{"id":342,"date":"2026-05-29T15:12:27","date_gmt":"2026-05-29T15:12:27","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=342"},"modified":"2026-05-29T15:12:27","modified_gmt":"2026-05-29T15:12:27","slug":"miq-sinaq-imtahani-numun%c9%99","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=342","title":{"rendered":"M\u0130Q s\u0131naq imtahan\u0131 &#8211; n\u00fcmun\u0259"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner premium-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">M\u00d6HT\u018f\u015e\u018fM YEN\u0130L\u0130K<\/span>\n        <span>Premium 40 s\u0131naq paketi il\u0259 imtahanda maksimum n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rin!<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/api.whatsapp.com\/send?phone=994559339283&amp;text=Salam,%20m%C9%99n%20M\u0130Q%2030%20s%C4%B1naq%20paketini%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"promo-btn btn-whatsapp-direct\">\n        <svg width=\"18\" height=\"18\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" style=\"vertical-align: middle; margin-right: 5px;\">\n            <path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.885-9.885 9.885m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413Z\"><\/path>\n        <\/svg>\n        \u018fld\u0259 Et\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi s\u0131naq imtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">\u2190 Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li \u2192<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;  \n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n        --premium-dark: #111827;\n        --premium-color: #f59e0b;\n    }\n\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    .premium-banner {\n        background: linear-gradient(270deg, var(--premium-dark), #1f2937, #374151, var(--premium-dark));\n        border: 1px solid var(--premium-color);\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(245, 158, 11, 0.2);\n    }\n\n    .premium-banner .promo-badge {\n        background: var(--premium-color);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .premium-banner .btn-whatsapp-direct {\n        background: #25D366;\n        border: none;\n        color: #ffffff;\n        display: inline-flex;\n        align-items: center;\n    }\n\n    .premium-banner .btn-whatsapp-direct:hover {\n        background: #1da851;\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto 2rem auto; \n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n     \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n     \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n     \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n     \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n     \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\nconst quizData = [\n    {\n        \"q\": \"Sual 1: Q\u0259dim Misir v\u0259 Q\u0259dim \u0130ki\u00e7ayaras\u0131 (\u015eumer) sivilizasiyalar\u0131n\u0131n t\u0259bii-co\u011frafi \u015f\u0259raitinin onlar\u0131n t\u0259s\u0259rr\u00fcfat h\u0259yat\u0131na v\u0259 ictimai t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131na t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 n\u0259tic\u0259ni \u00e7\u0131xarmaq yanl\u0131\u015fd\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r iki sivilizasiyada \u0259kin sah\u0259l\u0259rini qorumaq v\u0259 suvarmaq z\u0259rur\u0259ti b\u0259ndl\u0259rin v\u0259 suvarma arxlar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.\",\n            \"B) Q\u0259dim Misird\u0259 Nil \u00e7ay\u0131nda ba\u015f ver\u0259n da\u015fq\u0131nlar\u0131n vaxt\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k ehtiyac\u0131 astronomiyan\u0131n v\u0259 ulduz t\u0259qviminin yaranmas\u0131na t\u0259kan vermi\u015fdir.\",\n            \"C) T\u0259bii ehtiyatlar\u0131n v\u0259 tikinti materiallar\u0131n\u0131n m\u0259hdud olmas\u0131 \u015fumerl\u0259rin ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259rini, m\u0259b\u0259dl\u0259ri yaln\u0131z \u00e7iy k\u0259rpicd\u0259n in\u015fa etm\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.\",\n            \"D) Q\u0259dim Misirin qapal\u0131 co\u011frafi m\u00f6vqeyi ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rinin yaranmas\u0131na mane olmu\u015f, iqtisadiyyat tamamil\u0259 daxili istehsala v\u0259 natural t\u0259s\u0259rr\u00fcfata \u0259saslanm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"E) H\u0259r iki \u0259razid\u0259 m\u00f6vcud olan \u00e7ay vadil\u0259ri (Nil v\u0259 D\u0259cl\u0259-F\u0259rat) \u0259kin\u00e7il\u0259rin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yaradaraq c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin d\u00f6vl\u0259t hal\u0131nda t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131n\u0131 z\u0259ruri edirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Misirin co\u011frafi m\u00f6vqeyi ticar\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259lveri\u015fli idi v\u0259 misirlil\u0259r bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 su v\u0259 quru yolu il\u0259 ticar\u0259t edirdil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \\\"ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rinin yaranmas\u0131na mane olmas\u0131\\\" fikri s\u0259hvdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 2: Q\u0259dim Az\u0259rbaycanda \\\"Neolit inqilab\u0131\\\" v\u0259 Eneolit d\u00f6vr\u00fc yenilikl\u0259rinin m\u00fcqayis\u0259li t\u0259hlili zaman\u0131 hans\u0131 m\u00fcdd\u0259a yanl\u0131\u015f say\u0131lmal\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r iki d\u00f6vrd\u0259 \u0259hali \u0259sas\u0259n oturaq h\u0259yat t\u0259rzi s\u00fcrm\u00fc\u015f v\u0259 \u0259kin\u00e7ilikl\u0259-maldarl\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015fdur.\",\n            \"B) Dulus\u00e7uluq (saxs\u0131 qablar\u0131n istehsal\u0131) v\u0259 toxuculuq h\u0259r iki d\u00f6vr\u00fcn ox\u015far s\u0259n\u0259tkarl\u0131q sah\u0259l\u0259ridir.\",\n            \"C) Neolit d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259sas \u0259m\u0259k al\u0259tl\u0259ri da\u015f v\u0259 s\u00fcm\u00fckd\u0259n haz\u0131rlansa da, Eneolit d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 metaldan (misd\u0259n) ilk d\u0259f\u0259 istifad\u0259 olunmu\u015fdur.\",\n            \"D) Eneolit d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 mis al\u0259tl\u0259rin k\u0259\u015ffi n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfatda da\u015f al\u0259tl\u0259r tamamil\u0259 s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131 v\u0259 metal d\u00f6vr\u00fc tam b\u0259rq\u0259rar oldu.\",\n            \"E) Neolit d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 toxa \u0259kin\u00e7iliyinin \u0259sas\u0131 qoyulmu\u015f, Eneolit d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 \u0259kin\u00e7ilik \\\"Toxa \u0259kin\u00e7iliyi\\\" m\u0259rh\u0259l\u0259si kimi inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 davam etmi\u015fdir.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Eneolit d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 misd\u0259n \u0259\u015fyalar haz\u0131rlansa da, onlar tez xarab oldu\u011fundan t\u0259s\u0259rr\u00fcfatda yen\u0259 d\u0259 da\u015f \u0259m\u0259k al\u0259tl\u0259ri \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edirdi, y\u0259ni da\u015f al\u0259tl\u0259r tamamil\u0259 s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 3: Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259ki ilk tayfa ittifaqlar\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n siyasi tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 verilmi\u015f c\u0259dv\u0259ld\u0259ki hans\u0131 uy\u011funla\u015fd\u0131rma do\u011fru deyil?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Kuti v\u0259 Lullubi d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 - H\u0259r ikisi e.\u0259. III minilliyin 2-ci yar\u0131s\u0131nda yaranm\u0131\u015f v\u0259 Akkad d\u00f6vl\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015flar.\",\n            \"B) Lullubi d\u00f6vl\u0259t qurumu - Kutil\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq demokratik \u0259saslarla (a\u011fsaqqallar m\u0259clisi vasit\u0259sil\u0259) yox, irsi h\u00f6kmdar t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 edilirdi.\",\n            \"C) Kuti d\u00f6vl\u0259t qurumu - \u015eumerl\u0259rl\u0259 dostluq \u0259laq\u0259si saxlay\u0131r v\u0259 mixi yaz\u0131 n\u00f6v\u00fcnd\u0259n istifad\u0259 edirdil\u0259r.\",\n            \"D) Manna v\u0259 Kuti d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri - H\u0259r ikisi \u0130ki\u00e7ayaras\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 r\u0259qab\u0259t v\u0259 ya h\u0259rbi toqqu\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 olmu\u015f, c\u0259nub torpaqlar\u0131nda formala\u015fm\u0131\u015flar.\",\n            \"E) Turukki v\u0259 Su tayfalar\u0131 - E.\u0259. III minilliyin sonlar\u0131nda Assur d\u00f6vl\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n tamamil\u0259 m\u0259hv edildil\u0259r v\u0259 tarix s\u0259hn\u0259sind\u0259n silindil\u0259r.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Kuti v\u0259 Lullubi qurumlar\u0131 s\u00fcqut etdikd\u0259n sonra Turukki v\u0259 Su tayfalar\u0131 m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f v\u0259 sonradan Assurlarla m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015flar. Onlar\u0131n e.\u0259. III minilliyin sonlar\u0131nda tamamil\u0259 m\u0259hv edilm\u0259si fakt\u0131 m\u0259tnd\u0259 yoxdur v\u0259 tarix\u0259 ziddir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 4: Q\u0259dim Albaniya (I) v\u0259 Atropatena (II) d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin yaranmas\u0131 v\u0259 xarici siyas\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin Venn diaqram\u0131 m\u0259ntiqi il\u0259 m\u00fcqayis\u0259si zaman\u0131 yaln\u0131z h\u0259r ikisin\u0259 aid ortaq c\u0259h\u0259t (k\u0259si\u015fm\u0259 n\u00f6qt\u0259si) kimi n\u0259yi qeyd etm\u0259k olmaz?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Makedoniya imperiyas\u0131n\u0131n par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259, e.\u0259. IV y\u00fczilliyin sonlar\u0131nda m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi yaranmalar\u0131.\",\n            \"B) Antik d\u00f6vrd\u0259 Roma imperiyas\u0131na qar\u015f\u0131 h\u0259rbi v\u0259 siyasi m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131.\",\n            \"C) \u00d6z d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 iqtisadi v\u0259 ticar\u0259t m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259rin ad\u0131na k\u0259silmi\u015f pullardan istifad\u0259 etm\u0259l\u0259ri.\",\n            \"D) D\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 h\u0259m Roma, h\u0259m d\u0259 Parfiya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 m\u0259ruz qalmalar\u0131.\",\n            \"E) Ellinizm m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin g\u00fccl\u00fc t\u0259sirin\u0259 m\u0259ruz qalaraq, Yunan tanr\u0131lar\u0131na v\u0259 m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rin\u0259 geni\u015f yer verm\u0259l\u0259ri.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin Yunan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin t\u0259sirin\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rils\u0259 d\u0259, Yunan tanr\u0131lar\u0131na geni\u015f yer verilm\u0259si fakt\u0131 Albaniya (Amon, Selen v\u0259 s.) v\u0259 ya Atropatena (Z\u0259rd\u00fc\u015ftl\u00fck) \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd edilmir, dinl\u0259ri f\u0259rqli olmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 5: Erk\u0259n orta \u0259srl\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycanda vergi v\u0259 torpaq sahibliyi institutlar\u0131n\u0131n inki\u015faf xronologiyas\u0131n\u0131 v\u0259 s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini t\u0259hlil edin. Hans\u0131 b\u0259ndd\u0259ki m\u0259lumat Sasanil\u0259r v\u0259 \u018fr\u0259b xilaf\u0259ti d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid uy\u011funsuzlu\u011fu \u0259ks etdirir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130qta - \u018fr\u0259bl\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 h\u0259rbi v\u0259 m\u00fclki xidm\u0259t m\u00fcqabilind\u0259 paylanan \u015f\u0259rti torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti formas\u0131d\u0131r.\",\n            \"B) Cizy\u0259 - \u018fr\u0259b xilaf\u0259tinin hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda olan qeyri-m\u00fcs\u0259lmanlardan toplanan can vergisi idi v\u0259 qad\u0131nlar, u\u015faqlar, zahidl\u0259r ondan azad idil\u0259r.\",\n            \"C) X\u0259rac - Torpaqdan istifad\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259hsulla al\u0131nan vergi n\u00f6v\u00fc kimi h\u0259m Sasanil\u0259r, h\u0259m d\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259r zaman\u0131nda t\u0259tbiq olunmu\u015fdur.\",\n            \"D) Xostak - Sasanil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 h\u0259rbi xidm\u0259t m\u00fcqabilind\u0259 veril\u0259n, lakin sat\u0131lmas\u0131 v\u0259 irs\u0259n \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si q\u0259ti qada\u011fan olan \u015f\u0259rti torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti idi.\",\n            \"E) V\u0259qf - Sasanil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 at\u0259\u015fp\u0259r\u0259st kahinl\u0259r\u0259 m\u0259xsus olan v\u0259 d\u00f6vl\u0259t vergil\u0259rind\u0259n tamamil\u0259 azad edil\u0259n dini m\u00fclkiyy\u0259t formas\u0131 kimi yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: V\u0259qf torpaqlar\u0131n\u0131n Sasanil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 at\u0259\u015fp\u0259r\u0259st kahinl\u0259r\u0259 aid olmas\u0131 haqq\u0131nda deyil, orta \u0259srl\u0259r m\u00fcs\u0259lman (\u015eirvan\u015fahlar, S\u0259f\u0259vil\u0259r v\u0259 s.) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 dini qurumlara m\u0259xsus torpaqlar olmas\u0131 fakt\u0131 vard\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 6: IX-XI \u0259srl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin b\u0259rpas\u0131 zaman\u0131 yaranm\u0131\u015f feodal d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin xarici v\u0259 daxili siyas\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 verilmi\u015f fikirl\u0259rd\u0259n hans\u0131 \u0259sas\u0259n yaland\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Saci v\u0259 Salari d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin h\u0259r ikisi t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li s\u00fclal\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 vahid halda birl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 nail olmu\u015fdular.\",\n            \"B) \u015eirvan\u015fahlar v\u0259 R\u0259vvadil\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u0259r\u0259b m\u0259n\u015f\u0259li s\u00fclal\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sas\u0131 qoyulan, lakin sonradan yerli idar\u0259\u00e7ilik sistemin\u0259 qaynay\u0131b-qar\u0131\u015fan d\u00f6vl\u0259tl\u0259r idi.\",\n            \"C) Salaril\u0259r d\u00f6vl\u0259tind\u0259 M\u0259rzban ibn M\u0259h\u0259mm\u0259din q\u0259bul etdiyi \\\"Qanunnam\u0259\\\" d\u00f6vl\u0259tin t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u00fcn\u00fcn qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alsa da, sonrak\u0131 \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259r s\u00fcquta s\u0259b\u0259b oldu.\",\n            \"D) Albaniya v\u0259 \u015e\u0259ddadi d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri - h\u0259r ikisi C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda yaranm\u0131\u015f v\u0259 erm\u0259ni-g\u00fcrc\u00fc feodallar\u0131na qar\u015f\u0131 k\u0259skin m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"E) 987-ci ild\u0259 D\u0259rb\u0259nd \u0259miri v\u0259 1030-cu ild\u0259 \u015eirvan\u015fahlar (Musa ibn F\u0259zl) daxili \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259ri yat\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn slavyanlar\u0131n h\u0259rbi yard\u0131m\u0131ndan istifad\u0259 etmi\u015fdil\u0259r.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Albaniya v\u0259 \u015e\u0259ddadi d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda deyil, \u015eimali Az\u0259rbaycanda yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bl\u0259 onlar\u0131n c\u0259nubda yaranmas\u0131 fikri co\u011frafi v\u0259 tarixi c\u0259h\u0259td\u0259n yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 7: XIII \u0259srin 80-90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 H\u00fclak\u00fcl\u0259r (Elxanil\u0259r) d\u00f6vl\u0259tind\u0259 ba\u015f ver\u0259n iqtisadi v\u0259 siyasi b\u00f6hran\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin Qazan xan\u0131n islahatlar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri aras\u0131nda d\u00fczg\u00fcn olmayan \u0259laq\u0259ni tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Ali monqol xaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259yin etdiyi cani\u015finl\u0259rin \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131 v\u0259 yerli feodallar\u0131n a\u011f\u0131r vergil\u0259rl\u0259 y\u00fckl\u0259nm\u0259si iqtisadi b\u00f6hran\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n idi.\",\n            \"B) Q\u0131z\u0131l Ordu xanlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn etdikl\u0259ri arams\u0131z y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r Elxanil\u0259r d\u00f6vl\u0259tind\u0259 daxili sabitliyi sars\u0131tm\u0131\u015fd\u0131.