - c, d; III - e\",\n            \"C) I - b, c; II - a; III - d, e\",\n            \"D) I - e; II - a, b; III - c\",\n            \"E) I - d; II - c; III - a, b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Uzun H\u0259s\u0259n qabaqc\u0131l odlu silah \u00fc\u00e7\u00fcn Avropa il\u0259 u\u011fursuz dan\u0131\u015f\u0131qlar aparm\u0131\u015fd\u0131r (c). I T\u0259hmasib Qaz\u0131 Cahan Q\u0259zvinini v\u0259zir t\u0259yin etmi\u015f (b) v\u0259 \u015eeyx S\u0259fi xal\u00e7as\u0131n\u0131 toxutdurmu\u015fdur (e). H\u0259r ikisi \\\"Malc\u0259h\u0259t\\\" vergisini k\u0259ndlil\u0259rin xeyrin\u0259 azaltm\u0131\u015fd\u0131r (a).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"15. Verilmi\u015f tarixi m\u00fcqavil\u0259l\u0259r bloksxemind\u0259 sual i\u015far\u0259sinin yerin\u0259 yaz\u0131la bil\u0259c\u0259k \u0259n m\u0259ntiqli variant\u0131 v\u0259 onun \u0259saslanmas\u0131n\u0131 tap\u0131n:\\n- Mudros bar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131\\n- Kompyen bar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131\\n- [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) Sevr m\u00fcqavil\u0259si \u2014 H\u0259r \u00fc\u00e7 s\u0259n\u0259d Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin yekunlar\u0131na aiddir v\u0259 Antanta d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin dikt\u0259si, i\u015ftirak\u0131 il\u0259 imzalanm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"B) Brest-Litovski m\u00fcqavil\u0259si \u2014 H\u0259r \u00fc\u00e7 s\u0259n\u0259d Rusiyan\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 imzalanaraq \u015e\u0259rqi Avropada s\u0259rh\u0259dl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fdir.\",\n            \"C) Nankin m\u00fcqavil\u0259si \u2014 H\u0259r \u00fc\u00e7 m\u00fcqavil\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n uzaq \u015f\u0259rq siyas\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259si kimi q\u0259bul edilmi\u015fdir.\",\n            \"D) Kade\u015f m\u00fcqavil\u0259si \u2014 Bu m\u00fcqavil\u0259l\u0259r b\u0259\u015f\u0259r tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 yaz\u0131l\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 s\u00fclh\u00fcn v\u0259 at\u0259\u015fk\u0259sin h\u00fcquqi qarant\u0131 olmu\u015fdur.\",\n            \"E) Vestfaliya s\u00fclh\u00fc \u2014 H\u0259r \u00fc\u00e7 m\u00fcqavil\u0259 Avropada \\\"d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin suverenliyi v\u0259 b\u0259rab\u0259rliyi\\\" prinsipinin qorunmas\u0131 m\u0259qs\u0259di il\u0259 q\u0259bul olunmu\u015fdur.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Mudros v\u0259 Kompyen bar\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 Antanta d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 m\u0259\u011flub olan \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259rdir. Verilmi\u015f siyah\u0131n\u0131 eyni m\u0259ntiql\u0259 tamamlayan Antanta dikt\u0259si il\u0259 imzalanm\u0131\u015f Sevr m\u00fcqavil\u0259si ola bil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"16. Q\u0259dim \u0130ki\u00e7ayaras\u0131 sivilizasiyas\u0131n\u0131n co\u011frafi t\u0259bii m\u00fchitinin c\u0259miyy\u0259tin h\u0259yat\u0131na v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259tin\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi t\u0259sirl\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: T\u0259bii m\u00fcdafi\u0259 mane\u0259l\u0259rinin v\u0259 m\u00f6hk\u0259m tikinti materiallar\u0131n\u0131n (da\u015f, a\u011fac) olmamas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: \u0130nsanlar\u0131n evl\u0259ri \u0259sas\u0259n gil v\u0259 lild\u0259n haz\u0131rlanan \u00e7iy k\u0259rpicd\u0259n tikm\u0259si, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin \u0259traf\u0131na is\u0259 m\u00fctl\u0259q m\u00fcdafi\u0259 divarlar\u0131 \u00e7\u0259kilm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: \u00d6lk\u0259nin yaln\u0131z s\u0259rt da\u011fl\u0131q relyef\u0259 malik olmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: \u0130ri tikinti da\u015flar\u0131n\u0131n, z\u00fcmr\u00fcd v\u0259 firuz\u0259 kimi metallar\u0131n fasil\u0259siz olaraq dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 ixracat\u0131na ba\u015flanmas\u0131.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: \\\"B\u0259r\u0259k\u0259tli Aypara\\\"da yerl\u0259\u015fm\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n s\u0131x me\u015f\u0259likl\u0259r\u0259 malik olmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: \u018fkin\u00e7iliyin inki\u015faf ed\u0259 bilm\u0259m\u0259si, \u0259v\u0259zind\u0259 yaln\u0131z k\u00f6\u00e7\u0259ri maldarl\u0131\u011f\u0131n \u0259sas pe\u015f\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: Quraql\u0131qdan sonra \u00e7ay da\u015fq\u0131nlar\u0131n\u0131n he\u00e7 vaxt ba\u015f verm\u0259m\u0259si -> N\u0259tic\u0259: \u015eumerl\u0259rin s\u00fcni suvarma sistemin\u0259, suvarma arxlar\u0131na ehtiyac duymamas\u0131.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: \u018frazinin Misirl\u0259 birba\u015fa h\u0259ms\u0259rh\u0259d olmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Heroqlif yaz\u0131n\u0131n \u015fumerl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n icad edil\u0259r\u0259k Misir\u0259 verilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: \u0130ki\u00e7ayaras\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259nfi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri t\u0259bii m\u00fcdafi\u0259 zolaqlar\u0131n\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 taxta v\u0259 da\u015f kimi tikinti materiallar\u0131n\u0131n yoxlu\u011fu idi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n onlar tikintid\u0259 yaln\u0131z gil v\u0259 \u00e7iy k\u0259rpicd\u0259n istifad\u0259 edir, qala divarlar\u0131 ucald\u0131rd\u0131lar.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"17. Tarixi hadis\u0259l\u0259r v\u0259 onlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri (mahiyy\u0259ti) aras\u0131nda uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. 1997\u20131998-ci ill\u0259rd\u0259 AT\u018fT-in Minsk qrupunun f\u0259aliyy\u0259ti\\n2. 2016-c\u0131 il Aprel (\\\"D\u00f6rdg\u00fcnl\u00fck\\\") m\u00fcharib\u0259si\\n3. 10 noyabr 2020-ci il \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanat\u0131\\na. \u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131 ordunun \\\"ke\u00e7ilm\u0259z Ohanyan x\u0259tti\\\" mifi tamamil\u0259 da\u011f\u0131ld\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistanda m\u0259n\u0259vi-psixoloji ruh d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fcy\u00fc il\u0259 b\u0259rab\u0259r hakimiyy\u0259t b\u00f6hran\u0131 d\u0259rinl\u0259\u015fdi.\\nb. C\u0259bh\u0259d\u0259 b\u00fct\u00fcn h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n dayand\u0131r\u0131lmas\u0131, A\u011fdam, K\u0259lb\u0259c\u0259r v\u0259 La\u00e7\u0131n rayonlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycana qaytar\u0131lmas\u0131 r\u0259sm\u0259n q\u0259rara al\u0131nd\u0131.\\nc. H\u0259ms\u0259drl\u0259rin vasit\u0259\u00e7iliyi il\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n s\u00fclh t\u0259klifl\u0259rin\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n qeyri-konstruktiv m\u00f6vqeyi s\u0259b\u0259bind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131qlarda he\u00e7 bir ciddi n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 edilm\u0259di.\\nd. Az\u0259rbaycan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Z\u0259ngilan\u0131n A\u011fal\u0131 k\u0259ndind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq m\u00fcasir texnologiyalarla t\u0259chiz olunmu\u015f \\\"A\u011f\u0131ll\u0131 m\u0259kt\u0259b\\\" in\u015fa edildi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"B) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"C) 1-b, 2-d, 3-a\",\n            \"D) 1-c, 2-b, 3-d\",\n            \"E) 1-d, 2-c, 3-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: 1997-1998-ci ill\u0259rd\u0259 Minsk qrupunun dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n qeyri-konstruktiv yana\u015fmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n pozulurdu (1-c). 2016-c\u0131 il Aprel d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri il\u0259 \\\"Ohanyan x\u0259tti\\\" yar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r (2-a). 10 noyabr b\u0259yanat\u0131 il\u0259 i\u015f\u011fal alt\u0131ndak\u0131 dig\u0259r torpaqlar qaytar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r (3-b).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"18. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n erk\u0259n orta \u0259srl\u0259r v\u0259 klassik feodalizm d\u00f6vr\u00fc Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 aid do\u011fru uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\\nI. Saci, Salari v\u0259 R\u0259vvadi d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri\\nII. Albaniya v\u0259 \u015e\u0259ddadi d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri\\nIII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\na. Az\u0259rbaycan\u0131n C\u0259nubunda yaranmalar\u0131 v\u0259 g\u00fcrc\u00fcl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\\nb. Az\u0259rbaycan\u0131n \u015eimal\u0131nda yaranmalar\u0131, alan v\u0259 x\u0259z\u0259rl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\\nc. Yaln\u0131z \u0259r\u0259b m\u0259n\u015f\u0259li s\u00fclal\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lmalar\u0131\\nd. S\u0259lcuqlar t\u0259r\u0259find\u0259n as\u0131l\u0131 hala sal\u0131naraq s\u00fcquta u\u011frad\u0131lmalar\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) I - a; II - b; III - d\",\n            \"B) I - c; II - b; III - a\",\n            \"C) I - a; II - d; III - c\",\n            \"D) I - d; II - a; III - b\",\n            \"E) I - a; II - b; III - he\u00e7 biri\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Saci, Salari v\u0259 R\u0259vvadi d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin ox\u015far c\u0259h\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nubunda yaranmalar\u0131 v\u0259 g\u00fcrc\u00fcl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131d\u0131r. Albaniya v\u0259 \u015e\u0259ddadi d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri is\u0259 \u015fimalda yaranm\u0131\u015f v\u0259 alan v\u0259 x\u0259z\u0259rl\u0259rin y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131r. Ortaq c\u0259h\u0259t is\u0259 yoxdur. Do\u011fru cavab E b\u0259ndidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"19. XI-XIII y\u00fczillikl\u0259rd\u0259 ba\u015f vermi\u015f tarixi prosesl\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Tiflis m\u00fcs\u0259lman \u0259mirliyinin l\u0259\u011fv edilm\u0259si\\n2. D\u0259rb\u0259nd \u0259mirliyinin \u015eirvan\u015fahlar d\u00f6vl\u0259tin\u0259 birl\u0259\u015fdirilm\u0259si\\n3. \u015eirvan\u015fahlar\u0131n H\u00fclakil\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131 hala d\u00fc\u015fm\u0259si\\n4. \u015eamax\u0131da ba\u015f vermi\u015f g\u00fccl\u00fc z\u0259lz\u0259l\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar paytaxt\u0131n Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 1, 4, 3\",\n            \"B) 1, 2, 4, 3\",\n            \"C) 2, 4, 1, 3\",\n            \"D) 1, 4, 2, 3\",\n            \"E) 2, 1, 3, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: D\u0259rb\u0259nd \u0259mirliyi 1075-ci ild\u0259 birl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir (2). Tiflis m\u00fcs\u0259lman \u0259mirliyi 1122-ci ild\u0259 l\u0259\u011fv edilmi\u015fdir (1). Paytaxt\u0131n Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si 1192-ci il\u0259 aiddir (4). \u015eirvan\u015fahlar\u0131n H\u00fclakil\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131 hala d\u00fc\u015fm\u0259si is\u0259 1258-ci ild\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir (3). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 1, 4, 3.