{"id":288,"date":"2026-05-26T19:18:01","date_gmt":"2026-05-26T19:18:01","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=288"},"modified":"2026-05-26T19:18:01","modified_gmt":"2026-05-26T19:18:01","slug":"xanliqlar-dovrund%c9%99-sosial-iqtisadi-h%c9%99yat-m%c9%99d%c9%99niyy%c9%99t","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=288","title":{"rendered":"Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 sosial-iqtisadi h\u0259yat. M\u0259d\u0259niyy\u0259t"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner premium-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">M\u00d6HT\u018f\u015e\u018fM YEN\u0130L\u0130K<\/span>\n        <span>Premium 30 s\u0131naq paketi il\u0259 imtahanda maksimum n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rin!<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/api.whatsapp.com\/send?phone=994559339283&#038;text=Salam,%20m%C9%99n%20Premium%2030%20s%C4%B1naq%20paketini%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"promo-btn btn-whatsapp-direct\">\n        <svg width=\"18\" height=\"18\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" style=\"vertical-align: middle; margin-right: 5px;\">\n            <path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.885-9.885 9.885m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413Z\"\/>\n        <\/svg>\n        \u018fld\u0259 Et\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi s\u0131naq imtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">&#8592; Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li &#8594;<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;  \n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n        --premium-dark: #111827;\n        --premium-color: #f59e0b;\n    }\n\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    .premium-banner {\n        background: linear-gradient(270deg, var(--premium-dark), #1f2937, #374151, var(--premium-dark));\n        border: 1px solid var(--premium-color);\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(245, 158, 11, 0.2);\n    }\n\n    .premium-banner .promo-badge {\n        background: var(--premium-color);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .premium-banner .btn-whatsapp-direct {\n        background: #25D366;\n        border: none;\n        color: #ffffff;\n        display: inline-flex;\n        align-items: center;\n    }\n\n    .premium-banner .btn-whatsapp-direct:hover {\n        background: #1da851;\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto 2rem auto; \n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n     \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n     \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n     \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n     \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n     \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\nconst quizData = [\n    {\n        \"q\": \"1. Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 sosial z\u00fcmr\u0259l\u0259r 3 qrupa b\u00f6l\u00fcn\u00fcrd\u00fc. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qrupla\u015fd\u0131rmalardan hans\u0131 yanl\u0131\u015fd\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) I qrup: Feodallar (Xan, Sultan, M\u0259likl\u0259r, B\u0259yl\u0259r, Ruhanil\u0259r)\",\n            \"B) II qrup: K\u0259ndlil\u0259r (R\u0259iyy\u0259t, R\u0259ncb\u0259r, Elatlar)\",\n            \"C) III qrup: Tacirl\u0259r v\u0259 s\u0259n\u0259tkarlar\",\n            \"D) II qrup: R\u0259iyy\u0259t, r\u0259ncb\u0259r, maaflar\",\n            \"E) B\u00fct\u00fcn qrupla\u015fd\u0131rmalar m\u0259tnd\u0259 verildiyi kimidir\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D yanl\u0131\u015fd\u0131r. Maaflar x\u00fcsusi imtiyazl\u0131 h\u0259rbi d\u0259st\u0259l\u0259r idi, onlar sad\u0259 k\u0259ndli (r\u0259iyy\u0259t, r\u0259ncb\u0259r, elat) kateqoriyas\u0131na deyil, xana xidm\u0259t ed\u0259n v\u0259 vergid\u0259n azad x\u00fcsusi qrupa aid idil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"2. Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \\\"r\u0259ncb\u0259r\\\" v\u0259 \\\"r\u0259iyy\u0259t\\\" aras\u0131ndak\u0131 \u0259sas f\u0259rq n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) R\u0259ncb\u0259rl\u0259r x\u0259zin\u0259y\u0259 pul vergisi \u00f6d\u0259yir, r\u0259iyy\u0259t is\u0259 m\u0259hsulla vergi verirdi.\",\n            \"B) R\u0259ncb\u0259rl\u0259rin \u00f6z torpa\u011f\u0131 yox idi, feodal\u0131n torpa\u011f\u0131nda i\u015fl\u0259yib m\u0259hsulun yaln\u0131z 1\/3-ni al\u0131rd\u0131lar; r\u0259iyy\u0259t is\u0259 ayr\u0131lm\u0131\u015f torpa\u011f\u0131 bec\u0259rirdi.\",\n            \"C) R\u0259iyy\u0259t ancaq maldarl\u0131qla, r\u0259ncb\u0259r is\u0259 ancaq \u0259kin\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurdu.\",\n            \"D) R\u0259ncb\u0259rl\u0259r x\u00fcsusi imtiyazl\u0131 h\u0259rbi d\u0259st\u0259 idi, r\u0259iyy\u0259t is\u0259 h\u0259rbi xidm\u0259td\u0259n azad idi.\",\n            \"E) H\u0259r ikisi eyni h\u00fcquqlara malik idi, sad\u0259c\u0259 adlar\u0131 f\u0259rqli idi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, r\u0259ncb\u0259rl\u0259rin \u00f6z torpa\u011f\u0131 olmurdu, onlar xan\u0131n\/feodal\u0131n m\u00fclk\u00fcnd\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259r\u0259k m\u0259hsulun 1\/3-ni g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fcl\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"3. Elatlar\u0131n dig\u0259r oturaq \u0259halid\u0259n (r\u0259iyy\u0259t v\u0259 r\u0259ncb\u0259rl\u0259rd\u0259n) f\u0259rql\u0259ndirici x\u00fcsusiyy\u0259ti n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015e\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 ticar\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmalar\u0131.\",\n            \"B) Vergil\u0259rd\u0259n tamamil\u0259 azad edilm\u0259l\u0259ri.\",\n            \"C) Xan qo\u015fununun \u0259sas hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil etm\u0259l\u0259ri v\u0259 nisb\u0259t\u0259n az vergi \u00f6d\u0259m\u0259l\u0259ri.\",\n            \"D) Torpaqlar\u0131n r\u0259smi m\u00fclkiyy\u0259t\u00e7isi say\u0131lmalar\u0131.\",\n            \"E) T\u0259s\u0259rr\u00fcfatda ancaq \u00e7\u0259ltik\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmalar\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C do\u011frudur. Elatlar maldarl\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olur, xan qo\u015fununun \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir v\u0259 oturaq \u0259halid\u0259n f\u0259rqli olaraq daha az vergi \u00f6d\u0259yirdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"4. Malc\u0259h\u0259t vergisi haqq\u0131nda verilmi\u015f fikirl\u0259rd\u0259n hans\u0131 do\u011frudur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) B\u00fct\u00fcn xanl\u0131qlarda m\u0259hsulun t\u0259n yar\u0131s\u0131 (1\/2) h\u0259cmind\u0259 al\u0131n\u0131rd\u0131.\",\n            \"B) Yaln\u0131z xristian \u0259halid\u0259n al\u0131nan pul vergisi idi.\",\n            \"C) S\u0259n\u0259tkarlar\u0131n x\u0259zin\u0259y\u0259 \u00f6d\u0259diyi \u0259sas vergi idi.\",\n            \"D) Az\u0259rbaycan xanl\u0131qlar\u0131nda \u0259sas vergi idi v\u0259 h\u0259cmi 1\/10 il\u0259 1\/3 aras\u0131nda d\u0259yi\u015firdi.