{"id":269,"date":"2026-05-26T18:32:05","date_gmt":"2026-05-26T18:32:05","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=269"},"modified":"2026-05-26T18:32:05","modified_gmt":"2026-05-26T18:32:05","slug":"albaniya","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=269","title":{"rendered":"Albaniya"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"promo-banner premium-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">M\u00d6HT\u018f\u015e\u018fM YEN\u0130L\u0130K<\/span>\n        <span>Premium 30 s\u0131naq paketi il\u0259 imtahanda maksimum n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rin!<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/api.whatsapp.com\/send?phone=994559339283&#038;text=Salam,%20m%C9%99n%20Premium%2030%20s%C4%B1naq%20paketini%20%C9%99ld%C9%99%20etm%C9%99k%20ist%C9%99yir%C9%99m.\" target=\"_blank\" class=\"promo-btn btn-whatsapp-direct\">\n        <svg width=\"18\" height=\"18\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"currentColor\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" style=\"vertical-align: middle; margin-right: 5px;\">\n            <path d=\"M17.472 14.382c-.297-.149-1.758-.867-2.03-.967-.273-.099-.471-.148-.67.15-.197.297-.767.966-.94 1.164-.173.199-.347.223-.644.075-.297-.15-1.255-.463-2.39-1.475-.883-.788-1.48-1.761-1.653-2.059-.173-.297-.018-.458.13-.606.134-.133.298-.347.446-.52.149-.174.198-.298.298-.497.099-.198.05-.371-.025-.52-.075-.149-.669-1.612-.916-2.207-.242-.579-.487-.5-.669-.51a12.8 12.8 0 0 0-.57-.01c-.198 0-.52.074-.792.372-.272.297-1.04 1.016-1.04 2.479 0 1.462 1.065 2.875 1.213 3.074.149.198 2.096 3.2 5.077 4.487.709.306 1.262.489 1.694.625.712.227 1.36.195 1.871.118.571-.085 1.758-.719 2.006-1.413.248-.694.248-1.289.173-1.413-.074-.124-.272-.198-.57-.347m-5.421 7.403h-.004a9.87 9.87 0 0 1-5.031-1.378l-.361-.214-3.741.982.998-3.648-.235-.374a9.86 9.86 0 0 1-1.51-5.26c.001-5.45 4.436-9.884 9.888-9.884 2.64 0 5.122 1.03 6.988 2.898a9.825 9.825 0 0 1 2.893 6.994c-.003 5.45-4.437 9.885-9.885 9.885m8.413-18.297A11.815 11.815 0 0 0 12.05 0C5.495 0 .16 5.335.157 11.892c0 2.096.547 4.142 1.588 5.945L.057 24l6.305-1.654a11.882 11.882 0 0 0 5.683 1.448h.005c6.554 0 11.89-5.335 11.893-11.893a11.821 11.821 0 0 0-3.48-8.413Z\"\/>\n        <\/svg>\n        \u018fld\u0259 Et\n    <\/a>\n<\/div>\n\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi s\u0131naq imtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">&#8592; Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li &#8594;<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;  \n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n        --premium-dark: #111827;\n        --premium-color: #f59e0b;\n    }\n\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    .premium-banner {\n        background: linear-gradient(270deg, var(--premium-dark), #1f2937, #374151, var(--premium-dark));\n        border: 1px solid var(--premium-color);\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(245, 158, 11, 0.2);\n    }\n\n    .premium-banner .promo-badge {\n        background: var(--premium-color);\n        color: #ffffff;\n    }\n\n    .premium-banner .btn-whatsapp-direct {\n        background: #25D366;\n        border: none;\n        color: #ffffff;\n        display: inline-flex;\n        align-items: center;\n    }\n\n    .premium-banner .btn-whatsapp-direct:hover {\n        background: #1da851;\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto 2rem auto; \n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n     \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n     \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n     \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n     \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n     \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\nconst quizData = [\n    {\n        \"q\": \"1. \u015eimali Az\u0259rbaycanda (Albaniya \u0259razisind\u0259) e.