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"20. Q\u0259dim sivilizasiyalar\u0131n t\u0259bii-co\u011frafi m\u00fchitinin (m\u0259kan\u0131n\u0131n) onlar\u0131n inki\u015faf\u0131na t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rinin do\u011fru verildiyi b\u0259ndi tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: \u0130ki\u00e7ayaras\u0131nda (Mesopotamiya) da\u011fl\u0131q \u0259razil\u0259rin \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etm\u0259si -> N\u0259tic\u0259: Tunc al\u0259tl\u0259rin v\u0259 ilk yaz\u0131l\u0131 m\u00fcqavil\u0259nin misirlil\u0259rd\u0259n m\u0259nims\u0259nilm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: Q\u0259dim Hindistanda iqlimin h\u0259ddind\u0259n art\u0131q quraq ke\u00e7m\u0259si -> N\u0259tic\u0259: Kasta sisteminin d\u0259rhal l\u0259\u011fv edilm\u0259si v\u0259 \u0259v\u0259zind\u0259 buddizmin yaranmas\u0131.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Nil \u00e7ay\u0131n\u0131n da\u015faraq vadid\u0259 lilli \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc t\u0259b\u0259q\u0259si yaratmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: \u018fkin\u00e7iliyin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259raitin yaranmas\u0131 v\u0259 \u00f6lk\u0259nin \\\"Qara torpaq\\\" adland\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: \u00c7inin \\\"B\u0259r\u0259k\u0259tli Aypara\\\" m\u0259rk\u0259zind\u0259 yerl\u0259\u015fm\u0259si -> N\u0259tic\u0259: B\u00f6y\u00fck \u0130p\u0259k yolunun yarad\u0131lmas\u0131na z\u0259rur\u0259t qalmamas\u0131.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: Misirin \u015fimal-\u015f\u0259rqind\u0259 z\u0259ngin me\u015f\u0259 \u00f6rt\u00fcy\u00fcn\u00fcn olmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Evl\u0259rin yaln\u0131z taxtadan in\u015fa edilm\u0259si v\u0259 g\u0259mi\u00e7iliyin t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u00fc.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Nil \u00e7ay\u0131 yaz f\u0259slind\u0259 da\u015faraq \u00f6z m\u0259cras\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 lilli \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc t\u0259b\u0259q\u0259si yarad\u0131rd\u0131. Bu lilli qara torpaq \u0259kin\u00e7ilik \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259lveri\u015fli oldu\u011fundan, misirlil\u0259r \u00f6z \u00f6lk\u0259l\u0259rini \\\"Qara torpaq\\\" adland\u0131r\u0131rd\u0131lar.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"21. Verilmi\u015f tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r (Q\u0259dim Misir fironlar\u0131) v\u0259 onlar\u0131n h\u0259rbi-siyasi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 dair uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. I Tutmos\\n2. III Tutmos\\n3. II Ramzes\\na. F\u0259l\u0259stin v\u0259 Suriyan\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259r\u0259k Asiyada Misirin s\u0259rh\u0259dl\u0259rini F\u0259rat \u00e7ay\u0131na \u00e7atd\u0131rmas\u0131\\nb. Finikiya, F\u0259l\u0259stin v\u0259 Suriyan\u0131 yenid\u0259n Misir\u0259 tabe etm\u0259si, \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra Misirin \u00d6n Asiyada m\u00f6vqeyinin z\u0259ifl\u0259m\u0259si\\nc. Het \u015fahl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmas\u0131, Kade\u015f s\u00fclh\u00fcn\u00fc imzalamas\u0131 v\u0259 geni\u015f m\u0259b\u0259d tikintisi aparmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"B) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"C) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"E) 1-c, 2-b, 3-a\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: I Tutmos F\u0259l\u0259stin v\u0259 Suriyan\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259r\u0259k s\u0259rh\u0259dl\u0259ri F\u0259rat \u00e7ay\u0131na \u00e7atd\u0131rd\u0131 (1-a). III Tutmos bu \u0259razil\u0259ri yenid\u0259n tabe etmi\u015fdir (2-b). II Ramzes is\u0259 Het \u015fahl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apararaq Kade\u015f s\u00fclh\u00fcn\u00fc imzalam\u0131\u015fd\u0131r (3-c). Do\u011fru cavab C b\u0259ndidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"22. Q\u0259dim Misir v\u0259 \u015eumer m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t tarixind\u0259ki \\\"\u0130lk d\u0259f\u0259\\\"l\u0259r bar\u0259d\u0259 uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Q\u0259dim Misir sivilizasiyas\u0131\\n2. \u015eumer (Q\u0259dim \u0130ki\u00e7ayaras\u0131) sivilizasiyas\u0131\\na. Saat\u0131 60 d\u0259qiq\u0259y\u0259, \u00e7evr\u0259ni 360 d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259 b\u00f6lm\u0259l\u0259ri\\nb. Onluq say sistemind\u0259n ilk d\u0259f\u0259 istifad\u0259 etm\u0259l\u0259ri\\nc. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t tarixind\u0259 ilk yaz\u0131l\u0131 qanunu yaratmalar\u0131\\nd. \u015eaduf qur\u011fusunu d\u00fcz\u0259ltm\u0259l\u0259ri v\u0259 piramida tikm\u0259l\u0259ri\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1 - a, b; 2 - c, d\",\n            \"B) 1 - b, d; 2 - a, c\",\n            \"C) 1 - c, d; 2 - a, b\",\n            \"D) 1 - a, d; 2 - b, c\",\n            \"E) 1 - a, c; 2 - b, d\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Q\u0259dim Misir sivilizasiyas\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 onluq say sistemi yarad\u0131lm\u0131\u015f, \u015faduf k\u0259\u015ff edilmi\u015f v\u0259 piramidalar tikilmi\u015fdir (1 - b, d). \u015eumer sivilizasiyas\u0131nda is\u0259 saat\u0131 60 d\u0259qiq\u0259y\u0259, \u00e7evr\u0259ni 360 d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259 b\u00f6lm\u0259k, h\u0259m\u00e7inin ilk yaz\u0131l\u0131 qanunlar\u0131 t\u0259rtib etm\u0259k kimi nailiyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 olunmu\u015fdur (2 - a, c).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"23. C\u0259dv\u0259l\u0259 \u0259sas\u0259n XVIII \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycan xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n xarici v\u0259 daxili siyas\u0259tin\u0259 dair do\u011fru m\u00fcqayis\u0259ni tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130r\u0259van v\u0259 Nax\u00e7\u0131van xanl\u0131qlar\u0131 - Daima Quba xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n siyasi as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131nda olmalar\u0131.\",\n            \"B) L\u0259nk\u0259ran v\u0259 \u015e\u0259ki xanl\u0131qlar\u0131 - S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin m\u00f6vcud oldu\u011fu d\u00f6vrd\u0259 yaranmalar\u0131.\",\n            \"C) G\u0259nc\u0259 v\u0259 \u015eamax\u0131 xanl\u0131qlar\u0131 - Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 h\u0259rbi-siyasi m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131.\",\n            \"D) D\u0259rb\u0259nd v\u0259 Qaraba\u011f xanl\u0131qlar\u0131 - 1806-c\u0131 ild\u0259 Rusiya i\u015f\u011fal\u0131na qar\u015f\u0131 \u00fcsyan qald\u0131rmalar\u0131.\",\n            \"E) Bak\u0131 v\u0259 Quba xanl\u0131qlar\u0131 - \u018ff\u015far imperiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 yarad\u0131laraq Nadir \u015faha x\u0259rac verm\u0259l\u0259ri.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: G\u0259nc\u0259 v\u0259 \u015eamax\u0131 xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n ox\u015far siyasi x\u00fcsusiyy\u0259ti Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131 idi. Do\u011fru cavab C b\u0259ndidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"24. XVIII \u0259srin II yar\u0131s\u0131nda \u015eimal-\u015e\u0259rqi Az\u0259rbaycan (Quba xanl\u0131\u011f\u0131) m\u0259kan\u0131nda ba\u015f vermi\u015f birl\u0259\u015fdirm\u0259 siyas\u0259tinin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 tap\u0131n:\\n1. L\u0259nk\u0259ran v\u0259 \u015e\u0259ki xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Quba xanl\u0131\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131 hala d\u00fc\u015fm\u0259si\\n2. Salyan \u0259razisinin Quba xanl\u0131\u011f\u0131na birl\u0259\u015fdirilm\u0259si\\n3. D\u0259rb\u0259nd xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Quba xanl\u0131\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131 hala d\u00fc\u015fm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 2, 1\",\n            \"B) 2, 3, 1\",\n            \"C) 1, 3, 2\",\n            \"D) 2, 1, 3\",\n            \"E) 3, 1, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: \u018fvv\u0259lc\u0259 1757-ci ild\u0259 Salyan birl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir (2). 1759-cu ild\u0259 D\u0259rb\u0259nd xanl\u0131\u011f\u0131 Qubadan as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r (3). Daha sonra 1785-ci ild\u0259 L\u0259nk\u0259ran v\u0259 \u015e\u0259ki xanl\u0131qlar\u0131 as\u0131l\u0131 hala d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr (1). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 3, 1.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"25. \u00dcmumd\u00fcnya tarixind\u0259 ba\u015f vermi\u015f m\u00fch\u00fcm siyasi prosesl\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. M\u00fcq\u0259dd\u0259s Roma imperiyas\u0131n\u0131n yaranmas\u0131\\n2. Frank imperiyas\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131\\n3. B\u00f6y\u00fck Karl\u0131n imperator elan edilm\u0259si\\n4. Malazgird d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 2, 1, 4\",\n            \"B) 2, 3, 4, 1\",\n            \"C) 3, 1, 2, 4\",\n            \"D) 2, 1, 3, 4\",\n            \"E) 1, 3, 2, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: B\u00f6y\u00fck Karl 800-c\u00fc ild\u0259 imperator elan edilmi\u015fdir (3). Frank imperiyas\u0131 843-c\u00fc ild\u0259 Verden m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 par\u00e7alanm\u0131\u015fd\u0131r (2). M\u00fcq\u0259dd\u0259s Roma imperiyas\u0131 962-ci ild\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131r (1). Malazgird d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc is\u0259 1071-ci ild\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir (4). Do\u011fru ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 3, 2, 1, 4.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"26. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda ictimai-siyasi h\u0259r\u0259kat\u0131n f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olmu\u015f \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 aid s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131n\u0131n qovulmas\u0131na etiraz olaraq \u018f.Top\u00e7uba\u015fov v\u0259 \u0130.Ziyadxanovun \\\"V\u0131borq b\u0259yannam\u0259si\\\"ni imzalamas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Onlar\u0131n h\u0259r ikisinin h\u0259bs edilm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: \u0130smay\u0131l xan Ziyadxanl\u0131n\u0131n IV D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131ndak\u0131 t\u0259k az\u0259rbaycanl\u0131 deputat kimi s\u0259rt \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Duman\u0131n \u00e7ar t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259rhal burax\u0131lmas\u0131.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: F.Xoyski v\u0259 X.Xasm\u0259mm\u0259dovun Rusiya I Dumas\u0131nda M\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131n\u0131 yaratmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: M\u00fcs\u0259lmanlara geni\u015f muxtariyy\u0259tin verilm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: \u018f.Haqverdiyevin III D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131nda milli m\u0259kt\u0259bl\u0259r t\u0259l\u0259bi il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Qafqazda ilk milli universitetin a\u00e7\u0131lmas\u0131na icaz\u0259 verilm\u0259si.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: M\u0259mm\u0259dyusif C\u0259f\u0259rovun II D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131nda aqrar islahat t\u0259l\u0259bi -> N\u0259tic\u0259: K\u0259ndlil\u0259r\u0259 torpaqlar\u0131n pulsuz verilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131n\u0131n burax\u0131lmas\u0131ndan d\u0259rhal sonra \u018f.Top\u00e7uba\u015fov v\u0259 \u0130.Ziyadxanov V\u0131borq \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 topla\u015faraq \\\"V\u0131borq b\u0259yannam\u0259si\\\"ni imzalam\u0131\u015f v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 h\u0259bs edilmi\u015fdirl\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"27. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 bloksxemd\u0259 q\u0259dim sivilizasiyalar\u0131n siyasi tarixin\u0259 aid s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 z\u0259ncirini tamamlayan do\u011fru variant\u0131 se\u00e7in:\\nS\u0259b\u0259b: \u00c7ind\u0259 184-c\u00fc ild\u0259 \u00c7jan qarda\u015flar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \\\"Sar\u0131 sar\u0131ql\u0131lar\\\" \u00fcsyan\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131\\nN\u0259tic\u0259: [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) Quldarl\u0131q qurulu\u015funa a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vuruldu, Xan s\u00fclal\u0259si z\u0259ifl\u0259y\u0259r\u0259k s\u00fcqut etdi v\u0259 \u00c7in yenid\u0259n x\u0131rda d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 par\u00e7aland\u0131.\",\n            \"B) B\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 kasta sistemi qada\u011fan edildi v\u0259 buddizm r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dinin\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k vahid m\u0259rk\u0259z yarad\u0131ld\u0131.\",\n            \"C) Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259rin y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nd\u0131 v\u0259 B\u00f6y\u00fck \u00c7in s\u0259ddinin tikintisi ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131.\",\n            \"D) \u00c7in tamamil\u0259 k\u00f6\u00e7\u0259ri hun tayfalar\u0131n\u0131n \u0259sar\u0259ti alt\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fc v\u0259 m\u0259rk\u0259zi imperiya da\u011f\u0131ld\u0131.\",\n            \"E) Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri inki\u015faf ed\u0259r\u0259k B\u00f6y\u00fck \u0130p\u0259k yolunun \u0259sas\u0131 qoyuldu.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: \u00c7ind\u0259 184-c\u00fc ild\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f v\u0259 20 il davam etmi\u015f \\\"Sar\u0131 sar\u0131ql\u0131lar\\\" \u00fcsyan\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 quldarl\u0131q qurulu\u015funa a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vurulmu\u015f, Xan s\u00fclal\u0259si z\u0259ifl\u0259y\u0259r\u0259k s\u00fcqut etmi\u015f v\u0259 \u00f6lk\u0259 yenid\u0259n x\u0131rda d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 par\u00e7alanm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"28. Verilmi\u015f memarl\u0131q abid\u0259l\u0259rinin in\u015fa edildikl\u0259ri m\u0259kana (\u015f\u0259h\u0259r\u0259) g\u00f6r\u0259 do\u011fru uy\u011funlu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Xudab\u0259nd\u0259 t\u00fcrb\u0259si\\n2. G\u00f6y m\u0259scid v\u0259 \u018frk qalas\u0131\\n3. \u015eirvan\u015fahlar saray\u0131 v\u0259 Divanxana\\na. T\u0259briz \u015f\u0259h\u0259ri\\nb. Sultaniyy\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri\\nc. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"C) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"E) 1-a, 2-b, 3-c\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Xudab\u0259nd\u0259 t\u00fcrb\u0259si Sultaniyy\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 in\u015fa edilmi\u015fdir (1-b). \u015eirvan\u015fahlar saray\u0131 v\u0259 Divanxana Bak\u0131 m\u0259kt\u0259bin\u0259 aid memarl\u0131q abid\u0259l\u0259ridir (3-c). G\u00f6y m\u0259scid v\u0259 \u018frk qalas\u0131 is\u0259 T\u0259briz \u015f\u0259h\u0259rind\u0259dir (2-a). Do\u011fru cavab B b\u0259ndidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"29. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn do\u011fru x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nI. Cavan\u015fir\\nII. Bab\u0259k\\nIII. Ortaq c\u0259h\u0259t\\na. T\u00fcrk s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\\nb. \u018fr\u0259b Xilaf\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 silahl\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\\nc. Xilaf\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259n g\u00fccl\u00fc azadl\u0131q \u00fcsyan\u0131 olan x\u00fcrr\u0259mil\u0259r\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259si\\nd. Mehranil\u0259r s\u00fclal\u0259sinin \u0259n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) I - c; II - d; III - a, b\",\n            \"B) I - a; II - b; III - c, d\",\n            \"C) I - d; II - c; III - a, b\",\n            \"D) I - d; II - b; III - a, c\",\n            \"E) I - c; II - a; III - b, d\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: H\u0259m Cavan\u015fir, h\u0259m d\u0259 Bab\u0259kin ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259ti onlar\u0131n h\u0259r ikisinin t\u00fcrk s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259ri v\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131d\u0131r. Bab\u0259k x\u00fcrr\u0259mil\u0259r h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri olub (c), Cavan\u015fir is\u0259 Mehranil\u0259r s\u00fclal\u0259sinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olmu\u015fdur (d). Do\u011fru cavab C b\u0259ndidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"30. Tarixi d\u00f6vrl\u0259r (d\u00f6vl\u0259tl\u0259r) v\u0259 onlarda m\u00f6vcud olmu\u015f torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti formalar\u0131 aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Sasani d\u00f6vl\u0259ti (III-VII \u0259srl\u0259r)\\n2. \u018fr\u0259b xilaf\u0259ti (VII-IX \u0259srl\u0259r)\\n3. S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti (XVI-XVIII \u0259srl\u0259r)\\na. \u0130qta \u2013 Xidm\u0259t m\u00fcqabilind\u0259 veril\u0259n v\u0259 irs\u0259n ke\u00e7m\u0259y\u0259n torpaqlar\\nb. Dastakert \u2013 \u0130ri feodallara (\u0259yanlara) m\u0259xsus n\u0259sil, irsi torpaqlar\\nc. Xass \u2013 Birba\u015fa hakim s\u00fclal\u0259y\u0259 m\u0259xsus olan torpaqlar\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"C) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: \u018fr\u0259b xilaf\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \\\"\u0130qta\\\" xidm\u0259t m\u00fcqabilind\u0259 veril\u0259n torpaq formas\u0131 idi. Sasani d\u00f6vl\u0259tind\u0259 is\u0259 \\\"Dastakert\\\" irsi torpaqlar\u0131 say\u0131l\u0131rd\u0131. S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tind\u0259 is\u0259 \\\"Xass\\\" torpaqlar\u0131 hakim s\u00fclal\u0259y\u0259 m\u0259xsus idi. Do\u011fru cavab B b\u0259ndidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"31. Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n XX y\u00fczillik tarixin\u0259 aid m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Az\u0259rbaycan SSR, G\u00fcrc\u00fcstan SSR v\u0259 Erm\u0259nistan SSR-in ZSFSR hal\u0131nda birl\u0259\u015fdirilm\u0259si\\n2. Az\u0259rbaycan\u0131 \u00d6yr\u0259n\u0259n C\u0259miyy\u0259tin yarad\u0131lmas\u0131\\n3. M.C.Ba\u011f\u0131rovun Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f iddialar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Moskvaya tarixi r\u0259dd cavab\u0131n\u0131 g\u00f6nd\u0259rm\u0259si\\n4. T\u0259l\u0259b\u0259 Q\u0259bulu \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131n\u0131n (TQDK) yarad\u0131lmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 1, 3, 4\",\n            \"B) 1, 3, 2, 4\",\n            \"C) 1, 2, 3, 4\",\n            \"D) 3, 1, 2, 4\",\n            \"E) 2, 3, 1, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: ZSFSR 1922-ci ilin dekabr\u0131nda yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r (1). Az\u0259rbaycan\u0131 \u00d6yr\u0259n\u0259n C\u0259miyy\u0259t 1923-c\u00fc ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r (2). Ba\u011f\u0131rovun m\u0259ktubu 1945-ci il\u0259 aiddir (3). TQDK is\u0259 1992-ci ild\u0259 qurulmu\u015fdur (4). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1, 2, 3, 4.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"32. Verilmi\u015f tarixi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin hans\u0131 q\u0259dim sivilizasiya (m\u0259kan) \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259ciyy\u0259vi oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n- E.\u0259. III minillikd\u0259 Mohenco-Daro v\u0259 Harappa kimi y\u00fcks\u0259k inki\u015faf etmi\u015f \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin sal\u0131nmas\u0131\\n- \u018fhalisinin q\u0259ti olaraq d\u00f6rd \u0259sas kastaya b\u00f6l\u00fcnm\u0259si\\n- Tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 s\u0131f\u0131r r\u0259q\u0259minin k\u0259\u015ff edilm\u0259si v\u0259 \u015fahmat oyununun yarad\u0131lmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) Q\u0259dim Hindistan\",\n            \"B) Q\u0259dim \u00c7in\",\n            \"C) Q\u0259dim Misir\",\n            \"D) Q\u0259dim \u0130ki\u00e7ayaras\u0131\",\n            \"E) Q\u0259dim Babil\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Q\u0259dim Hindistan sivilizasiyas\u0131nda e.\u0259. III minillikd\u0259 Mohenco-Daro v\u0259 Harappa adl\u0131 inki\u015faf etmi\u015f \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Hind c\u0259miyy\u0259ti d\u0259yi\u015fm\u0259z h\u00fcquq v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259ri olan kasta sistemin\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcrd\u00fc. Onlar s\u0131f\u0131r r\u0259q\u0259mini v\u0259 \u015fahmat\u0131 ixtira etmi\u015fdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"33. Verilmi\u015f c\u0259dv\u0259l\u0259 \u0259sas\u0259n q\u0259dim v\u0259 orta \u0259srl\u0259r tarixind\u0259 ba\u015f vermi\u015f d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r bar\u0259d\u0259 do\u011fru uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Qavqamela (e.\u0259. 331) -> Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259rin q\u0259l\u0259b\u0259si v\u0259 \u018fh\u0259m\u0259ni imperiyas\u0131n\u0131n s\u00fcqutu\",\n            \"B) Maqneziya (e.\u0259. 190) -> Atropatenan\u0131n Roma t\u0259r\u0259find\u0259n tamamil\u0259 i\u015f\u011fal edilm\u0259si\",\n            \"C) Didqori (1121) -> S\u0259lcuqlar\u0131n xristian g\u00fcrc\u00fcl\u0259ri m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011fratmas\u0131\",\n            \"D) Uau\u015f (e.\u0259. 716) -> Urartu q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin m\u0259\u011flub edil\u0259r\u0259k Azan\u0131n hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259tirilm\u0259si\",\n            \"E) Malazgird (1071) -> Q\u0259zn\u0259lil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin s\u00fcquta u\u011framas\u0131 v\u0259 S\u0259lcuqlar\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: E.\u0259. 331-ci ild\u0259 ba\u015f vermi\u015f Qavqamela d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259r \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259ri m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011fradaraq bu b\u00f6y\u00fck imperiyan\u0131n s\u00fcqutuna s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"34. Tarixi d\u00f6y\u00fc\u015f c\u00fctl\u00fckl\u0259rinin m\u00fch\u00fcm ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin verildiyi b\u0259ndi m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u018fs\u0259d (1410) v\u0259 \u015e\u0259m\u0259si (1494) d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri -> Ke\u00e7mi\u015f m\u00fctt\u0259fiql\u0259r aras\u0131nda ba\u015f verm\u0259l\u0259ri\",\n            \"B) Hastinqs (1066) v\u0259 \u015e\u0259rur (1501) d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri -> H\u0259r iki \u00f6lk\u0259d\u0259 feodal da\u011f\u0131n\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131\",\n            \"C) Ankara (1402) v\u0259 \u00c7ald\u0131ran (1514) d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri -> Avropa s\u0259lib\u00e7il\u0259rinin m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 h\u0259lledici q\u0259l\u0259b\u0259si\",\n            \"D) Fraaspa (e.\u0259. 