\",\n            \"C) Qazan xan hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldikd\u0259n sonra \u015fimalda monqol \u0259yanlar\u0131n\u0131n qald\u0131rd\u0131qlar\u0131 qiyam\u0131 yat\u0131raraq m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259ti q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirdi.\",\n            \"D) B\u00f6hran\u0131 aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Qazan xan 1303-c\u00fc ild\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin ba\u015fqa yer\u0259 k\u00f6\u00e7m\u0259sini qada\u011fan ed\u0259n s\u0259rt qanun verdi ki, bu da k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131 dir\u00e7\u0259ltdi.\",\n            \"E) Monqollar Qafqaza \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc y\u00fcr\u00fc\u015fd\u0259n sonra geri qay\u0131daraq iqta torpaqlar\u0131n\u0131 tamamil\u0259 l\u0259\u011fv etdil\u0259r v\u0259 b\u00fct\u00fcn torpaqlar\u0131 yaln\u0131z xalis\u0259y\u0259 \u00e7evirdil\u0259r.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Monqollar \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc y\u00fcr\u00fc\u015fd\u0259n sonra Monqolustana qay\u0131tmad\u0131lar, yeni \u0259razil\u0259rd\u0259 (Az\u0259rbaycanda) m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin, Elxanil\u0259r d\u00f6vl\u0259tind\u0259 iqta torpaqlar\u0131 paylan\u0131rd\u0131, l\u0259\u011fv edilm\u0259mi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 8: XV \u0259srd\u0259 hakimiyy\u0259td\u0259 olmu\u015f Qaraqoyunlu v\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin ictimai-siyasi inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259hlili zaman\u0131 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259t modelinin formala\u015fmamas\u0131n\u0131 hans\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr?\\n1. S\u00fclal\u0259 \u00fczvl\u0259rind\u0259n v\u0259 \u0259mirl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t qapal\u0131 \\\"K\u0259nqa\u015f\\\" \u015furas\u0131n\u0131n q\u0259rarlar\u0131n\u0131n h\u00f6kmdar\u0131n hakimiyy\u0259tini tamamil\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmas\u0131\\n2. Yar\u0131mk\u00f6\u00e7\u0259ri elatlara (tayfalara) m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n tam v\u0259 davaml\u0131 n\u0259zar\u0259tin t\u0259min edil\u0259 bilm\u0259m\u0259si\\n3. H\u0259rbi xidm\u0259t m\u00fcqabilind\u0259 irs\u0259n ke\u00e7\u0259n b\u00f6y\u00fck soyurqal torpaqlar\u0131n\u0131n paylanmas\u0131n\u0131n vilay\u0259t hakiml\u0259rinin m\u00fcst\u0259qilliyini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259si\\n4. Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin g\u00fccl\u00fc h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259l\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 paytaxt T\u0259brizin d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 i\u015f\u011fal olunaraq iqtisadiyyat\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 4\",\n            \"B) 2, 3\",\n            \"C) 1, 3\",\n            \"D) 2, 4\",\n            \"E) 3, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Qaraqoyunlu v\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259t ola bilm\u0259m\u0259si birba\u015fa \\\"elatlara tam n\u0259zar\u0259tin edilm\u0259m\u0259si v\u0259 soyurqal torpaqlar\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu\\\" il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. K\u0259nqa\u015f h\u00f6kmdar\u0131 tam m\u0259hdudla\u015fd\u0131rm\u0131rd\u0131, m\u0259\u015fv\u0259r\u0259t\u00e7i idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 9: XVI-XVIII \u0259srl\u0259rd\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin diplomatik n\u0259tic\u0259l\u0259ri xronoloji bax\u0131mdan hans\u0131 variantda ard\u0131c\u0131l olaraq verilmi\u015fdir?\\nI. S\u0259f\u0259vil\u0259rin q\u0259rb \u0259razil\u0259rinin b\u00f6y\u00fck qisminin Osmanl\u0131ya ke\u00e7m\u0259sini t\u0259sdiq ed\u0259n \u0259n a\u011f\u0131r \u015f\u0259rtli s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si\\nII. X\u0259z\u0259ryan\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rin (D\u0259rb\u0259nd, Bak\u0131, Gilan v\u0259 s.) Rusiya imperiyas\u0131na ilhaq edilm\u0259sinin \u015fah saray\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiq olunmamas\u0131\\nIII. Q\u0259rbi G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 \u018fr\u0259b \u0130raq\u0131n\u0131n Osmanl\u0131lara, \u015e\u0259rqi G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n S\u0259f\u0259vil\u0259rd\u0259 qalmas\u0131n\u0131 r\u0259smil\u0259\u015fdir\u0259n sazi\u015f\\nIV. Rusiya il\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259sini t\u0259sdiql\u0259y\u0259n raz\u0131la\u015fma\",\n        \"options\": [\n            \"A) III, I, II, IV\",\n            \"B) I, III, II, IV\",\n            \"C) III, II, I, IV\",\n            \"D) I, II, IV, III\",\n            \"E) III, IV, II, I\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Ard\u0131c\u0131ll\u0131q: III. Amasiya (1555), I. I \u0130stanbul m\u00fcqavil\u0259si (1590), II. Peterburq m\u00fcqavil\u0259si (1723), IV. \u0130stanbul m\u00fcqavil\u0259si (1724).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 10: XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n Rusiya imperiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131 prosesini \u0259ks etdir\u0259n hadis\u0259l\u0259rin m\u0259ntiqi ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131nda burax\u0131lm\u0131\u015f h\u0259lq\u0259ni tamamlay\u0131n:\\nI. I Aleksandr\u0131n Manifesti il\u0259 Kartli-Kaxetiyan\u0131n (\u015e\u0259rqi G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n) daxili m\u00fcst\u0259qilliyinin l\u0259\u011fvi v\u0259 Qazax, Bor\u00e7al\u0131n\u0131n oraya qat\u0131lmas\u0131 (1801)\\nII. Car-Balak\u0259n camaatl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daxili m\u00fcst\u0259qilliyini saxlamas\u0131 \u015f\u0259rtil\u0259 Andl\u0131 \u00f6hd\u0259lik vasit\u0259sil\u0259 tabe edilm\u0259si (1803)\\nIII. ......................................................................\\nIV. G\u00fcl\u00fcstan s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131 v\u0259 X\u0259z\u0259rd\u0259 h\u0259rbi donanma saxlamaq h\u00fcququnun yaln\u0131z Rusiyaya verilm\u0259si (1813)\",\n        \"options\": [\n            \"A) Osmanl\u0131lar\u0131n vasit\u0259\u00e7iliyi il\u0259 Rusiya v\u0259 Qacarlar aras\u0131nda \\\"T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay\\\" m\u00fcqavil\u0259sinin q\u0259bul edilm\u0259si\",\n            \"B) Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n xarici siyas\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyind\u0259n imtina ed\u0259r\u0259k Rusiya himay\u0259sin\u0259 ke\u00e7m\u0259sini t\u0259sdiql\u0259y\u0259n \\\"K\u00fcr\u0259k\u00e7ay\\\" m\u00fcqavil\u0259si\",\n            \"C) Rus qo\u015funlar\u0131n\u0131n \u0130r\u0259van\u0131 tutmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \\\"\u00dc\u00e7kils\u0259\\\" v\u0259 \\\"S\u0259rdarabad\\\" d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rinin ba\u015f tutmas\u0131\",\n            \"D) A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar\u0131n m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirm\u0259 siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xan xanlar\u0131n Rusiyadan r\u0259sm\u0259n h\u0259rbi k\u00f6m\u0259k ist\u0259m\u0259si\",\n            \"E) Komendant idar\u0259 \u00fcsulunun q\u0259ti olaraq l\u0259\u011fv edilm\u0259si v\u0259 quberniyalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda f\u0259rman\u0131n verilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xronoloji v\u0259 tarixi kontekstd\u0259 1803-c\u00fc il Andl\u0131 \u00f6hd\u0259likl\u0259 1813-c\u00fc il G\u00fcl\u00fcstan s\u00fclh\u00fc aras\u0131ndak\u0131 \u0259n m\u00fch\u00fcm m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri Qaraba\u011f\u0131n Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n tabe edilm\u0259sini s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdir\u0259n 1805-ci il K\u00fcr\u0259k\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259sidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 11: 1840-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n etibar\u0259n \u015eimali Az\u0259rbaycanda Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n aqrar-inzibati islahatlar (Reskript, \u018fsasnam\u0259) haqq\u0131nda \u00e7\u0131xar\u0131lan hans\u0131 n\u0259tic\u0259 tarixi h\u0259qiq\u0259ti \u0259ks etdirmir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1840-c\u0131 ild\u0259 h\u0259rbi-feodal s\u0259ciyy\u0259si da\u015f\u0131yan komendant idar\u0259 \u00fcsulu l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k, \u00fcmumimperiya qanunlar\u0131na \u0259saslanan yeni sistem yarad\u0131ld\u0131.\",\n            \"B) 1846-c\u0131 il Reskripti il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 b\u0259y v\u0259 a\u011falar\u0131n m\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcquqlar\u0131 t\u0259sdiql\u0259ndi v\u0259 onlara k\u0259ndlil\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 polis, m\u0259hk\u0259m\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri verildi.\",\n            \"C) 1865-ci il \u018fsasnam\u0259si il\u0259 b\u0259yl\u0259rin k\u0259ndlil\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259ki m\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 polis h\u00fcquqlar\u0131 l\u0259\u011fv edils\u0259 d\u0259, torpaqlar onlar\u0131n m\u00fclkiyy\u0259tind\u0259 saxlan\u0131ld\u0131.\",\n            \"D) \u00c7ar h\u00f6kum\u0259tinin m\u0259qs\u0259di zad\u0259ganlar\u0131 iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n z\u0259ifl\u0259tm\u0259d\u0259n yaln\u0131z k\u0259ndlil\u0259r\u0259 azadl\u0131q verm\u0259k v\u0259 milli kapitalizmi s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259k idi.\",\n            \"E) \u0130slahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 torpa\u011f\u0131n alq\u0131-satq\u0131 obyektin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si t\u0259dric\u0259n k\u0259ndd\u0259 t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259\u015fm\u0259ni v\u0259 kapitalist m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini formala\u015fd\u0131rd\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00c7ar h\u00f6kum\u0259tinin m\u0259qs\u0259di az\u0259rbaycanl\u0131 m\u00fclk\u0259dar-zad\u0259ganlar\u0131n torpaqdan \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri g\u0259liri azaltmadan onlar\u0131 \u00f6z t\u0259r\u0259fin\u0259 \u00e7\u0259km\u0259k v\u0259 naraz\u0131l\u0131qlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq idi. \u018fsas m\u0259qs\u0259d k\u0259ndlil\u0259r\u0259 geni\u015f azadl\u0131q verib milli kapitalizmi inki\u015faf etdirm\u0259k yox, imperiyan\u0131n dayaqlar\u0131n\u0131 (m\u00fclk\u0259darlar\u0131) naraz\u0131 salmamaq idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 12: A\u015fa\u011f\u0131da qeyd olunan m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrl\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r salaraq, \u00fcmumd\u00fcnya tarixi v\u0259 Az\u0259rbaycan tarixi aras\u0131ndak\u0131 xronoloji (eyni \u0259srd\u0259 ba\u015f vermi\u015f) sinxronlu\u011fu d\u00fczg\u00fcn tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Kade\u015f s\u00fclh\u00fc (Misir-Het) \u2013 Manna d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131 v\u0259 formala\u015fmas\u0131.\",\n            \"B) B\u00f6y\u00fck Azadl\u0131qlar Xartiyas\u0131 (\u0130ngilt\u0259r\u0259) \u2013 Xar\u0259zm\u015fahlar\u0131n v\u0259 Monqollar\u0131n Az\u0259rbaycana y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rinin ba\u015flanmas\u0131.\",\n            \"C) Vestfaliya s\u00fclh\u00fc (Avropa) \u2013 A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar\u0131n T\u0259briz v\u0259 \u015eu\u015fan\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259si.\",\n            \"D) Amasiya s\u00fclh\u00fc (S\u0259f\u0259vi-Osmanl\u0131) \u2013 \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 d\u00fcnyada ilk parlamentin \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n            \"E) Versal s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si (I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si yekunu) \u2013 Q\u0131z\u0131l Ordu xanlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 talan\u00e7\u0131 basq\u0131nlar\u0131n\u0131n pik n\u00f6qt\u0259y\u0259 \u00e7atmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B\u00f6y\u00fck Azadl\u0131qlar Xartiyas\u0131 1215-ci ild\u0259 (XIII \u0259sr) imzalanm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 (XIII \u0259srin \u0259vv\u0259li) Monqollar v\u0259 Xar\u0259zm\u015fahlar Az\u0259rbaycana ilk y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irirdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 13: \\\"XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131 - XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda s\u0259nayenin inki\u015faf\u0131 neft bumu, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin b\u00f6y\u00fcm\u0259si v\u0259 kapitalist m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunurdu. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 is\u0259 daha \u00e7ox m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 xarakteri da\u015f\u0131yaraq imperiyan\u0131n xammal ehtiyaclar\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259yirdi.\\\" Veril\u0259n d\u00f6vr\u00fcn sosial-iqtisadi h\u0259yat\u0131nda rast g\u0259lin\u0259n ziddiyy\u0259tli prosesl\u0259ri \u0259ks etdir\u0259n variant\u0131 se\u00e7in:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u018fhalinin \u0259sas k\u00fctl\u0259sinin k\u0259ndl\u0259rd\u0259n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7m\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 tamamil\u0259 da\u011f\u0131ld\u0131 v\u0259 \u00f6lk\u0259 xaricd\u0259n \u0259rzaq as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fc.\",\n            \"B) Neft s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131 Az\u0259rbaycanda yaln\u0131z Avropa kapital\u0131n\u0131n h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131 v\u0259 yerli burjuaziya sinfinin yaranmas\u0131na imkan verm\u0259di.\",\n            \"C) \u018fmt\u0259\u0259lik tax\u0131l\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si qol\u00e7omaq t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n \u0259lind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fs\u0259 d\u0259, texniki bitkil\u0259rin (pamb\u0131q, t\u00fct\u00fcn) \u0259kini \u00e7arizmin b\u00f6lg\u0259ni xammal bazas\u0131na \u00e7evirm\u0259k m\u0259qs\u0259din\u0259 xidm\u0259t edirdi.\",\n            \"D) K\u0259ndlil\u0259r torpaqla t\u0259min edildikd\u0259n sonra k\u00f6\u00e7m\u0259-yaylaq maldarl\u0131\u011f\u0131 \u00f6z \u0259h\u0259miyy\u0259tini tam itirdi v\u0259 yeni fabrikl\u0259r yarad\u0131ld\u0131.\",\n            \"E) Qafqaz Cani\u015finliyinin yarad\u0131lmas\u0131 iqtisadi as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltd\u0131 v\u0259 yerli s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n qlobal bazarlara \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 tam s\u0259rb\u0259st etdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u0259mt\u0259\u0259lik tax\u0131l qol\u00e7omaqlar\u0131n \u0259lind\u0259 idi v\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycan Rusiyan\u0131n s\u0259nayesi \u00fc\u00e7\u00fcn xammal bazas\u0131 (pamb\u0131q v\u0259 s.) xarakteri da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. Dig\u0259r b\u0259ndl\u0259rd\u0259ki iddialar \u015fi\u015firdilmi\u015f v\u0259 yanl\u0131\u015fd\u0131r (yerli burjuaziya m\u00f6vcud idi, maldarl\u0131q \u0259h\u0259miyy\u0259tini itirm\u0259mi\u015fdi).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 14: Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin (AXC) beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259vid\u0259 tan\u0131nmas\u0131 v\u0259 diplomatik f\u0259aliyy\u0259ti (1918-1920) il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 fikir h\u0259qiq\u0259t\u0259 uy\u011fun deyil?\",\n        \"options\": [\n            \"A) AXC-ni beyn\u0259lxalq arenada ilk r\u0259sm\u0259n (de-yure) tan\u0131yan d\u00f6vl\u0259t 1918-ci il Batum m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n Osmanl\u0131 imperiyas\u0131 olmu\u015fdur.\",\n            \"B) 1920-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Paris s\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n Ali \u015euras\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini de-fakto tan\u0131m\u0131\u015f v\u0259 ona maraq artm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"C) Sovet Rusiyas\u0131 Mill\u0259tl\u0259rin \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 h\u00fcququnu q\u0259bul ets\u0259 d\u0259, Az\u0259rbaycanla he\u00e7 bir halda diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r qurmam\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"D) Qacarlar d\u00f6vl\u0259ti 1920-ci ilin mart ay\u0131nda imzalanan m\u00fcqavil\u0259 il\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tini h\u00fcquqi olaraq (de-yure) tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131.\",\n            \"E) Paris konfrans\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r AXC-nin m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 birba\u015fa qo\u015fun g\u00f6nd\u0259rm\u0259kl\u0259 sovet t\u0259hl\u00fck\u0259sini tamamil\u0259 b\u0259rtt\u0259r\u0259f etdil\u0259r.