\u0259. IV y\u00fczilliyin sonlar\u0131nda m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin yaranmas\u0131na t\u0259kan ver\u0259n xarici siyasi amil n\u0259 olmu\u015fdur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Roma imperiyas\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131\",\n            \"B) \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259rin Misir\u0259 h\u00fccumu\",\n            \"C) Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259rin imperiyas\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131\",\n            \"D) Selevkil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin z\u0259ifl\u0259m\u0259si\",\n            \"E) Sasanil\u0259rin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259rin hakimiyy\u0259tin\u0259 son qoymu\u015f Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259rin imperiyas\u0131n\u0131n da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda e.\u0259. IV y\u00fczilliyin sonlar\u0131nda m\u00fcst\u0259qil Albaniya d\u00f6vl\u0259ti yarand\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"2. Q\u0259dim Albaniya d\u00f6vl\u0259tinin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 co\u011frafi m\u0259kan yanl\u0131\u015f verilmi\u015fdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u015eimalda Qafqaz da\u011flar\u0131\",\n            \"B) C\u0259nubda Atropatena\",\n            \"C) Q\u0259rbd\u0259 G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00f6l\u00fc \u0259traf\u0131 v\u0259 \u0130beriya\",\n            \"D) \u015e\u0259rqd\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizi\",\n            \"E) C\u0259nub-Q\u0259rbd\u0259 F\u0259rat \u00e7ay\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Albaniyan\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259ri \u015fimalda Qafqaz da\u011flar\u0131na, c\u0259nubda Atropatenaya, \u015f\u0259rqd\u0259 X\u0259z\u0259r sahill\u0259rin\u0259, q\u0259rbd\u0259 G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00f6l\u00fc \u0259traf\u0131na v\u0259 \u0130beriyaya \u00e7at\u0131rd\u0131. F\u0259rat \u00e7ay\u0131 bu co\u011frafiyaya daxil deyil.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"3. Strabonun \u201c\u0130ndi bir h\u00f6kmdar onlara hakimdir. \u018fvv\u0259ll\u0259r h\u0259r bir q\u0259bil\u0259nin \u00f6z h\u00f6kmdar\u0131 var idi\u201d m\u0259lumat\u0131 Albaniya d\u00f6vl\u0259ti bar\u0259d\u0259 n\u0259yi s\u00fcbut edir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Albaniyan\u0131n 26 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fcy\u00fcn\u00fc\",\n            \"B) Albaniyan\u0131n m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259t olmas\u0131n\u0131\",\n            \"C) Yunan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin g\u00fccl\u00fc t\u0259sirini\",\n            \"D) Romadan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul etm\u0259sini\",\n            \"E) Demokratik idar\u0259etm\u0259nin m\u00f6vcudlu\u011funu\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Strabonun bu m\u0259lumat\u0131 Albaniyan\u0131n vahid bir m\u0259rk\u0259zd\u0259n idar\u0259 olundu\u011funu, y\u0259ni m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f d\u00f6vl\u0259t olmas\u0131n\u0131 s\u00fcbut edir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"4. Albaniya c\u0259miyy\u0259tinin sosial strukturu bar\u0259d\u0259 deyil\u0259nl\u0259rd\u0259n hans\u0131 s\u0259hvdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) C\u0259miyy\u0259t 4 \u0259sas t\u0259b\u0259q\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcrd\u00fc.\",\n            \"B) Pad\u015fahdan sonra \u0259n h\u00f6rm\u0259tli \u015f\u0259xs Ay m\u0259b\u0259dinin ba\u015f kahini idi.