\",\n            \"E) K\u0259ndlil\u0259rd\u0259n sudan istifad\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 al\u0131n\u0131rd\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D do\u011frudur. Malc\u0259h\u0259t \u0259sas m\u0259hsul vergisi idi v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif xanl\u0131qlarda m\u0259hsulun 1\/10-i il\u0259 1\/3-i aras\u0131nda d\u0259yi\u015firdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"5. Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 toplanan \\\"Dar\u011fal\u0131q\\\", \\\"Mirz\u0259yana\\\" v\u0259 \\\"K\u0259l\u0259nt\u0259rlik\\\" vergil\u0259rinin \u00fcmumi c\u0259h\u0259ti n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc ancaq bayram g\u00fcnl\u0259rind\u0259 y\u0131\u011f\u0131l\u0131rd\u0131.\",\n            \"B) H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc inzibati idar\u0259etm\u0259nin v\u0259 m\u0259murlar\u0131n x\u0259rcl\u0259rini \u00f6d\u0259m\u0259k (yaxud m\u0259murlar\u0131n \u00f6z xeyrin\u0259) \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259iyy\u0259td\u0259n toplan\u0131rd\u0131.\",\n            \"C) Yaln\u0131z maldarlardan otlaq sah\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 al\u0131n\u0131rd\u0131.\",\n            \"D) \u0130p\u0259k\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan s\u0259n\u0259tkarlardan al\u0131nan g\u00f6mr\u00fck r\u00fcsumu idi.\",\n            \"E) K\u0259nd k\u0259ndxudalar\u0131n\u0131n maa\u015f\u0131n\u0131 verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259zin\u0259d\u0259n ayr\u0131lan pul idi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. Dar\u011fal\u0131q vergiy\u0131\u011fanlar\u0131n \u00f6z xeyrin\u0259, Mirz\u0259yana v\u0259 K\u0259l\u0259nt\u0259rlik is\u0259 xan d\u0259ft\u0259rxanas\u0131n\u0131n v\u0259 inzibati idar\u0259etm\u0259nin x\u0259rcl\u0259rini \u00f6d\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn toplan\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"6. Biyar v\u0259 \u018fvr\u0259z\u0259 (\u018fvr\u0259z) m\u00fck\u0259ll\u0259fiyy\u0259tl\u0259rinin k\u0259ndli \u00fc\u00e7\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131 \u0259sas \u00e7\u0259tinlik (m\u0259nfi n\u0259tic\u0259) n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) K\u0259ndlil\u0259rin h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olurdu.\",\n            \"B) K\u0259ndlil\u0259rin \u00f6z \u015f\u0259xsi t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmas\u0131na mane\u00e7ilik t\u00f6r\u0259dirdi.\",\n            \"C) K\u0259ndlil\u0259rd\u0259n na\u011fd pul t\u0259l\u0259b etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131 borca sal\u0131rd\u0131.\",\n            \"D) K\u0259ndlil\u0259rin ba\u015fqa xanl\u0131qlara k\u00f6\u00e7m\u0259sini tamamil\u0259 qada\u011fan edirdi.\",\n            \"E) Ancaq s\u0259n\u0259tkarlara t\u0259tbiq edil\u0259r\u0259k \u015f\u0259h\u0259r h\u0259yat\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6kd\u00fcr\u00fcrd\u00fc.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. K\u0259ndlil\u0259r qala divar\u0131 h\u00f6rm\u0259li, feodal evind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259li idil\u0259r. M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, bu is\u0259 k\u0259ndlil\u0259rin \u00f6z t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmas\u0131na mane\u00e7ilik t\u00f6r\u0259dirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"7. Xanl\u0131qlar\u0131n idar\u0259etm\u0259 aparat\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 onlar\u0131n idar\u0259 etdiyi \u0259razil\u0259r (v\u0259zif\u0259l\u0259ri) aras\u0131ndak\u0131 DO\u011eRU uy\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Naibl\u0259r\\n2. K\u0259ndxudalar\\n3. K\u0259l\u0259nt\u0259rl\u0259r\\na. K\u0259ndl\u0259ri idar\u0259 edirdi\\nb. \u015e\u0259h\u0259rl\u0259ri idar\u0259 edirdi\\nc. Mahallar\u0131 idar\u0259 edirdi\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1-c, 2-a, 3-b\",\n            \"B) 1-a, 2-b, 3-c\",\n            \"C) 1-b, 2-a, 3-c\",\n            \"D) 1-c, 2-b, 3-a\",\n            \"E) 1-a, 2-c, 3-b\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: A do\u011frudur. Naibl\u0259r mahallar\u0131, k\u0259ndxuda\/y\u00fczba\u015f\u0131 k\u0259ndl\u0259ri, k\u0259l\u0259nt\u0259rl\u0259r (v\u0259 qalab\u0259yil\u0259r) is\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri idar\u0259 edirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"8. Xanl\u0131qlar\u0131n idar\u0259 sistemind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan m\u0259murlar\u0131n (naib, k\u0259ndxuda, dar\u011fa, y\u00fczba\u015f\u0131) maddi t\u0259minat\u0131 nec\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilirdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Xan t\u0259r\u0259find\u0259n x\u0259zin\u0259d\u0259n onlara sabit v\u0259 y\u00fcks\u0259k \u0259m\u0259khaqq\u0131 verilirdi.\",\n            \"B) Onlar Rusiyadan g\u00f6nd\u0259ril\u0259n q\u0131z\u0131l pullarla maa\u015f al\u0131rd\u0131lar.\",\n            \"C) He\u00e7 biri xandan maa\u015f alm\u0131r v\u0259 ancaq sad\u0259 \u0259halinin (vergil\u0259rin) hesab\u0131na ya\u015fay\u0131rd\u0131lar.\",\n            \"D) Yaln\u0131z g\u00f6mr\u00fck r\u00fcsumlar\u0131ndan \u0259ld\u0259 edil\u0259n g\u0259lirin yar\u0131s\u0131 onlara \u00e7at\u0131rd\u0131.\",\n            \"E) Onlar ticar\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olaraq \u00f6zl\u0259rini t\u0259min edirdil\u0259r, xalqdan he\u00e7 n\u0259 alm\u0131rd\u0131lar.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C do\u011frudur. Dar\u011fa, y\u00fczba\u015f\u0131, k\u0259ndxuda v\u0259 naibl\u0259rin he\u00e7 biri xandan \u0259m\u0259khaqq\u0131 alm\u0131r, idar\u0259 sistemind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n xidm\u0259ti ancaq sad\u0259 \u0259halinin hesab\u0131na (toplanan vergil\u0259r hesab\u0131na) \u00f6d\u0259nilirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"9. Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \\\"Tiyul\\\" torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti haqq\u0131nda deyil\u0259nl\u0259rd\u0259n hans\u0131 YANLI\u015eDIR?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015e\u0259rti torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti formas\u0131 kimi geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\",\n            \"B) Xanlar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 v\u0259zif\u0259y\u0259 v\u0259 xidm\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 verilirdi.\",\n            \"C) He\u00e7 bir halda irs\u0259n ke\u00e7\u0259 bilm\u0259zdi, sahibi \u00f6l\u0259n kimi m\u00fctl\u0259q d\u00f6vl\u0259t\u0259 qaytar\u0131l\u0131rd\u0131.\",\n            \"D) Xan bu torpa\u011f\u0131 ver\u0259rk\u0259n onu x\u00fcsusi s\u0259n\u0259dl\u0259 t\u0259sdiq edirdi.\",\n            \"E) T\u0259dric\u0259n irsi s\u0259ciyy\u0259 al\u0131rd\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C yanl\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259nb\u0259d\u0259 x\u00fcsusi olaraq vur\u011fulan\u0131r ki, tiyul \u0259vv\u0259lc\u0259 \u015f\u0259rti olsa da, t\u0259dric\u0259n irsi s\u0259ciyy\u0259 al\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"10. Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalma \\\"D\u00f6vl\u0259t (Divan)\\\" torpaqlar\u0131n\u0131n aqib\u0259ti nec\u0259 oldu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edilib k\u0259ndlil\u0259r\u0259 paylan\u0131ld\u0131.\",\n            \"B) Xan ail\u0259sin\u0259 m\u0259xsus torpaqlara birl\u0259\u015fdirildi.\",\n            \"C) V\u0259qf torpaqlar\u0131na \u00e7evril\u0259r\u0259k m\u0259scidl\u0259r\u0259 verildi.