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Paris s\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n Ali \u015euras\u0131 m\u00fcdafi\u0259 m\u0259qs\u0259dil\u0259 qo\u015fun g\u00f6nd\u0259rm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 yaln\u0131z silah v\u0259 h\u0259rbi sursat g\u00f6nd\u0259rm\u0259k haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etdi, bu da sovet Rusiyas\u0131n\u0131n AXC-y\u0259 h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259sini c\u0259sar\u0259tl\u0259ndirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 15: Tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n idar\u0259 etdiyi d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar v\u0259 ya yaranm\u0131\u015f ox\u015far situasiyalarla ba\u011fl\u0131 uy\u011funlu\u011fu tap\u0131n:\\n1. \u015eah I Abbas v\u0259 Nadir \u015fah\\n2. \u018fmir Teymur v\u0259 Nadir \u015fah\\n3. B\u00f6y\u00fck Karl v\u0259 I Otto (M\u00fcq\u0259dd\u0259s Roma imp.)\\n4. I T\u0259hmasib v\u0259 I Abbas\\na. Papa t\u0259r\u0259find\u0259n imperator elan edil\u0259r\u0259k yeni xristian imperiyalar\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259l\u0259ri.\\nb. Osmanl\u0131larla m\u00fcharib\u0259 aparmalar\u0131 v\u0259 Hindistana do\u011fru h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r t\u0259\u015fkil etm\u0259l\u0259ri.\\nc. \u0130ngilisl\u0259rl\u0259 x\u00fcsusi ticar\u0259t m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri v\u0259 sazi\u015fl\u0259ri imzalayaraq \u0259laq\u0259l\u0259r qurmalar\u0131.\\nd. \\\"Az\u0259rbaycan\\\" adl\u0131 vahid inzibati \u0259razi b\u00f6lg\u00fcs\u00fc yaratmalar\u0131 v\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri imzalamalar\u0131.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-d, 2-b, 3-a, 4-c\",\n            \"B) 1-b, 2-c, 3-d, 4-a\",\n            \"C) 1-c, 2-a, 3-b, 4-d\",\n            \"D) 1-d, 2-a, 3-b, 4-c\",\n            \"E) 1-a, 2-d, 3-c, 4-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1-d (Az\u0259rbaycan b\u0259yl\u0259rb\u0259yliyi\/\u0259yal\u0259ti, Osmanl\u0131 il\u0259 s\u00fclh); 2-b (Teymur v\u0259 Nadir \u015fah - Osmanl\u0131, Hindistan); 3-a (H\u0259r ikisi Papa t\u0259r\u0259find\u0259n imperator olub); 4-c (\u0130ngilisl\u0259rl\u0259 m\u00fcqavil\u0259\/\u0259laq\u0259).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 16: Q\u0259dim d\u00f6vr sivilizasiyalar\u0131n\u0131n d\u00fcnya elm v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t tarixin\u0259 verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259rin xarakteristikas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 fikir q\u0259tiyy\u0259n yanl\u0131\u015fd\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Q\u0259dim misirlil\u0259r da\u015fq\u0131nlar\u0131n vaxt\u0131n\u0131 hesablamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 ulduzlar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259r\u0259k ilin 365 g\u00fcn v\u0259 12 aydan ibar\u0259t oldu\u011fu t\u0259qvimi yaratm\u0131\u015flar.\",\n            \"B) Babilistan astronomlar\u0131 \u015fumer m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259n yararlanaraq Ay ili t\u0259qvimini t\u0259kmill\u0259\u015fdirmi\u015fdil\u0259r.\",\n            \"C) \u015eumerl\u0259rin \u0259n m\u00fch\u00fcm k\u0259\u015ffl\u0259rind\u0259n biri memarl\u0131qda ta\u011f \u00fcsulunu icad etm\u0259l\u0259ri v\u0259 dair\u0259ni 360 d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259, saat\u0131 60 d\u0259qiq\u0259y\u0259 b\u00f6lm\u0259l\u0259ri olmu\u015fdur.\",\n            \"D) Q\u0259dim \u00c7in yaz\u0131s\u0131 fironlar\u0131n \u0259mrl\u0259rini yazmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015f qam\u0131\u015f q\u0259l\u0259m v\u0259 gil l\u00f6vh\u0259l\u0259r\u0259 deyil, ka\u011f\u0131z ixtiras\u0131ndan sonra yaln\u0131z ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rin\u0259 yaz\u0131l\u0131rd\u0131.\",\n            \"E) Q\u0259dim Hindistanda memarl\u0131qda q\u00fcll\u0259li tikilil\u0259r, ma\u011fara m\u0259b\u0259dl\u0259ri yarad\u0131lm\u0131\u015f, riyaziyyata \\\"s\u0131f\u0131r\\\" r\u0259q\u0259mi g\u0259tiril\u0259r\u0259k onluq hesablama sistemi qurulmu\u015fdu.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Q\u0259dim \u00c7ind\u0259 yaz\u0131 ilk vaxtlar bambuk l\u00f6vh\u0259l\u0259r v\u0259 imperator f\u0259rmanlar\u0131 ip\u0259k par\u00e7alar \u00fcz\u0259rin\u0259 yaz\u0131l\u0131rd\u0131, ka\u011f\u0131z icad edildikd\u0259n sonra ka\u011f\u0131za ke\u00e7ildi. Y\u0259ni \\\"yaln\u0131z ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rin\u0259\\\" fikri yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 17: XX \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259n (Soyuq m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra) beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemi v\u0259 \\\"Yeni d\u00fcnya nizam\u0131\\\" doktrinas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fchakim\u0259l\u0259rd\u0259n hans\u0131 real tarixi faktlarla s\u0259sl\u0259\u015fmir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) SSR\u0130-nin s\u00fcqutundan sonra ikiq\u00fctbl\u00fc sistem ba\u015fa \u00e7atd\u0131 v\u0259 AB\u015e m\u00fcv\u0259qq\u0259ti d\u0259 olsa, h\u0259rbi-iqtisadi superg\u00fcc kimi \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131.\",\n            \"B) K\u00f6rf\u0259z m\u00fcharib\u0259si v\u0259 Balkan m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rind\u0259 AB\u015e-nin BMT mexanizml\u0259rind\u0259n istifad\u0259si onun d\u00fcnyada n\u0259zar\u0259t\u00e7i rolunu oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rirdi.\",\n            \"C) \\\"Sivilizasiyalar\u0131n toqqu\u015fmas\u0131\\\" n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin \u0259sas m\u0259nb\u0259yi siyasi-iqtisadi deyil, m\u0259d\u0259ni f\u0259rqlilikl\u0259rdir.\",\n            \"D) Soyuq m\u00fcharib\u0259nin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131na baxmayaraq, Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00f6z h\u0259rbi g\u00fccl\u0259rini t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fdirdikl\u0259ri NATO blokunu buraxmad\u0131lar.\",\n            \"E) Qloballa\u015fma n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015e\u0259rqi Avropa v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri Rusiya Federasiyas\u0131 \u0259traf\u0131nda vahid h\u0259rbi-siyasi ittifaqda birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k AB\u015e hegemonlu\u011funa son qoydular.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1991-2000-ci ill\u0259rd\u0259 b\u00f6hran ya\u015fayan Rusiya Avrasiyada m\u00f6vqeyini itirmi\u015fdi v\u0259 SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131 Qafqaz v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiyada yeni r\u0259qab\u0259t meydan\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131. Bel\u0259 vahid Rusiya y\u00f6n\u00fcml\u00fc h\u0259rbi ittifaq\u0131n hegemonlu\u011fa son qoymas\u0131 tamamil\u0259 yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 18: \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra SSR\u0130 m\u0259kan\u0131nda, x\u00fcsus\u0259n Az\u0259rbaycan SSR-d\u0259 ba\u015f ver\u0259n ictimai-siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni prosesl\u0259r haqq\u0131nda hans\u0131 ifad\u0259 yaln\u0131\u015fd\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) M\u00fcharib\u0259d\u0259n d\u0259rhal sonra siyasi sistemd\u0259 totalitar rejim qorunub saxlan\u0131ld\u0131, ziyal\u0131lara (H.H\u00fcseynov, M.A.Dada\u015fzad\u0259) qar\u015f\u0131 t\u0259qibl\u0259r, ideoloji t\u0259zyiql\u0259r art\u0131r\u0131ld\u0131.\",\n            \"B) \\\"Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud\\\" eposu \\\"irtica\u00e7\u0131 feodal-xan eposu\\\" ad\u0131 alt\u0131nda dam\u011falanaraq qada\u011fan edilmi\u015fdi.\",\n            \"C) 1950-ci ill\u0259rin ortalar\u0131nda akademik \u0130.D.Mustafayevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda respublikan\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rinin v\u0259 dilinin qorunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r oldu.\",\n            \"D) Heyd\u0259r \u018fliyevin 1969-cu ild\u0259 hakimiyy\u0259td\u0259n g\u0259li\u015find\u0259n sonra erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin K\u0259lb\u0259c\u0259r v\u0259 Qaraba\u011fa olan r\u0259smi iddialar\u0131 SSR\u0130 Ali Soveti t\u0259r\u0259find\u0259n qanunil\u0259\u015fdirildi v\u0259 torpaqlar onlara verildi.\",\n            \"E) 1960-70-ci ill\u0259rd\u0259 respublikada t\u0259hsil v\u0259 elm sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck islahatlar (icbari onillik t\u0259hsil) h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f, Qobustan v\u0259 Az\u0131x ma\u011faras\u0131n\u0131n d\u0259rind\u0259n t\u0259dqiqin\u0259 ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259rin perspektivsiz rayon kimi Erm\u0259nistana verilm\u0259si v\u0259 \u0259halisinin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 orada quruculuq i\u015fl\u0259ri apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Torpaqlar\u0131n verilm\u0259si fakt\u0131 yaland\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 19: \u0130kinci Qaraba\u011f (V\u0259t\u0259n) m\u00fcharib\u0259si v\u0259 ondan sonrak\u0131 tarixi-diplomatik g\u0259li\u015fm\u0259l\u0259r (2020-2022) fonunda hans\u0131 b\u0259yanat do\u011fru deyil?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Erm\u0259nistan at\u0259\u015fk\u0259s elan olunduqdan sonra c\u0259bh\u0259 x\u0259ttind\u0259 daim t\u0259xribatlara \u0259l at\u0131r v\u0259 s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131nda qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik yarad\u0131rd\u0131.\",\n            \"B) AT\u018fT-in Minsk qrupu \u00f6lk\u0259l\u0259rinin (AB\u015e, Rusiya, Fransa) t\u0259klifl\u0259ri v\u0259 yana\u015fmalar\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin s\u00fcr\u0259tli v\u0259 \u0259dal\u0259tli h\u0259llin\u0259 birba\u015fa xidm\u0259t etmi\u015f v\u0259 Erm\u0259nistana sanksiyalar t\u0259tbiq etmi\u015fdir.\",\n            \"C) 2021-ci il \\\"\u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si\\\" T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda h\u0259rbi, siyasi v\u0259 iqtisadi m\u00fctt\u0259fiqliyi \u0259n y\u00fcks\u0259k zirv\u0259y\u0259 qald\u0131rd\u0131.\",\n            \"D) \\\"\u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si\\\"nd\u0259 1921-ci il Qars m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 v\u0259 BMT nizamnam\u0259sinin prinsipl\u0259rin\u0259 sadiqlik bir daha vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131.\",\n            \"E) Az\u0259rbaycan C\u0259nubi Qafqazda s\u00fclh\u00fc t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 2022-ci ild\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131 il\u0259 d\u0259 \\\"Moskva B\u0259yannam\u0259si\\\" imzalayaraq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 davam etdirmi\u015fdir.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Minsk qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri (AB\u015e, Rusiya, Fransa) he\u00e7 d\u0259 obyektiv m\u00f6vqe tutmam\u0131\u015f, onlar\u0131n t\u0259klifl\u0259ri yolverilm\u0259z olmu\u015f v\u0259 Erm\u0259nistana he\u00e7 bir t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259rilm\u0259mi\u015fdir. Onlar\u0131n \u0259dal\u0259tli olmas\u0131 v\u0259 sanksiya t\u0259tbiq etm\u0259si yaland\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 20: A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 tarixi m\u0259nb\u0259 par\u00e7as\u0131na diqq\u0259t yetirin: \\\"M\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 zorla iki hiss\u0259y\u0259 b\u00f6lm\u0259k kimi tarixi \u0259dal\u0259tsizlik ba\u015f verdi. Vahid xalq b\u00f6l\u00fcnd\u00fc... \u015eimali Az\u0259rbaycan Rusiyan\u0131n ucqar m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi.\\\" Bu sitat\u0131n \u0259laq\u0259dar oldu\u011fu m\u00fcqavil\u0259 v\u0259 onun s\u0259b\u0259b oldu\u011fu demoqrafik prosesl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 do\u011fru m\u00fcdd\u0259an\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259sinin 15-ci madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, on minl\u0259rl\u0259 erm\u0259ni Nax\u00e7\u0131van, Qaraba\u011f v\u0259 \u0130r\u0259van \u0259razil\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131.\",\n            \"B) G\u00fcl\u00fcstan m\u00fcqavil\u0259si imzaland\u0131qdan d\u0259rhal sonra Qacarlar d\u00f6vl\u0259ti 20 milyon rubl t\u0259zminat \u00f6d\u0259m\u0259yi q\u0259bul etdi.\",\n            \"C) \u018fdirn\u0259 s\u00fclh\u00fcn\u0259 \u0259sas\u0259n Qacarlar d\u00f6vl\u0259ti daxilind\u0259n 90 min erm\u0259ninin \u015eimali Az\u0259rbaycana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si prosesi t\u0259\u015fkil olundu.\",\n            \"D) Bu s\u00fclh s\u0259n\u0259dind\u0259n sonra \u015eimali Az\u0259rbaycanda b\u00fct\u00fcn k\u0259ndlil\u0259r d\u00f6vl\u0259t torpaqlar\u0131na sahib \u00e7\u0131xaraq m\u00fcst\u0259qil t\u0259s\u0259rr\u00fcfat yaratd\u0131lar.\",\n            \"E) 1828-ci ild\u0259 ba\u011flanan bu m\u00fcqavil\u0259 il\u0259 Rusiya imperiyas\u0131 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 donanma saxlamaq h\u00fcququndan imtina ed\u0259r\u0259k Qacarlara g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 getdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Sitat T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259sinin n\u0259tic\u0259sind\u0259n b\u0259hs edir. S\u0259n\u0259din 15-ci madd\u0259si Qacarlar d\u00f6vl\u0259tind\u0259n erm\u0259nil\u0259rin k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 \u0130r\u0259vana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 h\u00fcquqi z\u0259min yarad\u0131rd\u0131. \u018fdirn\u0259 s\u00fclh\u00fc Osmanl\u0131dan erm\u0259ni k\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturdu (C yaln\u0131\u015fd\u0131r). T\u0259zminat G\u00fcl\u00fcstanda yox, T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ayda idi (B yaln\u0131\u015fd\u0131r). Donanma h\u00fcququ Rusiyaya m\u0259xsus idi (E yaln\u0131\u015fd\u0131r).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 21: Manna d\u00f6vl\u0259tinin xarici v\u0259 daxili siyas\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 verilmi\u015f hadis\u0259l\u0259rin d\u00fczg\u00fcn xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. \u0130ranzunun vilay\u0259tl\u0259ri m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin daya\u011f\u0131na \u00e7evirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn hakiml\u0259rin yerin\u0259 cani\u015finl\u0259r t\u0259yin etm\u0259si.\\n2. Assuriya v\u0259 Manna ittifaq\u0131n\u0131n Urartu \u00fcz\u0259rind\u0259 parlaq q\u0259l\u0259b\u0259 qazanmas\u0131.\\n3. Uau\u015f (S\u0259h\u0259nd) d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Urartu meyilli q\u00fcvv\u0259l\u0259rin qalib g\u0259l\u0259r\u0259k Azan\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u0259si.\\n4. \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n K\u00fcr v\u0259 Araz \u00e7aylar\u0131 aras\u0131ndak\u0131 \u0259razid\u0259 \u0130skit (\u0130\u015fquz) t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 3, 2, 4\",\n            \"B) 1, 2, 3, 4\",\n            \"C) 2, 1, 4, 3\",\n            \"D) 4, 1, 2, 3\",\n            \"E) 2, 3, 1, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130ranzunun hakimiyy\u0259ti e.\u0259. 740-c\u0131 ild\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f v\u0259 cani\u015finlik sistemi yaratm\u0131\u015fd\u0131r. E.\u0259. 735-ci ild\u0259 Assuriya v\u0259 Manna ittifaq\u0131 Urartuya qalib g\u0259lmi\u015fdir. E.\u0259. 716-c\u0131 ild\u0259 Uau\u015f d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Aza \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. \u0130skit (\u0130\u015fquz) d\u00f6vl\u0259ti is\u0259 e.\u0259. VII y\u00fczillikd\u0259 (daha sonra) yaranm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 22: Orta \u0259srl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f Sasanil\u0259r, Elxanil\u0259r v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259ki torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti formalar\u0131n\u0131n m\u00fcqayis\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n uy\u011funsuzlu\u011fu tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Sasanil\u0259rd\u0259 \\\"Xostak\\\", \u018fr\u0259bl\u0259rd\u0259 \\\"\u0130qta\\\" - h\u0259rbi v\u0259 ya m\u00fclki xidm\u0259t m\u00fcqabilind\u0259 veril\u0259n \u015f\u0259rti torpaq m\u00fclkiyy\u0259tidir.\",\n            \"B) Elxanil\u0259rd\u0259 \\\"\u0130ncu\\\" v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259rd\u0259 \\\"Xalis\u0259\\\" - Hakim s\u00fclal\u0259y\u0259 v\u0259 ya \u015fah ail\u0259sin\u0259 m\u0259xsus x\u00fcsusi torpaqlard\u0131r.\",\n            \"C) S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \\\"Tiyul\\\" h\u0259rbi v\u0259 m\u00fclki xidm\u0259t m\u00fcqabilind\u0259 verilirdi v\u0259 sahibinin v\u0259fat\u0131ndan sonra m\u00fctl\u0259q d\u00f6vl\u0259t\u0259 qaytar\u0131l\u0131r, he\u00e7 bir halda irs\u0259n ke\u00e7\u0259 bilm\u0259zdi.\",\n            \"D) A\u011fqoyunlu v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \\\"V\u0259qf\\\" - dini idar\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 m\u0259scidl\u0259r\u0259 m\u0259xsus torpaqlar olub x\u00fcsusi statusa malik idi.