36) v\u0259 H\u0259m\u0259dan (1190) d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri -> H\u0259r ikisind\u0259 Parfiya q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin qalib g\u0259lm\u0259si\",\n            \"E) G\u0259v\u00fcrxarx\u0131 (1795) v\u0259 Bayat (1748) d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri -> Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u0259\u011flub olaraq as\u0131l\u0131l\u0131\u011fa d\u00fc\u015fm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: 1410-cu il \u018fs\u0259d v\u0259 1494-c\u00fc il \u015e\u0259m\u0259si d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rinin \u0259n m\u00fch\u00fcm ortaq c\u0259h\u0259ti ke\u00e7mi\u015f m\u00fctt\u0259fiql\u0259r aras\u0131nda ba\u015f verm\u0259sidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"35. \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n XIX \u0259sr m\u0259d\u0259niyy\u0259t tarixin\u0259 aid m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Qori m\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u015f\u00f6b\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131\\n2. H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi t\u0259r\u0259find\u0259n \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zetinin n\u0259\u015fr edilm\u0259si\\n3. \u015eamax\u0131da Seyid \u018fzim \u015eirvani t\u0259r\u0259find\u0259n \\\"\u00fcsuli-c\u0259did\\\" m\u0259kt\u0259binin a\u00e7\u0131lmas\u0131\\n4. \u0130r\u0259van m\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 2, 1, 4\",\n            \"B) 2, 3, 4, 1\",\n            \"C) 1, 2, 3, 4\",\n            \"D) 3, 1, 2, 4\",\n            \"E) 4, 3, 1, 2\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: \u0130lk \\\"\u00fcsuli-c\u0259did\\\" m\u0259kt\u0259bi 1869-cu ild\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r (3). \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zeti 1875-ci ild\u0259 (2). Qori m\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u015f\u00f6b\u0259si 1879-cu ild\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r (1). \u0130r\u0259van m\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131 is\u0259 1881-ci ild\u0259 t\u0259sis edilmi\u015fdir (4). Do\u011fru ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 3, 2, 1, 4.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"36. Tarixi d\u00f6vl\u0259tl\u0259r v\u0259 onlarda m\u00f6vcud olmu\u015f torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti formalar\u0131 aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Dehli sultanl\u0131\u011f\u0131 (XIV-XV \u0259srl\u0259r)\\n2. S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti (XVII \u0259sr)\\na. Xalis\u0259 \u2013 \u0130\u015f\u011fal olunmu\u015f b\u00fct\u00fcn torpaqlar d\u00f6vl\u0259t torpaq fonduna daxil edil\u0259r\u0259k bel\u0259 adland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.\\nb. Cagir \u2013 B\u00f6y\u00fck \u0259razil\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n v\u0259 iqtadan f\u0259rql\u0259n\u0259n \u015f\u0259rti torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti idi.\\nc. Tiyul \u2013 H\u0259rbi v\u0259 m\u00fclki xidm\u0259t m\u00fcqabilind\u0259 veril\u0259n \u015f\u0259rti torpaqlar idi.\\nd. Divan \u2013 D\u00f6vl\u0259t torpaqlar\u0131 idi v\u0259 g\u0259lirl\u0259ri d\u00f6vl\u0259t x\u0259rcl\u0259rin\u0259 s\u0259rf edilirdi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1 - a, b; 2 - c, d\",\n            \"B) 1 - b, c; 2 - a, d\",\n            \"C) 1 - c; 2 - a, b\",\n            \"D) 1 - a, d; 2 - b, c\",\n            \"E) 1 - d; 2 - a, c\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Dehli sultanl\u0131\u011f\u0131nda i\u015f\u011fal olunmu\u015f torpaqlar \\\"Xalis\u0259\\\" adlan\u0131rd\u0131 v\u0259 buradan veril\u0259n iri \u015f\u0259rti m\u00fclkiyy\u0259t \\\"Cagir\\\" idi. S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tind\u0259 is\u0259 d\u00f6vl\u0259t torpaqlar\u0131 \\\"Divan\\\", \u015f\u0259rti torpaqlar is\u0259 \\\"Tiyul\\\" adlan\u0131rd\u0131. Do\u011fru cavab A b\u0259ndidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"37. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r\u0259 aid ortaq x\u00fcsusiyy\u0259ti tap\u0131n:\\nI. \u0130mam Mustafayev\\nII. Heyd\u0259r \u018fliyev\\nIII. Ortaq c\u0259h\u0259t\",\n        \"options\": [\n            \"A) Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi Konstitusiyada t\u0259sbit olunmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259l\u0259ri v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin \u0259razi iddialar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almalar\u0131\",\n            \"B) Az\u0259rbaycan SSR-d\u0259 \\\"M\u00fclayiml\u0259\u015fm\u0259 d\u00f6vr\u00fc\\\"nd\u0259 r\u0259hb\u0259r v\u0259zif\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259l\u0259ri v\u0259 eyni vaxtda SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetind\u0259 t\u0259msil olunmalar\u0131\",\n            \"C) \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n birinci v\u0259 ikinci s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259 proqramlar\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi olaraq Bak\u0131ya su k\u0259m\u0259rinin \u00e7\u0259kili\u015fin\u0259 nail olmalar\u0131\",\n            \"D) \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259bh\u0259 x\u0259ttin\u0259 iqtisadi v\u0259 siyasi d\u0259st\u0259yini m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirm\u0259l\u0259ri\",\n            \"E) K\u00fcr\u0259k\u00e7ay v\u0259 G\u00fcl\u00fcstan m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin tarixi \u0259dal\u0259tsizliyini beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar qar\u015f\u0131s\u0131nda r\u0259sm\u0259n l\u0259\u011fv etdirm\u0259l\u0259ri\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: H\u0259m \u0130mam Mustafayev (1956), h\u0259m d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev (1978) Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyalar\u0131nda Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili olmas\u0131n\u0131 t\u0259min etmi\u015f v\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etdikl\u0259ri d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin \u0259razi iddialar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131rlar.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"38. Verilmi\u015f m\u0259ntiqi bloksxemi (s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 z\u0259ncirini) tamamlayan \u0259n uy\u011fun tarixi reall\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\nS\u0259b\u0259b 1: SSR\u0130-d\u0259 1920-ci ill\u0259rin sonlar\u0131nda s\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259 x\u0259ttinin q\u0259bul edilm\u0259si v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259saitl\u0259rinin zorla s\u0259nayey\u0259 ax\u0131n\u0131.\\nS\u0259b\u0259b 2: \\\"Y\u0130S\\\" (Yeni \u0130qtisadi Siyas\u0259t) prinsipl\u0259rind\u0259n imtina edil\u0259r\u0259k kollektivl\u0259\u015fdirm\u0259nin s\u0259rt t\u0259tbiqi v\u0259 varl\u0131 k\u0259ndlil\u0259rin m\u00fclkiyy\u0259tinin m\u00fcsadir\u0259si.\\nN\u0259tic\u0259: [ ? ]\",\n        \"options\": [\n            \"A) K\u0259ndd\u0259 iqtisadi mara\u011f\u0131n azalmas\u0131, m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n k\u0259skin d\u00fc\u015fm\u0259si, \u0259rzaq q\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 karto\u00e7ka sisteminin t\u0259tbiqi v\u0259 k\u0259ndli \u00fcsyanlar\u0131n\u0131n ba\u015f verm\u0259si.\",\n            \"B) K\u0259ndlil\u0259rin k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq kolxozlarda birl\u0259\u015fm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259hsul bollu\u011funun yaranmas\u0131 v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 geni\u015f miqyasda tax\u0131l ixrac\u0131.\",\n            \"C) Az\u0259rbaycan\u0131n aqrar respublikadan s\u0259naye respublikas\u0131na ke\u00e7idinin tamamil\u0259 dondurulmas\u0131 v\u0259 y\u00fcng\u00fcl s\u0259nayenin inki\u015faf\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259si.\",\n            \"D) \u015e\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n k\u0259ndl\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck miqrasiya ax\u0131n\u0131n\u0131n ba\u015flanmas\u0131 v\u0259 k\u0259nd \u0259halisinin say\u0131n\u0131n s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131r\u0131laraq urbanizasiya prosesinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131.\",\n            \"E) D\u00f6vl\u0259tin daxili maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rini qorumaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 f\u0259hl\u0259 sinfinin m\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 b\u0259rpa edib s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rini \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: S\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259 v\u0259 zorak\u0131 kollektivl\u0259\u015fdirm\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin \u0259m\u0259y\u0259 olan mara\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc, m\u0259hsuldarl\u0131q k\u0259skin azald\u0131 v\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k b\u00f6hran\u0131 yarand\u0131. N\u0259tic\u0259d\u0259 1929-cu ild\u0259n \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131n karto\u00e7ka sistemi t\u0259tbiq edildi v\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin silahl\u0131 \u00fcsyanlar\u0131 ba\u015f verdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"39. Eyler-Venn diaqram\u0131na \u0259sas\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 aid do\u011fru x\u00fcsusiyy\u0259ti tap\u0131n:\\nI. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti (AXC)\\nII. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 (\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Respublika)\\nIII. Ortaq c\u0259h\u0259t\",\n        \"options\": [\n            \"A) I - Qanunverici hakimiyy\u0259tin Milli \u015eura v\u0259 Parlament t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si; II - BMT-y\u0259 tamh\u00fcquqlu \u00fczv q\u0259bul edilm\u0259si; III - \u0130mperiyan\u0131n da\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259n yaranmas\u0131 v\u0259 Qaraba\u011fda separatizm\u0259 son qoyaraq suverenliyini b\u0259rpa etm\u0259si.\",\n            \"B) I - SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranmas\u0131; II - \u0130ngilis qo\u015funlar\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259y\u0259 daxil olmas\u0131; III - Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259rini b\u0259rpa etm\u0259si.\",\n            \"C) I - BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olmas\u0131; II - Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tin\u0259 r\u0259sm\u0259n q\u0259bul edilm\u0259si; III - \u018frazisind\u0259 xarici h\u0259rbi bazalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na icaz\u0259 verm\u0259si.\",\n            \"D) I - C\u0259nubi Qafqazda yaranm\u0131\u015f ilk xristian d\u00f6vl\u0259ti olmas\u0131; II - Qacarlar t\u0259r\u0259find\u0259n de-yure tan\u0131nmas\u0131; III - Yaln\u0131z Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u0259 m\u0259ruz qalmas\u0131.\",\n            \"E) I - X\u00fcsusi C\u0259nubi Qafqaz Komit\u0259sinin tabeliyind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si; II - \u0130lk Konstitusiyan\u0131 1918-ci ild\u0259 q\u0259bul etm\u0259si; III - Xarici siyas\u0259td\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: AXC-d\u0259 qanunverici orqan Milli \u015eura v\u0259 Parlament idi, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Respublika is\u0259 1992-ci ild\u0259 BMT-y\u0259 \u00fczv olmu\u015fdur. H\u0259r ikisinin ortaq c\u0259h\u0259ti imperiyalar\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranmalar\u0131 v\u0259 Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 separatizm\u0259 son qoyaraq suverenlikl\u0259rini b\u0259rpa etm\u0259l\u0259ridir. Do\u011fru cavab A.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"40. Verilmi\u015f c\u0259dv\u0259l\u0259 \u0259sas\u0259n I v\u0259 II Rusiya-Qacar m\u00fcharib\u0259l\u0259rind\u0259 ba\u015f vermi\u015f d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. 1804-c\u00fc il \u00dc\u00e7kils\u0259 v\u0259 Q\u0259m\u0259rli d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri\\n2. 1812-ci il Asland\u00fcz d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\n3. 1826-c\u0131 il G\u0259nc\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\na. Rusiya q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Qacarlar \u00fcz\u0259rind\u0259 h\u0259lledici q\u0259l\u0259b\u0259 qazanaraq m\u00fcharib\u0259nin sonrak\u0131 gedi\u015fin\u0259 v\u0259 taleyin\u0259 ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdil\u0259r.\\nb. Qacarlar\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 Rusiyan\u0131n C\u0259nubi Qafqazda m\u00f6vqel\u0259ri sars\u0131ld\u0131 v\u0259 \u00e7ar ordusu geri \u00e7\u0259kilm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131.