\",\n            \"C) Qul \u0259m\u0259yind\u0259n dig\u0259r q\u0259dim \u015e\u0259rq d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi \u00e7ox geni\u015f v\u0259 \u0259sas istehsal q\u00fcvv\u0259si kimi istifad\u0259 olunurdu.\",\n            \"D) Varl\u0131lar\u0131n evl\u0259rinin \u00fcst\u00fc kir\u0259mitl\u0259 \u00f6rt\u00fcl\u00fcrd\u00fc.\",\n            \"E) D\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259r (h\u0259rb\u00e7il\u0259r) c\u0259miyy\u0259tin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259b\u0259q\u0259sin\u0259 aid edilirdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, Albaniyada quldarl\u0131q m\u00f6vcud olsa da, qul \u0259m\u0259yind\u0259n dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 oldu\u011fu q\u0259d\u0259r geni\u015f istifad\u0259 olunmurdu, \u0259sas istehsal\u00e7\u0131 azad insanlar idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"5. E.\u0259. III y\u00fczilliyin birinci yar\u0131s\u0131ndan etibar\u0259n Albaniyada yerli g\u00fcm\u00fc\u015f pullar\u0131n k\u0259silm\u0259y\u0259 ba\u015flanmas\u0131 n\u0259yin g\u00f6st\u0259ricisi hesab olunmur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) D\u00f6vl\u0259tin iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n g\u00fccl\u0259nm\u0259sinin\",\n            \"B) Albaniyan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin\",\n            \"C) H\u00f6kmdar hakimiyy\u0259tinin m\u00f6hk\u0259m \u0259saslara malik olmas\u0131n\u0131n\",\n            \"D) \u0130sg\u0259nd\u0259r pullar\u0131na ehtiyac\u0131n (k\u0259nardan g\u0259tiril\u0259n pullar\u0131n t\u0259l\u0259bat\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259m\u0259sinin) yaranmas\u0131n\u0131n\",\n            \"E) Ticar\u0259tin yaln\u0131z mal m\u00fcbadil\u0259si vasit\u0259sil\u0259 apar\u0131lmas\u0131n\u0131n\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u00d6lk\u0259 daxili ticar\u0259td\u0259 puldan geni\u015f istifad\u0259 olunurdu. \u018fvv\u0259ll\u0259r \u0130sg\u0259nd\u0259r pullar\u0131ndan, daha sonra (k\u0259nardan g\u0259l\u0259n pullar t\u0259l\u0259bat\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259) yerli sikk\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edilmi\u015fdir. Ticar\u0259t sad\u0259c\u0259 mal m\u00fcbadil\u0259sind\u0259n ibar\u0259t deyildi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"6. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Qan\u0131x d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\n2. Qavqamela d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\n3. Karra d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\n4. Kanidinin Albaniyaya y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc\",\n        \"options\": [\n            \"A) 2, 1, 4, 3\",\n            \"B) 2, 1, 3, 4\",\n            \"C) 2, 3, 1, 4\",\n            \"D) 4, 1, 2, 3\",\n            \"E) 1, 2, 3, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Qavqamela (e.\u0259. 331), Qan\u0131x (e.\u0259. 65), Karra (e.\u0259. 53), Kanidinin y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc (e.\u0259. 36).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"7. E.\u0259. 66-c\u0131 ild\u0259 ba\u015f vermi\u015f K\u00fcr d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 aid deyil:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Roma s\u0259rk\u0259rd\u0259si Pompeyin q\u0259l\u0259b\u0259 qazanmas\u0131.\",\n            \"B) Albaniya pad\u015fah\u0131 Oroysun 40 min n\u0259f\u0259rlik qo\u015funla romal\u0131lara h\u00fccum etm\u0259si.\",\n            \"C) Alban q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin romal\u0131lar\u0131n \u00fc\u00e7 d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sin\u0259 bird\u0259n h\u00fccum etm\u0259si.\",\n            \"D) D\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259n sonra Pompeyin albanlarla sazi\u015f\u0259 g\u0259lib \u0130beriyaya do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259si.