\",\n            \"D) Sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131 v\u0259 yaln\u0131z xarici tacirl\u0259r\u0259 sat\u0131ld\u0131.\",\n            \"E) \u0130cma torpaqlar\u0131na qat\u0131laraq \u00fcmumi istifad\u0259y\u0259 verildi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u00f6vl\u0259t torpaqlar\u0131 xan ail\u0259sin\u0259 m\u0259xsus torpaqlara birl\u0259\u015fdirilmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"11. Feodal ara m\u00fcharib\u0259l\u0259rinin pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na vurdu\u011fu \u0259sas m\u0259nfi t\u0259sir n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Xarici tacirl\u0259rin pamb\u0131\u011fa olan t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131 tamamil\u0259 yox etdi.\",\n            \"B) Bu m\u0259hsuldar sah\u0259 il\u0259 geni\u015f m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa imkan vermirdi v\u0259 bec\u0259rm\u0259 texnikas\u0131 ibtidai olaraq qal\u0131rd\u0131.\",\n            \"C) Pamb\u0131q sah\u0259l\u0259ri m\u0259cburi \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7\u0259ltik tarlalar\u0131na \u00e7evrildi.\",\n            \"D) Pamb\u0131\u011f\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259tiril\u0259n Avropa ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.\",\n            \"E) Pamb\u0131q \u0259kini qanunla qada\u011fan edildi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. Avropa tacirl\u0259rinin mara\u011f\u0131 xammala (pamb\u0131\u011fa) t\u0259l\u0259bat\u0131 art\u0131rsa da, feodal \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259ri bu m\u0259hsuldar sah\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa imkan vermir, bec\u0259rm\u0259 texnikas\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 qal\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"12. Xanl\u0131qlar\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 ixtisasla\u015fmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 do\u011fru c\u00fctl\u00fcy\u00fc se\u00e7in:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Ab\u015feron - \u00c7\u0259ltik\u00e7ilik, L\u0259nk\u0259ran - Z\u0259f\u0259ran\",\n            \"B) Qaraba\u011f - At\u00e7\u0131l\u0131q, Ab\u015feron - Z\u0259f\u0259ran\",\n            \"C) \u015eamax\u0131 - At\u00e7\u0131l\u0131q, G\u0259nc\u0259 - \u00c7\u0259ltik\u00e7ilik\",\n            \"D) L\u0259nk\u0259ran - Pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q, Quba - \u0130p\u0259k\u00e7ilik\",\n            \"E) Nax\u00e7\u0131van - Z\u0259f\u0259ran, T\u0259briz - \u00c7\u0259ltik\u00e7ilik\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. Ab\u015feron \u0259tirli z\u0259f\u0259ran\u0131 il\u0259 m\u0259\u015fhur idi. L\u0259nk\u0259ran \u00e7\u0259ltik\u00e7ilik \u00fczr\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015fd\u0131. Qaraba\u011fda is\u0259 at\u00e7\u0131l\u0131\u011fa x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t verilirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"13. \\\"Onlar q\u0131z\u0131l\u0131 r\u0259ngi, yara\u015f\u0131\u011f\u0131, d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fcy\u00fc v\u0259 qa\u00e7\u0131\u015f\u0131 il\u0259 \u015f\u00f6hr\u0259t qazanm\u0131\u015f, ingilisl\u0259r onlar\u0131 Hindistandak\u0131 h\u0259rbi qo\u015fun \u00fc\u00e7\u00fcn al\u0131rd\u0131lar\\\". Bu m\u0259lumat hans\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131n t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na aiddir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015e\u0259ki xanl\u0131\u011f\u0131\",\n            \"B) Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131\",\n            \"C) Quba xanl\u0131\u011f\u0131\",\n            \"D) Bak\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131\",\n            \"E) Urmiya xanl\u0131\u011f\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. S\u00f6hb\u0259t Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131nda yeti\u015fdiril\u0259n v\u0259 ingilisl\u0259rin hind s\u00fcvari qo\u015funu \u00fc\u00e7\u00fcn ald\u0131\u011f\u0131 Qaraba\u011f atlar\u0131ndan gedir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"14. Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (XVIII \u0259srin 2-ci yar\u0131s\u0131) yeni sal\u0131nm\u0131\u015f \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r hans\u0131lar idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u0259briz, \u018frd\u0259bil, Mara\u011fa\",\n            \"B) G\u0259nc\u0259, Bak\u0131, \u015eamax\u0131\",\n            \"C) \u015eu\u015fa (P\u0259nahabad), A\u011fsu (Yeni \u015eamax\u0131), Quba\",\n            \"D) \u0130r\u0259van, D\u0259rb\u0259nd, L\u0259nk\u0259ran\",\n            \"E) Xoy, S\u0259rab, Urmiya\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C do\u011frudur. M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd edilir: \\\"Bu d\u00f6vrd\u0259 \u015eu\u015fa (P\u0259nahabad), A\u011fsu (Yeni \u015eamax\u0131) v\u0259 Quba kimi yeni \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r d\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015fdu.\\\"\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"15. \u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin tez-tez da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131na v\u0259 \u0259halinin \\\"K\u00f6hn\u0259 \u015eamax\u0131\\\" il\u0259 \\\"Yeni \u015eamax\u0131\\\" aras\u0131nda k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sinin \u0259n a\u011f\u0131r iqtisadi-sosial n\u0259tic\u0259si n\u0259 oldu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015eamax\u0131da ip\u0259k\u00e7ilik tamamil\u0259 m\u0259hv oldu v\u0259 m\u0259rk\u0259z Bak\u0131ya ke\u00e7di.\",\n            \"B) Bu v\u0259ziyy\u0259t \u0259halinin \u0259lini soyudur, h\u0259v\u0259sd\u0259n sal\u0131r v\u0259 sakinl\u0259rin \u00e7oxu \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck ev tikm\u0259k ist\u0259mirdi.\",\n            \"C) \u015eamax\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131 q\u0259ti q\u0259rarla paytaxt\u0131 A\u011fsuya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcb K\u00f6hn\u0259 \u015eamax\u0131n\u0131 yand\u0131rd\u0131.\",\n            \"D) \u015e\u0259ki xanl\u0131\u011f\u0131 q\u0259ti q\u0259rarla paytaxt\u0131 A\u011fsuya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcb K\u00f6hn\u0259 \u015eamax\u0131n\u0131 yand\u0131rd\u0131.\",\n            \"E) Xarici tacirl\u0259r \u015eamax\u0131 ip\u0259yind\u0259n imtina edib ancaq \u015e\u0259ki ip\u0259yi alma\u011fa ba\u015flad\u0131lar.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. Tez-tez ba\u015f ver\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259l\u0259r \u0259halinin \u0259lini soyudur, onlar\u0131 h\u0259v\u0259sd\u0259n sal\u0131rd\u0131 v\u0259 sakinl\u0259rin b\u00f6y\u00fck bir qismi \u00f6z\u00fcn\u0259 b\u00f6y\u00fck ev tikm\u0259k ist\u0259mirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"16. B\u00fct\u00fcn da\u011f\u0131nt\u0131lara v\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259l\u0259r\u0259 baxmayaraq, \u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin Qafqaz\u0131n \u0259n gur bazar\u0131na \u00e7evrilm\u0259sinin v\u0259 m\u00fch\u00fcm iqtisadi m\u0259rk\u0259z kimi qalmas\u0131n\u0131n \u018fSAS s\u0259b\u0259bi n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Bak\u0131dan \u00e7\u0131xar\u0131lan neftin yaln\u0131z \u015eamax\u0131 vasit\u0259sil\u0259 sat\u0131lmas\u0131.