\\nc. Rus ordusu Qacarlar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011frad\u0131ld\u0131.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-a, 3-a\",\n            \"B) 1-b, 2-c, 3-a\",\n            \"C) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"D) 1-c, 2-b, 3-b\",\n            \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: 1804-c\u00fc ild\u0259 \u00dc\u00e7kils\u0259 v\u0259 Q\u0259m\u0259rli d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 rus ordusu Qacarlara m\u0259\u011flub olmu\u015fdur. Lakin 1812-ci il Asland\u00fcz v\u0259 1826-c\u0131 il G\u0259nc\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 Rusiya q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Qacarlar \u00fcz\u0259rind\u0259 h\u0259lledici q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r qazanm\u0131\u015fd\u0131r. Do\u011fru cavab A b\u0259ndi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"41. D\u00fcnya tarixind\u0259 XVI-XVII \u0259srl\u0259rd\u0259 ba\u015f vermi\u015f m\u00fch\u00fcm siyasi-h\u0259rbi hadis\u0259l\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si\\n2. Panipat d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 B\u00f6y\u00fck Mo\u011fol d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131\\n3. Zigetvar qalas\u0131n\u0131n Osmanl\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131\\n4. Avropada \\\"Otuzillik m\u00fcharib\u0259\\\"nin Vestfaliya s\u00fclh\u00fc il\u0259 ba\u015fa \u00e7atmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2, 3, 4\",\n            \"B) 2, 1, 4, 3\",\n            \"C) 1, 3, 2, 4\",\n            \"D) 3, 1, 4, 2\",\n            \"E) 4, 3, 2, 1\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc 1514-c\u00fc ild\u0259, Panipat d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc 1526-c\u0131 ild\u0259, Zigetvar\u0131n al\u0131nmas\u0131 1566-c\u0131 ild\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir. Otuzillik m\u00fcharib\u0259 is\u0259 1648-ci ild\u0259 Vestfaliya s\u00fclh\u00fc il\u0259 bitmi\u015fdir. Do\u011fru ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1, 2, 3, 4.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"42. C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda XX \u0259srd\u0259 ba\u015f vermi\u015f milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259katlar\u0131na dair s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sinin do\u011fru verildiyi b\u0259ndi tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: 1920-ci ild\u0259 \u015eeyx M\u0259h\u0259mm\u0259d Xiyabaninin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 T\u0259brizd\u0259 Milli H\u00f6kum\u0259tin yaranmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130randan tamamil\u0259 ayr\u0131laraq m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin sonlar\u0131nda C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda yaranm\u0131\u015f \u0259lveri\u015fli tarixi \u015f\u0259rait -> N\u0259tic\u0259: Seyid C\u0259f\u0259r Pi\u015f\u0259v\u0259rinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Milli H\u00f6kum\u0259tin yaranmas\u0131.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: \\\"A\u011f inqilab\\\"\u0131n ba\u015f verm\u0259si -> N\u0259tic\u0259: C\u0259nubi Az\u0259rbaycan k\u0259ndlil\u0259rinin tamamil\u0259 torpaqs\u0131zla\u015fmas\u0131 v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259vi s\u00fcrg\u00fcn edilm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: 1945-ci ild\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda burjuaziyan\u0131n m\u00fctl\u0259q hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 almas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Sovet ordusunun C\u0259nubi Az\u0259rbaycana daxil olaraq h\u0259r\u0259kat\u0131 qan i\u00e7ind\u0259 bo\u011fmas\u0131.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: S\u0259ttarxan h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n gedi\u015find\u0259 T\u0259brizd\u0259 yaranan \\\"\u018fnc\u00fcm\u0259n\\\"in f\u0259aliyy\u0259ti -> N\u0259tic\u0259: Qacarlar s\u00fclal\u0259sinin devril\u0259r\u0259k \u0130randa respublika elan edilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin sonlar\u0131nda \u0130randa m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin z\u0259ifl\u0259m\u0259si v\u0259 beyn\u0259lxalq v\u0259ziyy\u0259t fonunda yaranm\u0131\u015f \u015f\u0259rait S.C.Pi\u015f\u0259v\u0259rinin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda 1945-ci ild\u0259 Milli H\u00f6kum\u0259tin qurulmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"43. M\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 tamamlayan m\u00fch\u00fcm m\u0259d\u0259ni-h\u00fcquqi hadis\u0259ni m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n- 1918-ci il iyun \u2013 AXC h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili elan edilm\u0259si\\n- 1956-c\u0131 il \u2013 \u0130mam Mustafayevin r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131na Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 madd\u0259nin \u0259lav\u0259 edilm\u0259si\\n- 1959-cu il \u2013 ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Rusiya tabeliyind\u0259 olan b\u00fct\u00fcn m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 (rus m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259) Az\u0259rbaycan dilinin icbari (m\u0259cburi) t\u0259drisi bar\u0259d\u0259 q\u0259rar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si\",\n            \"B) M.F.Axundzad\u0259nin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u0259r\u0259b qrafikas\u0131ndan lat\u0131n qrafikas\u0131na ke\u00e7idin r\u0259sm\u0259n ba\u015fa \u00e7atmas\u0131\",\n            \"C) Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin v\u0259 Qori m\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k vahid dil institutunun yarad\u0131lmas\u0131\",\n            \"D) Az\u0259rbaycan dilind\u0259 ilk milli m\u0259tbuat orqan\u0131 olan \\\"\u018fkin\u00e7i\\\" q\u0259zetinin n\u0259\u015frinin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131\",\n            \"E) C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda ana dilind\u0259 t\u0259drisin qada\u011fan olunmas\u0131na etiraz olaraq T\u0259brizd\u0259 silahl\u0131 \u00fcsyan\u0131n ba\u015flamas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: 1959-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Ali Soveti rus m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin icbari (m\u0259cburi) t\u0259drisi bar\u0259d\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi q\u0259rar q\u0259bul etmi\u015fdir. Do\u011fru cavab A b\u0259ndidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"44. Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi istiqam\u0259tind\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 dair do\u011fru m\u0259lumat\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2021-ci il \\\"\u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si\\\" \u2013 Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda m\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259y\u0259 qald\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini r\u0259sm\u0259n vur\u011fulam\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"B) 2020-ci il 10 noyabr B\u0259yannam\u0259si \u2013 Xank\u0259ndi v\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin d\u0259rhal bo\u015fald\u0131laraq tamamil\u0259 Az\u0259rbaycan yurisdiksiyas\u0131na t\u0259hvil verilm\u0259sini t\u0259min etmi\u015fdir.\",\n            \"C) 1994-c\u00fc il \\\"Bi\u015fkek protokolu\\\" \u2013 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n m\u00fcst\u0259qil bir d\u00f6vl\u0259t kimi de-yure tan\u0131nmas\u0131n\u0131 v\u0259 BMT t\u0259r\u0259find\u0259n s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131n yerl\u0259\u015fdirilm\u0259sini r\u0259smil\u0259\u015fdirmi\u015fdir.\",\n            \"D) 2001-ci il Avropa \u015euras\u0131 s\u0259n\u0259di \u2013 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcnd\u0259n imtina ed\u0259r\u0259k konfederativ idar\u0259etm\u0259y\u0259 ke\u00e7m\u0259sini m\u0259cburi \u015f\u0259rt kimi qoymu\u015fdur.\",\n            \"E) 2022-ci il \\\"Moskva B\u0259yannam\u0259si\\\" \u2013 Rusiya s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131n\u0131n Qaraba\u011fda m\u00fcdd\u0259tsiz (daimi) qalmas\u0131n\u0131 t\u0259sdiq ed\u0259n yegan\u0259 beyn\u0259lxalq akt olmu\u015fdur.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: 2021-ci il iyunun 15-d\u0259 imzalanm\u0131\u015f \\\"\u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si\\\" iki qarda\u015f d\u00f6vl\u0259t aras\u0131nda m\u00fctt\u0259fiqlik \u0259laq\u0259l\u0259rini zirv\u0259y\u0259 da\u015f\u0131m\u0131\u015f, Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcml\u00fcy\u00fcn\u00fc b\u0259yan etmi\u015fdir. Do\u011fru cavab A.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"45. XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131 v\u0259 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131nda ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259rin v\u0259 onlar\u0131n tarixl\u0259rinin d\u00fczg\u00fcn uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131ran\u0131 tap\u0131n:\\n1. K\u0259ndli \u0259sasnam\u0259sinin q\u0259bul edilm\u0259si\\n2. G\u00fcz\u0259\u015ftli ticar\u0259t tarifinin t\u0259tbiq edilm\u0259si\\n3. H.Z.Ta\u011f\u0131yevin toxuculuq fabrikinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 v\u0259 Bil\u0259c\u0259ri-D\u0259rb\u0259nd-Petrovsk d\u0259mir yolunun \u00e7\u0259kilm\u0259si\\na. 1870-ci il\\nb. 1821-ci il\\nc. 1900-c\u00fc il\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"C) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"D) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: K\u0259ndli \u0259sasnam\u0259si 1870-ci ild\u0259 (1-a), g\u00fcz\u0259\u015ftli ticar\u0259t tarifi 1821-ci ild\u0259 (2-b), Ta\u011f\u0131yevin toxuculuq fabrikinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 is\u0259 1900-c\u00fc ild\u0259 (3-c) ba\u015f vermi\u015fdir. Do\u011fru cavab A b\u0259ndidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"46. \u00dcmumd\u00fcnya tarixind\u0259 iz qoymu\u015f AB\u015e d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n ox\u015far f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Teodor Ruzvelt v\u0259 Vudro Vilson \u2013 \u0130ri inhisarlara (trestl\u0259r\u0259) qar\u015f\u0131 k\u0259skin m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131.\",\n            \"B) Corc Va\u015finqton v\u0259 Avraam Linkoln \u2013 Amerikan\u0131n yerli \u0259halisi olan hindlil\u0259r\u0259 tam v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q v\u0259 s\u0259sverm\u0259 h\u00fcququ verm\u0259l\u0259ri.\",\n            \"C) Harri Trumen v\u0259 Vudro Vilson \u2013 \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 fa\u015fizm\u0259 qar\u015f\u0131 \\\"\u0130kinci C\u0259bh\u0259\\\"nin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 l\u0259ngitm\u0259l\u0259ri.\",\n            \"D) Avraam Linkoln v\u0259 Teodor Ruzvelt \u2013 \u0130ngilt\u0259r\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 \u0130stiqlaliyy\u0259t m\u00fcharib\u0259sind\u0259 (1775-1783) orduya r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259l\u0259ri.\",\n            \"E) Corc Va\u015finqton v\u0259 Harri Trumen \u2013 \u00d6lk\u0259d\u0259 \\\"B\u00f6y\u00fck B\u00f6hran\\\"\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"Yeni X\u0259tt\\\" siyas\u0259tini ir\u0259li s\u00fcrm\u0259l\u0259ri.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Teodor Ruzvelt v\u0259 Vudro Vilsonun \u0259sas ox\u015far c\u0259h\u0259ti iri inhisarlara qar\u015f\u0131 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131d\u0131r. Do\u011fru cavab A.