\",\n            \"E) Qaraqoyunlularda \\\"Soyurqal\\\" irsi s\u0259ciyy\u0259 da\u015f\u0131sa da, Elxanil\u0259rd\u0259 \\\"\u0130qta\\\" sat\u0131l\u0131b ba\u011f\u0131\u015flana v\u0259 irs\u0259n ke\u00e7\u0259 bilm\u0259zdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 veril\u0259n tiyul torpaqlar\u0131 yaln\u0131z \u015fah\u0131n f\u0259rman\u0131 il\u0259 irsi ke\u00e7irdi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \\\"he\u00e7 bir halda irs\u0259n ke\u00e7\u0259 bilm\u0259zdi\\\" fikri yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 23: IX-XI \u0259srl\u0259r Az\u0259rbaycan feodal d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin (Sacil\u0259r, Salaril\u0259r, \u015e\u0259ddadil\u0259r v\u0259 \u015eirvan\u015fahlar) xarici v\u0259 daxili siyas\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 verilmi\u015f hans\u0131 h\u00f6km yanl\u0131\u015fd\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Sacil\u0259r v\u0259 Salaril\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin h\u0259r ikisi t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li s\u00fclal\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 vahid \u015f\u0259kild\u0259 birl\u0259\u015fdirmi\u015fl\u0259r.\",\n            \"B) \u015e\u0259ddadi h\u00f6kmdar\u0131 \u018fb\u00fcl\u0259svar \u015eavur S\u0259lcuq sultan\u0131 il\u0259 sazi\u015f ba\u011flayaraq Bizansa v\u0259 erm\u0259ni-g\u00fcrc\u00fc feodallar\u0131na qar\u015f\u0131 birg\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011f\u0131 \u00f6hd\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc.\",\n            \"C) Salari h\u00f6kmdar\u0131 M\u0259rzban ibn M\u0259h\u0259mm\u0259din d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u00f6vl\u0259tin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri D\u0259cl\u0259 v\u0259 F\u0259rat \u00e7aylar\u0131n\u0131n yuxar\u0131 axar\u0131nad\u0259k uzanm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"D) \u015eirvan\u015fah I F\u0259rib\u00fcrz\u00fcn d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 S\u0259lcuqlar t\u0259r\u0259find\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131q q\u0259bul edils\u0259 d\u0259, XII \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 s\u0259lcuqlar\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259sind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k sonradan yenid\u0259n m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.\",\n            \"E) R\u0259vvadi h\u00f6kmdar\u0131 V\u0259hsudan, \u015e\u0259ddadi h\u00f6kmdarlar\u0131ndan f\u0259rqli olaraq s\u0259lcuqlara qar\u015f\u0131 inadl\u0131 h\u0259rbi m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f v\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 r\u0259dd ed\u0259r\u0259k onlar\u0131 m\u0259\u011flub etmi\u015fdir.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: R\u0259vvadi h\u00f6kmdar\u0131 V\u0259hsudan m\u00fcqavim\u0259tin \u0259h\u0259miyy\u0259tsiz oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcb, he\u00e7 bir ciddi h\u0259rbi q\u0259l\u0259b\u0259 qazanmadan 1054-c\u00fc ild\u0259 S\u0259lcuqlara tabe olmu\u015f v\u0259 x\u0259rac \u00f6d\u0259m\u0259yi \u00f6hd\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 24: Tarixi s\u0259n\u0259dd\u0259n verilmi\u015f par\u00e7an\u0131 oxuyun: \\\"V\u0259r\u0259nd\u0259 maliki v\u0259 G\u00fcl\u00fcstan malikinin qarda\u015f\u0131 o\u011flu Peterburqa ged\u0259r\u0259k \u00e7ardan xahi\u015f etmi\u015fdil\u0259r ki, ya 'Qaraba\u011f vilay\u0259tini' Rusiya himay\u0259y\u0259 g\u00f6t\u00fcrs\u00fcn, ya da m\u0259likl\u0259rin t\u0259b\u0259\u0259l\u0259rini m\u0259skunla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn... k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sini t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 qo\u015fun g\u00f6nd\u0259rsin.\\\" Bu tarixi m\u00fcraci\u0259tin ba\u015f verdiyi \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 \u0259sas siyasi manevrini v\u0259 onun h\u00fcquqi n\u0259tic\u0259sini (hans\u0131 m\u00fcqavil\u0259 il\u0259 r\u0259smil\u0259\u015fdiyini) m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Rusiya Qaraba\u011f m\u0259likl\u0259rini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259r\u0259k onlar\u0131 m\u00fcst\u0259qil xristian d\u00f6vl\u0259tin\u0259 \u00e7evirm\u0259k ist\u0259yirdi - G\u00fcl\u00fcstan s\u00fclh\u00fc il\u0259.\",\n            \"B) \u00c7ar Rusiyas\u0131 daxili separat\u00e7\u0131 xristian m\u0259likl\u0259rinin m\u00f6vqeyind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 \u00f6z himay\u0259sin\u0259 alma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131 - 1805-ci il K\u00fcr\u0259k\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259si il\u0259.\",\n            \"C) \u00c7ar h\u00f6kum\u0259ti erm\u0259nil\u0259ri k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 Nax\u00e7\u0131van \u0259razil\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259r\u0259k vahid \\\"Erm\u0259ni vilay\u0259ti\\\" yarad\u0131rd\u0131 - T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259si il\u0259.\",\n            \"D) Rusiya Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 C\u0259nubi Qafqaz xanl\u0131qlar\u0131 il\u0259 vahid h\u0259rbi ittifaq qururdu - Georgiyevsk m\u00fcqavil\u0259si il\u0259.\",\n            \"E) A\u011fa M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015fah Qacar\u0131n h\u00fccumlar\u0131ndan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131 Rusiyan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 birba\u015fa v\u0259 tamh\u00fcquqlu quberniya kimi qat\u0131ld\u0131 - Buxarest m\u00fcqavil\u0259si il\u0259.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n erm\u0259ni m\u0259likl\u0259rind\u0259n b\u0259han\u0259 kimi istifad\u0259 edib Qaraba\u011f xan\u0131n\u0131n h\u0259m d\u0259 daxili narahatl\u0131qlar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k onu 1805-ci il K\u00fcr\u0259k\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 himay\u0259y\u0259 m\u0259cbur etdiyi vur\u011fulan\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 25: XVIII \u0259srin 20-ci ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n geosiyasi v\u0259ziyy\u0259tinin t\u0259hlili zaman\u0131 s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rinin hans\u0131 b\u0259ndind\u0259 a\u00e7\u0131q uy\u011funsuzluq m\u00f6vcuddur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: Rusiyan\u0131n C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 X\u0259z\u0259ryan\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si; N\u0259tic\u0259: Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin h\u00fccuma ke\u00e7\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259rb torpaqlar\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: Ruslarla S\u0259f\u0259vil\u0259r aras\u0131nda Peterburq m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131 (1723); N\u0259tic\u0259: \u015eah II T\u0259hmasibin X\u0259z\u0259ryan\u0131 \u0259yal\u0259tl\u0259rin (D\u0259rb\u0259nd, Bak\u0131, Gilan) Rusiyaya ilhaq\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n t\u0259sdiq etm\u0259si v\u0259 rus qo\u015funlar\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259si.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Rusiya v\u0259 Osmanl\u0131 aras\u0131nda \u0130stanbul m\u00fcqavil\u0259sinin ba\u011flanmas\u0131 (1724); N\u0259tic\u0259: Bu iki imperiyan\u0131n S\u0259f\u0259vi \u0259razil\u0259rini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131 \u00f6z aralar\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: \u018ffqan tayfalar\u0131n\u0131n S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tin\u0259 da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 h\u00fccumu; N\u0259tic\u0259: Ruslar\u0131n \u0259fqanlarla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259k b\u0259han\u0259si il\u0259 X\u0259z\u0259ryan\u0131 torpaqlara h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259si.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: R\u0259\u015ft v\u0259 G\u0259nc\u0259 m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin imzalanmas\u0131 (1732, 1735); N\u0259tic\u0259: Rusiya qo\u015funlar\u0131n\u0131n X\u0259z\u0259rsahili vilay\u0259tl\u0259rd\u0259n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Bak\u0131 v\u0259 D\u0259rb\u0259ndd\u0259n tamamil\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1723-c\u00fc il Peterburq m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 X\u0259z\u0259ryan\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rin Rusiyaya ilhaq edilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulsa da, \u015eah II T\u0259hmasib bu m\u00fcqavil\u0259ni q\u0259tiyy\u0259n t\u0259sdiq etm\u0259mi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 26: XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanda ba\u015f vermi\u015f m\u00fch\u00fcm tarixi-siyasi hadis\u0259l\u0259rin d\u00fczg\u00fcn xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. C\u0259nubi Qafqaz Seyminin f\u0259aliyy\u0259tini tamamil\u0259 dayand\u0131rmas\u0131.\\n2. Milli \u015euran\u0131n F\u0259t\u0259li xan Xoyskinin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 \u0130kinci M\u00fcv\u0259qq\u0259ti H\u00f6kum\u0259ti t\u0259\u015fkil etm\u0259si.\\n3. Paris S\u00fclh Konfrans\u0131n\u0131n Ali \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin de-fakto tan\u0131nmas\u0131.\\n4. Zaqafqaziya (C\u0259nubi Qafqaz) Federativ Respublikas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131.\\n5. M\u00fcst\u0259qil milli d\u00f6vl\u0259td\u0259 \\\"Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda\\\" qanunun q\u0259bul edilm\u0259si.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 4, 1, 2, 5, 3\",\n            \"B) 1, 4, 2, 3, 5\",\n            \"C) 4, 1, 5, 2, 3\",\n            \"D) 1, 2, 4, 5, 3\",\n            \"E) 4, 2, 1, 3, 5\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xronologiya bel\u0259dir: C\u0259nubi Qafqaz Federativ Respublikas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 (22 aprel 1918), Seymin f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rmas\u0131 (26 may 1918), \u0130kinci M\u00fcv\u0259qq\u0259ti H\u00f6kum\u0259tin qurulmas\u0131 (17 iyun 1918), V\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q qanunu (avqust 1919), De-fakto tan\u0131nma (yanvar 1920).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 27: Qaraqoyunlu h\u00f6kmdar\u0131 Qara Yusif v\u0259 A\u011fqoyunlu h\u00f6kmdar\u0131 Uzun H\u0259s\u0259nin siyasi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin m\u00fcqayis\u0259si zaman\u0131 yaln\u0131z h\u0259r ikisin\u0259 aid edil\u0259 bil\u0259n ortaq c\u0259h\u0259tl\u0259ri (k\u0259si\u015fm\u0259 n\u00f6qt\u0259l\u0259rini) se\u00e7in:\\n1. Teymuril\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apararaq onlara h\u0259rbi c\u0259h\u0259td\u0259n qalib g\u0259lm\u0259l\u0259ri.\\n2. \u00d6lk\u0259d\u0259 feodal da\u011f\u0131n\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131 tam l\u0259\u011fv edib m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f d\u00f6vl\u0259t yarada bilm\u0259m\u0259l\u0259ri (bu siyas\u0259tl\u0259rinin u\u011fursuzluqla n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259si).\\n3. Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 h\u0259rbi toqqu\u015fmalarda q\u0259ti q\u0259l\u0259b\u0259 qazanaraq \u015e\u0259rqi Anadolunu \u0259ld\u0259 saxlamalar\u0131.\\n4. Avropa xristian d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 r\u0259smi diplomatik ittifaq quraraq onlardan k\u00fclli miqdarda odlu silah \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 nail olmalar\u0131.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2\",\n            \"B) 2, 3\",\n            \"C) 1, 4\",\n            \"D) 3, 4\",\n            \"E) 2, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259m Qara Yusif, h\u0259m d\u0259 Uzun H\u0259s\u0259n Teymuril\u0259r\u0259 qalib g\u0259lmi\u015f, lakin q\u0259bil\u0259-tayfa \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri (elatlar) v\u0259 soyurqal m\u00fclkiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirm\u0259 siyas\u0259tl\u0259ri u\u011fursuzluqla n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir. Avropa il\u0259 \u0259laq\u0259 v\u0259 odlu silah c\u0259hdi \u0259sas\u0259n Uzun H\u0259s\u0259n\u0259 aiddir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 28: Tarixi m\u0259nb\u0259d\u0259 veril\u0259n nitq par\u00e7as\u0131n\u0131 diqq\u0259tl\u0259 oxuyun: \\\"...M\u0259nd\u0259n h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259c\u0259yim siyas\u0259tin nec\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 soru\u015fursunuz. Cavab\u0131m: D\u0259nizd\u0259, quruda v\u0259 havada b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcm\u00fczl\u0259 vuru\u015fmaq! ... M\u0259nd\u0259n m\u0259qs\u0259dimizin n\u0259 oldu\u011funu soru\u015fursunuz. Siz\u0259 iki k\u0259lm\u0259 il\u0259 cavab verim: Q\u0259l\u0259b\u0259! N\u0259yin bahas\u0131na olursa-olsun, q\u0259l\u0259b\u0259! ... adam\u0131z\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259c\u0259yik...\\\" \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid bu tarixi nitqin m\u00fc\u0259llifinin v\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6vl\u0259tin h\u0259rbi-siyasi m\u00f6vqeyi bar\u0259d\u0259 hans\u0131 b\u0259nd do\u011frudur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Bu nitq Fransa prezidenti \u015earl de Qolla aiddir v\u0259 o, Almaniyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcqavim\u0259t h\u0259r\u0259kat\u0131na qo\u015fulma\u011f\u0131 r\u0259dd edirdi.\",\n            \"B) Bu nitq B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n ba\u015f naziri Uinston \u00c7\u00f6r\u00e7ill\u0259 aiddir v\u0259 o, Almaniyan\u0131n \u0130ngilt\u0259r\u0259 adas\u0131na hava h\u00fccumlar\u0131n\u0131n (Britaniya d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc) qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn xalq\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r edirdi.\",\n            \"C) Sitat AB\u015e prezidenti F.D. Ruzvelt\u0259 m\u0259xsusdur v\u0259 Perl-Harbor h\u00fccumundan d\u0259rhal sonra Yaponiya il\u0259 m\u00fcharib\u0259 m\u0259qs\u0259dil\u0259 deyilmi\u015fdir.\",\n            \"D) \u00c7\u0131x\u0131\u015f \u0130osif Stalin\u0259 aiddir v\u0259 B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sinin \u0259n a\u011f\u0131r an\u0131nda, almanlar\u0131n Moskvaya yax\u0131nla\u015fd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 s\u0259sl\u0259ndirilmi\u015fdir.\",\n            \"E) Bu nitq Benito Mussoliniy\u0259 aiddir v\u0259 \u0130taliyan\u0131n Aral\u0131q d\u0259nizi h\u00f6vz\u0259sini i\u015f\u011fal etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn xalq\u0131 fa\u015fizm \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdirirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"Adam\u0131z\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259c\u0259yik\\\" v\u0259 \\\"N\u0259yin bahas\u0131na olursa-olsun q\u0259l\u0259b\u0259!\\\" ifadl\u0259ri \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n (\u0130ngilt\u0259r\u0259nin) ba\u015f naziri U.\u00c7\u00f6r\u00e7illin fa\u015fist Almaniyas\u0131na qar\u015f\u0131 irad\u0259sini \u0259ks etdir\u0259n m\u0259\u015fhur tarixi nitqidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 29: Erk\u0259n orta \u0259srl\u0259rd\u0259 Albaniya h\u00f6kmdarlar\u0131n\u0131n Sasani v\u0259 Bizans imperiyalar\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r g\u00fccl\u0259r aras\u0131nda apard\u0131qlar\u0131 manevr siyas\u0259ti bar\u0259d\u0259 verilmi\u015f fikirl\u0259rd\u0259n hans\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n d\u00fczg\u00fcn deyildir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Alban h\u00f6kmdar\u0131 Urnayr Sasanil\u0259rin m\u00fctt\u0259fiqi kimi Roma imperiyas\u0131na qar\u015f\u0131 Dzirav m\u00fcharib\u0259sind\u0259 v\u0259 dig\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fdir.\",\n            \"B) Mehranil\u0259r s\u00fclal\u0259sind\u0259n olan Cavan\u015fir Sasanil\u0259rin z\u0259ifl\u0259m\u0259sind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k onlarla ittifaq\u0131 pozmu\u015f, Bizans imperatorlar\u0131 v\u0259 X\u0259z\u0259r xaqanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r yaratm\u0131\u015fd\u0131.\",\n            \"C) Varaz Qriqorun v\u0259 III Va\u00e7aqan\u0131n hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si il\u0259 Albaniyada Sasani m\u0259rzbanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n (cani\u015finliyinin) sona \u00e7atmas\u0131 v\u0259 yerli h\u00f6kmdar hakimiyy\u0259tinin b\u0259rpas\u0131 qeyd olunur.\",\n            \"D) 629-cu v\u0259 664-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 x\u0259z\u0259rl\u0259rin \u015fidd\u0259tli h\u00fccumlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Albaniya tamamil\u0259 x\u0259z\u0259r xaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir vilay\u0259tin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f v\u0259 Mehranil\u0259r s\u00fclal\u0259si bird\u0259f\u0259lik l\u0259\u011fv edilmi\u015fdir.\",\n            \"E) Cavan\u015fir \u018fr\u0259b xilaf\u0259ti il\u0259 diplomatik dan\u0131\u015f\u0131qlar apararaq \u015eam \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 x\u0259lif\u0259 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f v\u0259 \u00f6lk\u0259sinin daxili m\u00fcst\u0259qilliyini qoruyub saxlama\u011fa nail olmu\u015fdur.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 629 v\u0259 664-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 X\u0259z\u0259rl\u0259r Albaniyaya h\u00fccum edib onu tabe ets\u0259l\u0259r d\u0259, Cavan\u015fir diplomatik gedi\u015fl\u0259rl\u0259 (qohumluq v\u0259 s\u00fclh vasit\u0259sil\u0259) \u00f6lk\u0259sini xilas etmi\u015fdir. Y\u0259ni, Albaniyan\u0131n tamamil\u0259 vilay\u0259t\u0259 \u00e7evrilm\u0259si v\u0259 Mehranil\u0259rin l\u0259\u011fv edilm\u0259si fikri tarixi k\u00f6k\u00fcnd\u0259n yanl\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 30: XIX \u0259srd\u0259 qlobal geosiyasi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri r\u0259smil\u0259\u015fdir\u0259n m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin mahiyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Nankin (1842)\\n2. Paris (1856)\\n3. Ayqun (1858)\\na. Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n z\u0259man\u0259t verildi, Qara d\u0259niz h\u0259rbisizl\u0259\u015fdirildi.\\nb. Amurun sol sahili Rusiyaya verildi, Rusiya-\u00c7in s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131.\\nc. Birinci Tiry\u0259k m\u00fcharib\u0259sinin yekunu olaraq \u0130ngilt\u0259r\u0259 il\u0259 \u00c7in aras\u0131nda imzaland\u0131.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-a, 2-c, 3-b\",\n            \"B) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"C) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"D) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"E) 1-a, 2-b, 3-c\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Nankin (1842) \u0130ngilt\u0259r\u0259-\u00c7in aras\u0131nda I Tiry\u0259k m\u00fcharib\u0259sinin yekunudur; Paris (1856) Kr\u0131m m\u00fcharib\u0259sini bitir\u0259r\u0259k Osmanl\u0131ya z\u0259man\u0259t verdi; Ayqun (1858) is\u0259 Amur sahilini Rusiyaya verdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 31: M\u00fcasir Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n yaranmas\u0131, d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rpas\u0131 v\u0259 SSR\u0130-nin s\u00fcqutu prosesinin t\u0259hlili il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 m\u00fcdd\u0259a tarixi ger\u00e7\u0259klikl\u0259 ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil edir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1991-ci il fevral\u0131n 5-d\u0259 q\u0259bul edil\u0259n q\u0259rarla \u00f6lk\u0259nin ad\u0131 d\u0259yi\u015fdiril\u0259r\u0259k \\\"Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131\\\" adland\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 AXC-nin \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131 D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 kimi t\u0259sdiq olundu.\",\n            \"B) Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rpas\u0131 1991-ci il oktyabr\u0131n 18-d\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f \\\"D\u00f6vl\u0259t M\u00fcst\u0259qilliyi haqq\u0131nda Konstitusiya Akt\u0131\\\" il\u0259 tam h\u00fcquqi olaraq r\u0259smil\u0259\u015fdirildi.\",\n            \"C) \\\"M\u00fcst\u0259qillik Akt\u0131\\\"nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varisi oldu\u011fu a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259yan edilirdi.\",\n            \"D) 1991-ci il noyabr\u0131n 9-da Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini ilk tan\u0131yan d\u00f6vl\u0259t T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti oldu, ard\u0131nca Rum\u0131niya, Pakistan, AB\u015e v\u0259 \u0130ran bu m\u00fcst\u0259qilliyi tan\u0131d\u0131.\",\n            \"E) SSR\u0130-nin s\u00fcqutunun s\u00fcr\u0259tl\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259n imperiyan\u0131n ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \\\"Yeni \u0130ttifaq m\u00fcqavil\u0259si\\\" layih\u0259si h\u0259m Az\u0259rbaycan r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti, h\u0259m d\u0259 demokratik q\u00fcvv\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n birm\u0259nal\u0131 olaraq r\u0259dd edilmi\u015fdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259ti d\u0259 bu (Yeni \u0130ttifaq) m\u00fcqavil\u0259ni d\u0259st\u0259kl\u0259di. Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 Az\u0259rbaycan demokratik q\u00fcvv\u0259l\u0259ri is\u0259 referendumu boykot etm\u0259y\u0259 s\u00f6vq etdi.\\\" Y\u0259ni r\u0259smi hakimiyy\u0259t onu r\u0259dd etm\u0259mi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 32: \u0130kinci Qaraba\u011f (V\u0259t\u0259n) m\u00fcharib\u0259si v\u0259 ondan sonrak\u0131 q\u00fcrurverici tarixi hadis\u0259l\u0259rin ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259rpa edin:\\n1. Xank\u0259ndi \u015f\u0259h\u0259rinin m\u0259rk\u0259zi meydan\u0131na \\\"Z\u0259f\u0259r meydan\u0131\\\" ad\u0131n\u0131n verilm\u0259si.\\n2. Rusiya, Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n tam dayand\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli B\u0259yanat\u0131n imzalanmas\u0131.\\n3. F\u00fczulid\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 \u00d6zb\u0259kistan prezidentl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Mirz\u0259 Uluqb\u0259y ad\u0131na tam orta m\u0259kt\u0259bin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131.\\n4. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 \u015eu\u015fada D\u00fcnya Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n V Qurultay\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 4, 3, 1\",\n            \"B) 2, 3, 4, 1\",\n            \"C) 4, 2, 1, 3\",\n            \"D) 2, 1, 4, 3\",\n            \"E) 3, 2, 1, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00dc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanat (10 noyabr 2020), \u015eu\u015fada V Qurultay (\\\"\u015eu\u015fa ili\\\" \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 2022-ci il), F\u00fczulid\u0259 m\u0259kt\u0259b a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 (2023-c\u00fc ilin avqustu), \\\"Z\u0259f\u0259r meydan\u0131\\\" (2024-c\u00fc il).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 33: S\u0259f\u0259vi imperiyas\u0131n\u0131n XVI \u0259sr \u2013 XVII \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259ki xarici v\u0259 daxili siyas\u0259ti, el\u0259c\u0259 d\u0259 h\u0259rbi islahatlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini t\u0259hlil edin. Hans\u0131 b\u0259ndd\u0259ki ifad\u0259 yanl\u0131\u015fd\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: \u015eah I Abbas\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 nizami ordunun yarad\u0131lmas\u0131 z\u0259rur\u0259ti; N\u0259tic\u0259: H\u0259rbi islahat ke\u00e7iril\u0259r\u0259k orduya m\u00fcxt\u0259lif etnik qruplardan (qulamlar, t\u00fcf\u0259ng\u00e7il\u0259r v\u0259 top\u00e7ular) ibar\u0259t yeni q\u00fcvv\u0259l\u0259rin c\u0259lb edilm\u0259si.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: Soyurqal torpaq m\u00fclkiyy\u0259tinin m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259ti z\u0259ifl\u0259tm\u0259si v\u0259 x\u0259zin\u0259 g\u0259lirl\u0259rini azaltmas\u0131; N\u0259tic\u0259: I T\u0259hmasibin v\u0259 \u0259vv\u0259lki \u015fahlar\u0131n soyurqal torpaqlar\u0131n\u0131n paylanmas\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131raraq \u0259v\u0259zind\u0259 \u015f\u0259rti xarakter da\u015f\u0131yan Tiyul torpaqlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259si.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Volqa-X\u0259z\u0259r ticar\u0259t yolunu inki\u015faf etdirm\u0259k v\u0259 xam ip\u0259yi Avropaya \u00e7\u0131xarmaq ist\u0259yi; N\u0259tic\u0259: I T\u0259hmasibin Moskva knyazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259nin \\\"Moskva \u015firk\u0259ti\\\" il\u0259 diplomatik-ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri qurmas\u0131.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: \u015eah I Abbas\u0131n 1590-c\u0131 il I \u0130stanbul s\u00fclh\u00fcn\u00fcn a\u011f\u0131r \u015f\u0259rtl\u0259rini aradan qald\u0131rmaq v\u0259 osmanl\u0131lara qar\u015f\u0131 m\u00fctt\u0259fiq tapmaq ist\u0259yi; N\u0259tic\u0259: \u0130spaniya kral\u0131 v\u0259 Rusiya \u00e7ar\u0131 il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar apararaq Avropadak\u0131 \\\"M\u00fcq\u0259dd\u0259s Liqa\\\"ya r\u0259sm\u0259n daxil olmas\u0131.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: S\u0259f\u0259vi imperiyas\u0131nda \u015fi\u0259liyin d\u00f6vl\u0259t dini elan edilm\u0259si v\u0259 ideoloji amil; N\u0259tic\u0259: Qon\u015fu s\u00fcnni d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri olan Osmanl\u0131 v\u0259 \u015eeybanil\u0259rl\u0259 k\u0259skin m\u00fcbariz\u0259nin ba\u015flanmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u015eah I Abbas Osmanl\u0131lara qar\u015f\u0131 Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri (\u0130spaniya, Almaniya, Rusiya) il\u0259 ikit\u0259r\u0259fli diplomatik dan\u0131\u015f\u0131qlar aparsa da, onun \\\"M\u00fcq\u0259dd\u0259s Liqa\\\"ya r\u0259sm\u0259n daxil olmas\u0131 fakt\u0131 d\u0259rslikd\u0259 v\u0259 tarixd\u0259 m\u00f6vcud deyil.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 34: \\\"1921-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 h\u00f6kum\u0259t orqanlar\u0131 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 \u00fcsullarla xalq t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131n\u0131n qeyri-m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc d\u0259rk ed\u0259r\u0259k yeni yollar axtarma\u011fa ba\u015flad\u0131. Az\u0259rbaycanda bu siyas\u0259t yolunda at\u0131lm\u0131\u015f ilk b\u00f6y\u00fck add\u0131m 'B\u00fct\u00fcn n\u00f6v m\u0259hsul inhisarlar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si haqq\u0131nda' dekret idi.\\\" M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunan Yeni \u0130qtisadi Siyas\u0259t (Y\u0130S) \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n bu d\u0259yi\u015fikliyin \u0259sas iqtisadi mahiyy\u0259ti v\u0259 k\u0259ndliy\u0259 t\u0259siri n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) B\u00fct\u00fcn k\u0259ndli torpaqlar\u0131 d\u0259rhal millil\u0259\u015fdirildi v\u0259 onlar kolxozlarda icbari \u0259m\u0259y\u0259 c\u0259lb edildil\u0259r.\",\n            \"B) K\u0259ndlil\u0259ri naraz\u0131 salan \u0259rzaq sapala\u011f\u0131 l\u0259\u011fv olundu v\u0259 onun \u0259v\u0259zind\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc y\u0131\u011f\u0131lan \u00e7anaq vergisi t\u0259tbiq edildi.\",\n            \"C) Karto\u00e7ka sistemi yarad\u0131laraq k\u0259ndlil\u0259rin istehsal etdiyi b\u00fct\u00fcn m\u0259hsullar d\u00f6vl\u0259t n\u0259fin\u0259 m\u0259cburi m\u00fcsadir\u0259 edildi.\",\n            \"D) Neft s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn k\u0259ndlil\u0259rd\u0259n al\u0131nan \u0259n\u0259n\u0259vi x\u0259rac l\u0259\u011fv edildi v\u0259 yaln\u0131z cizy\u0259 toplanma\u011fa ba\u015fland\u0131.\",\n            \"E) M\u00fcst\u0259qil milli pul vahidl\u0259ri d\u00f6vriyy\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn t\u0259s\u0259rr\u00fcfat hesabla\u015fmalar\u0131 natural m\u00fcbadil\u0259 il\u0259 \u0259v\u0259z olundu.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Yeni \u0130qtisadi Siyas\u0259t\u0259 (Y\u0130S) ke\u00e7id \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda \u0259rzaq sapala\u011f\u0131 l\u0259\u011fv olundu v\u0259 onun yerin\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin v\u0259ziyy\u0259tini y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdir\u0259n \\\"\u00e7anaq vergisi\\\" t\u0259tbiq edildi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 35: \\\"M\u00f6ht\u0259r\u0259m m\u0259buslar! May ay\u0131n\u0131n 28-i 1918-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6z istiqlaliyy\u0259tini al\u0259m\u0259 m\u0259lum etmi\u015fdi... Habel\u0259 bu bir il on ay m\u00fcdd\u0259tind\u0259 Az\u0259rbaycan mill\u0259ti \u00f6z h\u0259yat\u0131n\u0131, dolanaca\u011f\u0131n\u0131 Avropaya, c\u0259mi m\u0259d\u0259niyy\u0259t al\u0259min\u0259 m\u0259lum edib \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00f6yl\u0259 g\u00f6st\u0259rdi ki, Avropa onun haqq\u0131n\u0131 verm\u0259y\u0259 v\u0259 istiqlal\u0131n\u0131 t\u0259sdiq etm\u0259y\u0259 vadar oldu.\\\" (F\u0259t\u0259li xan Xoyskinin 14 yanvar 1920-ci il \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131ndan). Bu nitqd\u0259 vur\u011fulanan beyn\u0259lxalq \\\"t\u0259sdiq\\\" hadis\u0259si (m\u00fcst\u0259qilliyin de-fakto tan\u0131nmas\u0131) v\u0259 AXC-nin xarici siyas\u0259tind\u0259 bu u\u011furu qazanan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti hans\u0131 variantda do\u011fru verilmi\u015fdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Mudros bar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Antanta n\u00fcmay\u0259nd\u0259si general Tomsonun Bak\u0131ya g\u0259lm\u0259si; Milli \u015eura s\u0259dri M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259.\",\n            \"B) Paris S\u00fclh Konfrans\u0131n\u0131n Ali \u015euras\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin tan\u0131nmas\u0131; \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fovun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi s\u00fclh n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti.\",\n            \"C) Batum m\u00fcqavil\u0259sinin ba\u011flanmas\u0131 il\u0259 Osmanl\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259sm\u0259n tan\u0131nmas\u0131; \u018flia\u011fa \u015e\u0131xlinskinin komandanl\u0131q etdiyi \u0130slam Ordusu.\",\n            \"D) Rusiya il\u0259 imzalanan qeyri-h\u00fccum pakt\u0131 il\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin AXC-ni tan\u0131mas\u0131; Xarici \u0130\u015fl\u0259r Naziri H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev.\",\n            \"E) \u0130ngilt\u0259r\u0259 il\u0259 ba\u011flanan ticar\u0259t m\u00fcqavil\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Londonun AXC-ni h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t kimi tan\u0131mas\u0131; \u0130kinci M\u00fcv\u0259qq\u0259ti H\u00f6kum\u0259t.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: F.Xoyskinin nitqi 1920-ci il 11 yanvarda Paris S\u00fclh Konfrans\u0131n\u0131n Ali \u015euras\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n de-fakto tan\u0131nmas\u0131na h\u0259sr olunub. Bu u\u011furu \u018f.Top\u00e7uba\u015fovun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin g\u0259rgin diplomatik f\u0259aliyy\u0259ti t\u0259min etmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 36: XX \u0259srin 20-ci ill\u0259rind\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda ba\u015f vermi\u015f \u015eeyx M\u0259h\u0259mm\u0259d Xiyabani h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 qurdu\u011fu qurumlarla ba\u011fl\u0131 verilmi\u015f c\u0259dv\u0259ld\u0259 hans\u0131 uy\u011funla\u015fd\u0131rma do\u011fru deyildir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1920-ci ilin iyununda T\u0259brizd\u0259 Milli H\u00f6kum\u0259tin yarad\u0131lmas\u0131 - Bu h\u00f6kum\u0259t \u00f6lk\u0259nin ad\u0131n\u0131 \\\"Azadistan\\\" elan etdi.\",\n            \"B) \u018frzaq komissiyas\u0131 - \u0130mkanl\u0131 adamlardan tax\u0131l al\u0131b \u00e7\u00f6r\u0259k bi\u015firtdirir v\u0259 onu \u00e7ox ucuz qiym\u0259t\u0259 \u0259haliy\u0259 sat\u0131rd\u0131.\",\n            \"C) M\u0259h\u0259ll\u0259 komissiyas\u0131 - Ya\u015fl\u0131 insanlardan t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu v\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rd\u0259ki yoxsul ail\u0259l\u0259r\u0259 bilavasit\u0259 k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rirdi.\",\n            \"D) ADF (Az\u0259rbaycan Demokrat Firq\u0259si) - Xiyabaninin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 milli inqilab\u0131n \u0259sas r\u0259hb\u0259r siyasi orqan\u0131 oldu.\",\n            \"E) \u0130an\u0259 (Yard\u0131m) komissiyas\u0131 - Qacarlar d\u00f6vl\u0259tinin m\u0259rk\u0259zind\u0259n daxil olan x\u00fcsusi vergil\u0259ri toplay\u0131r v\u0259 yaln\u0131z ordu quruculu\u011funa s\u0259rf edirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130an\u0259 (yard\u0131m) komissiyas\u0131 Qacarlar\u0131n m\u0259rk\u0259zi b\u00fcdc\u0259sind\u0259n deyil, yerli imkanl\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n v\u0259 xalqdan toplanan yard\u0131mlarla ehtiyac\u0131 olanlara k\u00f6m\u0259k etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. M\u0259nb\u0259d\u0259 onun m\u0259rk\u0259zi vergi toplamas\u0131 qeyd olunmur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 37: \u00dcmumi v\u0259 Az\u0259rbaycan tarixi \u00fczr\u0259 a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015f m\u00fch\u00fcm d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Didqori d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (Tiflis m\u00fcs\u0259lman \u0259mirliyinin l\u0259\u011fvin\u0259 z\u0259min yaratd\u0131).\\n2. Qavqamela d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259rin \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259r\u0259 a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vurmas\u0131).\\n3. Marafon d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (Yunanlar\u0131n \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259ri m\u0259\u011flub etm\u0259si).\\n4. B\u0259zz d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (X\u00fcrr\u0259mil\u0259r h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm m\u00fcbariz\u0259l\u0259rind\u0259n biri).\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 2, 4, 1\",\n            \"B) 2, 3, 1, 4\",\n            \"C) 3, 2, 1, 4\",\n            \"D) 2, 4, 3, 1\",\n            \"E) 4, 3, 2, 1\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xronologiya: Marafon d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (e.\u0259. 490), Qavqamela d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (e.\u0259. 331), B\u0259zz d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (837-ci il), Didqori d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (1121-ci il). Ard\u0131c\u0131ll\u0131q 3, 2, 4, 1 kimidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 38: Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti (1918-1920) v\u0259 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etmi\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 aras\u0131nda h\u00fcquqi-siyasi idar\u0259\u00e7ilik formas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u0259n s\u0259ciyy\u0259vi f\u0259rq n\u0259d\u0259dir? (M\u00fcqayis\u0259)\",\n        \"options\": [\n            \"A) AXC d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131laraq ilk Konstitusiya q\u0259bul edilmi\u015fdi, lakin m\u00fcasir Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda konstitusiya q\u0259bul edilm\u0259mi\u015fdir.