{"id":310,"date":"2026-05-27T15:09:04","date_gmt":"2026-05-27T15:09:04","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=310"},"modified":"2026-05-27T15:09:05","modified_gmt":"2026-05-27T15:09:05","slug":"umumi-sinaq-imtahani-15","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=310","title":{"rendered":"\u00dcmumi s\u0131naq imtahan\u0131 15"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner premium-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">M\u00d6HT\u018f\u015e\u018fM YEN\u0130L\u0130K<\/span>\n        <span>Premium 30 s\u0131naq paketi il\u0259 imtahanda maksimum n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rin!<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/api.whatsapp.com\/send?phone=994559339283&#038;text=Salam,%20m%C9%99n%20Premium%2030%20s%C4%B1naq%20paketini%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"promo-btn btn-whatsapp-direct\">\n        <svg width=\"18\" height=\"18\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" style=\"vertical-align: middle; margin-right: 5px;\">\n            <path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.885-9.885 9.885m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413Z\"\/>\n        <\/svg>\n        \u018fld\u0259 Et\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <div class=\"top-bar-header\" style=\"display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; margin-bottom: 1rem;\">\n            <h2 style=\"margin: 0;\">\u00dcmumi s\u0131naq imtahan\u0131<\/h2>\n            <div id=\"quiz-timer\" class=\"quiz-timer\">02:00:00<\/div>\n        <\/div>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">&#8592; Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li &#8594;<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;  \n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n        --premium-dark: #111827;\n        --premium-color: #f59e0b;\n    }\n\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    .premium-banner {\n        background: linear-gradient(270deg, var(--premium-dark), #1f2937, #374151, var(--premium-dark));\n        border: 1px solid var(--premium-color);\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(245, 158, 11, 0.2);\n    }\n\n    .premium-banner .promo-badge {\n        background: var(--premium-color);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .premium-banner .btn-whatsapp-direct {\n        background: #25D366;\n        border: none;\n        color: #ffffff;\n        display: inline-flex;\n        align-items: center;\n    }\n\n    .premium-banner .btn-whatsapp-direct:hover {\n        background: #1da851;\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto 2rem auto; \n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-timer {\n        font-size: 1.15rem;\n        font-weight: bold;\n        color: var(--skipped);\n        background: #fee2e2;\n        padding: 6px 14px;\n        border-radius: 8px;\n        border: 1px solid #f87171;\n        letter-spacing: 1px;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n     \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n     \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n     \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n     \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n     \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\nconst quizData = [\n    {\n        \"q\": \"1. \\\"Az\u0131xantrop\\\" v\u0259 \\\"Neandertal\\\" insan tipl\u0259rin\u0259 aid \u00fcmumi x\u00fcsusiyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: 1. T\u0259bii oddan istifad\u0259 etm\u0259l\u0259ri 2. Axir\u0259t d\u00fcnyas\u0131na inam\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu 3. Ulu icmada ya\u015famalar\u0131 4. S\u0259sli nitq\u0259 malik olmalar\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2\",\n            \"B) 1, 3\",\n            \"C) 2, 4\",\n            \"D) 3, 4\",\n            \"E) 1, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Az\u0131xantrop Alt Paleolit, Neandertal is\u0259 Orta Paleolit d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yaranm\u0131\u015f insan tipl\u0259ridir. Onlar\u0131n h\u0259r ikisi daimi olmayan, kort\u0259bii insan kollektivi olan ulu icmada ya\u015fam\u0131\u015f v\u0259 t\u0259bii oddan istifad\u0259 etmi\u015fl\u0259r. Axir\u0259t d\u00fcnyas\u0131na inam Neandertallar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (Orta Paleolit), s\u0259sli nitq is\u0259 A\u011f\u0131ll\u0131 insan\u0131n yaranmas\u0131 il\u0259 (\u00dcst Paleolit) meydana g\u0259lmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"2. Q\u0259dim Misir d\u00f6vl\u0259tinin Yeni \u015fahl\u0131q d\u00f6vr\u00fc fironlar\u0131 I Tutmos, III Tutmos v\u0259 II Ramzesin f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 aid ortaq x\u00fcsusiyy\u0259t hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Suriya u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 apararaq \u00d6n Asiyaya y\u00fcr\u00fc\u015f etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"B) Misirin siyasi q\u00fcdr\u0259tinin zirv\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 hakimiyy\u0259td\u0259 olmalar\u0131\",\n            \"C) \u0130lk yaz\u0131l\u0131 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sini imzalamalar\u0131\",\n            \"D) Het d\u00f6vl\u0259tini tamamil\u0259 s\u00fcquta u\u011fratmalar\u0131\",\n            \"E) Misird\u0259 vahid d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: I Tutmos, III Tutmos v\u0259 II Ramzesin ox\u015far c\u0259h\u0259ti F\u0259l\u0259stini Misir\u0259 tabe etm\u0259l\u0259ri, \u00d6n Asiyaya y\u00fcr\u00fc\u015f etm\u0259l\u0259ri v\u0259 Suriya u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131d\u0131r. \u0130lk yaz\u0131l\u0131 m\u00fcqavil\u0259 yaln\u0131z II Ramzes\u0259 aiddir. Vahid d\u00f6vl\u0259t is\u0259 E.\u0259. IV minilliyin sonunda (Erk\u0259n \u015fahl\u0131q) yaranm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"3. \u015eimali Az\u0259rbaycanda m\u00f6vcud olmu\u015f q\u0259dim Albaniya d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 yanl\u0131\u015f ifad\u0259ni m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259rin imperiyas\u0131n\u0131n par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259, e.\u0259. IV \u0259srin sonlar\u0131nda yaranm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"B) E.\u0259. 65-ci ild\u0259 Qan\u0131x d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Roma ordusuna m\u0259\u011flub olmu\u015fdur.\",\n            \"C) E.\u0259. I \u0259srd\u0259 Parfiya v\u0259 Roma aras\u0131nda m\u00fcbariz\u0259 obyekti olmu\u015f, Roma t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011frad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"D) Antik yunan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin t\u0259sirin\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f, M. \u0130sg\u0259nd\u0259rin ad\u0131na k\u0259silmi\u015f pullardan istifad\u0259 etmi\u015fdir.\",\n            \"E) Selevkil\u0259r d\u00f6vl\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f v\u0259 ondan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Roma \u0259leyhin\u0259 ittifaq ba\u011flam\u0131\u015fd\u0131r.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Q\u0259dim Albaniya d\u00f6vl\u0259ti Selevkil\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259mi\u015fdir., e.\u0259. 223-c\u00fc ild\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Selevki h\u00f6kmdar\u0131 III Antioxun as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 q\u0259bul ed\u0259n Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti Atropatena olmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"4. I G\u00f6yt\u00fcrk d\u00f6vl\u0259ti, X\u0259z\u0259r xaqanl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Qaraxanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin tarixind\u0259ki ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u018fr\u0259b xilaf\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259tiyy\u0259tli m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\",\n            \"B) A\u015fina n\u0259slind\u0259n olan xaqanlar t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunmalar\u0131\",\n            \"C) \u00c7in imperiyas\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 h\u0259lledici q\u0259l\u0259b\u0259 qazanmalar\u0131\",\n            \"D) \u0130slam dinini d\u00f6vl\u0259t dini s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131rmalar\u0131\",\n            \"E) Eyni \u0259srd\u0259 yaran\u0131b, eyni \u0259srd\u0259 s\u00fcqut etm\u0259l\u0259ri\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259m I G\u00f6yt\u00fcrk, h\u0259m X\u0259z\u0259r xaqanl\u0131\u011f\u0131, h\u0259m d\u0259 Qaraxanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u0259sas\u0131n\u0131 A\u015fina n\u0259slind\u0259n olan xaqanlar\u0131n qoydu\u011fu v\u0259 idar\u0259 etdiyi t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ridir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"5. \u015eirvan\u015fahlar, Salaril\u0259r d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 D\u0259rb\u0259nd \u0259mirliyinin tarixin\u0259 aid \u00fcmumi c\u0259h\u0259t hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Eyni \u0259srd\u0259 (IX \u0259srd\u0259) vahid d\u00f6vl\u0259t kimi t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmalar\u0131\",\n            \"B) Slavyanlar\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\",\n            \"C) D\u0259rb\u0259nd s\u0259ddini vahid \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259rpa etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"D) Monqollar\u0131n y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 varl\u0131qlar\u0131na son qoyulmas\u0131\",\n            \"E) Paytaxtlar\u0131n\u0131 ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olmalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259r \u00fc\u00e7 siyasi qurum X-XII \u0259srl\u0259rd\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizi vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycana h\u00fccum ed\u0259n slavyanlarla m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131r (m\u0259s\u0259l\u0259n, Salaril\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 944-c\u00fc il B\u0259rd\u0259 faci\u0259si v\u0259 \u015eirvan\u015fahlar\u0131n slavyanlara qar\u015f\u0131 vuru\u015fmalar\u0131).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"6. Avropada ba\u015f vermi\u015f Reformasiya h\u0259r\u0259kat\u0131 v\u0259 Otuzillik m\u00fcharib\u0259l\u0259rin ortaq c\u0259h\u0259ti\/n\u0259tic\u0259si n\u0259dir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Avropada sosial-iqtisadi h\u0259yata a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vurmalar\u0131 v\u0259 q\u0259ti olaraq Fransa krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 bitm\u0259l\u0259ri\",\n            \"B) Almaniya daxilind\u0259 dini sava\u015flara tamamil\u0259 son qoyaraq \u00f6lk\u0259ni birl\u0259\u015fdirm\u0259l\u0259ri\",\n            \"C) Dini z\u0259mind\u0259 ba\u015f verm\u0259l\u0259ri v\u0259 Roma papalar\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzunun z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmalar\u0131\",\n            \"D) \u0130ngilt\u0259r\u0259 kral\u0131n\u0131n kils\u0259ni d\u00f6vl\u0259t\u0259 tabe etm\u0259si fakt\u0131n\u0131 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259sdiql\u0259m\u0259l\u0259ri\",\n            \"E) Almaniya v\u0259 \u0130taliyada g\u00fccl\u00fc m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin yaranmas\u0131na birba\u015fa z\u0259min yaratmalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259m Reformasiya h\u0259r\u0259kat\u0131, h\u0259m d\u0259 Otuzillik m\u00fcharib\u0259 dini z\u0259mind\u0259 (katolikl\u0259r v\u0259 protestantlar aras\u0131nda) ba\u015flam\u0131\u015f, Avropa daxilind\u0259 sars\u0131d\u0131c\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015f v\u0259 n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 Roma papas\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzuna \u00e7ox a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vurmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"7. XVIII \u0259sr Az\u0259rbaycan xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n idar\u0259etm\u0259 v\u0259 sosial-iqtisadi sistemi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yanl\u0131\u015f fikri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Mahallar xan t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259yin olunan naibl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunurdu.\",\n            \"B) M\u0259hk\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259rin\u0259 qaz\u0131lar v\u0259 \u015f\u0259ri\u0259t qanunlar\u0131 \u0259sas\u0131nda bax\u0131l\u0131rd\u0131.\",\n            \"C) Xanl\u0131qlar\u0131n idar\u0259 sistemind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan m\u0259murlar (v\u0259zir, naib v\u0259 s.) x\u0259zin\u0259d\u0259n sabit \u0259m\u0259khaqq\u0131 al\u0131rd\u0131lar.\",\n            \"D) D\u00f6vl\u0259t torpaqlar\u0131 (divan) xan ail\u0259sin\u0259 m\u0259xsus xalis\u0259 torpaqlar\u0131na birl\u0259\u015fdirilmi\u015fdi.\",\n            \"E) M\u0259rk\u0259zi idar\u0259 aparat\u0131nda (divanxanada) \u0259n y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259 v\u0259zir\u0259 m\u0259xsus idi.