\",\n            \"E) Pompeyin h\u0259rbi hiyl\u0259 i\u015fl\u0259d\u0259r\u0259k alban s\u0259rk\u0259rd\u0259sini \u00f6ld\u00fcrm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 4,\n        \"exp\": \"\u0130zah: H\u0259rbi hiyl\u0259 i\u015fl\u0259dilm\u0259si v\u0259 s\u0259rk\u0259rd\u0259 Kozisin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si e.\u0259. 65-ci ild\u0259 ba\u015f vermi\u015f Qan\u0131x d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 aiddir. K\u00fcr d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 s\u0259rk\u0259rd\u0259 Oroys idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"8. Roma tarix\u00e7isi Plutarx\u0131n \\\"D\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 o, Pompey\u0259 h\u00fccum edib ona mizraq atd\u0131. Pompeyin \u0259ynind\u0259ki zireh onu xilas etdi\\\" dey\u0259 t\u0259svir etdiyi alban s\u0259rk\u0259rd\u0259si kimdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Zober\",\n            \"B) Oroys\",\n            \"C) Kozis\",\n            \"D) Urnayr\",\n            \"E) Cavan\u015fir\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Plutarx\u0131n t\u0259svir etdiyi v\u0259 Pompeyl\u0259 t\u0259kb\u0259t\u0259k d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n, lakin sonda \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n s\u0259rk\u0259rd\u0259 Kozisdir (Qan\u0131x d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"9. E.\u0259. 36-c\u0131 ild\u0259 Roma s\u0259rk\u0259rd\u0259si Kanidinin y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Albaniya Roman\u0131n \u0259yal\u0259tin\u0259 \u00e7evrildi v\u0259 l\u0259\u011fv edildi.\",\n            \"B) Alban h\u00f6kmdar\u0131 Zober romal\u0131larla s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalayaraq Romaya sadiq qalaca\u011f\u0131na s\u00f6z verdi.\",\n            \"C) Albaniya ordusu Roma ordusunu m\u0259hv ed\u0259r\u0259k Ki\u00e7ik Asiyaya q\u0259d\u0259r t\u0259qib etdi.\",\n            \"D) Albaniya Atropatena il\u0259 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k Kanidini \u00f6ld\u00fcrd\u00fc.\",\n            \"E) Albaniyada Ar\u015fakil\u0259r s\u00fclal\u0259si hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259tirildi.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Plutarx v\u0259 Dion Kassinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, Kanidi alban h\u00f6kmdar\u0131 Zober\u0259 qalib g\u0259ldi v\u0259 Zober Romaya sadiq qalaca\u011f\u0131na s\u00f6z verdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"10. I y\u00fczilliy\u0259 aid olan, Qobustan \u0259razisind\u0259 tap\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Albaniya-Roma \u0259laq\u0259l\u0259rini s\u00fcbut ed\u0259n da\u015f kitab\u0259d\u0259 hans\u0131 Roma imperatorunun ad\u0131 ke\u00e7ir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Adrian\",\n            \"B) Avqust\",\n            \"C) Domisian\",\n            \"D) Tiberi\",\n            \"E) Neron\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Qobustanda tap\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 XII Legiona aid kitab\u0259d\u0259 \\\"\u0130mperator Domisian Sezar Avqust Germanik...\\\" s\u00f6zl\u0259ri yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"11. Antik d\u00f6vrd\u0259 Albaniyada iqtisadiyyatla ba\u011fl\u0131 veril\u0259nl\u0259rd\u0259n hans\u0131 s\u0259hvdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u018fsas \u0259kin sah\u0259l\u0259ri \u00e7aylar vasit\u0259sil\u0259 suvar\u0131l\u0131rd\u0131.\",\n            \"B) Tax\u0131l\u0131 d\u0259mir oraqla bi\u00e7ir, x\u0131rmanda a\u011fac v\u0259ll\u0259 d\u00f6y\u00fcrd\u00fcl\u0259r.