\",\n            \"B) Xanl\u0131q \u0259razisind\u0259 g\u00fccl\u00fc mis m\u0259d\u0259nl\u0259rinin a\u015fkar edilm\u0259si.\",\n            \"C) \u015eamax\u0131da c\u0259ml\u0259\u015f\u0259n \u015eirvan ip\u0259yin\u0259 xarici bazarlarda (Rusiya, \u0130ran, Avropa) b\u00f6y\u00fck ehtiyac\u0131n olmas\u0131 v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n d\u0259 ip\u0259yin bura g\u0259tirilm\u0259si.\",\n            \"D) Rus qo\u015funlar\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zi q\u0259rargah\u0131n\u0131n \u015eamax\u0131da yerl\u0259\u015fm\u0259si.\",\n            \"E) T\u0259brizin tamamil\u0259 s\u00fcqut edib ticar\u0259t yollar\u0131n\u0131n \u015eamax\u0131ya y\u00f6n\u0259lm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C do\u011frudur. \u015eamax\u0131da c\u0259ml\u0259\u015f\u0259n \u015eirvan ip\u0259yin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259l\u0259bat var idi, xaricd\u0259n g\u0259l\u0259n tacirl\u0259r m\u0259hz bu ip\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri Qafqaz\u0131n \u0259n gur bazar\u0131na \u00e7evirmi\u015fdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"17. XVIII \u0259srin II yar\u0131s\u0131nda Q\u0131rxbulaq yaylas\u0131ndan \u00e7\u0259kilmi\u015f i\u00e7m\u0259li su kanallar\u0131 say\u0259sind\u0259 ba\u011flar diyar\u0131na \u00e7evril\u0259n v\u0259 Qala, \u015e\u0259hri, T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131, D\u0259mirbulaq adl\u0131 d\u00f6rd hiss\u0259d\u0259n ibar\u0259t olan \u015f\u0259h\u0259r hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u0259briz\",\n            \"B) \u015eu\u015fa\",\n            \"C) G\u0259nc\u0259\",\n            \"D) \u0130r\u0259van\",\n            \"E) Bak\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D do\u011frudur. \u0130r\u0259vana Q\u0131rxbulaqdan su \u00e7\u0259kilmi\u015fdi v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r 4 hiss\u0259y\u0259 (Qala, \u015e\u0259hri, T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131, D\u0259mirbulaq) b\u00f6l\u00fcn\u00fcrd\u00fc.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"18. T\u0259brizli, \u018fylisli, Qazan\u00e7al\u0131, K\u00f6\u00e7\u0259rli, Qurdlar v\u0259 Culfalar m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ri hans\u0131 \u015f\u0259h\u0259r\u0259 aiddir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Bak\u0131\",\n            \"B) G\u0259nc\u0259\",\n            \"C) \u015eu\u015fa\",\n            \"D) T\u0259briz\",\n            \"E) Nax\u00e7\u0131van\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C do\u011frudur. Bunlar \u015eu\u015fa (P\u0259nahabad) \u015f\u0259h\u0259rinin m\u0259h\u0259ll\u0259 adlar\u0131d\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"19. Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 b\u0259zi yerli feodallar\u0131n faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131 yataqlar\u0131ndan (mis, d\u0259mir v\u0259 s.) istifad\u0259 ETM\u018fM\u018fS\u0130N\u0130N \u0259sas s\u0259b\u0259bi n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Bu m\u0259d\u0259nl\u0259ri i\u015fl\u0259d\u0259c\u0259k ustalar\u0131n tap\u0131lmamas\u0131.\",\n            \"B) Dini ruhanil\u0259rin yeralt\u0131 s\u0259rv\u0259tl\u0259r\u0259 toxunma\u011f\u0131 qada\u011fan etm\u0259si.\",\n            \"C) Qon\u015fu feodallar\u0131n (xanlar\u0131n) basq\u0131n\u0131ndan ehtiyat ed\u0259r\u0259k diqq\u0259ti c\u0259lb etm\u0259m\u0259k.\",\n            \"D) Faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131lar\u0131n ixrac\u0131n\u0131n Qacarlar t\u0259r\u0259find\u0259n qada\u011fan olunmas\u0131.\",\n            \"E) \u018fhalinin ancaq k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na meyil etm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C do\u011frudur. Yerli feodallar faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131lar\u0131n oldu\u011funu bildikl\u0259ri halda, qon\u015fu feodallar\u0131n basq\u0131n\u0131ndan ehtiyat ed\u0259r\u0259k bu yataqlardan istifad\u0259 etmirdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"20. \u015eamax\u0131l\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259ds\u0259id xan da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f \u015eamax\u0131da ip\u0259k\u00e7iliyi v\u0259 s\u0259n\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131 b\u0259rpa etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 add\u0131m\u0131 atd\u0131?\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u0259brizd\u0259n y\u00fcz (100) s\u0259n\u0259tkar v\u0259 usta d\u0259v\u0259t etdi.\",\n            \"B) \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259n yeni toxucu d\u0259zgahlar sifari\u015f verdi.\",\n            \"C) X\u0259zin\u0259d\u0259n s\u0259n\u0259tkarlara b\u00f6y\u00fck miqdarda q\u0131z\u0131l paylad\u0131.\",\n            \"D) \u0130p\u0259k\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan h\u0259r k\u0259si vergid\u0259n \u00f6m\u00fcrl\u00fck azad etdi.\",\n            \"E) K\u0259ndlil\u0259ri zorla emalatxanalara i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 c\u0259lb etdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: A do\u011frudur. M\u0259h\u0259mm\u0259ds\u0259id xan ip\u0259k\u00e7iliyin b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn T\u0259brizd\u0259n y\u00fcz usta d\u0259v\u0259t etmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"21. \u015eamax\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131na aid olan Basqal, M\u00fcci v\u0259 Lah\u0131c k\u0259ndl\u0259ri \u0259sas\u0259n n\u0259 il\u0259 \u015f\u00f6hr\u0259t qazanm\u0131\u015fd\u0131lar?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259n\u0259tkarl\u0131qla (ip\u0259k, k\u0259la\u011fay\u0131, mis qab-qacaq, t\u00fcf\u0259ng, x\u0259nc\u0259r istehsal\u0131)\",\n            \"B) Xal\u00e7a\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 boyaq\u00e7\u0131l\u0131qla\",\n            \"C) Nadir cins Qaraba\u011f atlar\u0131n\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259si il\u0259\",\n            \"D) Z\u0259f\u0259ran v\u0259 \u00e7\u0259ltik plantasiyalar\u0131 il\u0259\",\n            \"E) D\u0259niz ticar\u0259ti limanlar\u0131 kimi\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: A do\u011frudur. Bu k\u0259ndl\u0259r \u015eamax\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131nda s\u0259n\u0259tkarl\u0131q m\u0259rk\u0259zl\u0259ri idi (ip\u0259k par\u00e7alar, k\u0259la\u011fay\u0131, Lah\u0131cda mis v\u0259 silah istehsal\u0131).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"22. T\u0259k\u0259ll\u0259 (bir \u0259ll\u0259) tikildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"T\u0259k\u0259lduz\\\" adlanan b\u0259dii tikm\u0259 s\u0259n\u0259tinin inki\u015faf etdiyi v\u0259 v\u0259t\u0259ni say\u0131lan \u015f\u0259h\u0259r hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Bak\u0131\",\n            \"B) \u015e\u0259ki\",\n            \"C) T\u0259briz\",\n            \"D) \u0130r\u0259van\",\n            \"E) \u015eamax\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. \u015e\u0259kid\u0259 ip\u0259k\u00e7iliyin ba\u015fl\u0131ca yer tutmas\u0131 burada t\u0259k\u0259lduz s\u0259n\u0259tinin inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259kan vermi\u015fdi v\u0259 \u015e\u0259ki bu s\u0259n\u0259tin v\u0259t\u0259ni say\u0131l\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"23. \\\"\u015e\u0259b\u0259k\u0259\\\" s\u0259n\u0259tinin memarl\u0131q incil\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn xarakterik x\u00fcsusiyy\u0259ti n\u0259dir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Fiqurlar\u0131n yap\u0131\u015fqan v\u0259 mismardan istifad\u0259 olunmadan, taxta v\u0259 r\u0259ngli \u015f\u00fc\u015f\u0259l\u0259rin birl\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 yaranmas\u0131.