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 idar\u0259etm\u0259d\u0259 xana k\u00f6m\u0259k ed\u0259n v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r (v\u0259zir, s\u0259rdar, k\u0259l\u0259nt\u0259r, qaz\u0131, k\u0259ndxuda v\u0259 naibl\u0259r) x\u0259zin\u0259d\u0259n \u0259m\u0259khaqq\u0131 alm\u0131rd\u0131lar. Onlar\u0131n xidm\u0259ti yaln\u0131z sad\u0259 \u0259halid\u0259n toplanan r\u00fcsum v\u0259 vergil\u0259r hesab\u0131na \u00f6d\u0259nilirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"8. XIX \u0259srd\u0259 \u00c7in v\u0259 Yaponiya, h\u0259m\u00e7inin XX \u0259srin 50-ci ill\u0259rind\u0259 is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin iqtisadi tarixind\u0259ki ox\u015far siyasi gedi\u015fat\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Qapal\u0131 iqtisadi siyas\u0259td\u0259n imtina etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"B) Hakimiyy\u0259td\u0259ki s\u00fclal\u0259nin devrilm\u0259si il\u0259 tam liberal respublika qurulmas\u0131\",\n            \"C) AB\u015e il\u0259 \\\"A\u00e7\u0131q qap\u0131\\\" siyas\u0259tin\u0259 dair b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqlu m\u00fcqavil\u0259l\u0259r imzalamalar\u0131\",\n            \"D) \u00c7oxpartiyal\u0131 sistemd\u0259n imtina ed\u0259r\u0259k t\u0259kpartiyal\u0131 sistem\u0259 ke\u00e7m\u0259l\u0259ri\",\n            \"E) Q\u0259rb kapital\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259y\u0259 daxil olmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn himay\u0259\u00e7ilik (proteksionizm) siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fctm\u0259l\u0259ri\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: XIX y\u00fczillikd\u0259 q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin iqtisadi v\u0259 h\u0259rbi t\u0259zyiqi il\u0259 \u00c7in v\u0259 Yaponiya t\u0259crid (qapal\u0131) siyas\u0259tind\u0259n imtina ed\u0259r\u0259k xarici ticar\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn qap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7ma\u011fa m\u0259cbur oldular. T\u00fcrkiy\u0259 is\u0259 XX \u0259srin 50-ci ill\u0259rind\u0259 qapal\u0131 iqtisadi siyas\u0259td\u0259n imtina ed\u0259r\u0259k xarici kapital \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadiyyat\u0131n\u0131 tam a\u00e7\u0131q elan etdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"9. XIX \u0259srin II yar\u0131s\u0131 \u2013 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n sosial-iqtisadi v\u0259 siyasi h\u0259yat\u0131na aid hadis\u0259l\u0259rd\u0259n hans\u0131lar do\u011fru verilmi\u015fdir? 1. 1870-ci il \u018fsasnam\u0259sinin q\u0259bulu il\u0259 qol\u00e7omaqlar\u0131n k\u0259ndlil\u0259r\u0259 m\u0259xsus torpaqlar\u0131n bir hiss\u0259sini \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si v\u0259 t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259\u015fm\u0259nin g\u00fccl\u0259nm\u0259si. 2. \\\"Az\u0259rbaycan\\\" v\u0259 \\\"Molla N\u0259sr\u0259ddin\\\" jurnallar\u0131n\u0131n tam olaraq eyni ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131. 3. Kapitalizmin inki\u015faf\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan f\u0259hl\u0259 t\u0259b\u0259q\u0259sinin t\u0259rkibinin yaln\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t olmas\u0131. 4. Birinci Rus inqilab\u0131n\u0131n t\u0259siri il\u0259 1905-ci ild\u0259 Bak\u0131 F\u0259hl\u0259 Deputatlar\u0131 Sovetinin yaranmas\u0131. 5. S\u0259m\u0259d b\u0259y Mehmandarov v\u0259 \u018fli a\u011fa \u015e\u0131xlinskinin Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Rusiya v\u0259 Fransa h\u0259rbi ordenl\u0259ri il\u0259 t\u0259ltif edilm\u0259l\u0259ri.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 4, 5\",\n            \"B) 1, 2, 3\",\n            \"C) 2, 4, 5\",\n            \"D) 1, 3, 5\",\n            \"E) 3, 4, 5\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1870-ci il (h\u0259m\u00e7inin 1900) aqrar islahatlar\u0131 qol\u00e7omaqlar\u0131n m\u00f6vqeyini g\u00fccl\u0259ndirdi (1 do\u011fru). F\u0259hl\u0259 t\u0259b\u0259q\u0259si \u00e7oxmill\u0259tli idi (3 yanl\u0131\u015f). \\\"Molla N\u0259sr\u0259ddin\\\" v\u0259 \\\"Az\u0259rbaycan\\\" jurnallar\u0131 f\u0259rqli vaxtlarda n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r (2 yanl\u0131\u015f). 1905-ci ild\u0259 Bak\u0131 F\u0259hl\u0259 Deputatlar\u0131 Soveti yarand\u0131 (4 do\u011fru). S.Mehmandarov v\u0259 \u018f.\u015e\u0131xlinski I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rdikl\u0259ri r\u0259\u015fad\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 Rusiya v\u0259 Fransa ali h\u0259rbi ordenl\u0259ri il\u0259 t\u0259ltif olunmu\u015fdular (5 do\u011fru).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"10. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemin\u0259 aid xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: 1. Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q M\u00fc\u015favir\u0259sinin (AT\u018fM) yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 Helsinki Yekun Akt\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131 2. \u015eimali Atlantika M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (NATO) yarad\u0131lmas\u0131 3. Var\u015fava M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (VMT) yarad\u0131lmas\u0131 4. Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 \\\"\u018fr\u0259b bahar\u0131\\\" adlanan inqilablar\u0131n ba\u015flamas\u0131 5. Belqrad konfrans\u0131nda \\\"Qo\u015fulmama h\u0259r\u0259kat\u0131\\\"n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 3, 5, 1, 4\",\n            \"B) 2, 5, 3, 1, 4\",\n            \"C) 3, 2, 5, 1, 4\",\n            \"D) 2, 3, 1, 5, 4\",\n            \"E) 5, 2, 3, 1, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: NATO 1949-cu ild\u0259; Var\u015fava M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131 (VMT) 1955-ci ild\u0259; Qo\u015fulmama h\u0259r\u0259kat\u0131 (Belqrad konfrans\u0131) 1961-ci ild\u0259; AT\u018fM (Helsinki Yekun Akt\u0131) 1975-ci ild\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131r. \\\"\u018fr\u0259b bahar\u0131\\\" is\u0259 2010-cu ild\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. D\u00fczg\u00fcn ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 3, 5, 1, 4.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"11. Orta Tunc d\u00f6vr\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259ciyy\u0259vi olan x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: 1. \u0130kinci b\u00f6y\u00fck ictimai \u0259m\u0259k b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si 2. X\u0131\u015f \u0259kin\u00e7iliyinin toxa \u0259kin\u00e7iliyini \u0259v\u0259z etm\u0259si 3. Dulus\u00e7ulu\u011fun s\u0259n\u0259tkarl\u0131qdan ayr\u0131laraq m\u00fcst\u0259qil s\u0259n\u0259t sah\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si 4. Ata xaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ana xaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259v\u0259z etm\u0259si 5. \u0130lkin \u015f\u0259h\u0259r m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin yaranmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 3, 5\",\n            \"B) 2, 4, 5\",\n            \"C) 1, 2, 3\",\n            \"D) 3, 4, 5\",\n            \"E) 1, 4, 5\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130kinci ictimai \u0259m\u0259k b\u00f6lg\u00fcs\u00fc (s\u0259n\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131n \u0259kin\u00e7ilik v\u0259 maldarl\u0131qdan ayr\u0131lmas\u0131) v\u0259 dulus\u00e7ulu\u011fun (boyal\u0131 qablar m\u0259d\u0259niyy\u0259ti) m\u00fcst\u0259qil pe\u015f\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259si, h\u0259m\u00e7inin ilkin \u015f\u0259h\u0259r m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin yaranmas\u0131 Orta Tunc d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aiddir. X\u0131\u015f \u0259kin\u00e7iliyi v\u0259 ataxaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 is\u0259 Erk\u0259n Tunc d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aiddir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"12. Q\u0259dim Misir v\u0259 Q\u0259dim Hindistan\u0131n e.\u0259. VI \u0259sr tarixin\u0259 aid \u00fcmumi ox\u015far c\u0259h\u0259t hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Eyni \u0259srd\u0259 vahid d\u00f6vl\u0259t hal\u0131nda birl\u0259\u015fdirilm\u0259l\u0259ri\",\n            \"B) Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259rin y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 m\u0259ruz qalmalar\u0131\",\n            \"C) \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 m\u0259ruz qalmalar\u0131\",\n            \"D) Parfiya imperiyas\u0131 il\u0259 m\u00fcharib\u0259 aparmalar\u0131\",\n            \"E) Heroqlif yaz\u0131 sistemind\u0259n ilk d\u0259f\u0259 istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flamalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259r iki \u00f6lk\u0259nin e.\u0259. VI \u0259sr tarixin\u0259 aid ox\u015far c\u0259h\u0259ti \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259rin (\u0130ran) y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 m\u0259ruz qalmalar\u0131d\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"13. Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 Atab\u0259y \u018fbu B\u0259kr, M\u00fcz\u0259ff\u0259r\u0259ddin \u00d6zb\u0259k v\u0259 \u015eirvan\u015fah III F\u0259rib\u00fcrz\u00fcn f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259ki ortaq c\u0259h\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259lcuq imperiyas\u0131ndan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"B) Monqollar\u0131n birinci y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\",\n            \"C) \u0130dar\u0259 etdikl\u0259ri d\u00f6vl\u0259tin \u0259razisinin Xar\u0259zm\u015fahlar\u0131n y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 m\u0259ruz qalmas\u0131\",\n            \"D) G\u00fcrc\u00fc qo\u015funlar\u0131n\u0131 a\u011f\u0131r m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011fratmalar\u0131\",\n            \"E) Paytaxt\u0131 T\u0259briz \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259l\u0259ri\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Atab\u0259y \u018fbu B\u0259kr, \u00d6zb\u0259k v\u0259 III F\u0259rib\u00fcrz\u00fcn idar\u0259 etdiyi d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin (Eld\u0259nizl\u0259r v\u0259 \u015eirvan\u015fahlar) \u0259razisi Xar\u0259zm\u015fahlar\u0131n y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"14. Dehli sultanl\u0131\u011f\u0131, Q\u0131z\u0131l Ordu v\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin ox\u015far c\u0259h\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Teymuril\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 m\u0259\u011flub olmalar\u0131\",\n            \"B) Eyni \u0259srd\u0259 - XIII \u0259srd\u0259 yaranmalar\u0131\",\n            \"C) S\u0259lib y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 vahid c\u0259bh\u0259d\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"D) Monqollar t\u0259r\u0259find\u0259n tamamil\u0259 s\u00fcquta u\u011frad\u0131lmalar\u0131\",\n            \"E) Paytaxtlar\u0131n\u0131 eyni vaxtda d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olmalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Dehli sultanl\u0131\u011f\u0131, Q\u0131z\u0131l Ordu v\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti \u018fmir Teymurun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi Teymuril\u0259r d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011fram\u0131\u015flar.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"15. 1759-cu ild\u0259 D\u0259rb\u0259nd xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n asanl\u0131qla Quba xanl\u0131\u011f\u0131na birl\u0259\u015fdirilm\u0259sinin s\u0259b\u0259bl\u0259rin\u0259 aid deyil:\",\n        \"options\": [\n            \"A) D\u0259rb\u0259nd xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259razisinin ki\u00e7ik v\u0259 h\u0259rbi c\u0259h\u0259td\u0259n z\u0259if olmas\u0131\",\n            \"B) Yerli \u0259halinin D\u0259rb\u0259nd xan\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r vergi siyas\u0259tind\u0259n naraz\u0131 olmas\u0131\",\n            \"C) Rusiyan\u0131n Quba xanl\u0131\u011f\u0131na D\u0259rb\u0259ndi \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn birba\u015fa h\u0259rbi yard\u0131m etm\u0259si\",\n            \"D) Yerli \u0259halinin F\u0259t\u0259li xandan k\u00f6m\u0259k ist\u0259m\u0259si\",\n            \"E) D\u0259rb\u0259nd xan\u0131n\u0131n z\u00fclm\u00fc s\u0259b\u0259bind\u0259n xalq t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259m\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: F\u0259t\u0259li xan\u0131n D\u0259rb\u0259ndi asanl\u0131qla tutmas\u0131 (1759) zaman\u0131 Rusiya ona birba\u015fa h\u0259rbi yard\u0131m etm\u0259mi\u015fdir. \u018fsas s\u0259b\u0259bl\u0259r xanl\u0131\u011f\u0131n h\u0259rbi z\u0259ifliyi, xan\u0131n \u0259haliy\u0259 z\u00fclm ed\u0259r\u0259k a\u011f\u0131r vergil\u0259r toplamas\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 naraz\u0131 qalan yerli \u0259halinin F\u0259t\u0259li xan\u0131 k\u00f6m\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131 idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"16. Xa\u00e7l\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri v\u0259 B\u00f6y\u00fck Co\u011frafi k\u0259\u015ffl\u0259rin \u00fcmumd\u00fcnya tarixind\u0259ki ox\u015far t\u0259sirini m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisinin Portuqaliya v\u0259 \u0130spaniya krall\u0131qlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n eyni \u0259srd\u0259 t\u0259\u015fkil edilm\u0259si\",\n            \"B) H\u0259r ikisinin yaln\u0131z s\u00fclh v\u0259 ticar\u0259t m\u0259qs\u0259di g\u00fcdm\u0259si\",\n            \"C) \u015e\u0259rq (v\u0259 k\u0259\u015ff olunan) \u00f6lk\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fala m\u0259ruz qalmas\u0131, k\u00fctl\u0259vi q\u0259tll\u0259rin ba\u015f verm\u0259si v\u0259 sosial-iqtisadi t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259 s\u0259b\u0259b olmalar\u0131\",\n            \"D) H\u0259r ikisinin Rekonkista h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n birba\u015fa n\u0259tic\u0259si olmas\u0131\",\n            \"E) Yaln\u0131z Amerika qit\u0259sinin yerli \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lm\u0259l\u0259ri\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xa\u00e7l\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri v\u0259 B\u00f6y\u00fck co\u011frafi k\u0259\u015ffl\u0259rin ox\u015far c\u0259h\u0259ti kimi, h\u0259r iki proses \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fala m\u0259ruz qalmas\u0131, k\u00fctl\u0259vi q\u0259tll\u0259rin ba\u015f verm\u0259si v\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 sosial-iqtisadi h\u0259yat\u0131n t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259 u\u011framas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"17. 