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"47. XVIII \u0259srin ilk r\u00fcb\u00fcnd\u0259 S\u0259f\u0259vi imperiyas\u0131n\u0131n t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u00fc d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015f vermi\u015f b\u00f6hranl\u0131 hadis\u0259l\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Carda S\u0259f\u0259vil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 silahl\u0131 \u00fcsyanlar\u0131n ba\u015f verm\u0259si\\n2. \u018ffqanlar\u0131n \u00fcsyan ed\u0259r\u0259k Q\u0259nd\u0259har\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259si\\n3. Ruslar\u0131n Az\u0259rbaycana manifest g\u00f6nd\u0259rm\u0259si v\u0259 \u0259fqanlar\u0131n \u0130sfahan\u0131 tutmas\u0131 (II T\u0259hmasibin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si)\\n4. X\u0259z\u0259ryan\u0131 \u0259razil\u0259rin ruslara verilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan Peterburq s\u00fclh\u00fcn\u00fcn imzalanmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2, 3, 4\",\n            \"B) 2, 1, 4, 3\",\n            \"C) 3, 1, 2, 4\",\n            \"D) 1, 3, 4, 2\",\n            \"E) 4, 2, 1, 3\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: Car \u00fcsyanlar\u0131 1707 v\u0259 1711-ci ill\u0259rd\u0259, \u0259fqanlar\u0131n Q\u0259nd\u0259har\u0131 i\u015f\u011fal\u0131 1709-cu ild\u0259, ruslar\u0131n manifesti v\u0259 \u0130sfahan\u0131n tutulmas\u0131 1722-ci ild\u0259, Peterburq s\u00fclh\u00fc is\u0259 1723-c\u00fc ild\u0259 olmu\u015fdur. Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1, 2, 3, 4.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"48. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanda m\u0259d\u0259niyy\u0259t, t\u0259hsil v\u0259 elm sah\u0259sind\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar\u0131n tarixi xronologiyas\u0131 bar\u0259d\u0259 d\u00fczg\u00fcn uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\\n1. 1919-cu il\\n2. 1923-c\u00fc il\\n3. 1926-c\u0131 il\\na. \u0130lk radiostansiyan\u0131n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131\\nb. Az\u0259rbaycan\u0131 \u00d6yr\u0259n\u0259n C\u0259miyy\u0259tin v\u0259 Arxeologiya Komit\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131\\nc. \u0130lk Milli Kitabxanan\u0131n, \u0130stiqlal muzeyinin v\u0259 D\u00f6vl\u0259t teatr\u0131n\u0131n t\u0259sis edilm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"B) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"C) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"D) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"E) 1-b, 2-c, 3-a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: AXC d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 1919-cu ild\u0259 \u0130lk Milli kitabxana, \u0130stiqlal muzeyi v\u0259 D\u00f6vl\u0259t teatr\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r (1-c). 1923-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 \u00d6yr\u0259n\u0259n C\u0259miyy\u0259t v\u0259 Arxeologiya Komit\u0259si t\u0259sis edilmi\u015f (2-b), 1926-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 ilk radiostansiya f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r (3-a). Do\u011fru cavab A b\u0259ndidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"49. Xanl\u0131qlar v\u0259 sultanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn inzibati, h\u0259rbi-siyasi v\u0259 m\u00fclkiyy\u0259t idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 aid yanl\u0131\u015f (faktoloji x\u0259taya yol verilmi\u015f) variant\u0131 tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) D\u00f6vl\u0259t idar\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan k\u0259ndxuda v\u0259 naibl\u0259rin maa\u015f\u0131 ancaq x\u0259zin\u0259d\u0259n toplanan vergil\u0259r hesab\u0131na \u00f6d\u0259nilirdi, d\u00f6vl\u0259t onlara x\u00fcsusi \u0259m\u0259khaqq\u0131 vermirdi.\",\n            \"B) Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 x\u0259zin\u0259 (d\u00f6vl\u0259t) torpaqlar\u0131 l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k xan ail\u0259sin\u0259 m\u0259xsus torpaqlara birl\u0259\u015fdirilmi\u015fdi.\",\n            \"C) S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f \u018fr\u0259\u015f sultanl\u0131\u011f\u0131 tamamil\u0259 m\u00fcst\u0259qil \u015f\u0259kild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi v\u0259 he\u00e7 bir xanl\u0131qdan as\u0131l\u0131 deyildi.\",\n            \"D) G\u0259nc\u0259 v\u0259 \u015eamax\u0131 xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n ox\u015far xarici siyas\u0259t x\u0259ttin\u0259 Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 h\u0259rbi m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131 aid idi.\",\n            \"E) \u0130r\u0259van v\u0259 Nax\u00e7\u0131van xanl\u0131qlar\u0131 f\u0259rqli vaxtlarda Qaraba\u011f, z\u0259nd, qacar v\u0259 g\u00fcrc\u00fc \u00e7arlar\u0131ndan as\u0131l\u0131 hala d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: \u018fr\u0259\u015f sultanl\u0131\u011f\u0131 tamamil\u0259 m\u00fcst\u0259qil olmam\u0131\u015f, \u0259ksin\u0259, \u015e\u0259ki xanl\u0131\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmu\u015fdur v\u0259 1795-ci ild\u0259 l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k \u015e\u0259kiy\u0259 qat\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Do\u011fru (yanl\u0131\u015f olan) cavab C.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"50. \u0130kinci Qaraba\u011f (\\\"44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n\\\") m\u00fcharib\u0259si v\u0259 2023-c\u00fc il antiterror t\u0259dbirl\u0259rinin \u0259n m\u00fch\u00fcm h\u0259rbi-siyasi n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 aid s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: 2023-c\u00fc il sentyabr\u0131nda 23 saat 43 d\u0259qiq\u0259 davam ed\u0259n lokal antiterror \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si -> N\u0259tic\u0259: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qaraba\u011f iqtisadi rayonu \u00fcz\u0259rind\u0259 suverenliyini tam b\u0259rpa etm\u0259si, Xank\u0259ndi, Xocal\u0131 v\u0259 dig\u0259r m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rin terror\u00e7ulardan tamamil\u0259 t\u0259mizl\u0259nm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: 2020-ci ild\u0259 \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sinin imzalanmas\u0131 -> N\u0259tic\u0259: BMT-nin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 beyn\u0259lxalq akt\u0131n icra edilm\u0259si.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Aprel d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 (2016) Az\u0259rbaycan\u0131n strateji y\u00fcks\u0259klikl\u0259ri azad etm\u0259si -> N\u0259tic\u0259: Erm\u0259nistan\u0131n d\u0259rhal kapitulyasiya akt\u0131na imza ataraq m\u00fcharib\u0259d\u0259n \u00e7\u0259kilm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: Tovuz d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 (2020) Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin h\u00fccumu -> N\u0259tic\u0259: BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n Qaraba\u011f\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycana h\u0259rbi mandat verm\u0259si.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: \\\"B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f\\\" D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n icras\u0131 -> N\u0259tic\u0259: Erm\u0259nistan \u0259halisinin Qaraba\u011fdan k\u00fctl\u0259vi s\u00fcrg\u00fcn edilm\u0259sini qanunil\u0259\u015fdir\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259rin beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 t\u0259qdimi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah\u0131: 2023-c\u00fc il 19-20 sentyabr tarixl\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n v\u0259 23 saat 43 d\u0259qiq\u0259 \u00e7\u0259k\u0259n antiterror \u0259m\u0259liyyat\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Qaraba\u011f iqtisadi rayonu \u00fcz\u0259rind\u0259ki suveren h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 tam b\u0259rpa etmi\u015f, qanunsuz terror\u00e7u qrupla\u015fmalar t\u0259mizl\u0259nmi\u015fdir. Do\u011fru cavab A b\u0259ndidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"51. Situasiya: \\\"S\u0259f\u0259vi-Osmanl\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259rinin s\u0259b\u0259bl\u0259ri\\\" m\u00f6vzusunda t\u0259dqiqat aparan \u015fagird h\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin r\u0259smi yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 oxusa da, m\u0259tnd\u0259ki diplomatik kinay\u0259l\u0259ri v\u0259 gizli siyasi mesajlar\u0131 anlaya bilmir. M\u00fc\u0259llim cavab\u0131 birba\u015fa demir. \u018fv\u0259zind\u0259 o, m\u0259tni hiss\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcr, \u015fagird\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 yaln\u0131z m\u0259ktublardak\u0131 iqtisadi terminl\u0259ri se\u00e7ib alt\u0131ndan x\u0259tt \u00e7\u0259km\u0259yi, sonra is\u0259 bu terminl\u0259ri x\u0259rit\u0259d\u0259ki ticar\u0259t yollar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259yi tap\u015f\u0131r\u0131r. \u015eagird vizual olaraq x\u0259rit\u0259ni g\u00f6r\u0259nd\u0259, m\u00fcharib\u0259nin \u0259sl s\u0259b\u0259binin \u0130p\u0259k yoluna n\u0259zar\u0259t oldu\u011funu \u00f6z\u00fc k\u0259\u015ff edir.\\nL.V\u0131qotskinin n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259, \u00f6yr\u0259nm\u0259 t\u0259rzl\u0259rin\u0259 v\u0259 idrak f\u0259aliyy\u0259tinin n\u00f6vl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, m\u00fc\u0259llim hans\u0131 spesifik add\u0131mlar\u0131n sintezini h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Assimilyasiya \/ Audial \u00f6yr\u0259nm\u0259 \/ Prosedural f\u0259aliyy\u0259t\",\n            \"B) Yax\u0131n \u0130nki\u015faf Zonas\u0131 (Skatfoldinq) \/ M\u0259kan-vizual \u00f6yr\u0259nm\u0259 \/ Analitik-M\u0259ntiqi idrak f\u0259aliyy\u0259ti\",\n            \"C) \u015e\u0259rtsiz refleks \/ Kinestetik \u00f6yr\u0259nm\u0259 \/ Yarad\u0131c\u0131 f\u0259aliyy\u0259t\",\n            \"D) F\u0259rdi (m\u00fcst\u0259qil) \u00f6yr\u0259nm\u0259 \/ Oxuyub-yazaraq \u00f6yr\u0259nm\u0259 \/ Emosional-affektiv f\u0259aliyy\u0259t\",\n            \"E) Sosial modell\u0259\u015fdirm\u0259 \/ Vizual \u00f6yr\u0259nm\u0259 \/ Xat\u0131rlama f\u0259aliyy\u0259ti\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u00fc\u0259llimin istiqam\u0259tverici, pill\u0259li d\u0259st\u0259yi (m\u0259tni b\u00f6lm\u0259k, x\u0259tt \u00e7\u0259kdirm\u0259k) V\u0131qotskinin Skatfoldinq (Y\u0130Z) n\u0259z\u0259riyy\u0259sidir. Terminl\u0259ri x\u0259rit\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u0259r\u0259k qavramaq M\u0259kan-vizual \u00f6yr\u0259nm\u0259 t\u0259rzidir. Gizli siyasi mesajlar\u0131, s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259ni de\u015fifr\u0259 etm\u0259k is\u0259 Analitik-M\u0259ntiqi idrak t\u0259l\u0259b edir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"52. Situasiya: Tarix m\u00fc\u0259llimi illik planla\u015fd\u0131rmada \\\"Milli oyan\u0131\u015f v\u0259 maarif\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131\\\" b\u00f6lm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"Geriy\u0259 planla\u015fd\u0131rma\\\" (Backward design) h\u0259yata ke\u00e7irir.\\nT\u0259lim n\u0259tic\u0259si: \u015eagird H.Z.Ta\u011f\u0131yevin t\u0259hsil v\u0259 s\u0259naye sah\u0259sind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini m\u00fcasir davaml\u0131 inki\u015faf prinsipl\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 ed\u0259r\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir.\\nQiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 vasit\u0259si: \u015eagirdl\u0259r H.Z.Ta\u011f\u0131yevin a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin ill\u0259rini v\u0259 yerl\u0259rini xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131qla c\u0259dv\u0259l\u0259 yaz\u0131rlar.\\nF\u0259aliyy\u0259t: \u015eagirdl\u0259r Ta\u011f\u0131yevin h\u0259yat\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat xarakterli t\u0259qdimat haz\u0131rlay\u0131rlar.\\nPedaqoji prosesin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 v\u0259 N.Uebbin \\\"D\u0259rin bilik s\u0259viyy\u0259l\u0259ri\\\" (DOK) n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, bu planla\u015fd\u0131rmada burax\u0131lm\u0131\u015f \u0259n ciddi metodik s\u0259hv n\u0259dir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u0259lim n\u0259tic\u0259si DOK-2 s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir, lakin qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t DOK-4 s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir (H\u0259ddind\u0259n art\u0131q y\u00fckl\u0259nm\u0259).