\",\n            \"B) Binalar\u0131n \u00e7\u00f6l divarlar\u0131nda yaln\u0131z g\u00f6y r\u0259ngli nax\u0131\u015flardan istifad\u0259 olunmas\u0131.\",\n            \"C) Qap\u0131 v\u0259 p\u0259nc\u0259r\u0259l\u0259rin q\u0131z\u0131l saplarla b\u0259z\u0259dilm\u0259si.\",\n            \"D) Da\u015flar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 oyma nax\u0131\u015flar\u0131n mismarla b\u0259rkidilm\u0259si.\",\n            \"E) \u0130p\u0259k v\u0259 yunun birg\u0259 toxunaraq xal\u00e7alarda \u0259ks etdirilm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: A do\u011frudur. \u015e\u0259b\u0259k\u0259 taxta v\u0259 r\u0259ngli \u015f\u00fc\u015f\u0259l\u0259rd\u0259n he\u00e7 bir yap\u0131\u015fqan v\u0259 mismar istifad\u0259 edilm\u0259d\u0259n y\u0131\u011f\u0131l\u0131rd\u0131 (m\u0259s\u0259l\u0259n, \u015e\u0259ki Xan saray\u0131nda).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"24. Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 m\u00f6vcud olan s\u0259n\u0259tkar sexl\u0259ri (birlikl\u0259ri) nec\u0259 adlan\u0131rd\u0131?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Tiyul\",\n            \"B) \u0130lc\u0259\",\n            \"C) \u018fsnaf\",\n            \"D) R\u0259hdar\",\n            \"E) Maaf\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C do\u011frudur. S\u0259n\u0259tkar sexl\u0259ri (birlikl\u0259ri) \u0259snaf adlan\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"25. \u015e\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 v\u0259 yollarda (qala qap\u0131lar\u0131ndan \u00e7ay ke\u00e7idl\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r) xan m\u0259murlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n g\u0259lib-ged\u0259n tacirl\u0259rd\u0259n toplanan daxili g\u00f6mr\u00fck vergisi hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00c7\u00f6pba\u015f\u0131\",\n            \"B) R\u0259hdari\",\n            \"C) Dar\u011fal\u0131q\",\n            \"D) Malc\u0259h\u0259t\",\n            \"E) X\u00fcms\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. R\u0259hdari daxili g\u00f6mr\u00fck vergisi idi v\u0259 yollar\u0131n qorunmas\u0131, habel\u0259 tacirl\u0259rd\u0259n g\u00f6mr\u00fck al\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 toplan\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"26. Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 z\u0259rb olunan v\u0259 qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 i\u015fl\u0259n\u0259n pul nec\u0259 adlan\u0131rd\u0131?\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u00fcm\u0259n\",\n            \"B) \u015eah\u0131\",\n            \"C) Qran\",\n            \"D) P\u0259nahabadi\",\n            \"E) Qara pul\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D do\u011frudur. \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 z\u0259rb olunan pula P\u0259nahabadi deyilirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"27. Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 xarici v\u0259 \u00f6lk\u0259daxili ticar\u0259tin inki\u015faf\u0131na C\u0130DD\u0130 MANE\u00c7\u0130L\u0130K t\u00f6r\u0259d\u0259n iqtisadi amil n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 Rusiya donanmas\u0131n\u0131n qada\u011falar\u0131.\",\n            \"B) H\u0259r xanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus uzunluq \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc, \u00e7\u0259ki da\u015flar\u0131 v\u0259 pul vahidl\u0259rinin olmas\u0131.\",\n            \"C) S\u0259n\u0259tkarlar\u0131n ancaq ev \u015f\u0259raitind\u0259 m\u0259hsul istehsal etm\u0259si.\",\n            \"D) Xarici tacirl\u0259rin Az\u0259rbaycana daxil olmas\u0131n\u0131n \u015f\u0259ri\u0259tl\u0259 yasaqlanmas\u0131.\",\n            \"E) K\u0259ndlil\u0259rin yaln\u0131z biyar v\u0259 \u0259vr\u0259z\u0259 c\u0259lb edil\u0259r\u0259k istehsal\u0131 dayand\u0131rmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. H\u0259r xanl\u0131qda m\u00fcxt\u0259lif \u00e7\u0259ki, \u00f6l\u00e7\u00fc v\u0259 pul vahidl\u0259rinin olmas\u0131 h\u0259m xarici, h\u0259m daxili ticar\u0259tin inki\u015faf\u0131na ciddi mane\u00e7ilik t\u00f6r\u0259dirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"28. XIX \u0259srd\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f \\\"Qaraba\u011fnam\u0259\\\" v\u0259 \\\"Qaraba\u011f tarixi\\\" \u0259s\u0259rl\u0259rinin m\u00fc\u0259llifl\u0259ri m\u00fcvafiq olaraq kiml\u0259rdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130sg\u0259nd\u0259r b\u0259y Hac\u0131nski, K\u0259rim a\u011fa Fateh\",\n            \"B) Mirz\u0259 Ad\u0131g\u00f6z\u0259l b\u0259y, Mirz\u0259 Camal Cavan\u015fir\",\n            \"C) Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanov, Hac\u0131 Zeynalabdin \u015eirvani\",\n            \"D) Mir M\u00f6hs\u00fcn N\u0259vvab, M\u0259mm\u0259d Ta\u011f\u0131 Sidqi\",\n            \"E) S.\u018f.\u015eirvani, M.F.Axundzad\u0259\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. Mirz\u0259 Ad\u0131g\u00f6z\u0259l b\u0259y \\\"Qaraba\u011fnam\u0259\\\", Mirz\u0259 Camal Cavan\u015fir is\u0259 \\\"Qaraba\u011f tarixi\\\" salnam\u0259l\u0259rinin m\u00fc\u0259llifidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"29. Qubal\u0131 F\u0259t\u0259li xan\u0131n h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n salnam\u0259 \u0259s\u0259ri kim\u0259 m\u0259xsusdur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) K\u0259rim a\u011fa Fateh\",\n            \"B) Mirz\u0259 Ad\u0131g\u00f6z\u0259l b\u0259y\",\n            \"C) \u0130sg\u0259nd\u0259r b\u0259y Hac\u0131nski\",\n            \"D) Hac\u0131 Zeynalabdin \u015eirvani\",\n            \"E) M\u0259mm\u0259d Ta\u011f\u0131 Sidqi\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C do\u011frudur. \\\"Qubal\u0131 F\u0259t\u0259li xan\u0131n h\u0259yat\u0131\\\" \u0259s\u0259rini \u0130sg\u0259nd\u0259r b\u0259y Hac\u0131nski q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"30. \u015e\u0259ki xan saray\u0131n\u0131n in\u015fa edildiyi il v\u0259 onun memar\u0131 (ustas\u0131) hans\u0131 b\u0259ndd\u0259 do\u011fru g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1764-c\u00fc il, Mirz\u0259 C\u0259f\u0259r\",\n            \"B) 1791-ci il, S\u0259rk\u0259r \u018fbd\u00fcl\u0259zim\",\n            \"C) 1763-c\u00fc il, Usta Abasqulu\",\n            \"D) 1755-ci il, K\u0259mal\u0259ddin Behzad\",\n            \"E) 1873-c\u00fc il, Ziv\u0259r b\u0259y \u018fhm\u0259db\u0259yov\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C do\u011frudur. \u015e\u0259ki Xan saray\u0131 1763-c\u00fc ild\u0259 Usta Abasqulu t\u0259r\u0259find\u0259n in\u015fa edilmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"31. 1764-c\u00fc ild\u0259 \u0130r\u0259vanda in\u015fa edilmi\u015f \\\"G\u00f6y m\u0259scid\\\" v\u0259 1791-ci ild\u0259 S\u0259rdar saray\u0131n\u0131n \\\"G\u00fczg\u00fcl\u00fc salonu\\\" kimin memarl\u0131\u011f\u0131 (r\u0259hb\u0259rliyi) alt\u0131nda tikilmi\u015fdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Usta Abasqulu\",\n            \"B) Ba\u015f memar Mirz\u0259 C\u0259f\u0259r\",\n            \"C) Ziv\u0259r b\u0259y \u018fhm\u0259db\u0259yov\",\n            \"D) M\u0259sud Davudo\u011flu\",\n            \"E) Memar \u018fc\u0259mi\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. M\u0259nb\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, \u0130r\u0259vanda S\u0259rdar saray\u0131n\u0131n ba\u015f memar\u0131 usta Mirz\u0259 C\u0259f\u0259r olmu\u015fdur (v\u0259 G\u00fczg\u00fcl\u00fc salon 1791-d\u0259 tikilmi\u015fdir).