\",\n            \"B) AXC Parlamentli Respublika formas\u0131nda idar\u0259 olunurdu v\u0259 H\u00f6kum\u0259t Parlament qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 is\u0259 Prezident idar\u0259 \u00fcsuluna \u0259saslan\u0131r.\",\n            \"C) H\u0259r iki respublika \u00f6z Konstitusiyas\u0131n\u0131 q\u0259bul ed\u0259r\u0259k beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 tam h\u00fcquqlu de-yure tan\u0131nma qazanm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"D) AXC d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u00f6vl\u0259t dini r\u0259sm\u0259n \u0130slam elan edilmi\u015f, m\u00fcasir Respublikada is\u0259 d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t t\u0259m\u0259ll\u0259ri tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edilmi\u015fdir.\",\n            \"E) H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin yaranmas\u0131nda Osmanl\u0131 (T\u00fcrkiy\u0259) ordusunun birba\u015fa h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259si v\u0259 Bak\u0131n\u0131 i\u015f\u011faldan azad etm\u0259si h\u0259lledici yegan\u0259 amil olmu\u015fdur.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: AXC \\\"M\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqinin ilk Parlamentli Respublikas\u0131\\\" idi v\u0259 h\u00f6kum\u0259t parlament qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. M\u00fcasir m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 is\u0259 prezidentli idar\u0259\u00e7ilik formas\u0131na malikdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 39: Erk\u0259n Orta \u018fsrl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 xarici i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131 apar\u0131lan azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 do\u011fru olan s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini g\u00f6st\u0259rin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: X\u0259z\u0259rl\u0259rin Qafqaza arams\u0131z y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri; N\u0259tic\u0259: \u018fr\u0259b xilaf\u0259tinin Az\u0259rbaycan\u0131 tamamil\u0259 t\u0259rk etm\u0259si v\u0259 X\u0259z\u0259r xaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n burada m\u00fctl\u0259q hegemonlu\u011fu.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: \u018fr\u0259b xilaf\u0259tinin a\u011f\u0131r vergi siyas\u0259ti v\u0259 z\u00fclm\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 xalq\u0131n naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131; N\u0259tic\u0259: Bab\u0259kin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda 20 ild\u0259n art\u0131q davam ed\u0259n, xilaf\u0259ti sars\u0131dan xalq azadl\u0131q m\u00fcharib\u0259sinin (X\u00fcrr\u0259mil\u0259r) ba\u015f verm\u0259si.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Dzirav d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 (371) \u0259r\u0259bl\u0259rin Sasanil\u0259ri m\u0259\u011flub etm\u0259si; N\u0259tic\u0259: Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fimal torpaqlar\u0131nda \u0130slam dininin k\u00fctl\u0259vi v\u0259 zorla yay\u0131lmas\u0131.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: B\u0259zz qalas\u0131n\u0131n s\u00fcqutu (837); N\u0259tic\u0259: X\u00fcrr\u0259mil\u0259r h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n tamamil\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazanaraq Xilaf\u0259tin paytaxt\u0131 Ba\u011fdad\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: \u015eirvan\u015fahlar d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131; N\u0259tic\u0259: \u018fr\u0259b xilaf\u0259tinin Az\u0259rbaycandak\u0131 b\u00fct\u00fcn h\u0259rbi bazalar\u0131n\u0131n k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k m\u00fcst\u0259qilliyin tan\u0131nmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u018fr\u0259b xilaf\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 xalq azadl\u0131q m\u00fcharib\u0259si geni\u015fl\u0259nmi\u015f, x\u00fcsus\u0259n Bab\u0259kin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 X\u00fcrr\u0259mil\u0259r h\u0259r\u0259kat\u0131 xilaf\u0259ti ciddi \u015f\u0259kild\u0259 z\u0259ifl\u0259tmi\u015fdir. Dig\u0259r variantlardak\u0131 faktlar t\u0259hrif edilmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 40: Tarixi s\u0259n\u0259dd\u0259n par\u00e7an\u0131 oxuyun: \\\"Rus tacirl\u0259rind\u0259n... g\u0259tirdikl\u0259ri mallara g\u00f6r\u0259 y\u00fcz\u0259 be\u015f faizd\u0259n \u00e7ox g\u00f6mr\u00fck al\u0131nmas\u0131n, h\u0259min tacirl\u0259r bu mallarla hara gedirl\u0259rs\u0259-getsinl\u0259r, onlardan ikinci d\u0259f\u0259 g\u00f6mr\u00fck t\u0259l\u0259b olunmas\u0131n... Bundan ba\u015fqa, he\u00e7 bir b\u0259han\u0259 v\u0259 uydurma il\u0259 he\u00e7 bir r\u00fcsum, vergi, g\u00f6mr\u00fck t\u0259l\u0259b edilm\u0259sin.\\\" (\\\"G\u00fcl\u00fcstan\\\" s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si, 7-ci madd\u0259). Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n G\u00fcl\u00fcstan m\u00fcqavil\u0259sind\u0259 bel\u0259 bir madd\u0259nin x\u00fcsusi olaraq sal\u0131nmas\u0131nda v\u0259 bu iqtisadi imtiyaz\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259di n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Qacarlar d\u00f6vl\u0259tini iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n z\u0259ifl\u0259d\u0259r\u0259k \u0130ngilt\u0259r\u0259nin \u015e\u0259rqd\u0259ki ticar\u0259t inhisar\u0131n\u0131 tamamil\u0259 yox etm\u0259k.\",\n            \"B) Az\u0259rbaycan\u0131 beyn\u0259lxalq tranzit ticar\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evir\u0259r\u0259k, yerli Az\u0259rbaycan tacirl\u0259rinin Avropa bazarlar\u0131na s\u0259rb\u0259st \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k.\",\n            \"C) Rusiya manufaktura s\u0259nayesi \u00fc\u00e7\u00fcn Qacarlar d\u00f6vl\u0259tini v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 \u0259n \u0259lveri\u015fli, g\u00fcz\u0259\u015ftli sat\u0131\u015f bazar\u0131na v\u0259 xammal m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evirm\u0259k.\",\n            \"D) Qacarlar d\u00f6vl\u0259tind\u0259ki Rusiya diplomatik korpuslar\u0131n\u0131n toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259r\u0259k yeni m\u00fcharib\u0259nin ba\u015flanmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq.\",\n            \"E) X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 yegan\u0259 h\u0259rbi donanma saxlamaq h\u00fcququnu qanunil\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, Fransa il\u0259 \u015e\u0259rq ticar\u0259tind\u0259 r\u0259qab\u0259td\u0259 q\u0259ti \u00fcst\u00fcnl\u00fck qazanmaq.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: bu g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r (y\u00fcz\u0259 be\u015f faiz g\u00f6mr\u00fck v\u0259 s\u0259rb\u0259st ticar\u0259t) vasit\u0259sil\u0259 Rusiya, inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6z manufaktura s\u0259nayesi \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131 v\u0259 Qacarlar\u0131 \u0259lveri\u015fli xammal m\u0259nb\u0259yin\u0259 v\u0259 sat\u0131\u015f bazar\u0131na \u00e7evirm\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259yirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 41: Suallar\u0131n T\u0259rtibi v\u0259 Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin Validliyi. M\u00fc\u0259llim summativ qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 vasit\u0259si haz\u0131rlayark\u0259n spesifikasiyada (f\u0259nn proqram\u0131nda) n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan y\u00fcks\u0259k idrak s\u0259viyy\u0259li alt-standartlar\u0131 (m\u0259s\u0259l\u0259n: 1.2.2. Tarixi hadis\u0259l\u0259rin gedi\u015fat\u0131n\u0131 t\u0259hlil edir v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirir) yoxlamaq \u0259v\u0259zin\u0259, suallar\u0131n 85%-ni faktoloji biliy\u0259 dayanan xronoloji tarixl\u0259r v\u0259 m\u00fcqavil\u0259 b\u0259ndl\u0259rind\u0259n t\u0259rtib edir. N\u0259tic\u0259d\u0259 sinfin analitik t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc il\u0259 se\u00e7il\u0259n \u015fagirdl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rir. Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin prinsipl\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan m\u00fc\u0259llim hans\u0131 ciddi metodoloji s\u0259hv\u0259 yol vermi\u015fdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin etibarl\u0131l\u0131q (reliability) prinsipi pozulmu\u015fdur, \u00e7\u00fcnki f\u0259rqli zamanlarda eyni n\u0259tic\u0259ni verm\u0259y\u0259c\u0259kdir.\",\n            \"B) Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin validlik (validity \/ uy\u011funluq) prinsipi pozulmu\u015fdur, \u00e7\u00fcnki \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan bacar\u0131qlar deyil, ba\u015fqa a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259li bacar\u0131qlar \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.\",\n            \"C) Obyektivlik prinsipi pozulmu\u015fdur, \u00e7\u00fcnki m\u00fc\u0259llim \u015fagirdl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 subyektiv r\u0259y b\u0259sl\u0259mi\u015fdir.\",\n            \"D) \u015eagirdy\u00f6n\u00fcml\u00fcl\u00fck prinsipi pozulmu\u015fdur, \u00e7\u00fcnki z\u0259if \u015fagirdl\u0259rin maraqlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmam\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"E) \u015e\u0259ffafl\u0131q prinsipi pozulmu\u015fdur, \u00e7\u00fcnki meyarlar \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n elan edilm\u0259mi\u015fdir.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Validlik (uy\u011funluq) qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 al\u0259tinin m\u0259hz \u00f6l\u00e7m\u0259k ist\u0259diyi f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 ya alt-standart\u0131 d\u00fczg\u00fcn \u00f6l\u00e7m\u0259sidir. \u018fg\u0259r alt-standart \\\"t\u0259hlil v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259\\\" (y\u00fcks\u0259k idrak) t\u0259l\u0259b edirs\u0259, m\u00fc\u0259llimin yaln\u0131z \u0259zb\u0259r\u00e7iliyi (faktoloji xronologiyan\u0131) \u00f6l\u00e7m\u0259si testin validliyini tamamil\u0259 itirir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 42: \u0130drak Taksonomiyas\u0131 v\u0259 Biliyin N\u00f6vl\u0259ri (Sintez Sual\u0131). Tarix d\u0259rsind\u0259 m\u00fc\u0259llim \u015fagirdl\u0259r\u0259 bel\u0259 bir tap\u015f\u0131r\u0131q verir: \\\"S\u0259f\u0259vi-Osmanl\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259rinin (1514-1555) h\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin daxili iqtisadiyyat\u0131na vurdu\u011fu uzunm\u00fcdd\u0259tli z\u0259r\u0259rl\u0259ri analiz edin v\u0259 I \u015eah T\u0259hmasibin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi b\u00f6hran menecmentinin effektivliyini d\u00f6vr\u00fcn geosiyasi \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259r\u0259k \u00f6z m\u00fclahiz\u0259nizi ir\u0259li s\u00fcr\u00fcn.\\\" Bu tap\u015f\u0131r\u0131q Bloom taksonomiyas\u0131n\u0131n hans\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 v\u0259 biliyin hans\u0131 n\u00f6v\u00fcn\u0259 aiddir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u0259hlil v\u0259 Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 \u2013 Konseptual v\u0259 Metakoqnitiv bilik\",\n            \"B) Anlama v\u0259 T\u0259tbiq \u2013 Prosedural v\u0259 Faktoloji bilik\",\n            \"C) T\u0259hlil v\u0259 Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 \u2013 Konseptual bilik\",\n            \"D) Yaratmaq \u2013 Metakoqnitiv bilik\",\n            \"E) T\u0259tbiq v\u0259 Yaratmaq \u2013 Prosedural bilik\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u015eagird \u0259vv\u0259lc\u0259 iqtisadi z\u0259r\u0259rl\u0259ri \\\"analiz edir\\\" (T\u0259hlil), daha sonra is\u0259 b\u00f6hran menecmentinin effektivliyini meyarlara \u0259sas\u0259n \\\"qiym\u0259tl\u0259ndirir\\\" (Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259). Hadis\u0259l\u0259r aras\u0131ndak\u0131 struktur \u0259laq\u0259l\u0259ri, s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 prinsipl\u0259rini anlamaq v\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k t\u0259l\u0259b olundu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn bu, Konseptual bilik s\u0259viyy\u0259sidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 43: Diferensial T\u0259lim v\u0259 M\u00fcasir Yana\u015fma. M\u00fc\u0259llim \\\"Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin xarici siyas\u0259ti\\\" m\u00f6vzusunu ke\u00e7\u0259rk\u0259n f\u0259rqli \u00f6yr\u0259nm\u0259 t\u0259rzin\u0259 malik \u015fagirdl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131r. O, vizual \u00f6yr\u0259n\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259rit\u0259 v\u0259 qrafikl\u0259r haz\u0131rlay\u0131r, oxuyub-yazaraq \u00f6yr\u0259n\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn esse tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 verir, kinetik \u00f6yr\u0259n\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 Paris S\u00fclh Konfrans\u0131n\u0131n simulyasiya oyununu (rollu oyun) t\u0259\u015fkil edir. Sonda \u015fagirdl\u0259r f\u0259rqli formalarda (biri t\u0259qdimat, biri esse, dig\u0259ri s\u0259hn\u0259cikl\u0259) \u00f6yr\u0259ndikl\u0259rini n\u00fcmayi\u015f etdirirl\u0259r. M\u00fc\u0259llim diferensial t\u0259limin hans\u0131 iki komponentini f\u0259rql\u0259ndirmi\u015fdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) M\u0259zmun v\u0259 M\u00fchit\",\n            \"B) Proses v\u0259 M\u0259hsul\",\n            \"C) Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 v\u0259 Strategiya\",\n            \"D) M\u0259zmun v\u0259 Proses\",\n            \"E) M\u0259hsul v\u0259 M\u00fchit\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u00fc\u0259llimin d\u0259rsi ke\u00e7\u0259rk\u0259n f\u0259rqli f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r (x\u0259rit\u0259, rollu oyun, oxu) t\u0259\u015fkil etm\u0259si Prosesin (Process) diferensialla\u015fmas\u0131d\u0131r. \u015eagirdl\u0259rin sonda \u00f6yr\u0259ndikl\u0259rini f\u0259rqli formalarda (esse, t\u0259qdimat, s\u0259hn\u0259cik) t\u0259hvil verm\u0259si is\u0259 M\u0259hsulun (Product) diferensialla\u015fmas\u0131d\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 44: \u015eagirdy\u00f6n\u00fcml\u00fcl\u00fck v\u0259 T\u0259l\u0259by\u00f6n\u00fcml\u00fcl\u00fck prinsipl\u0259rinin k\u0259si\u015fm\u0259si. M\u00fc\u0259llim illik planla\u015fd\u0131rma zaman\u0131 yaln\u0131z d\u0259rslikd\u0259ki materiallarla kifay\u0259tl\u0259nmir. O, m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rini (r\u0259q\u0259msal savadl\u0131l\u0131q, t\u0259nqidi t\u0259f\u0259kk\u00fcr) v\u0259 \u015fagirdl\u0259rin f\u0259rdi maraq dair\u0259l\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, proqrama \\\"Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rin r\u0259q\u0259msal analizi v\u0259 saxta x\u0259b\u0259rl\u0259rin (fake news) ay\u0131rd edilm\u0259si\\\" modulunu \u0259lav\u0259 edir. Bu situasiya kurikulumun hans\u0131 prinsipl\u0259rinin real t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr?\",\n        \"options\": [\n            \"A) N\u0259tic\u0259y\u00f6n\u00fcml\u00fcl\u00fck v\u0259 \u015e\u0259xsiyy\u0259ty\u00f6n\u00fcml\u00fcl\u00fck\",\n            \"B) T\u0259l\u0259by\u00f6n\u00fcml\u00fcl\u00fck v\u0259 \u015eagirdy\u00f6n\u00fcml\u00fcl\u00fck\",\n            \"C) \u0130nteqrativlik v\u0259 T\u0259l\u0259by\u00f6n\u00fcml\u00fcl\u00fck\",\n            \"D) Millilik v\u0259 \u015eagirdy\u00f6n\u00fcml\u00fcl\u00fck\",\n            \"E) N\u0259tic\u0259y\u00f6n\u00fcml\u00fcl\u00fck v\u0259 \u0130nteqrativlik\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn (XXI \u0259srin) d\u0259yi\u015f\u0259n t\u0259l\u0259bl\u0259rinin (r\u0259q\u0259msal savadl\u0131l\u0131q, media savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131) d\u0259r\u0259s\u0259 g\u0259tirilm\u0259si T\u0259l\u0259by\u00f6n\u00fcml\u00fcl\u00fck, \u015fagirdl\u0259rin f\u0259rdi maraq v\u0259 potensial\u0131n\u0131n \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si is\u0259 \u015eagirdy\u00f6n\u00fcml\u00fcl\u00fck prinsipidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 45: Robert Qanyenin \\\"T\u0259lim \u015e\u0259rtl\u0259ri\\\" N\u0259z\u0259riyy\u0259si (9 Add\u0131m). Tarix m\u00fc\u0259llimi d\u0259rs\u0259 daxil olan kimi l\u00f6vh\u0259y\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259rl\u0259 \\\"\u018fg\u0259r Cavan\u015fir 681-ci ild\u0259 sui-q\u0259sd\u0259 qurban getm\u0259s\u0259ydi, Albaniya Xilaf\u0259tin tam t\u0259rkibin\u0259 daxil olmaqdan xilas ola bil\u0259rdimi?\\\" sual\u0131n\u0131 yaz\u0131r, \u015fagirdl\u0259rin diqq\u0259tini tamamil\u0259 bu problem\u0259 y\u00f6n\u0259ldir v\u0259 d\u0259rhal ard\u0131nca bu g\u00fcn hans\u0131 alt-standart \u00fczr\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259kl\u0259rini, d\u0259rsin sonunda hans\u0131 bacar\u0131qlara sahib olacaqlar\u0131n\u0131 b\u0259yan edir. Qanyenin n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fc\u0259llim ard\u0131c\u0131ll\u0131qla hans\u0131 add\u0131mlar\u0131 realla\u015fd\u0131rd\u0131?