\",\n            \"C) X\u0259z\u0259r sahilind\u0259 kaspil\u0259r \\\"\u015fi\u015fburun\\\" bal\u0131\u011f\u0131 tutur v\u0259 piyind\u0259n m\u0259lh\u0259m d\u00fcz\u0259ldirdil\u0259r.\",\n            \"D) Dulus \u00e7arx\u0131 ixtira olunmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qablar yaln\u0131z \u0259ll\u0259, kobud \u015f\u0259kild\u0259 haz\u0131rlan\u0131rd\u0131.\",\n            \"E) Eram\u0131z\u0131n ilk y\u00fczillikl\u0259rind\u0259n su d\u0259yirmanlar\u0131ndan istifad\u0259 olunurdu.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Albaniyada s\u0259n\u0259tkarl\u0131q inki\u015faf etmi\u015fdi, ayaqla h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 g\u0259tiril\u0259n dulus \u00e7arx\u0131 vasit\u0259sil\u0259 n\u0259fis qablar d\u00fcz\u0259ldilir, boyal\u0131 keramika inki\u015faf edirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"12. Albanlar\u0131n dini inanc\u0131 bar\u0259d\u0259 yunan m\u00fc\u0259llifi Strabonun qeydl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n \u0259n \u00e7ox sitayi\u015f edil\u0259n tanr\u0131 hans\u0131 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Zevs (G\u00f6y)\",\n            \"B) Selena (Ay)\",\n            \"C) Helios (G\u00fcn\u0259\u015f)\",\n            \"D) Mitra (\u0130\u015f\u0131q)\",\n            \"E) Ahura Mazda (Xeyir)\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Strabon yaz\u0131rd\u0131 ki, albanlar Zevs, Helios v\u0259 Selena tanr\u0131lar\u0131na sitayi\u015f edirdil\u0259r, lakin \u0259n \u00e7ox Selenaya (Ay tanr\u0131s\u0131na) \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"13. \\\"Katakomba\\\" q\u0259birl\u0259ri Albaniya \u0259razisind\u0259 hans\u0131 k\u00f6\u00e7\u0259ri tayfan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Kutil\u0259rin\",\n            \"B) Hunlar\u0131n\",\n            \"C) Alanlar\u0131n\",\n            \"D) Sabirl\u0259rin\",\n            \"E) X\u0259z\u0259rl\u0259rin\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, Ming\u0259\u00e7evir v\u0259 Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259 \u00f6yr\u0259nilmi\u015f yeralt\u0131 s\u0259rdab\u0259 - katakomba q\u0259birl\u0259ri alan tayfalar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"14. III y\u00fczillikd\u0259n etibar\u0259n Albaniyada m\u00fclkiyy\u0259t formas\u0131nda hans\u0131 b\u00f6y\u00fck d\u0259yi\u015fiklik ba\u015f verdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Quldarl\u0131q \u0259n y\u00fcks\u0259k inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 \u00e7atd\u0131.\",\n            \"B) D\u00f6vl\u0259t m\u00fclkiyy\u0259ti x\u00fcsusi m\u00fclkiyy\u0259tl\u0259 \u0259v\u0259z olunma\u011fa ba\u015flad\u0131 v\u0259 feodalizm d\u00f6vr\u00fc ba\u015fland\u0131.\",\n            \"C) B\u00fct\u00fcn torpaqlar yaln\u0131z m\u0259b\u0259dl\u0259rin ixtiyar\u0131na verildi.\",\n            \"D) \u0130qta sistemi qanunil\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k h\u0259rbi\u00e7il\u0259r\u0259 payland\u0131.\",\n            \"E) K\u0259ndlil\u0259r torpaqla birlikd\u0259 feodala sat\u0131lma\u011fa (t\u0259hkim\u00e7ilik) ba\u015fland\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: III y\u00fczillikd\u0259n etibar\u0259n feodalizm ba\u015flan\u0131r v\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fclkiyy\u0259ti x\u00fcsusi m\u00fclkiyy\u0259tl\u0259 (dastakertl\u0259r) \u0259v\u0259z olunma\u011fa ba\u015flay\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"15. Sasanil\u0259r d\u00f6vl\u0259tin\u0259 tabe olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin siyah\u0131s\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Albaniya v\u0259 Balasakan\u0131n ad\u0131 ke\u00e7\u0259n \\\"N\u0259q\u015fi-R\u00fcst\u0259m\\\" kitab\u0259si kimin ad\u0131ndan e.