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"32. XIX \u0259srin birinci yar\u0131s\u0131nda Yax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rq, Hindistan, \u015eimali Afrikan\u0131n co\u011frafiyas\u0131 v\u0259 etnoqrafiyas\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumat ver\u0259n \\\"S\u0259yah\u0259t ba\u011f\u0131\\\" \u0259s\u0259rinin m\u00fc\u0259llifi kimdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Hac\u0131 Zeynalabdin \u015eirvani\",\n            \"B) A. Bak\u0131xanov\",\n            \"C) Mirz\u0259 Kaz\u0131m b\u0259y\",\n            \"D) \u0130sg\u0259nd\u0259r b\u0259y M\u00fcn\u015fi\",\n            \"E) Z\u0259k\u0259riyy\u0259 Q\u0259zvini\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: A do\u011frudur. Co\u011frafiya\u015f\u00fcnas-s\u0259yyah Hac\u0131 Zeynalabdin \u015eirvani \\\"S\u0259yah\u0259t ba\u011f\u0131\\\" \u0259s\u0259rinin m\u00fc\u0259llifidir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"33. Rusiya imperiyas\u0131nda fars dilinin t\u0259drisind\u0259 istifad\u0259 edil\u0259n v\u0259 h\u00f6kum\u0259t m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259n \\\"Qanuni-Q\u00fcdsi\\\" \u0259s\u0259rinin m\u00fc\u0259llifi kimdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Mirz\u0259 Ad\u0131g\u00f6z\u0259l b\u0259y\",\n            \"B) Hac\u0131 Zeynalabdin \u015eirvani\",\n            \"C) Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanov\",\n            \"D) \u015e\u0259raf\u0259ddin \u018fli-Y\u0259zidi\",\n            \"E) Yusif Qaraba\u011fi\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C do\u011frudur. A.Bak\u0131xanovun \\\"Qanuni-Q\u00fcdsi\\\" \u0259s\u0259ri Rusiyada fars dilinin t\u0259drisind\u0259 istifad\u0259 olunmu\u015f v\u0259 m\u00fckafat alm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"34. Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn idar\u0259etm\u0259 sistemind\u0259 k\u0259ndlil\u0259ri ita\u0259td\u0259 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lan v\u0259 vergil\u0259rd\u0259n azad olunan x\u00fcsusi d\u0259st\u0259l\u0259r nec\u0259 adlan\u0131rd\u0131?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u018fsnaf\",\n            \"B) Maaflar\",\n            \"C) K\u0259l\u0259nt\u0259rl\u0259r\",\n            \"D) R\u0259ncb\u0259rl\u0259r\",\n            \"E) Dar\u011falar\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. Maaflar xanlar\u0131 qorumaq v\u0259 k\u0259ndlil\u0259ri ita\u0259td\u0259 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131, imtiyazl\u0131 idil\u0259r v\u0259 vergi\/r\u00fcsumlardan azad idil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"35. \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin qala divarlar\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 olunmu\u015f, t\u0259bii istinadgah kimi se\u00e7ilm\u0259sinin \u018fSAS co\u011frafi (strateji) s\u0259b\u0259bi n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) D\u0259niz liman\u0131na yax\u0131n olmas\u0131\",\n            \"B) Geni\u015f \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin v\u0259 pamb\u0131q tarlalar\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 yerl\u0259\u015fm\u0259si\",\n            \"C) Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n u\u00e7urum, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n s\u0131ld\u0131r\u0131m qayalarla \u0259hat\u0259 olunmu\u015f t\u0259bii qala olmas\u0131\",\n            \"D) \u0130ranla Rusiyan\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259sas karvan yolunun \u00fcst\u00fcnd\u0259 olmas\u0131\",\n            \"E) T\u0259briz tacirl\u0259rinin yaln\u0131z bura g\u0259lm\u0259y\u0259 raz\u0131l\u0131q verm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C do\u011frudur. P\u0259nah\u0259li xan buran\u0131 s\u0131ld\u0131r\u0131m qayalar v\u0259 u\u00e7urumlarla \u0259hat\u0259 olundu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259bii qala (istinadgah) kimi se\u00e7mi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"36. \u018fsg\u0259ran qalas\u0131 hans\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259 in\u015fa edilmi\u015fdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Qacarlar\u0131n \u0130r\u0259vana h\u00fccumunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn.\",\n            \"B) \u015eamax\u0131 xan\u0131n\u0131 \u015eu\u015fadan t\u0259crid etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn.\",\n            \"C) \u015eu\u015fa qalas\u0131na ged\u0259n yolu qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn.\",\n            \"D) Rus qo\u015funlar\u0131n\u0131n X\u0259z\u0259rd\u0259n g\u0259li\u015fini izl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn.\",\n            \"E) G\u0259nc\u0259nin mis m\u0259d\u0259nl\u0259rini m\u00fchafiz\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C do\u011frudur. \u018fsg\u0259ran qalas\u0131 \u015eu\u015fadan bir q\u0259d\u0259r uzaqda, \u015eu\u015fa qalas\u0131na ged\u0259n yolu qoruyan \u0259sg\u0259rl\u0259rin yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 tikilmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"37. Az\u0259rbaycan xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n iqtisadiyyat\u0131nda m\u00f6vcud olan natural t\u0259s\u0259rr\u00fcfat n\u0259 dem\u0259k idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) M\u0259hsulun daxili ehtiyaclar\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istehsal edilm\u0259si v\u0259 bazarla (pul m\u00fcbadil\u0259si il\u0259) z\u0259if \u0259laq\u0259si.\",\n            \"B) B\u00fct\u00fcn istehsal\u0131n xarici ixraca y\u00f6n\u0259ldilm\u0259si.\",\n            \"C) Ticar\u0259tin yaln\u0131z Rusiya il\u0259 apar\u0131lmas\u0131.\",\n            \"D) K\u0259ndlil\u0259rin b\u00fct\u00fcn vergil\u0259ri yaln\u0131z pulla \u00f6d\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259cbur edilm\u0259si.\",\n            \"E) D\u0259niz ticar\u0259tinin tamamil\u0259 inhisara al\u0131nmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: A do\u011frudur. Natural t\u0259s\u0259rr\u00fcfat - feodal c\u0259miyy\u0259tin\u0259 xas olan, m\u0259hsulun sat\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, s\u0131rf daxili ehtiyaclar\u0131n (\u00f6z\u00fcn\u00fcn v\u0259 feodal\u0131n) \u00f6d\u0259nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istehsal\u0131d\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"38. \u00c7\u00f6pba\u015f\u0131 v\u0259 Ba\u011fba\u015f\u0131 vergil\u0259rinin al\u0131nma s\u0259b\u0259bl\u0259ri m\u00fcvafiq olaraq hans\u0131lard\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Sudan istifad\u0259y\u0259 v\u0259 s\u0259n\u0259tkarl\u0131q sexl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259.\",\n            \"B) Otlaqlardan istifad\u0259y\u0259 v\u0259 k\u0259ndli ba\u011flar\u0131ndan (m\u0259hsulun 1\/10-i) y\u0131\u011f\u0131lan vergi.\",\n            \"C) Dar\u011fan\u0131n saxlan\u0131lmas\u0131na v\u0259 xan m\u0259ktublar\u0131n\u0131n yaz\u0131lmas\u0131na g\u00f6r\u0259.