\",\n            \"B) T\u0259lim n\u0259tic\u0259si \\\"D\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k\\\" (DOK-3\/4) s\u0259viyy\u0259sind\u0259 m\u00fchakim\u0259 t\u0259l\u0259b ets\u0259 d\u0259, se\u00e7ilmi\u015f qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t yaln\u0131z \\\"Xat\u0131rlama\\\" (DOK-1) s\u0259viyy\u0259sind\u0259 faktoloji biliyi \u00f6l\u00e7\u00fcr. Validlik v\u0259 n\u0259tic\u0259y\u00f6n\u00fcml\u00fcl\u00fck pozulub.\",\n            \"C) F\u0259aliyy\u0259t \u015fagirdy\u00f6n\u00fcml\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259limd\u0259 b\u0259rab\u0259r imkanlar pozulub v\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131q DOK-3 s\u0259viyy\u0259sin\u0259 uy\u011fun deyil.\",\n            \"D) Geriy\u0259 planla\u015fd\u0131rman\u0131n ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 pozulub: \u0259vv\u0259lc\u0259 f\u0259aliyy\u0259t, sonra t\u0259lim n\u0259tic\u0259si se\u00e7ilm\u0259li idi.\",\n            \"E) T\u0259qdimat haz\u0131rlamaq DOK-4 s\u0259viyy\u0259sidir, lakin m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k (t\u0259lim n\u0259tic\u0259si) DOK-2 s\u0259viyy\u0259sidir. \u0130nteqrasiya d\u00fczg\u00fcn apar\u0131lmay\u0131b.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Geriy\u0259 planla\u015fd\u0131rman\u0131n q\u0131z\u0131l qaydas\u0131 \\\"Uy\u011funluq\/Validlik\\\"dir. \u018fg\u0259r h\u0259d\u0259f \u015fagirdin \\\"m\u00fcqayis\u0259 ed\u0259r\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259si\\\"dirs\u0259, onlara ill\u0259ri c\u0259dv\u0259l\u0259 yazd\u0131rmaq v\u0259 ya sad\u0259c\u0259 bioqrafiya dan\u0131\u015fd\u0131rmaq h\u0259d\u0259fi \u00f6l\u00e7m\u00fcr.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"53. Situasiya: \\\"S\u0259naye inqilab\u0131\\\" m\u00f6vzusunda qrup i\u015fi zaman\u0131 lider t\u0259yin olunmu\u015f \u015fagird dig\u0259r qrup \u00fczvl\u0259rini dinl\u0259mir, onlar\u0131n t\u0259klifl\u0259rini r\u0259dd ed\u0259r\u0259k yaln\u0131z \u00f6z bildiyini yazd\u0131r\u0131r. Qrupda g\u0259rginlik yaran\u0131r v\u0259 dig\u0259r \u00fczvl\u0259r i\u015fd\u0259n uzaqla\u015f\u0131rlar. M\u00fc\u0259llim proses\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 ed\u0259r\u0259k lider \u015fagird\u0259 deyir: \\\"S\u0259nin ideyalar\u0131n \u00e7ox g\u00fccl\u00fcd\u00fcr, lakin komandan s\u0259nd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131qda ortaq m\u0259qs\u0259d\u0259 nec\u0259 \u00e7atacaqsan? G\u0259l, onlar\u0131n fikirl\u0259rinin s\u0259nin ideyan\u0131 nec\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259k.\\\"\\nD.Qoulman\u0131n \\\"Emosional z\u0259ka\\\" n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 v\u0259 sosial-emosional \u00f6yr\u0259nm\u0259 (CASEL) modelin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu situasiyada \u015fagird hans\u0131 kompetensiyada bo\u015fluq ya\u015fay\u0131r v\u0259 m\u00fc\u0259llim hans\u0131 metodu t\u0259tbiq edir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00d6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk \/ Direktif g\u00f6st\u0259ri\u015f\",\n            \"B) Sosial m\u0259lumatl\u0131l\u0131q \/ \u0130nsident \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015f\",\n            \"C) M\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin idar\u0259olunmas\u0131 (v\u0259 Emosional t\u0259nziml\u0259m\u0259) \/ Fasilitasiya (\u0130stiqam\u0259tverici m\u00fchakim\u0259)\",\n            \"D) M\u0259suliyy\u0259tli q\u0259rar q\u0259buletm\u0259 \/ Buzq\u0131ran texnikas\u0131\",\n            \"E) Empatiya \/ Sokrat dialoqu\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Qrup yolda\u015flar\u0131n\u0131 dinl\u0259m\u0259m\u0259k v\u0259 komanda i\u015fini qura bilm\u0259m\u0259k emosional z\u0259kada M\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin idar\u0259olunmas\u0131 (Relationship management) komponentinin z\u0259ifliyidir. M\u00fc\u0259llimin onu sual vasit\u0259sil\u0259 problemi f\u0259rq etm\u0259y\u0259 y\u00f6nl\u0259ndirm\u0259si Fasilitasiyad\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"54. Situasiya: \\\"Qara \u00f6l\u00fcm\\\" (V\u0259ba pandemiyas\u0131) m\u00f6vzusunu t\u0259dris ed\u0259rk\u0259n m\u00fc\u0259llim \\\"T\u0259rs \u00fcz olunmu\u015f sinif\\\" (Flipped Classroom) modelini t\u0259tbiq edir. O, \u015fagirdl\u0259r\u0259 evd\u0259 x\u0259st\u0259liyin yay\u0131lma mar\u015frutu bar\u0259d\u0259 video-m\u00fchazir\u0259 (asinxron) izl\u0259m\u0259yi tap\u015f\u0131r\u0131r. S\u0259h\u0259risi g\u00fcn sinifd\u0259 (sinxron) is\u0259 \u015fagirdl\u0259r bel\u0259 bir tap\u015f\u0131r\u0131q al\u0131rlar: \\\"Bioloji m\u0259lumatlara \u0259saslanaraq, \u0259g\u0259r XIV \u0259srd\u0259 Avropada karantin qaydalar\u0131 v\u0259 m\u00fcasir gigiyena t\u0259dbirl\u0259ri t\u0259tbiq olunsayd\u0131, Avropan\u0131n demoqrafik v\u0259 iqtisadi x\u0259rit\u0259sinin nec\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259yini hesablay\u0131n v\u0259 riyazi ehtimallar \u0259sas\u0131nda yeni tarixi m\u0259nz\u0259r\u0259 yarad\u0131n.\\\"\\nBu f\u0259aliyy\u0259t t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn hans\u0131 n\u00f6vl\u0259rinin m\u00fcr\u0259kk\u0259b sintezidir v\u0259 t\u0259dris prosesind\u0259 hans\u0131 inteqrasiya formas\u0131 istifad\u0259 edilmi\u015fdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Yarad\u0131c\u0131 + Analitik + M\u0259ntiqi \/ F\u0259nl\u0259raras\u0131 inteqrasiya (Tarix, Biologiya, Riyaziyyat)\",\n            \"B) T\u0259nqidi + Abstrakt \/ F\u0259ndaxili \u015faquli inteqrasiya\",\n            \"C) Praktik + Produktiv \/ F\u0259nn\u00fcst\u00fc inteqrasiya\",\n            \"D) Analitik + T\u0259nqidi \/ F\u0259nl\u0259raras\u0131 inteqrasiya (Tarix, Co\u011frafiya)\",\n            \"E) Yarad\u0131c\u0131 + Praktik \/ F\u0259ndaxili \u00fcf\u00fcqi inteqrasiya\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259lumatlar\u0131 hiss\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcb s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 axtarmaq Analitik; hesablamalar aparmaq v\u0259 ehtimallar qurmaq M\u0259ntiqi; alternativ bir demoqrafik-tarixi ssenari \\\"yaratmaq\\\" is\u0259 Yarad\u0131c\u0131 t\u0259f\u0259kk\u00fcrd\u00fcr. Biologiya v\u0259 Riyaziyyat\u0131n Tarix d\u0259rsi il\u0259 birba\u015fa elmi k\u0259si\u015fm\u0259si F\u0259nl\u0259raras\u0131 inteqrasiyad\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"55. Situasiya: \u015eagird summativ qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259d\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259 toplay\u0131r. O, \u0259s\u0259bil\u0259\u015f\u0259r\u0259k deyir: \\\"\u0130mtahan \u00e7ox \u0259dal\u0259tsiz idi. Bu x\u0131rda detallar\u0131 m\u00fc\u0259llim d\u0259rsd\u0259 vur\u011fulamam\u0131\u015fd\u0131, m\u0259nim xat\u0131rlama\u011f\u0131m imkans\u0131z idi. N\u0259tic\u0259m onsuz da d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259c\u0259k, m\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259r\u0259z var.\\\"\\nM\u00fc\u0259llim ona \u00f6z qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 v\u0259r\u0259qini v\u0259 t\u0259dris plan\u0131n\u0131 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259yi, hans\u0131 idrak m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 s\u0259hv etdiyini (fakt, yoxsa t\u0259tbiq) \u00f6z\u00fcn\u00fcn tapmas\u0131n\u0131 tap\u015f\u0131r\u0131r.\\nK.Dvekin n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015fagirdd\u0259 hans\u0131 yana\u015fma dominantd\u0131r v\u0259 m\u00fc\u0259llimin t\u0259tbiq etdiyi h\u0259ll yolu hans\u0131 spesifik bacar\u0131\u011f\u0131 inki\u015faf etdirir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130nki\u015fafa y\u00f6n\u0259lmi\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi \/ T\u0259nqidi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc\",\n            \"B) Qapal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi \/ Eksternal (xarici) motivasiyan\u0131\",\n            \"C) Qapal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi \/ Metakoqnitiv bacar\u0131qlar\u0131 (\u00d6z\u00fcn\u00fcqiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 v\u0259 t\u0259nziml\u0259m\u0259)\",\n            \"D) A\u00e7\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi \/ Sosial m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131\",\n            \"E) Sabit (Qapal\u0131) d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi \/ \u0130ntrapersonal z\u0259kan\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: U\u011fursuzlu\u011fu xarici amill\u0259rd\u0259 (\u0259dal\u0259tsizlik, q\u0259r\u0259z) axtarmaq v\u0259 \\\"n\u0259tic\u0259m onsuz da d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259c\u0259k\\\" inanc\u0131 birm\u0259nal\u0131 olaraq K.Dvekin Qapal\u0131 (Fixed) d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzidir. M\u00fc\u0259llimin \u015fagirdi \u00f6z idrak prosesini (harada v\u0259 niy\u0259 s\u0259hv etdiyini) analiz etm\u0259y\u0259 y\u00f6nl\u0259ndirm\u0259si is\u0259 Metakoqnitiv (\u00d6z\u00fcn\u00fc \u00f6yr\u0259nm\u0259sini t\u0259nziml\u0259m\u0259) bacar\u0131qd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"56. Situasiya: \\\"Dizayn d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si\\\" (Design thinking) texnikas\u0131 il\u0259 \\\"\u0130\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 tarixi abid\u0259l\u0259rin r\u0259q\u0259msal b\u0259rpas\u0131\\\" adl\u0131 layih\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. \u015eagirdl\u0259r \u0259vv\u0259lc\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rl\u0259 m\u00fcsahib\u0259l\u0259r apararaq o abid\u0259l\u0259rin onlar\u0131n xatir\u0259sind\u0259 nec\u0259 qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nirl\u0259r. Daha sonra toplanan m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 f\u0259rqli r\u0259q\u0259msal 3D model \u00e7\u0259kirl\u0259r, lakin h\u0259l\u0259 onu yekunla\u015fd\u0131rmay\u0131blar, sad\u0259c\u0259 qrafik olaraq vizualla\u015fd\u0131r\u0131blar.\\n\\\"Dizayn d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si\\\"nin m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, \u015fagirdl\u0259r haz\u0131rda hans\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259dirl\u0259r v\u0259 R.Qanyenin n\u0259z\u0259riyy\u0259sind\u0259 bu f\u0259aliyy\u0259t n\u0259y\u0259 uy\u011fun g\u0259lir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Empatiya (Empathize) \/ Performans\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k\",\n            \"B) Problemi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k (Define) \/ Diqq\u0259ti c\u0259lb etm\u0259k\",\n            \"C) Prototip yaratmaq (Prototype) \/ M\u0259nims\u0259m\u0259ni (Performans\u0131) n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259k\",\n            \"D) \u0130deya verm\u0259k (Ideate) \/ Gerid\u00f6n\u00fc\u015f (Feedback) verm\u0259k\",\n            \"E) Test etm\u0259k (Test) \/ Material\u0131 t\u0259qdim etm\u0259k\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: F\u0259rqli eskizl\u0259r v\u0259 ilkin, h\u0259l\u0259 yekunla\u015fmam\u0131\u015f vizual modell\u0259r yaratmaq Prototip yaratmaq (Prototype) m\u0259rh\u0259l\u0259sidir. \u015eagirdl\u0259rin \u00f6z \u00f6yr\u0259ndikl\u0259rini v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckl\u0259rini real bir i\u015f\u0259\/model\u0259 \u00e7evirm\u0259si is\u0259 Qanyenin n\u0259z\u0259riyy\u0259sind\u0259 \\\"Performans\u0131 (bacar\u0131\u011f\u0131) n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259k\\\" m\u0259rh\u0259l\u0259sidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"57. Situasiya: \\\"\u015eimali Amerika qit\u0259sinin k\u0259\u015ffi v\u0259 yerli hindular\u0131n taleyi\\\" d\u0259rsi Sokrat dialoqu \u0259sas\u0131nda ke\u00e7irilir. M\u00fc\u0259llim \u015fagirdin q\u0259r\u0259zli \\\"Kolumb t\u0259miz q\u0259hr\u0259mand\u0131r, o sad\u0259c\u0259 sivilizasiya apar\u0131b\\\" fikrini da\u011f\u0131tmaq (Koqnitiv dissonans yaratmaq) \u00fc\u00e7\u00fcn ona Kolumbun g\u00fcnd\u0259likl\u0259rind\u0259ki k\u00f6l\u0259likl\u0259 ba\u011fl\u0131 bir ne\u00e7\u0259 ziddiyy\u0259tli abzas verir. \u015eagird m\u0259nb\u0259l\u0259ri oxuyur v\u0259 beynind\u0259ki m\u00f6vcud sxeml\u0259 reall\u0131\u011f\u0131n ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil etdiyini g\u00f6r\u00fcr, n\u0259tic\u0259d\u0259 o, q\u0259hr\u0259man anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 yenid\u0259n formala\u015fd\u0131rma\u011fa m\u0259cbur olur.