\u0259 deyil, eram\u0131z\u0131n 262-ci ild\u0259 h\u0259kk etdirilmi\u015fdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) I \u018frd\u0259\u015fir\",\n            \"B) I \u015eapur\",\n            \"C) I Xosrov\",\n            \"D) II Y\u0259zdig\u0259rd\",\n            \"E) Firuz\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 262-ci ild\u0259 Sasanil\u0259r\u0259 tabe olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin siyah\u0131s\u0131 I \u015eapurun N\u0259q\u015fi-R\u00fcst\u0259md\u0259ki kitab\u0259sind\u0259 h\u0259kk olunmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"16. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259n hans\u0131 do\u011frudur?\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259b\u0259b: Dzirav d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc -> N\u0259tic\u0259: Albaniyan\u0131n Sasanil\u0259rin t\u0259sirind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b Bizansa tabe olmas\u0131.\",\n            \"B) S\u0259b\u0259b: Amid d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc -> N\u0259tic\u0259: Roma ordusunun qalib g\u0259l\u0259r\u0259k Uti vilay\u0259tini qoparmas\u0131.\",\n            \"C) S\u0259b\u0259b: 371-ci il Dzirav d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc -> N\u0259tic\u0259: Sasanil\u0259rin v\u0259 m\u00fctt\u0259fiqi Albaniyan\u0131n m\u0259\u011flub olmas\u0131, Uti, Sakasen, Girdiman v\u0259 Kolt vilay\u0259tl\u0259rinin itirilm\u0259si.\",\n            \"D) S\u0259b\u0259b: 387-ci il s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si -> N\u0259tic\u0259: Albaniya d\u00f6vl\u0259tinin tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edilm\u0259si.\",\n            \"E) S\u0259b\u0259b: \u015eimaldan hunlar\u0131n h\u00fccumu -> N\u0259tic\u0259: Paytaxt\u0131n B\u0259rd\u0259d\u0259n Q\u0259b\u0259l\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 371-ci ild\u0259 Dzirav d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Sasani v\u0259 alban q\u00fcvv\u0259l\u0259ri m\u0259\u011flub oldu v\u0259 Albaniya Uti, Sakasen, Girdiman vadisi v\u0259 Kolt vilay\u0259tl\u0259rini itirdi (387-d\u0259 geri qaytard\u0131).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"17. Albaniya h\u00f6kmdar\u0131 Asuagenin d\u00f6vr\u00fcn\u0259 (V \u0259srin I yar\u0131s\u0131) aid olan m\u00fch\u00fcm m\u0259d\u0259ni hadis\u0259 hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) B\u0259rd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rinin sal\u0131nmas\u0131.\",\n            \"B) Xristianl\u0131\u011f\u0131n d\u00f6vl\u0259t dini elan edilm\u0259si.\",\n            \"C) Q\u0259dim alban \u0259lifbas\u0131 \u0259sas\u0131nda yeni alban yaz\u0131s\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131.\",\n            \"D) Aquen kils\u0259 m\u0259clisinin \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131.\",\n            \"E) Qobustanda lat\u0131n dilli kitab\u0259nin h\u0259kk olunmas\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Asuagenin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 k\u00f6hn\u0259 alban \u0259lifbas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 yeni alban yaz\u0131s\u0131 yarad\u0131ld\u0131, dini kitablar t\u0259rc\u00fcm\u0259 olundu v\u0259 u\u015faqlar t\u0259hsil\u0259 c\u0259lb edildi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"18. Albaniya h\u00f6kmdar\u0131 II Va\u00e7e il\u0259 ba\u011fl\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lardan hans\u0131 yanl\u0131\u015fd\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Sasanil\u0259rl\u0259 qohumluq \u0259laq\u0259l\u0259ri var idi.\",\n            \"B) \u015eimaldan h\u00fccumlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn paytaxt\u0131 B\u0259rd\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrtd\u00fc.\",\n            \"C) \u00d6z hakimiyy\u0259tini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunad\u0259k at\u0259\u015fp\u0259r\u0259stliy\u0259 sadiq qald\u0131.