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u018fvv\u0259lki \u00f6yr\u0259nm\u0259l\u0259ri stimulla\u015fd\u0131rmaq \u2192 Material\u0131 t\u0259qdim etm\u0259k\",\n            \"B) Diqq\u0259ti c\u0259lb etm\u0259k \u2192 T\u0259lim n\u0259tic\u0259l\u0259rini t\u0259hsilalanlara elan etm\u0259k\",\n            \"C) T\u0259lim d\u0259st\u0259yi t\u0259min etm\u0259k \u2192 F\u0259aliyy\u0259ti t\u0259qdim etm\u0259k\",\n            \"D) Diqq\u0259ti c\u0259lb etm\u0259k \u2192 \u018fvv\u0259lki \u00f6yr\u0259nm\u0259l\u0259ri stimulla\u015fd\u0131rmaq\",\n            \"E) D\u00f6n\u00fc\u015f \u0259laq\u0259si (r\u0259y) verm\u0259k \u2192 T\u0259lim n\u0259tic\u0259l\u0259rini elan etm\u0259k\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Provokativ sualla d\u0259rs\u0259 ba\u015flamaq \u015fagirdin \\\"Diqq\u0259tini c\u0259lb etm\u0259k\\\" (Gaining attention) add\u0131m\u0131d\u0131r. D\u0259rsin sonunda \u0259ld\u0259 olunacaq bacar\u0131qlar\u0131 bildirm\u0259k is\u0259 \\\"T\u0259lim n\u0259tic\u0259l\u0259rini t\u0259hsilalanlara elan etm\u0259k\\\" (Informing learners of the objective) add\u0131m\u0131d\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 46: Lev Vygotski - Yax\u0131n \u0130nki\u015faf Zonas\u0131 (ZPD) v\u0259 Skafholding. \u015eagird Eldar II \u015eah Abbas d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 S\u0259f\u0259vi-B\u00f6y\u00fck Mo\u011fol m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 dair \u00e7\u0259tin bir keys (situasiya) \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n dalana dir\u0259nir v\u0259 problemi h\u0259ll ed\u0259 bilmir. M\u00fc\u0259llim ona haz\u0131r cavab\u0131 demir, lakin Q\u0259nd\u0259har\u0131n geosiyasi m\u00f6vqeyin\u0259 dair ki\u00e7ik bir ipucu x\u0259rit\u0259si verir v\u0259 \u015eah Abbas\u0131n ticar\u0259t yollar\u0131 siyas\u0259tini xat\u0131rlad\u0131r. Eldar bu d\u0259st\u0259kd\u0259n sonra tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 m\u00fcst\u0259qil \u015f\u0259kild\u0259 tamamlay\u0131r. Bu situasiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 fikir pedaqoji bax\u0131mdan do\u011frudur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) M\u00fc\u0259llim Jean Piaget-nin zehni inki\u015faf n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq \u015fagirdi s\u0259rb\u0259st buraxm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"B) M\u00fc\u0259llim Skinnerin operant \u015f\u0259rtl\u0259nm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015fagirdi m\u00fcsb\u0259t g\u00fccl\u0259ndirici il\u0259 m\u00fckafatland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"C) M\u00fc\u0259llim Eldar\u0131n Yax\u0131n \u0130nki\u015faf Zonas\u0131nda (ZPD) ona skafholding (m\u00fcv\u0259qq\u0259ti koqnitiv d\u0259st\u0259k) t\u0259tbiq etmi\u015fdir.\",\n            \"D) M\u00fc\u0259llim \u015fagirdin qapal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzin\u0259 (Fixed Mindset) sahib oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdir.\",\n            \"E) M\u00fc\u0259llim diferensial t\u0259limin \\\"m\u00fchit\\\" komponentini d\u0259yi\u015fmi\u015fdir.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Vygotskiy\u0259 g\u00f6r\u0259, \u015fagirdin t\u0259kba\u015f\u0131na ed\u0259 bilm\u0259diyi, lakin bir b\u0259l\u0259d\u00e7inin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 ed\u0259 bildiyi sah\u0259 Yax\u0131n \u0130nki\u015faf Zonas\u0131d\u0131r. M\u00fc\u0259llimin verdiyi y\u00f6n\u0259ldici ipuclar\u0131, x\u0259rit\u0259 is\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti d\u0259st\u0259k qur\u011fusu \u2013 y\u0259ni Skafholdingdir (Scaffolding).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 47: Carol Dweck - D\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 T\u0259rzi N\u0259z\u0259riyy\u0259si (Mindset). Tarix olimpiadas\u0131na haz\u0131rla\u015fan Fidan s\u0131naq imtahan\u0131nda \\\"Az\u0259rbaycan xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n idar\u0259etm\u0259 sistemi\\\" m\u00f6vzusunda s\u0259hvl\u0259r edir v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 bal y\u0131\u011f\u0131r. O, \u00e7ox m\u0259yus olur, lakin d\u0259rhal \u00f6z\u00fcn\u0259 deyir: \\\"Bu u\u011fursuzluq m\u0259nim tarixd\u0259n istedads\u0131z oldu\u011fumu g\u00f6st\u0259rmir. Dem\u0259li, xanl\u0131qlar\u0131n divan v\u0259 maliyy\u0259 strukturunu d\u0259rind\u0259n analiz etm\u0259mi\u015f\u0259m. Strategiyam\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259li, f\u0259rqli arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259rini oxumal\u0131yam v\u0259 g\u0259l\u0259n s\u0259f\u0259r daha yax\u015f\u0131 olacaq\\\". Carol Dweck-\u0259 g\u00f6r\u0259 Fidanda hans\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 o hans\u0131 bilik n\u00f6v\u00fcn\u0259 \u0259saslan\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Qapal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi (Fixed mindset) \u2013 Faktoloji bilik\",\n            \"B) \u0130nki\u015fafa a\u00e7\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi (Growth mindset) \u2013 Metakoqnitiv bilik\",\n            \"C) Qapal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi \u2013 Prosedural bilik\",\n            \"D) \u0130nki\u015fafa a\u00e7\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi \u2013 Konseptual bilik\",\n            \"E) Qar\u0131\u015f\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi \u2013 Strategiya biliyi\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: S\u0259hvl\u0259ri bir \u00f6yr\u0259nm\u0259 pill\u0259si kimi g\u00f6rm\u0259k, s\u0259y g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k inki\u015faf ed\u0259c\u0259yin\u0259 inanmaq \u0130nki\u015fafa a\u00e7\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzidir. \u00d6z \u00f6yr\u0259nm\u0259 prosesini analiz etm\u0259k, z\u0259if t\u0259r\u0259fl\u0259rini bilm\u0259k v\u0259 f\u0259rdi strategiya m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k is\u0259 Metakoqnitiv bilikdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 48: \u0130\u015f \u00dcsullar\u0131: Sintez v\u0259 T\u0259hlil T\u0259l\u0259b Ed\u0259n Metodlar. M\u00fc\u0259llim sinfi 4-5 n\u0259f\u0259rlik ki\u00e7ik qruplara b\u00f6l\u00fcr. H\u0259r qrupa XIX \u0259sr \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7ar Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131 d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid f\u0259rqli bir sub-m\u00f6vzu (G\u0259nc\u0259nin i\u015f\u011fal\u0131, K\u00fcr\u0259k\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259si, G\u00fcl\u00fcstan m\u00fcqavil\u0259si) verilir. Qrup daxilind\u0259 ham\u0131 m\u00f6vzunu \u00f6yr\u0259nir. Sonra h\u0259r qrupdan bir n\u0259f\u0259r ekspert se\u00e7il\u0259r\u0259k dig\u0259r qruplar\u0131n masas\u0131na \u0259yl\u0259\u015fir v\u0259 \u00f6z m\u00f6vzusunu onlara izah edir, onlardan da dig\u0259r m\u00f6vzular\u0131 \u00f6yr\u0259nir. Sonda ekspertl\u0259r \u00f6z do\u011fma qruplar\u0131na qay\u0131d\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00f6vzular z\u0259ncirvari \u015f\u0259kild\u0259 birl\u0259\u015fdirilir. M\u00fc\u0259llim hans\u0131 i\u015f \u00fcsulundan istifad\u0259 etmi\u015fdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Akvarium\",\n            \"B) Karusel\",\n            \"C) Ziqzaq (Mozaika)\",\n            \"D) Sokrat dialoqu\",\n            \"E) Beyin h\u0259ml\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B\u00f6y\u00fck bir m\u0259tnin\/m\u00f6vzunun q\u0131sa zamanda \u015fagirdl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 ekspert qruplar\u0131n\u0131n yerd\u0259yi\u015fm\u0259si vasit\u0259sil\u0259 bir-birl\u0259rin\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si klassik Ziqzaq (Mozaika) \u00fcsuludur. Bu \u00fcsul vaxta q\u0259na\u0259t edir v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 maksimuma \u00e7atd\u0131r\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 49: Sinif Menecmenti: Tomas Qordon Modeli v\u0259 Prosedurlar. D\u0259rs zaman\u0131 qruplarla i\u015f apar\u0131lark\u0259n sinifd\u0259 s\u0259s-k\u00fcy d\u0259r\u0259c\u0259si h\u0259ddind\u0259n art\u0131q y\u00fcks\u0259lir v\u0259 dig\u0259r sinifl\u0259rin d\u0259rsin\u0259 mane olur. M\u00fc\u0259llim \u015fagirdl\u0259ri c\u0259zaland\u0131rmaq v\u0259 ya onlara q\u0131\u015fq\u0131rmaq \u0259v\u0259zin\u0259, \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n birlikd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n etdikl\u0259ri \\\"S\u0259s siqnal\u0131\\\" prosedurunu (m\u0259s\u0259l\u0259n, \u0259lini yuxar\u0131 qald\u0131raraq 3-d\u0259n geriy\u0259 saymaq) t\u0259tbiq edir. \u015eagirdl\u0259r d\u0259rhal sakitl\u0259\u015firl\u0259r v\u0259 i\u015f rejimin\u0259 d\u00f6n\u00fcrl\u0259r. Bu situasiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 verilmi\u015f fikirl\u0259rd\u0259n hans\u0131 TAMAM\u0130L\u018f DO\u011eRUDUR?\",\n        \"options\": [\n            \"A) M\u00fc\u0259llim avtoritar \u00fcslubdan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \u015fagirdl\u0259rin azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"B) Sinifd\u0259 qayda yox, prosedur i\u015fl\u0259k v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir v\u0259 bu, zaman itkisinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan effektiv menecmentdir.\",\n            \"C) M\u00fc\u0259llim \u015fagirdl\u0259rin neqativ davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259zd\u0259n g\u0259ldiyi \u00fc\u00e7\u00fcn sinif idar\u0259etm\u0259sini itirmi\u015fdir.\",\n            \"D) Bu \u00fcsul yaln\u0131z ibtidai sinifl\u0259rd\u0259 ke\u00e7\u0259rlidir, yuxar\u0131 sinifl\u0259rd\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259 bilm\u0259z.\",\n            \"E) M\u00fc\u0259llim c\u0259za mexanizmini t\u0259tbiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn intizam plan\u0131n\u0131 i\u015f\u0259 salm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Prosedurlar sinifd\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir f\u0259aliyy\u0259tin (m\u0259s\u0259l\u0259n, s\u0259s-k\u00fcy\u00fc azaltmaq, qruplara b\u00f6l\u00fcnm\u0259k) avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f icra formas\u0131d\u0131r. M\u00fc\u0259llimin q\u0131\u015fq\u0131rmadan, x\u00fcsusi siqnalla sinfi idar\u0259 etm\u0259si effektiv prosedur quruldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 50: Konstruktiv R\u0259yin Verilm\u0259si (Formativ Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259). \u015eagird R\u0259\u015fad \\\"Nadir \u015fah \u018ff\u015far\u0131n m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirm\u0259 siyas\u0259ti\\\" haqq\u0131nda esse yaz\u0131r. M\u00fc\u0259llim esseni yoxlad\u0131qdan sonra onun g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 bu qeydi yaz\u0131r: \\\"R\u0259\u015fad, af\u0259rin, \u00e7ox a\u011f\u0131ll\u0131 u\u015faqsan, tarixd\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259ki kimi \u0259la yazm\u0131san. S\u0259ninl\u0259 f\u0259xr edir\u0259m\\\". M\u00fc\u0259llimin verdiyi r\u0259y formativ qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin t\u0259l\u0259bl\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan nec\u0259 xarakteriz\u0259 olunmal\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Effektiv r\u0259ydir, \u00e7\u00fcnki \u015fagirdin emosional sferas\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 motivasiyas\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.\",\n            \"B) Qeyri-effektiv r\u0259ydir, \u00e7\u00fcnki ke\u00e7mi\u015f\u0259 y\u00f6n\u0259lib v\u0259 \u015fagirdin idraki f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 deyil, \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir (emosionald\u0131r).\",\n            \"C) Konstruktiv r\u0259ydir, \u00e7\u00fcnki \u015fagird\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 n\u0259 ed\u0259c\u0259yin\u0259 dair yol x\u0259rit\u0259si g\u00f6st\u0259rir.\",\n            \"D) Effektiv r\u0259ydir, \u00e7\u00fcnki \u015fagirdi g\u0259l\u0259c\u0259k t\u0259dqiqatlara s\u00f6vq edir.\",\n            \"E) Spesifik r\u0259ydir, \u00e7\u00fcnki Nadir \u015fah m\u00f6vzusuna x\u00fcsusi vur\u011fu vurulmu\u015fdur.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"\u00c7ox a\u011f\u0131ll\u0131 u\u015faqsan\\\", \\\"S\u0259ninl\u0259 f\u0259xr edir\u0259m\\\" tipli r\u0259yl\u0259r \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f emosional r\u0259yl\u0259rdir. Effektiv r\u0259y is\u0259 idraki f\u0259aliyy\u0259t\u0259 (f\u0259aliyy\u0259tin \u00f6z\u00fcn\u0259) y\u00f6n\u0259lm\u0259li, spesifik olmal\u0131 v\u0259 \u015fagird\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 s\u0259hvl\u0259rini nec\u0259 d\u00fcz\u0259ld\u0259c\u0259yin\u0259 dair b\u0259l\u0259d\u00e7ilik etm\u0259lidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 51: Jan Piaje - Zehni \u0130nki\u015faf\u0131n M\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri. Tarix d\u0259rsind\u0259 8-ci sinif \u015fagirdi Leyla tarixd\u0259ki \\\"M\u00fcst\u0259qillik\\\", \\\"Geosiyasi maraqlar\\\", \\\"Suverenlik\\\" kimi m\u00fcc\u0259rr\u0259d anlay\u0131\u015flar\u0131 asanl\u0131qla d\u0259rk edir, m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin xarici siyas\u0259tin\u0259 dair f\u0259rziyy\u0259l\u0259r (hipotezl\u0259r) ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr v\u0259 \\\"\u018fg\u0259r Teymuril\u0259r d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r eyni d\u00f6vrd\u0259 ya\u015fasayd\u0131, \u015e\u0259rqin x\u0259rit\u0259si nec\u0259 olard\u0131?\\\" sual\u0131na elmi \u015f\u0259kild\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f alternativ ssenaril\u0259r qurur. Leyla Piajenin zehni inki\u015faf n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 hans\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259dir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Hissi-h\u0259r\u0259ki (Sensorimotor) m\u0259rh\u0259l\u0259\",\n            \"B) \u018fm\u0259liyyat\u00f6n\u0259si (Pre-operational) m\u0259rh\u0259l\u0259\",\n            \"C) Konkret \u0259m\u0259liyyatlar (Concrete operational) m\u0259rh\u0259l\u0259si\",\n            \"D) Formal \u0259m\u0259liyyatlar (Formal operational) m\u0259rh\u0259l\u0259si\",\n            \"E) Post-formal intuiv m\u0259rh\u0259l\u0259\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u00fcc\u0259rr\u0259d d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259, m\u00fcvafiq anlay\u0131\u015flar\u0131 qavrama, hipotezl\u0259r (f\u0259rziyy\u0259l\u0259r) ir\u0259li s\u00fcrm\u0259 v\u0259 \\\"\u018fg\u0259r ... olsayd\u0131\\\" tipli m\u00fcc\u0259rr\u0259d f\u0259rziyy\u0259vi situasiyalar\u0131 analiz etm\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131 Formal \u0259m\u0259liyyatlar m\u0259rh\u0259l\u0259sinin (ad\u0259t\u0259n 11-12 ya\u015f v\u0259 yuxar\u0131) \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259tidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 52: Metodoloji S\u0259hvl\u0259r: Tarixi Anaxronizm (F\u0259nl\u0259raras\u0131 v\u0259 Metodik K\u0259si\u015fm\u0259). M\u00fc\u0259llim \\\"Sacil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti\\\" m\u00f6vzusunu ke\u00e7\u0259rk\u0259n \u015fagirdl\u0259r\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131q verir: \\\"Yusif ibn \u018fbu Sac\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Sacil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin pul islahat\u0131n\u0131 v\u0259 vahid Az\u0259rbaycan ideyas\u0131n\u0131 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n iqtisadi Konstitusiya b\u0259ndl\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edin v\u0259 o d\u00f6vrd\u0259 niy\u0259 demokratik se\u00e7kil\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259diyini t\u0259nqid edin\\\". M\u00fc\u0259llimin bu tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 metodik v\u0259 elmi c\u0259h\u0259td\u0259n niy\u0259 q\u00fcsurlu hesab olunur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015eagirdl\u0259rin ya\u015f s\u0259viyy\u0259sin\u0259 uy\u011fun deyil.\",\n            \"B) Tarixi anaxronizm\u0259 yol verilmi\u015fdir; \u00e7\u00fcnki orta \u0259sr feodalizm \u015f\u0259raitini m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn siyasi-h\u00fcquqi terminl\u0259ri (demokratik se\u00e7ki, konstitusiya) il\u0259 eynil\u0259\u015fdirib qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k elmi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u0259 ziddir.\",\n            \"C) \u0130nteqrativlik prinsipi h\u0259ddind\u0259n art\u0131q g\u00fccl\u00fc t\u0259tbiq olunmu\u015fdur.\",\n            \"D) Prosedural bilik n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmam\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"E) Tap\u015f\u0131r\u0131q \u015fagirdl\u0259rd\u0259 yaln\u0131z m\u0259ntiqi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc inki\u015faf etdirir.