\",\n            \"D) Ordunu silahla t\u0259min etm\u0259k v\u0259 x\u0259zin\u0259 x\u0259rcl\u0259rini \u00f6d\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn.\",\n            \"E) Dini ayinl\u0259rin icras\u0131na v\u0259 bayram h\u0259diyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. \u00c7\u00f6pba\u015f\u0131 otlaqlardan istifad\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, ba\u011fba\u015f\u0131 is\u0259 ba\u011f m\u0259hsulundan (1\/10) toplanan vergi idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"39. Xanl\u0131qlar\u0131n idar\u0259etm\u0259 aparat\u0131nda m\u00fch\u00fcm yer tutan \\\"Ustaba\u015f\u0131lar\\\"\u0131n \u0259sas funksiyas\u0131 n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259rbi qo\u015fun hiss\u0259l\u0259rin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259k.\",\n            \"B) Xarici tacirl\u0259rin g\u00f6mr\u00fck s\u0259n\u0259dl\u0259rini yoxlamaq.\",\n            \"C) S\u0259n\u0259tkarlar\u0131n inzibati, maliyy\u0259 v\u0259 m\u00fclki m\u0259hk\u0259m\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 baxmaq.\",\n            \"D) K\u0259ndxudalar\u0131 v\u0259 naibl\u0259ri t\u0259yin etm\u0259k.\",\n            \"E) Dini \u015f\u0259ri\u0259t qanunlar\u0131n\u0131n icras\u0131na n\u0259zar\u0259t etm\u0259k.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C do\u011frudur. Ustaba\u015f\u0131lar \u015f\u0259h\u0259rin idar\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n rol oynay\u0131r, s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n inzibati, maliyy\u0259 v\u0259 m\u00fclki m\u0259hk\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259rin\u0259 bax\u0131rd\u0131lar.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"40. Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \\\"Tiyul\\\" v\u0259 \\\"M\u00fclk\\\" torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti formalar\u0131 aras\u0131ndak\u0131 \u018fSAS f\u0259rq n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) M\u00fclk k\u0259ndliy\u0259, tiyul ruhanil\u0259r\u0259 m\u0259xsus idi.\",\n            \"B) Tiyul \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n irsi torpaq idi, m\u00fclk is\u0259 xidm\u0259t m\u00fcqabilind\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti verilirdi.\",\n            \"C) M\u00fclk feodallar\u0131n \u015f\u0259xsi irsi torpa\u011f\u0131 idi, tiyul is\u0259 xidm\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 veril\u0259n \u015f\u0259rti torpaq idi (sonradan t\u0259dric\u0259n irsil\u0259\u015firdi).\",\n            \"D) Tiyul yaln\u0131z xristianlara verilirdi, m\u00fclk m\u00fcs\u0259lmanlara.\",\n            \"E) M\u00fclk torpa\u011f\u0131n\u0131n sat\u0131lmas\u0131 qada\u011fan idi, tiyul is\u0259 s\u0259rb\u0259st al\u0131n\u0131b sat\u0131l\u0131rd\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C do\u011frudur. M\u00fclk feodallar\u0131n irsi torpa\u011f\u0131 idi, Tiyul is\u0259 xan t\u0259r\u0259find\u0259n \u015f\u0259xs\u0259 xidm\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 veril\u0259n v\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259 t\u0259sdiql\u0259n\u0259n \u015f\u0259rti torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"41. Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 nadir tarixi abid\u0259l\u0259ri il\u0259 \\\"memarl\u0131q s\u0259n\u0259ti muzeyini xat\u0131rladan\\\", X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 \u0259sas d\u0259niz ticar\u0259ti v\u0259 liman rolu oynayan, neft-duz-z\u0259f\u0259ran ixrac ed\u0259n \u015f\u0259h\u0259r hans\u0131 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015eamax\u0131\",\n            \"B) G\u0259nc\u0259\",\n            \"C) L\u0259nk\u0259ran\",\n            \"D) Bak\u0131\",\n            \"E) D\u0259rb\u0259nd\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D do\u011frudur. Bak\u0131 d\u0259niz liman\u0131 idi, neft, duz, z\u0259f\u0259ran ixrac edirdi v\u0259 nadir memarl\u0131q abid\u0259l\u0259rin\u0259 malik idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"42. \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 k\u0259sil\u0259n mis pullar nec\u0259 adlan\u0131rd\u0131 v\u0259 \u00fcmum\u0259n xanl\u0131qlarda pul k\u0259sil\u0259n emalatxanalar n\u0259 adlan\u0131rd\u0131?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Qara pul - Z\u0259rbxana\",\n            \"B) P\u0259nahabadi - \u018fsnaf\",\n            \"C) Abbas\u0131 - Dar\u011fa\",\n            \"D) T\u00fcm\u0259n - \u0130ltizam\",\n            \"E) \u015eah\u0131 - R\u0259hdar\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: A do\u011frudur. \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131nda \\\"qara pul\\\" adlanan mis pullar k\u0259silirdi v\u0259 metal pul k\u0259sil\u0259n emalatxanalara z\u0259rbxana deyilirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"43. S\u0259b\u0259b-N\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259n hans\u0131 DO\u011eRUDUR?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: Rusiyan\u0131n S\u0259f\u0259vi qanunlar\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259si \/ N\u0259tic\u0259: Tiyul torpaqlar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: \u00d6lk\u0259y\u0259 \u0259cn\u0259bi tacirl\u0259rin (Avropa) mara\u011f\u0131n\u0131n \u00e7oxalmas\u0131 \/ N\u0259tic\u0259: Pamb\u0131\u011fa xammal kimi t\u0259l\u0259bat\u0131n artmas\u0131\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: Xanlar\u0131n m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirm\u0259 siyas\u0259ti \/ N\u0259tic\u0259: Vahid \u00f6l\u00e7\u00fc, \u00e7\u0259ki v\u0259 pul sisteminin yarad\u0131lmas\u0131\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: G\u0259nc\u0259nin i\u015f\u011fal olunmas\u0131 \/ N\u0259tic\u0259: G\u0259nc\u0259d\u0259 ip\u0259k\u00e7iliyin tamamil\u0259 qada\u011fan edilm\u0259si\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: R\u0259hdari vergisinin l\u0259\u011fvi \/ N\u0259tic\u0259: Xanl\u0131qlar\u0131n yaranmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. XVIII \u0259srd\u0259n ba\u015flayaraq xarici tacirl\u0259rin \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259li\u015fi xammal kimi pamb\u0131\u011fa olan t\u0259l\u0259bat\u0131 art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"44. \\\"V\u0259qf\\\" torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti formas\u0131na aid olan \u0259n m\u00fch\u00fcm x\u00fcsusiyy\u0259t n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Yaln\u0131z xan ail\u0259sin\u0259 m\u0259xsus olmas\u0131.\",\n            \"B) Azad k\u0259ndlil\u0259r\u0259 pulsuz paylanmas\u0131.\",\n            \"C) Kils\u0259, m\u0259scid v\u0259 dini idar\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259xsus olmas\u0131, yaln\u0131z icar\u0259y\u0259 veril\u0259 bilm\u0259si.\",\n            \"D) H\u0259rbi xidm\u0259t m\u00fcqabilind\u0259 s\u00fcvari d\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 verilm\u0259si.