1904-c\u00fc ild\u0259 Bak\u0131 f\u0259hl\u0259l\u0259rinin t\u0259tili n\u0259tic\u0259sind\u0259 s\u0259naye\u00e7il\u0259rl\u0259 ba\u011flanm\u0131\u015f M\u00fc\u015favir\u0259nin q\u0259rar\u0131na (\u201cMazut konstitusiyas\u0131\u201dna) \u0259sas\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lardan hans\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmam\u0131\u015fd\u0131?\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1905-ci ilin yanvar\u0131ndan f\u0259hl\u0259l\u0259rin i\u015f g\u00fcn\u00fcn\u00fcn 9 saata endirilm\u0259si\",\n            \"B) \u018fm\u0259khaqq\u0131 \u00f6d\u0259nil\u0259rk\u0259n C\u0259nubi Az\u0259rbaycandan olan i\u015f\u00e7il\u0259rl\u0259 yerli f\u0259hl\u0259l\u0259r aras\u0131nda qeyri-b\u0259rab\u0259rliyin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131\",\n            \"C) F\u0259hl\u0259l\u0259rin h\u0259ft\u0259d\u0259 bir g\u00fcn istirah\u0259t etm\u0259k h\u00fcququ qazanmas\u0131\",\n            \"D) Bak\u0131dak\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn q\u0259zalardak\u0131 b\u00fct\u00fcn s\u0259naye sah\u0259l\u0259rinin f\u0259hl\u0259l\u0259rin\u0259 eyni g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin aid edilm\u0259si\",\n            \"E) F\u0259hl\u0259l\u0259rin ild\u0259 bir d\u0259f\u0259 m\u0259zuniyy\u0259t\u0259 \u00e7\u0131xmaq h\u00fcququ \u0259ld\u0259 etm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130\u015f g\u00fcn\u00fcn\u00fcn 9 saata endirilm\u0259si, istirah\u0259t v\u0259 m\u0259zuniyy\u0259t h\u00fcququ kimi bu g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r ancaq bilavasit\u0259 neft s\u0259nayesind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan f\u0259hl\u0259l\u0259r\u0259 aid idi. Dig\u0259r s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin f\u0259hl\u0259l\u0259rin\u0259 bu q\u0259rarlar \u015famil edilm\u0259mi\u015fdi (onlar t\u0259til\u0259 davam ed\u0259r\u0259k ancaq 1905-ci ild\u0259 \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 nail oldular).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"18. Rusiya \u00e7ar\u0131 I Aleksandr, Osmanl\u0131 sultan\u0131 II Mahmud v\u0259 Yaponiya imperatoru Mutsuxitonun f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259ki ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 respublika qurulu\u015fu elan etm\u0259si\",\n            \"B) Avropa n\u00fcmun\u0259sind\u0259 nazirlikl\u0259r yaratmalar\u0131\",\n            \"C) Konstitusiya q\u0259bul ed\u0259r\u0259k m\u00fctl\u0259qiyy\u0259ti m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmalar\u0131\",\n            \"D) \u00c7in\u0259 qar\u015f\u0131 eyni vaxtda \\\"A\u00e7\u0131q qap\u0131\\\" siyas\u0259ti elan etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"E) K\u0259ndlil\u0259ri t\u0259hkim\u00e7ilik as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan azad ed\u0259n qanunlar verm\u0259l\u0259ri\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Rusiya imperatoru I Aleksandr, Osmanl\u0131 sultan\u0131 II Mahmud v\u0259 Yaponiyada imperator Mutsuxitonun ox\u015far c\u0259h\u0259ti d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 islahat apararaq Avropa n\u00fcmun\u0259sind\u0259 nazirlikl\u0259r yaratmalar\u0131d\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"19. \u0130kinci Qaraba\u011f (V\u0259t\u0259n) m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 quruculuq i\u015fl\u0259ri v\u0259 diplomatik inki\u015faf bax\u0131m\u0131ndan hadis\u0259l\u0259rin d\u00fczg\u00fcn xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: 1. Z\u0259ngilan Beyn\u0259lxalq Hava Liman\u0131n\u0131n istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si 2. F\u00fczuli Beyn\u0259lxalq Hava Liman\u0131n\u0131n istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si 3. Az\u0259rbaycan v\u0259 \u00d6zb\u0259kistan prezidentl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 F\u00fczulid\u0259 Mirz\u0259 Uluqb\u0259y ad\u0131na tam orta m\u0259kt\u0259bin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 4. Xank\u0259ndid\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131n\u0131n qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 h\u0259rbi parad\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2, 4, 3\",\n            \"B) 2, 1, 3, 4\",\n            \"C) 2, 1, 4, 3\",\n            \"D) 3, 2, 1, 4\",\n            \"E) 1, 3, 2, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: F\u00fczuli Beyn\u0259lxalq Hava Liman\u0131 2021-ci ilin oktyabr\u0131nda, Z\u0259ngilan Beyn\u0259lxalq Hava Liman\u0131 is\u0259 2022-ci ilin oktyabr\u0131nda istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir. F\u00fczulid\u0259 Uluqb\u0259y ad\u0131na m\u0259kt\u0259bin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 2023-c\u00fc ilin avqustunda ba\u015f tutmu\u015fdur. Xank\u0259ndid\u0259 bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 h\u0259rbi parad\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si is\u0259 \\\"Qisas\\\" v\u0259 \\\"Antiterror\\\" \u0259m\u0259liyyatlar\u0131ndan sonra (2023-c\u00fc il) olmu\u015fdur. D\u00fczg\u00fcn ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 2, 1, 3, 4.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"20. XX \u0259srin 60-c\u0131 ill\u0259ri v\u0259 80-ci ill\u0259rinin ikinci yar\u0131s\u0131nda AB\u015e v\u0259 SSR\u0130 aras\u0131ndak\u0131 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259ti n\u0259 olmu\u015fdur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Kosmosun f\u0259thind\u0259 r\u0259qab\u0259tin tamamil\u0259 dayand\u0131r\u0131lmas\u0131\",\n            \"B) H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin Koreya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 birba\u015fa \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259lm\u0259si\",\n            \"C) SSR\u0130 v\u0259 AB\u015e m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 yum\u015falman\u0131n ba\u015f verm\u0259si v\u0259 n\u00fcv\u0259 silahlar\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin imzalanmas\u0131\",\n            \"D) \u015e\u0259rqi Avropada kommunist rejiml\u0259rinin s\u00fcqutuna AB\u015e v\u0259 SSR\u0130-nin birg\u0259 d\u0259st\u0259k verm\u0259si\",\n            \"E) \u0130kiq\u00fctbl\u00fc d\u00fcnya sisteminin l\u0259\u011fvi bar\u0259d\u0259 r\u0259smi b\u0259yannam\u0259l\u0259rin q\u0259bul edilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: XX \u0259srin 60-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 v\u0259 80-ci ill\u0259rinin ikinci yar\u0131s\u0131nda AB\u015e v\u0259 SSR\u0130 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 yum\u015falma ba\u015f vermi\u015f v\u0259 n\u00fcv\u0259 silahlar\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na dair ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcqavil\u0259l\u0259r imzalanm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"21. Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 Yusif ibn \u018fbu Sac v\u0259 \u015eirvan\u015fah I Axsitan\u0131n f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 aid ortaq c\u0259h\u0259t hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Slavyanlarla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 vahid c\u0259bh\u0259d\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"B) D\u0259rb\u0259nd s\u0259ddini b\u0259rpa etm\u0259l\u0259ri v\u0259 paytaxt\u0131 dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259l\u0259ri\",\n            \"C) Monqollara qar\u015f\u0131 eyni d\u00f6vrd\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\",\n            \"D) Atalar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n pozulmu\u015f \u0259n\u0259n\u0259vi ittifaq\u0131 b\u0259rpa etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"E) Xar\u0259zm\u015fahlar\u0131n y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 m\u0259ruz qalmalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259m Sacil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin h\u00f6kmdar\u0131 Yusif ibn \u018fbu Sac, h\u0259m d\u0259 \u015eirvan\u015fahlar d\u00f6vl\u0259tinin h\u00f6kmdar\u0131 I Axsitan D\u0259rb\u0259nd s\u0259ddini b\u0259rpa etmi\u015f v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin paytaxt\u0131n\u0131 ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"22. (\u00dcmumi tarix - Q\u0259dim d\u00f6vr) Q\u0259dim Roma tarixind\u0259 \\\"kolonlar\\\" adlan\u0131rd\u0131:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00d6z \u0259m\u0259kl\u0259rin\u0259 mara\u011f\u0131 art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn daxma tikm\u0259y\u0259 icaz\u0259 veril\u0259n qullar\",\n            \"B) Orduda xidm\u0259t ed\u0259n muzdlu s\u00fcvari d\u0259st\u0259l\u0259ri\",\n            \"C) \u0130ri malikan\u0259 sahibl\u0259rind\u0259n ki\u00e7ik sah\u0259l\u0259r g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k icar\u0259y\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n azad k\u0259ndlil\u0259r\",\n            \"D) Senatda t\u0259msil olunan ali h\u0259rbi r\u0259isl\u0259r\",\n            \"E) Qladiator d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n h\u0259rbi \u0259sirl\u0259r\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130ri malikan\u0259 sahibl\u0259ri \u00f6z torpaqlar\u0131n\u0131 ki\u00e7ik sah\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u0259r\u0259k azad k\u0259ndlil\u0259r\u0259 icar\u0259y\u0259 verirdil\u0259r. Bel\u0259 icar\u0259darlara kolonlar (\u0259kin\u00e7i) deyilirdi. Kolonlar torpaq sahibin\u0259 icar\u0259 haqq\u0131 verdikd\u0259n sonra qalan m\u0259hsulu \u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Daxmal\u0131 qullar is\u0259 tam f\u0259rqli bir t\u0259b\u0259q\u0259 idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"23. XVIII \u0259sr Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 G\u0259nc\u0259 v\u0259 \u015eamax\u0131 xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n siyasi f\u0259aliyy\u0259tind\u0259ki m\u00fch\u00fcm ox\u015far c\u0259h\u0259t n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Eyni ild\u0259 yaran\u0131b, eyni ild\u0259 \u00c7ar Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n l\u0259\u011fv edilm\u0259l\u0259ri\",\n            \"B) Qacarlar\u0131n v\u0259 z\u0259ndl\u0259rin h\u00fccumlar\u0131na m\u0259ruz qal\u0131b as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"C) \u015eimal-\u015f\u0259rqi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 vahid d\u00f6vl\u0259td\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259l\u0259ri\",\n            \"D) Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\",\n            \"E) S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f inzibati vahidl\u0259r olmalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: G\u0259nc\u0259 v\u0259 \u015eamax\u0131 xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm ox\u015far tarixi hadis\u0259si qon\u015fuluqlar\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n g\u00fccl\u00fc Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131d\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"24. D\u00fcnya tarixind\u0259 1215-ci ild\u0259 ba\u015f vermi\u015f tarixi hadis\u0259l\u0259rin ox\u015farl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Q\u0259zn\u0259li d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131 v\u0259 M\u00fcq\u0259dd\u0259s Roma imperiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131\",\n            \"B) Monqollar\u0131n \u015eimali \u00c7ini i\u015f\u011fal etm\u0259si v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 \\\"B\u00f6y\u00fck Azadl\u0131qlar xartiyas\u0131\\\"n\u0131n imzalanmas\u0131\",\n            \"C) Xa\u00e7l\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rinin ba\u015flanmas\u0131 v\u0259 Dehli sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131\",\n            \"D) \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 ilk parlamentin \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 Monqollar\u0131n Xar\u0259zm\u015fahlar\u0131 s\u00fcquta u\u011fratmas\u0131\",\n            \"E) Frank imperiyas\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 v\u0259 \u00c7ind\u0259 Sin s\u00fclal\u0259sinin devrilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1215-ci ild\u0259 d\u00fcnya tarixind\u0259 bir-birin\u0259 sinxron olan iki m\u00fch\u00fcm hadis\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir: Asiyada Monqollar \u015eimali \u00c7ini i\u015f\u011fal etmi\u015f, Avropada is\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259 kral\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259\u015fhur \\\"B\u00f6y\u00fck Azadl\u0131qlar xartiyas\u0131\\\" imzalanm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"25. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 1992-ci il v\u0259 2024-c\u00fc il tarixin\u0259 aid ox\u015far hadis\u0259ni m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Konstitusiyada d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn referendum ke\u00e7irilm\u0259si\",\n            \"B) T\u0259l\u0259b\u0259 Q\u0259bulu \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131\",\n            \"C) BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131na qeyri-daimi \u00fczv se\u00e7ilm\u0259si\",\n            \"D) \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 elan edilm\u0259si\",\n            \"E) Rus qo\u015funlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u0259razisini t\u0259rk etm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Respublikan\u0131n 1992-ci v\u0259 2024-c\u00fc il tarixinin ox\u015far m\u00fch\u00fcm hadis\u0259si kimi h\u0259r iki ild\u0259 Rus qo\u015funlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u0259razisini tamamil\u0259 t\u0259rk etm\u0259si g\u00f6st\u0259rilir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"26. I G\u00f6yt\u00fcrk xaqanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tinin tarixind\u0259ki m\u00fch\u00fcm ox\u015far hadis\u0259 hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Teymuril\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\",\n            \"B) \u015eimali Qafqaz\u0131 tabe etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"C) Eyni \u0259srd\u0259 \u0130slam dinini r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dini elan etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"D) Rus k\u0259ndazl\u0131qlar\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 z\u0259ifl\u0259m\u0259l\u0259ri\",\n            \"E) Sasani imperiyas\u0131na qar\u015f\u0131 Bizansla ittifaq qurmalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: I G\u00f6yt\u00fcrk xaqanl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tinin m\u00fch\u00fcm ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 \u015eimali Qafqaz \u0259razil\u0259rini \u00f6zl\u0259rin\u0259 tabe etm\u0259l\u0259ridir. Teymuril\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 v\u0259 ya Ruslarla sava\u015f b\u00fct\u00fcn bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u0259r ikisin\u0259 aid deyil.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"27. XV \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycan Qaraqoyunlu v\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin vergi sistemin\u0259 aid do\u011fru fikri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) B\u0259hr\u0259 \u2014 s\u0259n\u0259tkar v\u0259 tacirl\u0259rd\u0259n al\u0131nan vergi idi.\",\n            \"B) Tam\u011fa \u2014 xristian \u0259halid\u0259n toplanan can vergisi idi.\",\n            \"C) \u00c7obanb\u0259yi \u2014 suvarma suyundan istifad\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 al\u0131n\u0131rd\u0131.\",\n            \"D) Malc\u0259h\u0259t \u2014 istehsal edil\u0259n m\u0259hsula g\u00f6r\u0259 al\u0131nan \u0259sas vergi idi.\",\n            \"E) Cizy\u0259 \u2014 maldarlardan otlaqdan istifad\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 al\u0131nan vergi idi.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Qaraqoyunlu v\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 malc\u0259h\u0259t istehsal edil\u0259n m\u0259hsula g\u00f6r\u0259 al\u0131nan \u0259sas vergi olmu\u015fdur. Dig\u0259rl\u0259rinin izah\u0131 bel\u0259dir: B\u0259hr\u0259 sudan istifad\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00e7obanb\u0259yi otlaqdan istifad\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, tam\u011fa s\u0259n\u0259tkar v\u0259 tacirl\u0259rd\u0259n, cizy\u0259 is\u0259 xristian \u0259halid\u0259n al\u0131n\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"28. Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f \\\"Mandat rejimi\\\"nin \u0259sas m\u0259qs\u0259di n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Asiya v\u0259 Afrika xalqlar\u0131na d\u0259rhal siyasi m\u00fcst\u0259qillik verm\u0259k\",\n            \"B) Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda d\u00fcnyada silahs\u0131zla\u015fd\u0131rman\u0131 t\u0259min etm\u0259k\",\n            \"C) Qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259razi ilhaq etm\u0259l\u0259rini (i\u015f\u011fal\u0131n\u0131) p\u0259rd\u0259l\u0259m\u0259k v\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259ri qanunil\u0259\u015fdirm\u0259k\",\n            \"D) C kateqoriyas\u0131na aid \u00f6lk\u0259l\u0259ri m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 tam haz\u0131rlamaq\",\n            \"E) Pol\u015fan\u0131n b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259sini r\u0259smil\u0259\u015fdirm\u0259k\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Mandat sistemi qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259razi ilhaq etm\u0259l\u0259rinin (i\u015f\u011fal\u0131n\u0131n) bir alternativi, y\u0259ni \u0259slind\u0259 \u0259razi iddialar\u0131n\u0131 f\u0259rqli ad alt\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259 vasit\u0259si idi. M\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259r A, B v\u0259 C kateqoriyalar\u0131na b\u00f6l\u00fcn\u0259r\u0259k i\u015f\u011fal siyas\u0259ti davam etdirilirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"29. 1905-1911-ci ill\u0259rd\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycandak\u0131 S\u0259ttarxan (M\u0259\u015frut\u0259) h\u0259r\u0259kat\u0131 il\u0259 XIX \u0259sr \u00c7ind\u0259ki Taypinl\u0259r h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u00fcmumi c\u0259h\u0259ti hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisinin xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin birba\u015fa k\u00f6m\u0259yi il\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazanmas\u0131\",\n            \"B) H\u0259r iki h\u0259r\u0259kat\u0131n yaln\u0131z aqrar islahatlar t\u0259l\u0259bi il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259si\",\n            \"C) Dini p\u0259rak\u0259nd\u0259liy\u0259 son qoymaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131malar\u0131\",\n            \"D) Eyni ild\u0259 ba\u015flay\u0131b, eyni ild\u0259 s\u00fcqut etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"E) M\u00f6vcud qurulu\u015fa qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lm\u0259l\u0259ri v\u0259 xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259rin m\u00fcdaxil\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 yat\u0131r\u0131lmalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259m Taypinl\u0259r h\u0259r\u0259kat\u0131, h\u0259m d\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycandak\u0131 S\u0259ttarxan h\u0259r\u0259kat\u0131 m\u00f6vcud h\u00f6kum\u0259t qurulu\u015funa qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f v\u0259 h\u0259r ikisi xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259rin (d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin) h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 yat\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"30. XX-XXI \u0259srin beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 aid olan ox\u015farl\u0131qlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin. Ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 v\u0259 m\u00fcasir Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n xarici siyas\u0259t tarixind\u0259ki ortaq hadis\u0259 hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Almaniya v\u0259 Yaponiya il\u0259 birba\u015fa m\u00fcharib\u0259 aparmalar\u0131\",\n            \"B) Kr\u0131m yar\u0131madas\u0131n\u0131 m\u00fcvafiq olaraq 1783 v\u0259 2014-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 i\u015f\u011fal etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"C) AB\u015e il\u0259 n\u00fcv\u0259 silahlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcqavil\u0259 imzalamalar\u0131\",\n            \"D) Avropa \u0130ttifaq\u0131na \u00fczv olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259smi m\u00fcraci\u0259t etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"E) H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin G\u00fcrc\u00fcstan \u0259razisini eyni vaxtda i\u015f\u011fal etm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: SSR\u0130 v\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n ortaq x\u00fcsusiyy\u0259ti kimi AB\u015e il\u0259 n\u00fcv\u0259 silahlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcqavil\u0259 imzalamalar\u0131 g\u00f6st\u0259rilir. Kr\u0131m\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 (1783 v\u0259 2014) \u00c7ar Rusiyas\u0131 v\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131na, Almaniya-Yaponiya il\u0259 m\u00fcharib\u0259 is\u0259 \u00c7ar Rusiyas\u0131 v\u0259 SSR\u0130-y\u0259 aiddir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"31. Q\u0259dim Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f Kuti, Lullubi d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n v\u0259 Manna d\u00f6vl\u0259tinin tarixind\u0259ki ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: 1. \u0130ki\u00e7ayaras\u0131ndak\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 h\u0259rbi-siyasi m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131 2. Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nubunda, Urmiya g\u00f6l\u00fc \u0259traf\u0131nda yaranmalar\u0131 3. Yaz\u0131 sistemi kimi ancaq heroqlifl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259l\u0259ri 4. Midiyan\u0131n s\u00fcqutunda v\u0259 \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259rin y\u00fcks\u0259li\u015find\u0259 i\u015ftirak etm\u0259l\u0259ri 5. Mixi yaz\u0131 sistemind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259l\u0259ri\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2, 5\",\n            \"B) 1, 3, 4\",\n            \"C) 2, 3, 5\",\n            \"D) 1, 2, 4\",\n            \"E) 2, 4, 5\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Kuti, Lullubi d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 v\u0259 Manna d\u00f6vl\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nubunda (Urmiya \u0259traf\u0131nda) yaranm\u0131\u015f, \u0130ki\u00e7ayaras\u0131ndak\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 (Manna Assurla, Kuti-Lullubi is\u0259 Akkad v\u0259 s. il\u0259) m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015f v\u0259 h\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc mixi yaz\u0131 sistemind\u0259n istifad\u0259 etmi\u015fdir. Heroqlif yaz\u0131 Mannaya deyil, Q\u0259dim Misir v\u0259 \u00c7in\u0259 aiddir. Midiyan\u0131n s\u00fcqutunda da i\u015ftirak etm\u0259yibl\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"32. Q\u0259dim Misir v\u0259 \u015eumer sivilizasiyalar\u0131n\u0131n iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t tarixl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn ortaq x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r hans\u0131lard\u0131r? 1. \u00c7ay da\u015fq\u0131nlar\u0131ndan qorunmaq v\u0259 \u0259kinl\u0259ri suvarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259ndl\u0259r (kanallar) tikm\u0259l\u0259ri 2. Riyaziyyatda onluq say sistemind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259l\u0259ri 3. Dini inanclar\u0131nda \u00e7oxtanr\u0131l\u0131\u011fa (politeizm) sitayi\u015f etm\u0259l\u0259ri 4. M\u0259b\u0259d kimi yaln\u0131z zikkuratlar ucaltmalar\u0131 5. Tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 heroqlif yaz\u0131 sistemini k\u0259\u015ff etm\u0259l\u0259ri\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2, 3\",\n            \"B) 2, 3, 5\",\n            \"C) 1, 4, 5\",\n            \"D) 2, 4, 5\",\n            \"E) 1, 3, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259m Misir, h\u0259m d\u0259 \u015eumer xalqlar\u0131 \u0259kin sah\u0259l\u0259rini da\u015fq\u0131nlardan qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259ndl\u0259r tikmi\u015f, \u00e7oxtanr\u0131l\u0131 din\u0259 sitayi\u015f etmi\u015f v\u0259 onluq say sistemind\u0259n istifad\u0259 etmi\u015fl\u0259r. Lakin heroqlif Misir\u0259, zikkuratlar is\u0259 \u015eumer (\u0130ki\u00e7ayaras\u0131) m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 aiddir, y\u0259ni h\u0259r ikisi \u00fc\u00e7\u00fcn ortaq deyil.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"33. 944-c\u00fc ild\u0259 slavyanlar\u0131n B\u0259rd\u0259y\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 veril\u0259nl\u0259rd\u0259n hans\u0131 yanl\u0131\u015fd\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u018fvv\u0259lki y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq, bu y\u00fcr\u00fc\u015f t\u0259kc\u0259 qar\u0259t deyil, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycanda m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131.\",\n            \"B) Y\u00fcr\u00fc\u015f \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 \\\"Arran\u0131n anas\u0131\\\" adland\u0131r\u0131lan B\u0259rd\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri Sacil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259rkibind\u0259 idi.\",\n            \"C) Salari h\u00f6kmdar\u0131 M\u0259rzban ibn M\u0259h\u0259mm\u0259d 30 minlik qo\u015funla \u015f\u0259h\u0259rin k\u00f6m\u0259yin\u0259 g\u0259ls\u0259 d\u0259, onu tam xilas ed\u0259 bilm\u0259di.\",\n            \"D) Slavyanlar dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 amans\u0131z q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tmi\u015f, sa\u011f qalanlar\u0131 is\u0259 m\u0259scid\u0259 toplay\u0131b q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fdil\u0259r.