\\nJ.Piajenin koqnitiv inki\u015faf n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 v\u0259 B.Blum taksonomiyas\u0131na g\u00f6r\u0259, \u015fagirdin k\u00f6hn\u0259 fikrini d\u0259yi\u015fib yeni situasiyaya uy\u011funla\u015fd\u0131rmas\u0131 prosesi v\u0259 ziddiyy\u0259tli m\u0259nb\u0259l\u0259ri oxuyub q\u0259rar verm\u0259si nec\u0259 adlan\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Assimilyasiya \/ T\u0259tbiq etm\u0259k\",\n            \"B) Akkomodasiya \/ D\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k (v\u0259 Analiz etm\u0259k)\",\n            \"C) Tarazl\u0131q (Equilibrium) \/ Yaratmaq\",\n            \"D) Egosentrizm \/ Anlamaq\",\n            \"E) Akkomodasiya \/ Xat\u0131rlamaq\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: J.Piajenin n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, u\u015fa\u011f\u0131n beynind\u0259ki m\u00f6vcud bilik (sxem) yeni m\u0259lumatla toqqu\u015fanda v\u0259 u\u015faq o k\u00f6hn\u0259 sxemi d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259, yenil\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259cbur olanda bu Akkomodasiya (Uy\u011funla\u015fma) adlan\u0131r. Ziddiyy\u0259tli m\u0259nb\u0259l\u0259ri oxuyaraq m\u00fc\u0259llifin m\u0259qs\u0259dini tapmaq, f\u0259rqli fikirl\u0259ri qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131b m\u00fchakim\u0259 y\u00fcr\u00fctm\u0259k is\u0259 Blumda T\u0259hlil etm\u0259k v\u0259 D\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ridir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"58. Situasiya: H.Qardnerin \\\"\u00c7oxn\u00f6vl\u00fc z\u0259ka\\\" n\u0259z\u0259riyy\u0259sini r\u0259hb\u0259r tutan tarix m\u00fc\u0259llimi sinifd\u0259 diferensial t\u0259lim h\u0259yata ke\u00e7irir. \\\"M\u0259d\u0259niyy\u0259t: \u0130ntibah d\u00f6vr\u00fc\\\" m\u00f6vzusunda tap\u015f\u0131r\u0131qlar bel\u0259dir:\\n1-ci qrup: \u0130ntibah d\u00f6vr\u00fc s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n\u0131n qazand\u0131qlar\u0131 g\u0259lirl\u0259ri v\u0259 kils\u0259 x\u0259rcl\u0259rini hesablay\u0131b c\u0259dv\u0259l qurur.\\n2-ci qrup: Da Vin\u00e7inin r\u0259sml\u0259rinin eskizl\u0259rini yenid\u0259n \u00e7\u0259kir.\\n3-c\u00fc qrup: D\u00f6vrd\u0259 ya\u015fanm\u0131\u015f f\u0259ls\u0259fi s\u0131x\u0131nt\u0131lar\u0131 v\u0259 insan\u0131n daxili axtar\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n t\u0259nha bir m\u00fct\u0259f\u0259kkirin monoloqunu yaz\u0131r.\\nLakin 4-c\u00fc qrupun (Kinestetik z\u0259ka) tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 t\u0259lim n\u0259tic\u0259sind\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 validliyi (uy\u011funlu\u011fu) pozur.\\nA\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lardan hans\u0131 4-c\u00fc qrupa (Kinestetik) verilmi\u015f v\u0259 validliyi pozan YANLI\u015e tap\u015f\u0131r\u0131qd\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130ntibah d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid bir heyk\u0259lt\u0259ra\u015fl\u0131q n\u00fcmun\u0259sini gild\u0259n (plastilind\u0259n) istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \u0259ll\u0259ri il\u0259 yapmaq.\",\n            \"B) \u0130ntibah d\u00f6vr\u00fc r\u0259qsl\u0259rind\u0259n birinin xoreoqrafiyas\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nib sinifd\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259k.\",\n            \"C) \u015eekspirin pyesl\u0259rind\u0259n bir s\u0259hn\u0259ni teatralla\u015fd\u0131r\u0131b, b\u0259d\u0259n dili il\u0259 s\u0259hn\u0259d\u0259 oynamaq.\",\n            \"D) \u0130ntibah d\u00f6vr\u00fc r\u0259ssamlar\u0131n\u0131n adlar\u0131n\u0131 v\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rini sinifd\u0259 g\u0259z\u0259r\u0259k, y\u00fcks\u0259k s\u0259sl\u0259 ritml\u0259 oxumaq.\",\n            \"E) Kils\u0259nin qap\u0131s\u0131na vurulan \\\"95 tezis\\\" hadis\u0259sini fiziki olaraq canland\u0131rmaq.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Sinifd\u0259 g\u0259zm\u0259k fiziki h\u0259r\u0259k\u0259t kimi g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259, \\\"adlar\u0131 v\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259ri ritml\u0259 \u0259zb\u0259rl\u0259yib oxumaq\\\" sad\u0259c\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259li (Xat\u0131rlama) tap\u015f\u0131r\u0131qd\u0131r v\u0259 \u0259slind\u0259 Verbal\/Musiqi-ritmik z\u0259kan\u0131n s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 kinestetikaya qat\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu \u0130ntibah m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin mahiyy\u0259tini anlama\u011fa xidm\u0259t etmir, sad\u0259c\u0259 mexaniki \u0259zb\u0259rdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"59. Situasiya: \\\"S\u0259lib y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri\\\" d\u0259rsinin sonunda m\u00fc\u0259llim \u015fagirdl\u0259r\u0259 \\\"\u00c7\u0131x\u0131\u015f bileti\\\" (Exit ticket) verir. Biletin \u00fcz\u0259rind\u0259ki tap\u015f\u0131r\u0131q bel\u0259dir: \\\"S\u0259lib y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rinin Avropa iqtisadiyyat\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirl\u0259rini g\u00f6st\u0259r\u0259n 2 fakt yaz\u0131n. \u018fg\u0259r siz S\u0259lcuq sultan\u0131 olsayd\u0131n\u0131z, ticar\u0259t yollar\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 1 alternativ iqtisadi model t\u0259klif ed\u0259rdiniz?\\\"\\nBu bileti yazmadan sinifd\u0259n \u00e7\u0131xmaq olmaz.\\nT\u0259limd\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin n\u00f6vl\u0259rin\u0259, B.Blumun taksonomiyas\u0131na v\u0259 t\u0259lim strategiyalar\u0131na \u0259sas\u0259n, bu f\u0259aliyy\u0259t \u0259n d\u0259qiq nec\u0259 xarakteriz\u0259 olunmal\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Diaqnostik qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 \/ T\u0259hlil etm\u0259k \/ Simulyasiya\",\n            \"B) Formatik qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 (Refleksiya) \/ Anlamaq v\u0259 Yaratmaq \/ \\\"N\u0259 olard\u0131 \u0259g\u0259r?\\\" (Perspektiv d\u0259yi\u015fm\u0259)\",\n            \"C) Summativ qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 \/ D\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k \/ Frayer modeli\",\n            \"D) Formatik qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 \/ Xat\u0131rlamaq v\u0259 T\u0259tbiq etm\u0259k \/ Akvarium\",\n            \"E) Diaqnostik qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 \/ T\u0259hlil etm\u0259k v\u0259 Yaratmaq \/ Q\u0259rarlar a\u011fac\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rsin sonunda \u015fagirdin anlama s\u0259viyy\u0259sini \u00f6l\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn edil\u0259n q\u0131sa \\\"\u00c7\u0131x\u0131\u015f bileti\\\" Formatik qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 (v\u0259 Refleksiya) al\u0259tidir. M\u00fcsb\u0259t t\u0259sirl\u0259ri yazmaq \\\"Anlamaq\/T\u0259hlil\\\", yeni iqtisadi model t\u0259klif etm\u0259k is\u0259 Blumun \u0259n \u00fcst \\\"Yaratmaq\\\" m\u0259rh\u0259l\u0259sidir. S\u0259lcuq sultan\u0131 olsayd\u0131n\u0131z sual\u0131 is\u0259 tarixi Perspektiv d\u0259yi\u015fm\u0259 \/ \\\"N\u0259 olard\u0131 \u0259g\u0259r?\\\" texnikas\u0131d\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"60. Situasiya: Tarix m\u00fc\u0259llimi sinifd\u0259 pozitiv intizam yaratmaq v\u0259 q\u0131snaman\u0131n (bullinqin) qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn A.Banduran\u0131n \\\"Sosial \u00f6yr\u0259nm\u0259\\\" n\u0259z\u0259riyy\u0259sind\u0259n istifad\u0259 edir. Sinifd\u0259 m\u0259suliyy\u0259tsiz davranan, tez-tez yolda\u015flar\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsi \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131 izinsiz g\u00f6t\u00fcr\u0259n bir \u015fagird var. M\u00fc\u0259llim bilavasit\u0259 bu \u015fagirdi c\u0259zaland\u0131rmaq \u0259v\u0259zin\u0259, onun yan\u0131nda \u0259yl\u0259\u015f\u0259n, daim yolda\u015flar\u0131ndan izin ist\u0259y\u0259n v\u0259 onlara k\u00f6m\u0259k ed\u0259n ba\u015fqa bir \u015fagirdi h\u0259r k\u0259sin qar\u015f\u0131s\u0131nda x\u00fcsusi t\u0259rifl\u0259yir v\u0259 ona \\\"Sinfin x\u00fcsusi arxivariusu\\\" v\u0259zif\u0259sini ver\u0259r\u0259k m\u00fckafatland\u0131r\u0131r.\\nA.Banduran\u0131n n\u0259z\u0259riyy\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259llimin istifad\u0259 etdiyi bu spesifik mexanizm nec\u0259 adlan\u0131r v\u0259 K.Rocersin \\\"\u015e\u0259xsiyy\u0259ty\u00f6n\u00fcml\u00fc\\\" n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 bu prosesd\u0259 n\u0259y\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilm\u0259lidir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Dolay\u0131s\u0131 (Vicarious) m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259 (M\u00fckafatland\u0131rma) \/ Qayda pozan \u015fagirdin \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259y\u0259rsiz hiss etm\u0259m\u0259sin\u0259 (\u015e\u0259rtsiz m\u00fcsb\u0259t q\u0259bulun pozulmamas\u0131na).\",\n            \"B) C\u0259zaland\u0131rma vasit\u0259sil\u0259 davran\u0131\u015f\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259si \/ \u0130ntizam\u0131n avtoritar qorunmas\u0131na.\",\n            \"C) \u015e\u0259rtli refleksin yarad\u0131lmas\u0131 \/ Sinifd\u0259 r\u0259qab\u0259tin maksimum art\u0131r\u0131lmas\u0131na.\",\n            \"D) \u00d6yr\u0259nilmi\u015f k\u00f6m\u0259ksizlik \/ \u015eagirdin c\u0259miyy\u0259td\u0259n izolyasiya olunmas\u0131na.\",\n            \"E) \u00d6z\u00fcn\u00fc t\u0259nziml\u0259m\u0259 \/ Qiym\u0259tl\u0259rin manipulyasiya vasit\u0259si kimi istifad\u0259sin\u0259.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130nsan sad\u0259c\u0259 \u00f6z\u00fc m\u00fckafat v\u0259 ya c\u0259za alanda deyil, ba\u015fqas\u0131n\u0131n (modelin) m\u00fckafatland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259nd\u0259 d\u0259 o davran\u0131\u015f\u0131 t\u0259qlid etm\u0259y\u0259 meylli olur. Buna Dolay\u0131s\u0131 (Vicarious) m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259 deyilir. Lakin Karl Rocersin humanist (\u015f\u0259xsiyy\u0259ty\u00f6n\u00fcml\u00fc) pedaqogikas\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir ki, birini t\u0259rifl\u0259y\u0259rk\u0259n dig\u0259r \u015fagirdd\u0259 al\u00e7ald\u0131lma hissi yaranmamal\u0131, onun m\u0259nlik \u015f\u00fcuruna z\u0259r\u0259r g\u0259lm\u0259m\u0259lidir (\u015e\u0259rtsiz m\u00fcsb\u0259t q\u0259bul qorunmal\u0131d\u0131r).\"\n    }\n];\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    scale.innerHTML = ''; \n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        if(!btn) return;\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('answered'); \n            } else {\n                btn.classList.add('viewed'); \n            }\n        } else {\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered');\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed');\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active');\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    updateScaleColors();\n    \n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00d6HT\u018f\u015e\u018fM YEN\u0130L\u0130K Premium 30 s\u0131naq paketi il\u0259 imtahanda maksimum n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rin! \u018fld\u0259 Et YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi s\u0131naq imtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. &#8592; Geri \u0130r\u0259li &#8594; N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev M\u00fczakir\u0259l\u0259r v\u0259 faydal\u0131 materiallar \u00fc\u00e7\u00fcn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-458","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/458","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=458"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/458\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":459,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/458\/revisions\/459"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=458"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}