\",\n            \"D) Sasanil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00fcsyan etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u015fah Firuz haylandur hunlar\u0131n\u0131 onun \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdi.\",\n            \"E) 463-c\u00fc ild\u0259 hakimiyy\u0259td\u0259n \u0259l \u00e7\u0259kdi.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: II Va\u00e7e xristianl\u0131qdan imtina edib at\u0259\u015fp\u0259r\u0259stliyi q\u0259bul ets\u0259 d\u0259, day\u0131s\u0131 Sasani \u015fah\u0131 II Y\u0259zdig\u0259rdin v\u0259fat\u0131ndan sonra yenid\u0259n xristianl\u0131\u011fa qay\u0131daraq Sasanil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 qiyam qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"19. Erk\u0259n orta \u0259srl\u0259r Albaniyas\u0131 haqq\u0131nda d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u0259 \u00e7atm\u0131\u015f yegan\u0259 tarixi-h\u00fcquqi s\u0259n\u0259d hans\u0131d\u0131r v\u0259 kim t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilib?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \\\"Siyas\u0259tnam\u0259\\\" \u2013 Cavan\u015fir\",\n            \"B) Aquen qanunlar\u0131 \u2013 III Va\u00e7aqan\",\n            \"C) \\\"Qanunnam\u0259\\\" \u2013 Urnayr\",\n            \"D) \u015e\u0259ri\u0259t qanunlar\u0131 \u2013 II Va\u00e7e\",\n            \"E) D\u0259rb\u0259ndnam\u0259 \u2013 Varaz Qriqor\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 488-ci ild\u0259 III Va\u00e7aqan t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lan Aquen m\u0259clisinin q\u0259rarlar\u0131 d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u0259 \u00e7atan yegan\u0259 tarixi-h\u00fcquqi s\u0259n\u0259ddir v\u0259 xristianl\u0131\u011f\u0131n feodal \u0259saslar\u0131n\u0131 nizamlay\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"20. Xronologiyan\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Aquen m\u0259clisinin \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131\\n2. Albaniyan\u0131n ilk d\u0259f\u0259 Sasani m\u0259rzbanl\u0131\u011f\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunma\u011fa ba\u015flanmas\u0131 (Ar\u015fakil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 fasil\u0259)\\n3. Albaniyada xristianl\u0131\u011f\u0131n d\u00f6vl\u0259t dini elan edilm\u0259si\\n4. Mehranil\u0259r s\u00fclal\u0259sinin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 2, 1, 4\",\n            \"B) 3, 1, 2, 4\",\n            \"C) 2, 3, 1, 4\",\n            \"D) 1, 3, 2, 4\",\n            \"E) 3, 2, 4, 1\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xristianl\u0131\u011f\u0131n r\u0259smil\u0259\u015fm\u0259si (313 - Urnayr), ilk m\u0259rzbanl\u0131q d\u00f6vr\u00fc (463-c\u00fc ild\u0259 II Va\u00e7enin gedi\u015find\u0259n sonra 487-y\u0259 q\u0259d\u0259r), Aquen (488), Mehranil\u0259r (630).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"21. Alban Mehranil\u0259r s\u00fclal\u0259sinin banisi Mihr \u0130randan siyasi t\u0259qibd\u0259n qa\u00e7araq Albaniyan\u0131n hans\u0131 vilay\u0259tind\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015fd\u0131?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00c7ola\",\n            \"B) Paytakaran\",\n            \"C) Girdiman\",\n            \"D) Uti\",\n            \"E) Arsak\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 Mihr \u0130randan siyasi t\u0259qibd\u0259n yaxa qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Albaniyan\u0131n Girdiman vilay\u0259tin\u0259 g\u0259lmi\u015fdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"22. Alban s\u0259rk\u0259rd\u0259si Cavan\u015firin i\u015ftirak etdiyi v\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259rin q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 ba\u015fa \u00e7atan, lakin