\",\n            \"E) Mosul hakiminin Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nub s\u0259rh\u0259dl\u0259rini pozmas\u0131 M\u0259rzban ibn M\u0259h\u0259mm\u0259din B\u0259rd\u0259 m\u00fchasir\u0259sini dayand\u0131r\u0131b c\u0259nuba d\u00f6nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B\u0259rd\u0259 faci\u0259si 944-c\u00fc ild\u0259 ba\u015f ver\u0259nd\u0259 \u015f\u0259h\u0259r Sacil\u0259rin yox, Salaril\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin (941-981) t\u0259rkibind\u0259 idi v\u0259 d\u00f6vl\u0259ti M\u0259rzban ibn M\u0259h\u0259mm\u0259d idar\u0259 edirdi. Dig\u0259r veril\u0259n b\u00fct\u00fcn variantlar tarixi bax\u0131mdan tamamil\u0259 do\u011frudur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"34. Tarixd\u0259 I G\u00f6yt\u00fcrk xaqanl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 X\u0259z\u0259r xaqanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n siyasi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 aid m\u00fch\u00fcm ox\u015far c\u0259h\u0259t hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00c7in imperiyas\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apararaq h\u0259lledici q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r qazanmalar\u0131\",\n            \"B) Dini p\u0259rak\u0259nd\u0259lik v\u0259 daxili \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 eyni \u0259srd\u0259 z\u0259ifl\u0259m\u0259l\u0259ri\",\n            \"C) Qafqaz u\u011frunda Sasani imperiyas\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131 v\u0259 A\u015fina n\u0259slind\u0259n olan xaqanlar t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 edilm\u0259l\u0259ri\",\n            \"D) Avropan\u0131 \u0259r\u0259b i\u015f\u011fallar\u0131ndan qorumalar\u0131\",\n            \"E) Eyni \u0259srd\u0259 yaran\u0131b, eyni \u0259srd\u0259 s\u00fcqut etm\u0259l\u0259ri\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259m I G\u00f6yt\u00fcrk xaqanl\u0131\u011f\u0131, h\u0259m d\u0259 X\u0259z\u0259r xaqanl\u0131\u011f\u0131 A\u015fina n\u0259slind\u0259n olan xaqanlar t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131l\u0131b idar\u0259 edilmi\u015f v\u0259 h\u0259r ikisi Qafqaz \u0259razil\u0259ri (n\u00fcfuzu) u\u011frunda Sasanil\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"35. XVIII \u0259srin ortalar\u0131nda Qaraba\u011f xan\u0131 P\u0259nah\u0259li xan\u0131n siyasi v\u0259 h\u0259rbi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 aid olanlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: 1. Nadir \u015fah t\u0259r\u0259find\u0259n Xorasana v\u0259 \u018ffqan\u0131stana s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015f Qaraba\u011f tayfalar\u0131n\u0131 yenid\u0259n \u00f6z tarixi v\u0259t\u0259nl\u0259rin\u0259 qaytarmas\u0131 2. K\u0259birli mahal\u0131nda Bayat qalas\u0131n\u0131 in\u015fa etdirm\u0259si 3. \\\"Bayat sava\u015f\u0131\\\"nda Quba xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n h\u00fccumunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almas\u0131 4. \u015e\u0259ki xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tamamil\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 salmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2\",\n            \"B) 3, 4\",\n            \"C) 2, 3\",\n            \"D) 1, 4\",\n            \"E) 2, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: P\u0259nah\u0259li xan hakimiyy\u0259tini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Nadir \u015fah\u0131n s\u00fcrg\u00fcn etdiyi tayfalar\u0131 geri qaytard\u0131 (1) v\u0259 1748-ci ild\u0259 Bayat qalas\u0131n\u0131 tikdirdi (2). Lakin \\\"Bayat sava\u015f\u0131\\\"nda ona h\u00fccum ed\u0259n Quba xan\u0131 yox, \u015e\u0259ki xan\u0131 Hac\u0131 \u00c7\u0259l\u0259bi idi (3 yanl\u0131\u015fd\u0131r). P\u0259nah\u0259li xan \u015e\u0259ki xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259n as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 salmam\u0131\u015fd\u0131 (4 yanl\u0131\u015fd\u0131r).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"36. D\u00fcnya tarixind\u0259 732-ci il Puatye d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc, VIII \u0259srd\u0259 X\u0259z\u0259rl\u0259rin \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259si v\u0259 1402-ci il Ankara d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ox\u015far tarixi n\u0259tic\u0259si n\u0259 olmu\u015fdur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Xristian kils\u0259sinin katolik v\u0259 pravoslav olmaqla iki yer\u0259 par\u00e7alanmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almalar\u0131\",\n            \"B) Frank d\u00f6vl\u0259tinin Avropada \u0259n g\u00fccl\u00fc imperiyaya \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 z\u0259min yaratmalar\u0131\",\n            \"C) Avropan\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n (v\u0259 ya \u015f\u0259rq t\u0259hl\u00fck\u0259sinin) i\u015f\u011fal\u0131ndan xilas etm\u0259l\u0259ri (qorumalar\u0131)\",\n            \"D) S\u0259lib y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rinin ba\u015flanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas b\u0259han\u0259 olmalar\u0131\",\n            \"E) Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 yeni g\u00fccl\u00fc t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin yaranmas\u0131na birba\u015fa g\u0259tirib \u00e7\u0131xarmalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Franklar\u0131n Puatye d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc, X\u0259z\u0259rl\u0259rin Qafqazda \u0259r\u0259bl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259si v\u0259 \u018fmir Teymurun Ankara d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Osmanl\u0131lar\u0131 m\u0259\u011flub etm\u0259si Avropan\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n (\u0259r\u0259b v\u0259 t\u00fcrk) i\u015f\u011fal\u0131ndan xilas etmi\u015f\/gecikdirmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"37. \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n XIX \u0259srin II yar\u0131s\u0131 v\u0259 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi aqrar islahatlarla ba\u011fl\u0131 do\u011fru olanlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: 1. 1870-ci il \u018fsasnam\u0259si v\u0259 1900-c\u00fc il Qanunu k\u0259ndlil\u0259r aras\u0131nda sosial t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259\u015fm\u0259ni daha da g\u00fccl\u0259ndirdi. 2. 1870-ci il islahat\u0131na \u0259sas\u0259n sahibkar k\u0259ndlil\u0259rin\u0259 torpaqlar\u0131 sat\u0131n alark\u0259n d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 edilirdi. 3. 1913-c\u00fc il Qanununa \u0259sas\u0259n \u015eimali Az\u0259rbaycanda k\u0259ndlil\u0259r sahibkarlardan torpaqlar\u0131 alark\u0259n d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 (kredit) almaq h\u00fcququ qazand\u0131lar. 4. 1861-ci il islahat\u0131 yaln\u0131z Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t k\u0259ndlil\u0259rinin v\u0259ziyy\u0259tini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rd\u0131.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 3\",\n            \"B) 1, 2\",\n            \"C) 2, 4\",\n            \"D) 3, 4\",\n            \"E) 2, 3\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1870 v\u0259 1900-c\u00fc il islahatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 qol\u00e7omaqlar (varl\u0131 k\u0259ndlil\u0259r) yoxsullar\u0131n torpa\u011f\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irdi v\u0259 t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259\u015fm\u0259 g\u00fccl\u0259ndi (1 do\u011fru). Az\u0259rbaycanda sahibkar k\u0259ndlil\u0259r\u0259 torpa\u011f\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 1870-ci ild\u0259 yox, yaln\u0131z 1913-c\u00fc il qanunu il\u0259 verildi (3 do\u011fru, 2 yanl\u0131\u015f). Rusiya m\u0259rk\u0259zind\u0259 is\u0259 bu h\u00fcquq 1861-ci ild\u0259 verilmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"38. D\u00fcnya tarixind\u0259 1919-cu il (Paris) v\u0259 1947-ci il (Paris) s\u00fclh konfranslar\u0131n\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259dind\u0259ki ox\u015farl\u0131q n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 nizamnam\u0259nin q\u0259bulunu r\u0259smil\u0259\u015fdirm\u0259k\",\n            \"B) SSR\u0130-nin beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara q\u0259bul edilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259k\",\n            \"C) Almaniya v\u0259 onun m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri il\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri ba\u011flamaq\",\n            \"D) Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 yeni yaranm\u0131\u015f m\u00fcst\u0259qil \u0259r\u0259b d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini tan\u0131maq\",\n            \"E) N\u00fcv\u0259 silah\u0131n\u0131n s\u0131naqdan ke\u00e7irilm\u0259sini v\u0259 yay\u0131lmas\u0131n\u0131 qada\u011fan etm\u0259k\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259m Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra (1919), h\u0259m d\u0259 \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra (1947) \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lan Paris s\u00fclh konfranslar\u0131n\u0131n \u0259sas tarixi ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 Almaniya v\u0259 onun m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri il\u0259 yekun s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri ba\u011flamaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131malar\u0131 idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"39. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti (AXC) v\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n 1920-ci il tarixin\u0259 aid deyil:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Antanta Ali \u015euras\u0131n\u0131n AXC-ni de-fakto olaraq tan\u0131mas\u0131\",\n            \"B) Az\u0259rbaycan Teleqraf Agentliyinin yarad\u0131lmas\u0131\",\n            \"C) Erm\u0259ni q\u00fcvv\u0259l\u0259ri il\u0259 Qaraba\u011fda \u018fsg\u0259ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015f verm\u0259si\",\n            \"D) Az\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131\",\n            \"E) \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131n ilk proqram\u0131n\u0131n \u00e7ap edilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"M\u00fcsavat\\\" partiyas\u0131n\u0131n ilk proqram\u0131 1920-ci ild\u0259 deyil, 1912-ci ild\u0259 \u00e7ap edilmi\u015fdir. Dig\u0259r veril\u0259n hadis\u0259l\u0259r (De-fakto tan\u0131nma, Teleqraf agentliyi, Kommunist partiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131, \u018fsg\u0259ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc) is\u0259 m\u0259hz 1920-ci il\u0259 aid tarixi faktlard\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"40. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 \\\"Soyuq m\u00fcharib\u0259\\\" d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin d\u00fczg\u00fcn xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: 1. AB\u015e t\u0259r\u0259find\u0259n \\\"S\u0259dd\u00e7\u0259km\u0259 strategiyas\u0131\\\"n\u0131n elan edilm\u0259si 2. Q\u0259rbi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"Mar\u015fal plan\u0131\\\"n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259y\u0259 ba\u015flamas\u0131 3. Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0130qtisadi Yard\u0131m \u015euras\u0131n\u0131n (Q\u0130Y\u015e) yarad\u0131lmas\u0131 4. Var\u015fava M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (VMT) yarad\u0131lmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 2, 3, 4\",\n            \"B) 2, 1, 4, 3\",\n            \"C) 1, 3, 2, 4\",\n            \"D) 3, 1, 4, 2\",\n            \"E) 4, 3, 2, 1\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xronologiyaya \u0259sas\u0259n: AB\u015e t\u0259r\u0259find\u0259n \\\"S\u0259dd\u00e7\u0259km\u0259 strategiyas\u0131\\\" 1947-ci ild\u0259 elan olundu. \\\"Mar\u015fal plan\u0131\\\"n\u0131n icras\u0131na 1948-ci ild\u0259 ba\u015fland\u0131. SSR\u0130 v\u0259 sosialist bloku t\u0259r\u0259find\u0259n Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0130qtisadi Yard\u0131m \u015euras\u0131 (Q\u0130Y\u015e) 1949-cu ild\u0259, Var\u015fava M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131 (VMT) is\u0259 1955-ci ild\u0259 yarad\u0131ld\u0131. D\u00fczg\u00fcn ard\u0131c\u0131ll\u0131q: 1, 2, 3, 4.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"41. Manna d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259s\u0259rr\u00fcfat v\u0259 iqtisadi h\u0259yat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 veril\u0259nl\u0259rd\u0259n hans\u0131lar do\u011frudur? 1. Sangibuti vilay\u0259tind\u0259 \u201cilx\u0131 evi\u201d adlanan, s\u00fcvaril\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn atlar\u0131n b\u0259sl\u0259ndiyi x\u00fcsusi m\u0259kanlar var idi. 2. Gilzan v\u0259 Zamua vilay\u0259tl\u0259ri Assuriyaya yaln\u0131z mis v\u0259 q\u0131z\u0131l formas\u0131nda vergi verirdil\u0259r. 3. Manna Midiya imperiyas\u0131n\u0131n iqtisadi m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f v\u0259 \u201cKi\u00e7ik Midiya\u201d adlanma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. 4. \u0130zirtu, Ura\u015f v\u0259 U\u015fkaya \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 x\u00fcsusi s\u0259n\u0259tkar emalatxanalar\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. 