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Tarixi anaxronizm \u2013 h\u0259r hans\u0131 bir tarixi hadis\u0259 v\u0259 ya anlay\u0131\u015f\u0131 \u00f6z d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn kontekstind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131b, m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn meyarlar\u0131 il\u0259 s\u0259hv qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259kdir. IX-X \u0259sr feodal d\u00f6vl\u0259tind\u0259 m\u00fcasir m\u0259nada \\\"demokratik se\u00e7ki\\\" axtarmaq v\u0259 bunu t\u0259nqid etm\u0259k \u015fagirdl\u0259rd\u0259 tarixi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn d\u00fczg\u00fcn formala\u015fmas\u0131na mane olur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 53: Kurikulumun Prinsipl\u0259ri: \u0130nteqrativlik (\u015eaquli v\u0259 \u00dcf\u00fcqi). M\u00fc\u0259llim 9-cu sinifd\u0259 \\\"Az\u0259rbaycan Rusiya v\u0259 \u0130ran imperiyalar\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik siyas\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (XIX \u0259srin I yar\u0131s\u0131)\\\" m\u00f6vzusunu ke\u00e7\u0259rk\u0259n, \u015fagirdl\u0259rin 7-ci sinifd\u0259 \u00f6yr\u0259ndikl\u0259ri \\\"S\u0259f\u0259vi-Rusiya m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri\\\" v\u0259 \\\"I Pyotrun X\u0259z\u0259ryan\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259r\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc\\\" m\u00f6vzular\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259 qurur, eyni zamanda m\u00f6vzunu Co\u011frafiya f\u0259nni (Bak\u0131 v\u0259 G\u0259nc\u0259nin geosiyasi m\u00f6vqeyi) il\u0259 sintez edir. M\u00fc\u0259llim ard\u0131c\u0131ll\u0131qla inteqrasiyan\u0131n hans\u0131 n\u00f6vl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etmi\u015fdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) F\u0259nl\u0259raras\u0131 inteqrasiya \u2192 F\u0259nn\u00fcst\u00fc inteqrasiya\",\n            \"B) \u015eaquli inteqrasiya \u2192 \u00dcf\u00fcqi inteqrasiya\",\n            \"C) \u00dcf\u00fcqi inteqrasiya \u2192 \u015eaquli inteqrasiya\",\n            \"D) F\u0259nn\u00fcst\u00fc inteqrasiya \u2192 \u015eaquli inteqrasiya\",\n            \"E) \u015eaquli inteqrasiya \u2192 F\u0259nn\u00fcst\u00fc inteqrasiya\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Eyni bir f\u0259nnin f\u0259rqli sinifl\u0259ri (7-ci sinif v\u0259 9-cu sinif) aras\u0131nda qurulan \u0259laq\u0259 \u015eaquli inteqrasiyad\u0131r. Tarix f\u0259nni il\u0259 f\u0259rqli bir f\u0259nn (Co\u011frafiya) aras\u0131nda eyni zamanda qurulan \u0259laq\u0259 is\u0259 \u00dcf\u00fcqi (f\u0259nl\u0259raras\u0131) inteqrasiyad\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 54: Howard Gardner - \u00c7ox\u015fax\u0259li \u0130ntellekt N\u0259z\u0259riyy\u0259si. M\u00fc\u0259llim sinifd\u0259 \\\"I D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si\\\" m\u00f6vzusunu ke\u00e7ir. \u015eagirdl\u0259rd\u0259n biri (Kamran) m\u00fcharib\u0259nin xronoloji gedi\u015fat\u0131ndak\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259ri, ordular\u0131n say t\u0259rkibini v\u0259 itkil\u0259rin faiz g\u00f6st\u0259ricil\u0259rini b\u00f6y\u00fck d\u0259qiqlikl\u0259 analiz ed\u0259r\u0259k c\u0259dv\u0259l qurur. Dig\u0259r \u015fagird (Ayan) is\u0259 m\u00fcharib\u0259nin insan m\u0259n\u0259viyyat\u0131na vurdu\u011fu travmalar\u0131, \u0259sg\u0259rl\u0259rin psixologiyas\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n f\u0259rdi essel\u0259r yazma\u011fa v\u0259 \u00f6z daxili hissl\u0259rini ifad\u0259 etm\u0259y\u0259 meyil g\u00f6st\u0259rir. Gardner\u0259 g\u00f6r\u0259 Kamran v\u0259 Ayan ard\u0131c\u0131ll\u0131qla hans\u0131 intellekt tipin\u0259 malikdirl\u0259r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Verbal-linqvistik \u2013 M\u0259kan-vizual\",\n            \"B) M\u0259ntiqi-riyazi \u2013 \u015eaxsl\u0259raras\u0131 (\u0130nterpersonal)\",\n            \"C) M\u0259ntiqi-riyazi \u2013 F\u0259rddaxili (\u0130ntrapersonal)\",\n            \"D) M\u0259kan-vizual \u2013 F\u0259rddaxili (\u0130ntrapersonal)\",\n            \"E) Naturalist \u2013 Bodily-kinesthetic (B\u0259d\u0259n-kinestetik)\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Kamran r\u0259q\u0259ml\u0259r, faizl\u0259r, c\u0259dv\u0259ll\u0259r v\u0259 m\u0259ntiqi strukturlarla i\u015fl\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn M\u0259ntiqi-riyazi intellekt\u0259 sahibdir. Ayan is\u0259 f\u0259rdin daxili d\u00fcnyas\u0131, psixologiyas\u0131, hissl\u0259ri v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259qapanma elementl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259n i\u015fl\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn F\u0259rddaxili (\u0130ntrapersonal) intellekt\u0259 malikdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 55: T\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn N\u00f6vl\u0259ri: T\u0259nqidi v\u0259 Yarad\u0131c\u0131 T\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn K\u0259si\u015fm\u0259si. M\u00fc\u0259llim \u015fagirdl\u0259r\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131q verir: \\\"XVIII \u0259srin ortalar\u0131nda Az\u0259rbaycan xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n vahid d\u00f6vl\u0259td\u0259 birl\u0259\u015f\u0259 bilm\u0259m\u0259sinin obyektiv v\u0259 subyektiv s\u0259b\u0259bl\u0259rini m\u00fcxt\u0259lif tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 istinad\u0259n m\u00fcqayis\u0259 edin, m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259ki q\u0259r\u0259zli m\u0259qamlar\u0131 a\u015fkara \u00e7\u0131xar\u0131n (1) v\u0259 \u0259g\u0259r siz F\u0259t\u0259li xan \u018ff\u015far\u0131n yerind\u0259 olsayd\u0131n\u0131z, daxili separatizmi yat\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 alternativ, qans\u0131z siyasi-diplomatik model t\u0259klif ed\u0259rdiniz? (2)\\\" Bu tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n 1-ci v\u0259 2-ci hiss\u0259l\u0259ri \u015fagirdl\u0259rd\u0259 hans\u0131 t\u0259f\u0259kk\u00fcr n\u00f6vl\u0259rini inki\u015faf etdirir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1 \u2013 M\u0259ntiqi t\u0259f\u0259kk\u00fcr, 2 \u2013 Analitik t\u0259f\u0259kk\u00fcr\",\n            \"B) 1 \u2013 T\u0259nqidi t\u0259f\u0259kk\u00fcr, 2 \u2013 Yarad\u0131c\u0131 t\u0259f\u0259kk\u00fcr\",\n            \"C) 1 \u2013 Yarad\u0131c\u0131 t\u0259f\u0259kk\u00fcr, 2 \u2013 T\u0259nqidi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\",\n            \"D) 1 \u2013 M\u0259ntiqi t\u0259f\u0259kk\u00fcr, 2 \u2013 T\u0259nqidi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\",\n            \"E) 1 \u2013 T\u0259nqidi t\u0259f\u0259kk\u00fcr, 2 \u2013 M\u0259ntiqi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259ki q\u0259r\u0259zliyi tapmaq, fakt\u0131 r\u0259yd\u0259n ay\u0131rmaq v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k T\u0259nqidi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn g\u00f6st\u0259ricisidir. Hadis\u0259l\u0259r\u0259 tam f\u0259rqli, yeni, alternativ v\u0259 \\\"qans\u0131z\\\" yeni bir model\/h\u0259ll yolu t\u0259klif etm\u0259k is\u0259 Yarad\u0131c\u0131 t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn (Kreativliyin) m\u0259hsuludur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 56: Problem \u018fsasl\u0131 T\u0259lim (Problem-Based Learning - PBL). M\u00fc\u0259llim d\u0259rsd\u0259 \u015fagirdl\u0259r\u0259 real h\u0259yat ssenarisi t\u0259qdim edir: \\\"Siz Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n M\u0259d\u0259niyy\u0259t Nazirliyinin x\u00fcsusi komissiyas\u0131s\u0131n\u0131z. \u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259ki (m\u0259s\u0259l\u0259n, \u015eu\u015fa v\u0259 ya K\u0259lb\u0259c\u0259r) erm\u0259ni vandalizmin\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f Albaniya d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid tarixi-memarl\u0131q abid\u0259l\u0259rinin saxtala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rd\u0259 s\u00fcbut etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn elmi-tarixi v\u0259 h\u00fcquqi delill\u0259rd\u0259n ibar\u0259t bir strateji hesabat paketi haz\u0131rlamal\u0131s\u0131n\u0131z.\\\" Bu t\u0259lim ssenarisi hans\u0131 yana\u015fmaya aiddir v\u0259 hans\u0131 bacar\u0131\u011f\u0131 \u0259n \u00fcst s\u0259viyy\u0259d\u0259 inki\u015faf etdirir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Layih\u0259 \u0259sasl\u0131 t\u0259lim \u2013 \u018fzb\u0259r\u00e7ilik bacar\u0131\u011f\u0131\",\n            \"B) Problem \u0259sasl\u0131 t\u0259lim (PBL) \u2013 Problem h\u0259ll etm\u0259 v\u0259 t\u0259nqidi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\",\n            \"C) Birba\u015fa t\u0259lim (M\u00fchazir\u0259) \u2013 Dinl\u0259m\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131\",\n            \"D) Proqramla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f t\u0259lim \u2013 R\u0259q\u0259msal bacar\u0131q\",\n            \"E) Kooperativ t\u0259lim \u2013 Yaln\u0131z f\u0259rdi m\u0259suliyy\u0259t\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u015eagirdl\u0259r\u0259 real, strukturla\u015fd\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f, h\u0259yati bir problem (\\\"Abid\u0259l\u0259rin saxtala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 s\u00fcbut etm\u0259k\\\") verilir v\u0259 onlar qrup hal\u0131nda ara\u015fd\u0131rma apararaq t\u0259nqidi v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu, y\u0259ni h\u0259ll plan\u0131 haz\u0131rlay\u0131rlar. Bu, Problem \u018fsasl\u0131 T\u0259limin (PBL) klassik n\u00fcmun\u0259sidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 57: B. Bloomun Emosional (Affektiv) Taksonomiyas\u0131. \u015eagird K\u0259nan tarix d\u0259rsl\u0259rind\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tin (m\u0259s\u0259l\u0259n, \u015eah \u0130smay\u0131l v\u0259 ya Nadir \u015fah) f\u0259aliyy\u0259tini analiz ed\u0259rk\u0259n \u00f6z milli v\u0259 ya \u015f\u0259xsi hissl\u0259rin\u0259 qap\u0131lm\u0131r. O, dig\u0259r yolda\u015flar\u0131n\u0131n tamamil\u0259 f\u0259rqli, h\u0259tta onun fikirl\u0259rin\u0259 zidd olan tarixi m\u00fclahiz\u0259l\u0259rini t\u0259mkinl\u0259 dinl\u0259yir, f\u0259rqli fikirl\u0259r\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131r v\u0259 tarixi faktlar\u0131 subyektiv duy\u011fulardan tam k\u0259nar, obyektiv meyarlarla d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259yi \u00f6z\u00fcn\u0259 prinsip edib. K\u0259nan affektiv (emosional) taksonomiyan\u0131n hans\u0131 \u0259n y\u00fcks\u0259k m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259dir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Q\u0259bul etm\u0259k (Receiving)\",\n            \"B) Cavab verm\u0259k (Responding)\",\n            \"C) D\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k (Valuing)\",\n            \"D) T\u0259\u015fkil etm\u0259k (Organization)\",\n            \"E) Xarakteriz\u0259 etm\u0259k (Characterization by a value)\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Bir davran\u0131\u015f\u0131n \u015fagirdd\u0259 daxili prinsip\u0259, daimi xarakter\u0259, h\u0259yat f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si (\\\"h\u0259mi\u015f\u0259 t\u0259mkinli olmaq, obyektivliyi \u00f6z\u00fcn\u0259 prinsip etm\u0259k\\\") affektiv sferan\u0131n \u0259n \u00fcst m\u0259rh\u0259l\u0259si olan Xarakteriz\u0259 etm\u0259k m\u0259rh\u0259l\u0259sinin g\u00f6st\u0259ricisidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 58: Kurikulumda M\u0259zmun X\u0259tl\u0259ri v\u0259 D\u0259yi\u015fm\u0259zlik. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 fikirl\u0259rd\u0259n hans\u0131 Tarix (Az\u0259rbaycan tarixi v\u0259 \u00dcmumi tarix) f\u0259nninin m\u0259zmun x\u0259tl\u0259ri, onlar\u0131n funksiyas\u0131 v\u0259 strukturu il\u0259 ba\u011fl\u0131 TAMAM\u0130L\u018f DO\u011eRUDUR?\",\n        \"options\": [\n            \"A) M\u0259zmun x\u0259tl\u0259ri h\u0259r il sinifd\u0259n-sinf\u0259 ke\u00e7dikc\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015f\u0259r\u0259k d\u0259yi\u015fir v\u0259 yenisi il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nir.\",\n            \"B) Tarix f\u0259nninin 3 m\u0259zmun x\u0259tti var: 1. Zaman, 2. M\u0259kan, 3. \u015e\u0259xsiyy\u0259t.\",\n            \"C) M\u0259zmun x\u0259tti f\u0259nnin realla\u015fd\u0131rmal\u0131 oldu\u011fu t\u0259lim n\u0259tic\u0259l\u0259rinin struktur b\u00fcn\u00f6vr\u0259sidir, d\u0259yi\u015fm\u0259zdir v\u0259 konseptual olmaqla 4 sah\u0259ni (Zaman v\u0259 m\u0259kan, Siyasi tarix, Sosial-iqtisadi tarix, M\u0259d\u0259niyy\u0259t) \u0259hat\u0259 edir.\",\n            \"D) M\u00fc\u0259llim ist\u0259s\u0259, d\u0259rsin gedi\u015fat\u0131nda m\u0259zmun x\u0259ttinin ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 tamamil\u0259 d\u0259yi\u015fib yeni m\u0259zmun x\u0259tti ixtira ed\u0259 bil\u0259r.\",\n            \"E) M\u0259zmun x\u0259tl\u0259ri yaln\u0131z summativ qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin s\u0259viyy\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259zmun x\u0259tl\u0259ri f\u0259nnin ana x\u0259ttidir, b\u00fcn\u00f6vr\u0259sidir v\u0259 sinifl\u0259r \u00fczr\u0259 he\u00e7 vaxt d\u0259yi\u015fmir. Tarix f\u0259nnind\u0259 m\u0259zmun x\u0259tl\u0259ri 4 hiss\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir: 1. Tarixi zaman v\u0259 m\u0259kan, 2. Siyasi tarix, 3. Sosial-iqtisadi tarix, 4. M\u0259d\u0259niyy\u0259t.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 59: Formativ Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 Al\u0259tl\u0259ri: Rubrikl\u0259r. M\u00fc\u0259llim \u015fagirdl\u0259rin tarixi esse yazmaq bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir c\u0259dv\u0259l haz\u0131rlay\u0131r. Bu c\u0259dv\u0259ld\u0259 solda meyarlar (M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259, S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si, Dil v\u0259 \u00fcslub), yuxar\u0131da is\u0259 keyfiyy\u0259t s\u0259viyy\u0259l\u0259ri (\u018fla, Yax\u015f\u0131, T\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259li) v\u0259 h\u0259r s\u0259viyy\u0259nin daxilind\u0259 \u015fagirdin n\u0259yi etdikd\u0259 h\u0259min xal\u0131 alaca\u011f\u0131 t\u0259svir (deskriptor) olunmu\u015fdur. M\u00fc\u0259llimin istifad\u0259 etdiyi bu spesifik qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 al\u0259ti metodikada nec\u0259 adlan\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Holistik rubrik\",\n            \"B) Analitik rubrik\",\n            \"C) \u00c7\u0131x\u0131\u015f bileti (Exit ticket)\",\n            \"D) \u00d6z\u00fcn\u00fcqiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 anketi\",\n            \"E) KSQ (Ki\u00e7ik summativ qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 varisatlar\u0131)\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u018fg\u0259r bir f\u0259aliyy\u0259t (esse yazmaq) f\u0259rqli meyarlara (dil, m\u0259nb\u0259, s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259) b\u00f6l\u00fcn\u0259r\u0259k, h\u0259r bir meyar ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda deskriptorlarla \u0259trafl\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirilirs\u0259, bu Analitik rubrikdir. F\u0259aliyy\u0259t\u0259 \u00fcmumi v\u0259 s\u00fcr\u0259tli qiym\u0259t verils\u0259ydi, holistik olard\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"Sual 60: B. Bloomun Psixomotor Taksonomiyas\u0131 (Tarix d\u0259rsi il\u0259 inteqrasiya). Tarix-Diyar\u015f\u00fcnasl\u0131q d\u0259rn\u0259yind\u0259 m\u00fc\u0259llim \u015fagirdl\u0259r\u0259 orta \u0259sr Az\u0259rbaycan d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rinin geyim v\u0259 zireh modelini haz\u0131rlama\u011f\u0131 tap\u015f\u0131r\u0131r. \u015eagird Rauf m\u00fc\u0259llimin g\u00f6st\u0259rdiyi t\u0259limat videosuna he\u00e7 baxmadan, tamamil\u0259 \u00f6z instinktl\u0259ri, \u0259vv\u0259lki d\u0259rsl\u0259rd\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 \u0259l qabiliyy\u0259ti v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t \u00e7evikliyi il\u0259 he\u00e7 bir k\u00f6m\u0259k almadan, \u00e7ox s\u00fcr\u0259tli v\u0259 q\u00fcsursuz \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l bir d\u0259ri-metal zireh maketi haz\u0131rlay\u0131r. Rauf psixomotor taksonomiyan\u0131n hans\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130mitasiya (Imitation)\",\n            \"B) Manipulyasiya (Manipulation)\",\n            \"C) D\u0259qiqlik (Precision)\",\n            \"D) Artikulyasiya (Articulation)\",\n            \"E) T\u0259biil\u0259\u015fm\u0259 (Naturalization)\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Bir h\u0259r\u0259k\u0259ti, fiziki v\u0259 ya praktiki i\u015fi (maket haz\u0131rlamaq, zireh d\u00fcz\u0259ltm\u0259k) t\u0259limats\u0131z, daxili instinktl\u0259rl\u0259, avtomatla\u015fm\u0131\u015f \u015f\u0259kild\u0259, s\u00fcr\u0259tli, q\u00fcsursuz v\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l \u015f\u0259kild\u0259 icra etm\u0259k psixomotor sferan\u0131n \u0259n pik n\u00f6qt\u0259si olan T\u0259biil\u0259\u015fm\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259sidir.\"\n    }\n];\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    scale.innerHTML = ''; \n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        if(!btn) return;\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('answered'); \n            } else {\n                btn.classList.add('viewed'); \n            }\n        } else {\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered');\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed');\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active');\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    updateScaleColors();\n    \n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00d6HT\u018f\u015e\u018fM YEN\u0130L\u0130K Premium 40 s\u0131naq paketi il\u0259 imtahanda maksimum n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rin! \u018fld\u0259 Et YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi s\u0131naq imtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. \u2190 Geri \u0130r\u0259li \u2192 N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-342","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/342","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=342"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/342\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":343,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/342\/revisions\/343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=342"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}