\",\n            \"E) Xanlar\u0131n \u015f\u0259xs\u0259n b\u0259yl\u0259r\u0259 h\u0259diyy\u0259 etdiyi v\u0259 sat\u0131la bil\u0259n m\u00fclk olmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C do\u011frudur. V\u0259qf dini idar\u0259l\u0259r\u0259, m\u0259scidl\u0259r\u0259 (v\u0259 kils\u0259l\u0259r\u0259) m\u0259xsus idi v\u0259 onu satmaq, ba\u011f\u0131\u015flamaq olmazd\u0131, yaln\u0131z icar\u0259y\u0259 verilirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"45. XVIII \u0259srin II yar\u0131s\u0131nda Volqa-X\u0259z\u0259r ticar\u0259t yolunda x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n v\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259, Hollandiya bazarlar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f rolunu oynayan liman-\u015f\u0259h\u0259r hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) L\u0259nk\u0259ran\",\n            \"B) Bak\u0131\",\n            \"C) D\u0259rb\u0259nd\",\n            \"D) Salyan\",\n            \"E) Cavad\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. Volqa-X\u0259z\u0259r ticar\u0259t yolunda Bak\u0131 liman\u0131 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edirdi v\u0259 Rusiyadan ke\u00e7m\u0259kl\u0259 Q\u0259rbi Avropaya (\u0130ngilt\u0259r\u0259, Hollandiya) \u00e7\u0131xmaq olurdu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"46. S\u0259n\u0259tkarl\u0131qda \\\"Fiqurlar\u0131n yap\u0131\u015fqan v\u0259 mismardan istifad\u0259 olunmadan, taxta v\u0259 r\u0259ngli \u015f\u00fc\u015f\u0259l\u0259rin birl\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 yaranmas\u0131\\\" hans\u0131 s\u0259n\u0259t n\u00f6v\u00fcd\u00fcr v\u0259 \u0259n m\u00fck\u0259mm\u0259l n\u00fcmun\u0259si hans\u0131 abid\u0259d\u0259 qorunur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u0259k\u0259lduz \/ \u0130r\u0259van S\u0259rdar saray\u0131\",\n            \"B) Muncuqlu tikm\u0259 \/ \u015eu\u015fa qala divarlar\u0131\",\n            \"C) \u015e\u0259b\u0259k\u0259 \/ \u015e\u0259ki Xan saray\u0131\",\n            \"D) Xal\u00e7a\u00e7\u0131l\u0131q \/ G\u0259nc\u0259 C\u00fcm\u0259 m\u0259scidi\",\n            \"E) Oyma s\u0259n\u0259ti \/ Bak\u0131 Q\u0131z Qalas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: C do\u011frudur. Bu \u015f\u0259b\u0259k\u0259 s\u0259n\u0259tidir v\u0259 \u0259n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259si \u015e\u0259ki Xan saray\u0131ndad\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"47. \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 qrupla\u015fd\u0131rmalardan hans\u0131 do\u011frudur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Qala, \u015e\u0259hri, T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131\",\n            \"B) T\u0259brizli, \u018fylisli, Qazan\u00e7al\u0131, K\u00f6\u00e7\u0259rli\",\n            \"C) D\u0259mirbulaq, K\u00f6hn\u0259 \u015eamax\u0131, Yeni \u015eamax\u0131\",\n            \"D) Q\u0131rxbulaq, Culfalar, P\u0259nahabad\",\n            \"E) Lah\u0131c, M\u00fcci, Basqal\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: B do\u011frudur. \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 (P\u0259nahabadda) T\u0259brizli, \u018fylisli, Qazan\u00e7al\u0131, K\u00f6\u00e7\u0259rli, Qurdlar, Culfalar m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ri var idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"48. XVIII y\u00fczillikd\u0259 (Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fc) \u015eimali Az\u0259rbaycanda olan torpaq formalar\u0131ndan hans\u0131 xan ail\u0259sin\u0259 m\u0259xsus idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) D\u00f6vl\u0259t (Divan v\u0259 Xalis\u0259 birl\u0259\u015fmi\u015f halda)\",\n            \"B) \u0130cma\",\n            \"C) V\u0259qf\",\n            \"D) Tiyul\",\n            \"E) M\u00fclki-xalis\u0259\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: A do\u011frudur. Xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 D\u00f6vl\u0259t torpaqlar\u0131 birba\u015fa xan ail\u0259sin\u0259 m\u0259xsus torpaqlara birl\u0259\u015fdirilmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"49. Xanl\u0131qlar\u0131n iqtisadi v\u0259 siyasi h\u0259yat\u0131nda m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 can atmaq c\u0259hdl\u0259rinin f\u0259sadlar\u0131ndan B\u0130R\u0130 deyildir:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00d6lk\u0259nin vilay\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda sabit iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin olmamas\u0131.\",\n            \"B) M\u00fcxt\u0259lif pul, \u00e7\u0259ki v\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fc vahidl\u0259rinin t\u0259tbiq edilm\u0259si.\",\n            \"C) Natural t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131n l\u0259ngim\u0259si.\",\n            \"D) Vahid v\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f vergi qanunnam\u0259sinin q\u0259bul edilm\u0259si.\",\n            \"E) Feodallar\u0131n m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259td\u0259n qoparaq par\u00e7alanman\u0131 d\u0259rinl\u0259\u015fdirm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: D do\u011frudur (bu f\u0259sad deyil). \u00c7\u00fcnki xanl\u0131qlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 he\u00e7 bir vahid v\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f vergi qanunnam\u0259si yox idi; h\u0259r xanl\u0131q vergil\u0259ri \u00f6z ad\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 (\u00f6zba\u015f\u0131na) toplay\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"50. XIX \u0259srin I yar\u0131s\u0131na aid Az\u0259rbaycan tarixi v\u0259 co\u011frafiyas\u0131 haqq\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f \u0259s\u0259rl\u0259rin m\u00fc\u0259llifl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 do\u011fru ard\u0131c\u0131ll\u0131q hans\u0131d\u0131r?\\nA.Bak\u0131xanov   2. Hac\u0131 Zeynalabdin \u015eirvani a. K\u0259\u015ff\u00fcl-Q\u0259raib b. S\u0259yah\u0259t ba\u011f\u0131 c. Qanuni-Q\u00fcdsi\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1 - a, c ; 2 - b\",\n            \"B) 1 - a, b ; 2 - c\",\n            \"C) 1 - b ; 2 - a, c\",\n            \"D) 1 - c ; 2 - a, b\",\n            \"E) 1 - b, c ; 2 - a\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: A do\u011frudur. A.Bak\u0131xanov \\\"K\u0259\u015ff\u00fcl-Q\u0259raib\\\" v\u0259 \\\"Qanuni-Q\u00fcdsi\\\" \u0259s\u0259rl\u0259rini yazm\u0131\u015fd\u0131r. Hac\u0131 Zeynalabdin \u015eirvani is\u0259 \\\"S\u0259yah\u0259t ba\u011f\u0131\\\" co\u011frafi \u0259s\u0259rinin m\u00fc\u0259llifidir.\"\n    }\n];\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    scale.innerHTML = ''; \n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        if(!btn) return;\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('answered'); \n            } else {\n                btn.classList.add('viewed'); \n            }\n        } else {\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered');\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed');\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active');\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    updateScaleColors();\n    \n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00d6HT\u018f\u015e\u018fM YEN\u0130L\u0130K Premium 30 s\u0131naq paketi il\u0259 imtahanda maksimum n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rin! \u018fld\u0259 Et YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi s\u0131naq imtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. &#8592; Geri \u0130r\u0259li &#8594; N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-288","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/288","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=288"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/288\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":289,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/288\/revisions\/289"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=288"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}