5. Torpaqlar\u0131nda he\u00e7 bir z\u0259ngin d\u0259mir filizi v\u0259 qiym\u0259tli da\u015f yataqlar\u0131 m\u00f6vcud deyildi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 3, 4\",\n            \"B) 1, 2, 5\",\n            \"C) 2, 3, 4\",\n            \"D) 1, 4, 5\",\n            \"E) 2, 3, 5\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Manna d\u00f6vl\u0259tinin Sangibuti vilay\u0259tind\u0259 Bara adlanan m\u0259kanda h\u00f6kmdar\u0131n mal-qaras\u0131 saxlan\u0131rd\u0131 v\u0259 s\u00fcvari d\u0259st\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn atlar b\u0259sl\u0259ndiyi \u00fc\u00e7\u00fcn Assurlar buran\u0131 \u201cilx\u0131 evi\u201d adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. Gilzan v\u0259 Zamua kimi vilay\u0259tl\u0259r Assuriyaya q\u0131z\u0131l yox, m\u0259hz qo\u015fqu atlar\u0131 vergi kimi verirdil\u0259r. \u0130nki\u015faf etmi\u015f t\u0259s\u0259rr\u00fcfata malik olan Manna Midiya imperiyas\u0131n\u0131n iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f v\u0259 sonradan \\\"Ki\u00e7ik Midiya\\\" adlanm\u0131\u015fd\u0131r. Manna \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u0130zirtu, Ura\u015f v\u0259 U\u015fkayada s\u0259n\u0259tkar emalatxanalar\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"42. Q\u0259dim Babil d\u00f6vl\u0259tinin tarixin\u0259 aid do\u011fru fikri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) E.\u0259. II minilliyin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 A\u015f\u015fur d\u00f6vl\u0259tin\u0259 tabe edil\u0259r\u0259k s\u00fcquta u\u011frad\u0131ld\u0131.\",\n            \"B) \u015e\u0259h\u0259rin daxilind\u0259 fironlar t\u0259r\u0259find\u0259n ucald\u0131lm\u0131\u015f Xeops ehram\u0131 yerl\u0259\u015firdi.\",\n            \"C) E.\u0259. VII y\u00fczillikd\u0259 yenid\u0259n y\u00fcks\u0259li\u015f d\u00f6vr\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259m qoyaraq \u0130ki\u00e7ayaras\u0131n\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259tin\u0259 \u00e7evrildi.\",\n            \"D) Mixi yaz\u0131dan imtina ed\u0259r\u0259k, yerli heroqlif yaz\u0131 sistemini yaratd\u0131lar.\",\n            \"E) G\u00fcn\u0259\u015f tanr\u0131s\u0131 Ra-n\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 zikkuratlar ucaltm\u0131\u015fd\u0131lar.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Babil e.\u0259. II minilliyin sonlar\u0131nda (\u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 yox) A\u015f\u015fura tabe edils\u0259 d\u0259, e.\u0259. VII y\u00fczillikd\u0259 yenid\u0259n y\u00fcks\u0259li\u015f d\u00f6vr\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259m qoyaraq \u0130ki\u00e7ayaras\u0131nda \u0259n g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259t oldu. Xeops ehram\u0131 v\u0259 G\u00fcn\u0259\u015f tanr\u0131s\u0131 Ra q\u0259dim Misir\u0259 aiddir. Babillil\u0259r h\u0259m d\u0259 mixi yaz\u0131dan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 davam etmi\u015fdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"43. Sacil\u0259r, Salaril\u0259r v\u0259 S\u0259lcuq d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi tarixind\u0259ki m\u00fch\u00fcm ortaq ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 n\u0259 olmu\u015fdur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc eyni \u0259srd\u0259 - XI \u0259srd\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"B) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc \u015eirvan\u015fahlar d\u00f6vl\u0259tini \u00f6zl\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 salm\u0131\u015flar.\",\n            \"C) Bizans, g\u00fcrc\u00fc v\u0259 erm\u0259ni q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 vahid c\u0259bh\u0259d\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fl\u0259r.\",\n            \"D) Paytaxtlar\u0131n\u0131 T\u0259brizd\u0259n B\u0259rd\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r.\",\n            \"E) H\u0259r \u00fc\u00e7 d\u00f6vl\u0259t xar\u0259zm\u015fahlar\u0131n y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 s\u00fcqut etmi\u015fdir.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Saci, Salari v\u0259 S\u0259lcuq d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin m\u00fch\u00fcm siyasi ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 onlar\u0131n h\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif vaxtlarda \u015eirvan\u015fahlar d\u00f6vl\u0259tini as\u0131l\u0131 hala salmalar\u0131d\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"44. B\u00f6y\u00fck S\u0259lcuq h\u00f6kmdar\u0131 M\u0259lik\u015fah, Elxani h\u00f6kmdar\u0131 Qazan xan v\u0259 B\u00f6y\u00fck Mo\u011fol h\u00f6kmdar\u0131 \u018fkb\u0259r \u015fah\u0131n islahat\u00e7\u0131l\u0131q f\u0259aliyy\u0259tind\u0259ki \u0259n m\u00fch\u00fcm ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259t hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Hindistana h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015f t\u0259\u015fkil ed\u0259r\u0259k yeni torpaqlar \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259l\u0259ri\",\n            \"B) Portuqallarla ticar\u0259t v\u0259 diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r qurmalar\u0131\",\n            \"C) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn \\\"soyurqal\\\" torpaq m\u00fclkiyy\u0259t n\u00f6v\u00fcn\u00fc r\u0259sm\u0259n l\u0259\u011fv etm\u0259si\",\n            \"D) \u0130dar\u0259 etdikl\u0259ri d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 vahid \u00e7\u0259ki, \u00f6l\u00e7\u00fc v\u0259 pul sistemi yaratmalar\u0131\",\n            \"E) Monqollar\u0131n davaml\u0131 h\u00fccumlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 q\u0259ti olaraq almalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259lik\u015fah, Qazan xan v\u0259 \u018fkb\u0259r \u015fah\u0131n f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259ki ortaq x\u00fcsusiyy\u0259t onlar\u0131n idar\u0259 etdikl\u0259ri d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 vahid \u00e7\u0259ki, \u00f6l\u00e7\u00fc v\u0259 pul sistemi yaratmalar\u0131d\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"45. Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 Uzun H\u0259s\u0259n v\u0259 I \u0130smay\u0131l\u0131n xarici siyas\u0259tind\u0259ki m\u00fch\u00fcm ortaq c\u0259h\u0259t hans\u0131 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Malc\u0259h\u0259t vergisinin miqdar\u0131n\u0131 azaltmalar\u0131\",\n            \"B) Osmanl\u0131larla m\u00fcbariz\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 odlu silah \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn apard\u0131qlar\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n u\u011fursuzluqla n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259si\",\n            \"C) Rusiya il\u0259 qazancl\u0131 ticar\u0259t m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri imzalamalar\u0131\",\n            \"D) \u015eirvan\u015fahlar d\u00f6vl\u0259tinin m\u00f6vcudlu\u011funa tamamil\u0259 son qoymalar\u0131\",\n            \"E) Portuqaliya il\u0259 \u0259laq\u0259 yaradaraq H\u00f6rm\u00fcz\u00fc geri qaytarmalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: A\u011fqoyunlu h\u00f6kmdar\u0131 Uzun H\u0259s\u0259n v\u0259 S\u0259f\u0259vi h\u00f6kmdar\u0131 \u015eah I \u0130smay\u0131l\u0131n xarici siyas\u0259tind\u0259ki m\u00fch\u00fcm ox\u015farl\u0131q Osmanl\u0131larla m\u00fcbariz\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ril\u0259 odlu silah \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn apard\u0131qlar\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n u\u011fursuzluqla n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259sidir. Malc\u0259h\u0259tin azald\u0131lmas\u0131 is\u0259 Uzun H\u0259s\u0259n v\u0259 I T\u0259hmasib\u0259 aiddir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"46. D\u00fcnya tarixind\u0259 bar\u0131t\u0131n k\u0259\u015ffi v\u0259 yay\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 do\u011fru ifad\u0259ni tap\u0131n:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130lk d\u0259f\u0259 Avropada k\u0259\u015ff edilib, daha sonra \u00c7in\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"B) \u0130lk d\u0259f\u0259 \u00e7inlil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n k\u0259\u015ff edilmi\u015f, Xa\u00e7l\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri zaman\u0131 is\u0259 avropal\u0131lar ondan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.\",\n            \"C) \u0130lk odlu silahlar d\u0259rhal c\u0259ngav\u0259r ordular\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 feodal q\u0259srl\u0259rinin daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu.\",\n            \"D) Osmanl\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n k\u0259\u015ff edil\u0259r\u0259k, ilk d\u0259f\u0259 Ankara d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 istifad\u0259 olunmu\u015fdur.\",\n            \"E) Yaln\u0131z \u0259yl\u0259nc\u0259 m\u0259qs\u0259dil\u0259 k\u0259\u015ff edilmi\u015f, h\u0259rbi m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 vaxt istifad\u0259 olunmam\u0131\u015fd\u0131r.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Bar\u0131t ilk d\u0259f\u0259 \u00e7inlil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n k\u0259\u015ff edilmi\u015f, \u0259yl\u0259nc\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 \u015f\u0259nlikl\u0259rd\u0259 istifad\u0259 olunmu\u015fdur. Daha sonra t\u00fcrkl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259nims\u0259nilmi\u015f, Xa\u00e7l\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri zaman\u0131 is\u0259 avropal\u0131lar da ondan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131lar. Bar\u0131tdan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k odlu silahlar\u0131n yaranmas\u0131 c\u0259ngav\u0259r ordusunun v\u0259 feodal q\u0259srl\u0259rinin \u0259h\u0259miyy\u0259tini itirm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"47. \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n XIX \u0259srin I yar\u0131s\u0131nda \u015eimali Az\u0259rbaycanda h\u0259yata ke\u00e7irdiyi iqtisadi islahatlar\u0131n (1821-ci il tarifi, 1836-c\u0131 il v\u0259 1839-43-c\u00fc ill\u0259r) m\u00fch\u00fcm ox\u015far n\u0259tic\u0259si n\u0259 olmu\u015fdur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) B\u0259y v\u0259 a\u011falara k\u0259ndlil\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 polis v\u0259 inzibati m\u0259hk\u0259m\u0259 h\u00fcququnun verilm\u0259si\",\n            \"B) Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda xanl\u0131q idar\u0259 \u00fcsulunun q\u0259ti olaraq b\u0259rpa edilm\u0259si\",\n            \"C) Az\u0259rbaycanda vahid daxili bazar\u0131n formala\u015fmas\u0131na v\u0259 ticar\u0259tin inki\u015faf\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259l\u0259ri\",\n            \"D) \u015eimali Az\u0259rbaycan tacirl\u0259rinin \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rinin tamamil\u0259 b\u0259rpa olunmas\u0131\",\n            \"E) Zaqafqaziyada komendant idar\u0259 \u00fcsulunun l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k quberniyalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 1821-ci il g\u00fcz\u0259\u015ftli ticar\u0259t tarifi, 1836-c\u0131 il r\u0259hdar r\u00fcsumunun l\u0259\u011fv edilm\u0259si v\u0259 1839-43-c\u00fc ill\u0259rd\u0259ki pul islahat\u0131 \u015eimali Az\u0259rbaycanda ticar\u0259tin inki\u015faf\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Bu t\u0259dbirl\u0259r iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015f v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 vahid daxili bazar\u0131n formala\u015fmas\u0131na xidm\u0259t etmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"48. \\\"Yolumuz n\u0259 q\u0259d\u0259r uzun v\u0259 \u00e7\u0259tin olsa da, q\u0259l\u0259b\u0259! Sonuna q\u0259d\u0259r ged\u0259c\u0259yik... D\u0259nizl\u0259rd\u0259, okeanlarda vuru\u015faca\u011f\u0131q... adam\u0131z\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259c\u0259yik.\\\" \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259 xalq\u0131na bu m\u00fcraci\u0259ti ed\u0259n tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimdir v\u0259 hans\u0131 d\u00f6vl\u0259tin maraqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edirdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) F.Ruzvelt - AB\u015e\",\n            \"B) U.\u00c7\u00f6r\u00e7ill - B\u00f6y\u00fck Britaniya (\u0130ngilt\u0259r\u0259)\",\n            \"C) H.Trumen - AB\u015e\",\n            \"D) \u015earl de Qoll - Fransa\",\n            \"E) \u0130.Stalin - SSR\u0130\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"M\u0259nd\u0259n m\u0259qs\u0259dimizin n\u0259 oldu\u011funu soru\u015fursunuz. Siz\u0259 iki k\u0259lm\u0259 il\u0259 cavab verim: Q\u0259l\u0259b\u0259! N\u0259yin bahas\u0131na olursa-olsun, q\u0259l\u0259b\u0259!\\\" v\u0259 adan\u0131n (B\u00f6y\u00fck Britaniya adas\u0131n\u0131n) m\u00fcdafi\u0259 olunmas\u0131 kimi fikirl\u0259r \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 B\u00f6y\u00fck Britaniya ba\u015f naziri Uinston \u00c7\u00f6r\u00e7illin tarixi \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131na aiddir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"49. Birinci (AXC) v\u0259 \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Az\u0259rbaycan Respublikalar\u0131n\u0131n xarici siyas\u0259tind\u0259 v\u0259 iqtisadi f\u0259aliyy\u0259tind\u0259ki ox\u015farl\u0131qlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: 1. M\u00fcvafiq olaraq 1920-ci il Versal v\u0259 1996-c\u0131 il Lissabon konfranslar\u0131nda Az\u0259rbaycan diplomatiyas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck u\u011fur \u0259ld\u0259 etm\u0259si. 2. H\u0259r iki respublikan\u0131n Avropa \u015euras\u0131na eyni ild\u0259 tamh\u00fcquqlu \u00fczv q\u0259bul olunmas\u0131. 3. G\u00fcrc\u00fcstan \u0259razisi \u00fcz\u0259rind\u0259n \u00f6z neftini d\u00fcnya bazar\u0131na ixrac etm\u0259l\u0259ri. 4. H\u0259r iki respublika d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 AB\u015e t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \\\"907-ci d\u00fcz\u0259li\u015f\\\"in q\u0259bul edilm\u0259si.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1, 3\",\n            \"B) 2, 4\",\n            \"C) 1, 2\",\n            \"D) 3, 4\",\n            \"E) 1, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti (AXC) v\u0259 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n (\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Respublika) ortaq c\u0259h\u0259tl\u0259rin\u0259 m\u00fcvafiq olaraq 1920-ci il Versal v\u0259 1996-c\u0131 il Lissabon konfranslar\u0131nda Az\u0259rbaycan diplomatiyas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck u\u011fur \u0259ld\u0259 etm\u0259si aiddir. H\u0259m\u00e7inin h\u0259r iki respublika \u00f6z neftini G\u00fcrc\u00fcstan \u0259razisi \u00fcz\u0259rind\u0259n ixrac etmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"50. D\u00fcnya tarixind\u0259 \u018fmir Teymur v\u0259 Nadir \u015fah\u0131n h\u0259rbi-siyasi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259ki m\u00fch\u00fcm ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259t hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisinin Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259tini tamamil\u0259 s\u00fcquta u\u011fratmas\u0131\",\n            \"B) Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 m\u00fcharib\u0259 aparmalar\u0131 v\u0259 Hindistana y\u00fcr\u00fc\u015f etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"C) Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 ittifaq quraraq \u00c7in imperiyas\u0131n\u0131 m\u0259\u011flub etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"D) S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin m\u00f6vcudlu\u011funa q\u0259ti olaraq son qoymalar\u0131\",\n            \"E) H\u0259r ikisinin paytaxt\u0131 T\u0259briz \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259m \u018fmir Teymurun (Teymuril\u0259r d\u00f6vl\u0259ti), h\u0259m d\u0259 Nadir \u015fah\u0131n (\u018ff\u015farlar d\u00f6vl\u0259ti) siyasi-h\u0259rbi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259ki x\u00fcsusi ortaq c\u0259h\u0259t onlar\u0131n Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 m\u00fcharib\u0259 aparmalar\u0131 v\u0259 Hindistana h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015f t\u0259\u015fkil etm\u0259l\u0259ridir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"51. Tarix m\u00fc\u0259llimi \u015fagirdl\u0259r\u0259 bel\u0259 bir tap\u015f\u0131r\u0131q verir: \\\"I \u015eah Abbas\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irdiyi h\u0259rbi v\u0259 inzibati islahatlar\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli iqtisadi n\u0259tic\u0259l\u0259rini m\u00fcxt\u0259lif tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda t\u0259hlil edin v\u0259 bu islahatlar\u0131n S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tini n\u0259hay\u0259td\u0259 g\u00fccl\u0259ndirdiyini, yoxsa z\u0259ifl\u0259tdiyini \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259kild\u0259 s\u00fcbut edin.\\\" B. Blumun \u0130drak taksonomiyas\u0131na v\u0259 Dr. Norman Uebbin \\\"D\u0259rin bilik s\u0259viyy\u0259l\u0259ri\\\" n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n bu tap\u015f\u0131r\u0131q m\u00fcvafiq olaraq hans\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 aiddir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u0259hlil etm\u0259k \/ DOK 2 (Bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n t\u0259tbiqi)\",\n            \"B) D\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k \/ DOK 4 (Geni\u015fl\u0259ndirilmi\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259)\",\n            \"C) Yaratmaq \/ DOK 3 (Strateji d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259)\",\n            \"D) Anlamaq \/ DOK 1 (Xat\u0131rlama v\u0259 t\u0259kraristehsal)\",\n            \"E) T\u0259tbiq etm\u0259k \/ DOK 3 (Strateji d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259)\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Tap\u015f\u0131r\u0131qda \u015fagirdd\u0259n m\u00fcxt\u0259lif m\u0259nb\u0259l\u0259ri ara\u015fd\u0131rmaq, meyarlar \u0259sas\u0131nda m\u00fchakim\u0259 y\u00fcr\u00fctm\u0259k v\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini s\u00fcbut etm\u0259k (arqument g\u0259tirm\u0259k) t\u0259l\u0259b olunur. Bu, Blum taksonomiyas\u0131nda D\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k m\u0259rh\u0259l\u0259sidir. Eyni zamanda, bir ne\u00e7\u0259 m\u0259nb\u0259nin t\u0259hlili, uzunm\u00fcdd\u0259tli t\u0259dqiqat v\u0259 kompleks q\u0259rarlar\u0131n verilm\u0259si t\u0259l\u0259b olundu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn Uebbin n\u0259z\u0259riyy\u0259sind\u0259 \u0259n \u00fcst s\u0259viyy\u0259 olan DOK 4 (Geni\u015fl\u0259ndirilmi\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259) s\u0259viyy\u0259sin\u0259 uy\u011fundur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"52. \u015eagird 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 ba\u015f vermi\u015f \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n xronologiyas\u0131n\u0131 v\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tini \u00f6yr\u0259nm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir v\u0259 \\\"M\u0259nim tarix\u0259 he\u00e7 mara\u011f\u0131m v\u0259 yadda\u015f\u0131m yoxdur, onsuz da yaza bilm\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m\\\" deyir. Kerol Dvekin \\\"D\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi\\\" n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, m\u00fc\u0259llimin \u015fagirdd\u0259 \\\"inki\u015fafa a\u00e7\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi\\\" formala\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ver\u0259c\u0259yi \u0259n effektiv r\u0259y hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \\\"Narahat olma, tarixi yadda saxlamaq s\u0259nin fitri istedad\u0131nd\u0131r, biraz da \u00e7al\u0131\u015fsan, al\u0131nacaq.\\\"\",\n            \"B) \\\"G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, s\u0259n daha \u00e7ox riyazi f\u0259nl\u0259r\u0259 meyllis\u0259n, bu m\u00f6vzu s\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259 deyil.\\\"\",\n            \"C) \\\"S\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259ki kimi m\u0259suliyy\u0259tsiz yana\u015f\u0131rsan, daha \u00e7ox oxumal\u0131san.\\\"\",\n            \"D) \\\"Hadis\u0259l\u0259rin ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 h\u0259l\u0259 tam qavramam\u0131san, lakin x\u0259rit\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 vizualizasiya v\u0259 ya a\u00e7ar s\u00f6zl\u0259r metodundan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k bu \u00e7\u0259tinliyin \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259 bil\u0259rik. G\u0259l strategiyam\u0131z\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259k.\\\"\",\n            \"E) \\\"S\u0259n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r a\u011f\u0131ll\u0131 u\u015faqsan, sad\u0259c\u0259 bu m\u00f6vzunu \u0259zb\u0259rl\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r.\\\"\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130nki\u015fafa a\u00e7\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzind\u0259 (Growth mindset) \u0259sas m\u0259qam \u015fagirdin z\u0259kas\u0131n\u0131n v\u0259 ya istedad\u0131n\u0131n deyil, \u00e7\u0259kdiyi \u0259m\u0259yin, istifad\u0259 etdiyi strategiyan\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sidir. H\u0259m\u00e7inin \\\"h\u0259l\u0259 tam qavramam\u0131san\\\" (the power of YET - \\\"h\u0259l\u0259 ki\\\" g\u00fcc\u00fc) ifad\u0259si \u015fagird\u0259 inki\u015faf\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Dig\u0259r variantlar ya t\u0259rifl\u0259m\u0259 (qapal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 yarad\u0131r), ya da m\u0259nfi m\u00fchakim\u0259dir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"53. M\u00fc\u0259llim S\u0259f\u0259vi v\u0259 Osmanl\u0131 imperiyalar\u0131n\u0131n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini t\u0259dris ed\u0259rk\u0259n \u015fagirdl\u0259ri qruplara b\u00f6l\u00fcr. Onlara h\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin daxili g\u00fccl\u00fc v\u0259 z\u0259if c\u0259h\u0259tl\u0259rini, h\u0259m\u00e7inin xarici amill\u0259rd\u0259n yaranan imkanlar\u0131 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259ri (m\u0259s\u0259l\u0259n, Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 diplomatiya) t\u0259hlil etm\u0259yi tap\u015f\u0131r\u0131r. Bu prosesd\u0259 istifad\u0259 edil\u0259n \u0259n uy\u011fun analitik t\u0259lim strategiyas\u0131 hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Venn diaqram\u0131\",\n            \"B) SVOT (SWOT) analizi\",\n            \"C) Frayer modeli\",\n            \"D) Karusel\",\n            \"E) Ziqzaq\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: SVOT analizi bir prosesin, hadis\u0259nin v\u0259 ya obyektin G\u00fccl\u00fc (Strengths), Z\u0259if (Weaknesses) c\u0259h\u0259tl\u0259rini, el\u0259c\u0259 d\u0259 xarici \u0130mkanlar (Opportunities) v\u0259 T\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259ri (Threats) m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan analitik strategiyad\u0131r. Tarixi d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin geosiyasi v\u0259ziyy\u0259tinin t\u0259hlili \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n ideal vasit\u0259dir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"54. 6-c\u0131 sinif \u015fagirdi q\u0259dim d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin yaranmas\u0131 m\u00f6vzusunda \\\"D\u00f6vl\u0259t suverenliyi\\\" v\u0259 \\\"\u0130mperiya hegemonlu\u011fu\\\" kimi abstrakt anlay\u0131\u015flar\u0131 d\u0259rk etm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir, lakin h\u00f6kmdarlar\u0131n adlar\u0131n\u0131 v\u0259 ill\u0259ri asanl\u0131qla sadalay\u0131r. Piajenin n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015fagird hans\u0131 inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259dir v\u0259 m\u00fc\u0259llim bu problemi h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 add\u0131m\u0131 atmal\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Formal \u0259m\u0259li m\u0259rh\u0259l\u0259 - \u015eagird\u0259 f\u0259ls\u0259fi debat tipli suallar verm\u0259lidir.\",\n            \"B) Konkret \u0259m\u0259li m\u0259rh\u0259l\u0259 - Anlay\u0131\u015flar\u0131 \u015fagirdin real h\u0259yat\u0131ndan sad\u0259 n\u00fcmun\u0259l\u0259rl\u0259 (m\u0259s\u0259l\u0259n, ail\u0259nin, m\u0259kt\u0259bin v\u0259 ya icman\u0131n idar\u0259olunmas\u0131) \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259lidir.\",\n            \"C) \u0130lkin \u0259m\u0259li m\u0259rh\u0259l\u0259 - \u015eagirdl\u0259 simvolik v\u0259 rollu oyunlar oynamal\u0131d\u0131r.\",\n            \"D) Hissi-h\u0259r\u0259ki m\u0259rh\u0259l\u0259 - Tarixi \u0259\u015fyalara toxunaraq \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 s\u00f6vq etm\u0259lidir.\",\n            \"E) Konkret \u0259m\u0259li m\u0259rh\u0259l\u0259 - Anlay\u0131\u015flar\u0131 m\u00fcr\u0259kk\u0259b riyazi formullarla izah etm\u0259lidir.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u015eagird abstrakt d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kirs\u0259, dem\u0259li, o h\u0259l\u0259 Konkret \u0259m\u0259li m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259dir (ad\u0259t\u0259n 7-11 ya\u015f aras\u0131, lakin 6-c\u0131 sinifl\u0259rd\u0259 d\u0259 ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fc ola bil\u0259r). Bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 u\u015faqlar m\u0259ntiqi d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 bils\u0259l\u0259r d\u0259, bunu yaln\u0131z g\u00f6zl\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n, konkret v\u0259 real h\u0259yatla \u0259laq\u0259li hadis\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 ed\u0259 bilirl\u0259r. M\u00fc\u0259llim f\u0259ndaxili\/h\u0259yatla \u0259laq\u0259li inteqrasiya ed\u0259r\u0259k anlay\u0131\u015f\u0131 sad\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259lidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"55. \u015eagird orta \u0259srl\u0259r\u0259 aid ilkin tarixi m\u0259nb\u0259ni t\u0259hlil ed\u0259rk\u0259n arxaik s\u00f6zl\u0259rin v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b c\u00fcml\u0259 strukturlar\u0131n\u0131n bollu\u011funa g\u00f6r\u0259 m\u0259tnin \u0259sas ideyas\u0131n\u0131 anlaya bilmir. M\u00fc\u0259llim \u0259vv\u0259lc\u0259 \u015fagird\u0259 \u00e7\u0259tin s\u00f6zl\u0259rin l\u00fc\u011f\u0259tini verir, daha sonra m\u0259tni hiss\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u0259r\u0259k y\u00f6n\u0259ldici suallar verir. \u015eagird m\u0259tni anlama\u011fa ba\u015flad\u0131qca m\u00fc\u0259llim d\u0259st\u0259yini t\u0259dric\u0259n azald\u0131r. Bu proses pedaqogikada nec\u0259 adlan\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015e\u0259rtl\u0259nm\u0259\",\n            \"B) Diferensial yana\u015fma\",\n            \"C) Skafholdinq (M\u00fcv\u0259qq\u0259ti d\u0259st\u0259k)\",\n            \"D) Asimilyasiya\",\n            \"E) Metakoqnitiv idar\u0259etm\u0259\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Lev V\u0131qotskinin \\\"Sosial inki\u015faf\\\" n\u0259z\u0259riyy\u0259sind\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n \\\"Yax\u0131n \u0130nki\u015faf Zonas\u0131\\\" (Y\u0130Z) anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n praktik t\u0259tbiqi Skafholdinqdir (Scaffolding). M\u00fc\u0259llimin \u015fagirdin potensial inki\u015faf s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7atmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn verdiyi m\u00fcv\u0259qq\u0259ti v\u0259 t\u0259dric\u0259n azalan d\u0259st\u0259y\u0259 skafholdinq deyilir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"56. Tarix d\u0259rsi zaman\u0131 m\u00fc\u0259llim ChatGPT (s\u00fcni intellekt) vasit\u0259sil\u0259 tarixi bir \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259 (m\u0259s\u0259l\u0259n, \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai il\u0259) simulyativ m\u00fcsahib\u0259 generasiya edir. Daha sonra \u015fagirdl\u0259r\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131r ki, s\u00fcni intellektin verdiyi cavablardak\u0131 tarixi faktlar\u0131 d\u0259rslik v\u0259 dig\u0259r etibarl\u0131 akademik m\u0259nb\u0259l\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131raraq yoxlas\u0131nlar. Bu f\u0259aliyy\u0259t \u015fagirdl\u0259rd\u0259 \u0130drak taksonomiyas\u0131n\u0131n hans\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259sini v\u0259 hans\u0131 XXI \u0259sr bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Xat\u0131rlamaq \/ Kommunikasiya\",\n            \"B) Anlamaq \/ Emosional intellekt\",\n            \"C) T\u0259hlil etm\u0259k \/ T\u0259nqidi t\u0259f\u0259kk\u00fcr (\u0130nformasiya savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131)\",\n            \"D) T\u0259tbiq etm\u0259k \/ Yarad\u0131c\u0131l\u0131q (Kreativlik)\",\n            \"E) D\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k \/ Texnoloji avtomatla\u015fd\u0131rma\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u015eagird veril\u0259n m\u0259lumat\u0131 (s\u00fcni intellektin generasiya etdiyi m\u0259tni) dig\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r, do\u011frulunu yoxlay\u0131r, hiss\u0259l\u0259r\u0259 ay\u0131r\u0131r. Bu proses Blum taksonomiyas\u0131nda T\u0259hlil etm\u0259k, 4K bacar\u0131qlar\u0131nda is\u0259 T\u0259nqidi t\u0259f\u0259kk\u00fcr (eyni zamanda informasiya v\u0259 r\u0259q\u0259msal savadl\u0131l\u0131q) kompetensiyas\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"57. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 tap\u015f\u0131r\u0131qlardan hans\u0131 tarix d\u0259rsi zaman\u0131 \u015fagirdl\u0259rd\u0259 metakoqnitiv (\u00f6z \u00f6yr\u0259nm\u0259sini d\u0259rk etm\u0259 v\u0259 idar\u0259etm\u0259) bacar\u0131qlar\u0131 daha \u00e7ox inki\u015faf etdir\u0259r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yaranma xronologiyas\u0131n\u0131 ard\u0131c\u0131l olaraq d\u0259ft\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k.\",\n            \"B) M\u0259tnin i\u00e7\u0259risind\u0259n s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rini tap\u0131b alt\u0131ndan x\u0259tt \u00e7\u0259km\u0259k.\",\n            \"C) \\\"Tarixi x\u0259rit\u0259l\u0259ri oxuyark\u0259n \u0259n \u00e7ox hans\u0131 hiss\u0259d\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kdim v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 x\u0259rit\u0259 il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n daha yax\u015f\u0131 anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259 \u00fcsulundan istifad\u0259 etm\u0259liy\u0259m?\\\" sual\u0131na reflektiv esse yazmaq.\",\n            \"D) Verilmi\u015f tarixi faktlar\u0131 \\\"Do\u011fru\\\" v\u0259 \\\"Yanl\u0131\u015f\\\" olaraq qrupla\u015fd\u0131rmaq.\",\n            \"E) Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n siyasi v\u0259ziyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 m\u0259ruz\u0259 haz\u0131rlamaq.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Metakoqnitiv bilik v\u0259 bacar\u0131q \u015fagirdin \u00f6z \u00f6yr\u0259nm\u0259 prosesini d\u0259rk etm\u0259si, z\u0259if t\u0259r\u0259fl\u0259rini g\u00f6rm\u0259si v\u0259 \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn strategiya m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259sidir. C variant\u0131nda \u015fagird \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tini analiz edir (refleksiya) v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k \u00f6yr\u0259nm\u0259 add\u0131mlar\u0131n\u0131 planlay\u0131r. Dig\u0259r variantlar faktoloji v\u0259 ya konseptual biliy\u0259 \u0259saslan\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"58. M\u00fc\u0259llim \u015fagirdl\u0259r\u0259 bel\u0259 bir ssenari t\u0259qdim edir: \\\"T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, siz 1918-ci ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin \u00fczvl\u0259risiniz v\u0259 Paris S\u00fclh Konfrans\u0131na yollanacaqs\u0131n\u0131z. \u0130ndiki geosiyasi v\u0259ziyy\u0259ti, r\u0259qibl\u0259rin iddialar\u0131n\u0131 v\u0259 m\u00fctt\u0259fiql\u0259rin maraqlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin de-fakto tan\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn tam t\u0259kmil f\u0259aliyy\u0259t v\u0259 diplomatiya plan\u0131 haz\u0131rlay\u0131n.\\\" Bu f\u0259aliyy\u0259t t\u0259limin hans\u0131 modelin\u0259 uy\u011fundur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Birba\u015fa (\u0259n\u0259n\u0259vi) t\u0259lim modeli\",\n            \"B) Problem \u0259sasl\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259 (PBL - Problem Based Learning)\",\n            \"C) Oyun \u0259sasl\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259\",\n            \"D) Asinxron onlayn t\u0259lim\",\n            \"E) Adaptiv t\u0259dris modeli\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Problem \u0259sasl\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259 (PBL) \u015fagirdl\u0259r\u0259 a\u00e7\u0131q sonluqlu, real h\u0259yata v\u0259 ya tarixi reall\u0131\u011fa \u0259saslanan m\u00fcr\u0259kk\u0259b bir problem\/ssenari verilm\u0259sidir. \u015eagirdl\u0259r bu problemi h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dqiqat apar\u0131r, t\u0259nqidi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr v\u0259 h\u0259ll yolu (diplomatiya plan\u0131) ir\u0259li s\u00fcr\u00fcrl\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"59. Tarix m\u00fc\u0259llimi \\\"S\u0259lcuq imperiyas\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri\\\" m\u00f6vzusunda d\u0259rsin sonunda \u015fagirdl\u0259rin m\u00f6vzunu n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 qavrad\u0131qlar\u0131n\u0131, hans\u0131 m\u0259qamlar\u0131n qaranl\u0131q qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti d\u0259rsi bu n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n planla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"\u00c7\u0131x\u0131\u015f bileti\\\" (v\u0259 ya 3-2-1) strategiyas\u0131ndan istifad\u0259 edir. Bu f\u0259aliyy\u0259t qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin hans\u0131 n\u00f6v\u00fcn\u0259 aiddir v\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259di n\u0259dir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Summativ qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 \/ \u015eagirdin t\u0259hsil nailiyy\u0259tin\u0259 yekun bal verm\u0259k.\",\n            \"B) Diaqnostik qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 \/ T\u0259dris ilinin \u0259vv\u0259lind\u0259 ilkin biliyi yoxlamaq.\",\n            \"C) Formativ qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 \/ \u015eagirdin \u00f6yr\u0259nm\u0259 prosesini izl\u0259m\u0259k v\u0259 t\u0259drisi istiqam\u0259tl\u0259ndirm\u0259k (t\u0259nziml\u0259m\u0259k).\",\n            \"D) \u00dcmumi qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 \/ \u015eagirdin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 v\u0259 intizam\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7m\u0259k.\",\n            \"E) Formativ qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 \/ \u015eagirdin yadda\u015f\u0131n\u0131 yoxlay\u0131b jurnalda qeyd aparmaq.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D\u0259rs prosesi zaman\u0131 v\u0259 ya d\u0259rsin sonunda \u015fagirdin qavramas\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7m\u0259k, ehtiyaclar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k v\u0259 t\u0259limin n\u00f6vb\u0259ti add\u0131m\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 apar\u0131lan qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 Formativ qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259dir. Formativ qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259d\u0259 m\u0259qs\u0259d r\u0259smi bal verm\u0259k deyil, \u00f6yr\u0259nm\u0259ni optimalla\u015fd\u0131rmaqd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"60. Tarix d\u0259rsind\u0259 m\u00fc\u0259llim \u015fagirdl\u0259r\u0259 II D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 nasist d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259rind\u0259n insanlar\u0131 xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qanunlar\u0131 pozaraq gizli s\u0259n\u0259dl\u0259r haz\u0131rlayan diplomatlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verir. \u015eagirdl\u0259rd\u0259n biri deyir: \\\"Onlar\u0131n etdiyi qanuna zidd olsa da, insan h\u0259yat\u0131n\u0131 xilas etm\u0259k h\u0259r c\u00fcr d\u00f6vl\u0259t qanunundan v\u0259 ya r\u0259smi s\u0259n\u0259dd\u0259n daha \u00fcst\u00fcnd\u00fcr.\\\" Lorens Kolberqin \\\"M\u0259n\u0259vi inki\u015faf\\\" n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, bu fikri s\u0259sl\u0259ndir\u0259n \u015fagird m\u0259n\u0259vi inki\u015faf\u0131n hans\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259dir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130ta\u0259t v\u0259 c\u0259za (Pre-konvensional)\",\n            \"B) F\u0259rdi maraqlar \/ \u015e\u0259xsi m\u0259nf\u0259\u0259t (Pre-konvensional)\",\n            \"C) Qanun v\u0259 qayda (Konvensional)\",\n            \"D) Universal etik prinsipl\u0259r (Post-konvensional)\",\n            \"E) \\\"Yax\u015f\u0131 u\u015faq\\\" y\u00f6n\u00fcm\u00fc (Konvensional)\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: L. Kolberqin n\u0259z\u0259riyy\u0259sind\u0259 \u0259n \u00fcst m\u0259rh\u0259l\u0259 olan \\\"Universal etik prinsipl\u0259r\\\" m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 olan f\u0259rdl\u0259r \u0259dal\u0259t, insan h\u0259yat\u0131 v\u0259 b\u0259rab\u0259rlik kimi universal d\u0259y\u0259rl\u0259ri h\u0259r c\u00fcr yaz\u0131l\u0131 qanundan, ictimai raz\u0131la\u015fmadan \u00fcst\u00fcn tuturlar. \u015eagirdin qanun pozuntusunu insan h\u0259yat\u0131 namin\u0259 haql\u0131 saymas\u0131 m\u0259hz bu \u0259n y\u00fcks\u0259k m\u0259n\u0259vi qavray\u0131\u015f s\u0259viyy\u0259sinin g\u00f6st\u0259ricisidir.\"\n    }\n];\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\n\/\/ Taymer d\u0259yi\u015f\u0259nl\u0259ri\nlet timeLeft = 120 * 60; \/\/ 120 d\u0259qiq\u0259 (saniy\u0259 il\u0259)\nlet timerInterval;\n\nfunction startTimer() {\n    const timerDisplay = document.getElementById('quiz-timer');\n    timerInterval = setInterval(() => {\n        if (timeLeft <= 0) {\n            clearInterval(timerInterval);\n            finishQuiz();\n            alert(\"Vaxt bitdi! S\u0131naq avtomatik sonland\u0131r\u0131ld\u0131.\");\n            return;\n        }\n        \n        timeLeft--;\n        \n        let hours = Math.floor(timeLeft \/ 3600);\n        let minutes = Math.floor((timeLeft % 3600) \/ 60);\n        let seconds = timeLeft % 60;\n        \n        hours = hours < 10 ? '0' + hours : hours;\n        minutes = minutes < 10 ? '0' + minutes : minutes;\n        seconds = seconds < 10 ? '0' + seconds : seconds;\n        \n        timerDisplay.innerText = hours + ':' + minutes + ':' + seconds;\n    }, 1000);\n}\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    scale.innerHTML = ''; \n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n    \n    \/\/ Taymeri ba\u015flat\n    startTimer();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        if(!btn) return;\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('answered'); \n            } else {\n                btn.classList.add('viewed'); \n            }\n        } else {\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered');\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed');\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active');\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    \/\/ S\u0131naq bit\u0259nd\u0259 taymeri dayand\u0131r\n    clearInterval(timerInterval);\n    \n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    updateScaleColors();\n    \n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00d6HT\u018f\u015e\u018fM YEN\u0130L\u0130K Premium 30 s\u0131naq paketi il\u0259 imtahanda maksimum n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rin! \u018fld\u0259 Et YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi s\u0131naq imtahan\u0131 02:00:00 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. &#8592; Geri \u0130r\u0259li &#8594; N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-310","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/310","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=310"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/310\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":311,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/310\/revisions\/311"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=310"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}