g\u00f6st\u0259rdiyi q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011fa g\u00f6r\u0259 Sasani \u015fah\u0131 III Y\u0259zdig\u0259rd t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fckafatland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Dzirav\",\n            \"B) Kadisiyy\u0259\",\n            \"C) Ktesifon\",\n            \"D) B\u0259l\u0259nc\u0259r\",\n            \"E) B\u0259zz\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 636-c\u0131 ild\u0259 ba\u015f vermi\u015f Kadisiyy\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259r qalib g\u0259ldi, lakin Cavan\u015fir \u015fah t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fckafatland\u0131r\u0131ld\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"23. Cavan\u015firin X\u0259z\u0259rl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 xarici siyas\u0259t hans\u0131 b\u0259ndd\u0259 do\u011fru \u0259ks olunub?\",\n        \"options\": [\n            \"A) 664-c\u00fc il y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 X\u0259z\u0259rl\u0259ri m\u0259\u011flub etdi v\u0259 D\u0259rb\u0259ndi ald\u0131.\",\n            \"B) X\u0259z\u0259r xaqan\u0131na qar\u015f\u0131 bizansla h\u0259rbi ittifaq ba\u011flay\u0131b onlar\u0131 qovdu.\",\n            \"C) 664-c\u00fc il y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 X\u0259z\u0259rl\u0259r\u0259 m\u0259\u011flub olaraq xaqan\u0131n vassall\u0131\u011f\u0131n\u0131 q\u0259bul etdi v\u0259 xaqan\u0131n q\u0131z\u0131 il\u0259 evl\u0259ndi.\",\n            \"D) X\u0259z\u0259rl\u0259ri \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 birg\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 c\u0259lb etdi.\",\n            \"E) \u015eimaldan h\u00fccumlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn paytaxt\u0131 yenid\u0259n Q\u0259b\u0259l\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrtd\u00fc.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 664-c\u00fc ild\u0259 X\u0259z\u0259rl\u0259r qalib g\u0259ldi. Cavan\u015fir vassall\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul ed\u0259r\u0259k s\u00fclh ba\u011flad\u0131 v\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri m\u00f6hk\u0259ml\u0259tm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn xaqan\u0131n q\u0131z\u0131 il\u0259 ail\u0259 qurdu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"24. Cavan\u015firin Xilaf\u0259t paytaxt\u0131 D\u0259m\u0259\u015fq\u0259 s\u0259f\u0259rl\u0259rinin (667, 670) n\u0259tic\u0259si n\u0259 oldu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Albaniya tamamil\u0259 \u0259r\u0259b \u0259yal\u0259tin\u0259 \u00e7evrildi v\u0259 islam m\u0259cburi edildi.\",\n            \"B) X\u0259lif\u0259 Cavan\u015firi edam etdirdi.\",\n            \"C) Albaniya daxili m\u00fcst\u0259qilliyini qorudu v\u0259 vergil\u0259r 2\/3-d\u0259n 1\/3 miqdar\u0131na endirildi.\",\n            \"D) \u018fr\u0259bl\u0259r Albaniyan\u0131n X\u0259z\u0259rl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rini maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259yi \u00f6hd\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fc.\",\n            \"E) B\u0259rd\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri \u0259r\u0259b cani\u015fininin iqam\u0259tgah\u0131na \u00e7evrildi.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Cavan\u015fir Muaviy\u0259 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 daxili m\u00fcst\u0259qilliyi qorudu v\u0259 vergil\u0259rin 1\/3-\u0259 endirilm\u0259sin\u0259 nail oldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"25. Q\u0259dim Albaniya v\u0259 Atropatena d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn ox\u015far olan amill\u0259rd\u0259n B\u0130R\u0130 s\u0259hvdir:\",\n        \"options\": [\n            \"A) E.\u0259. IV \u0259srin sonlar\u0131nda yaranmalar\u0131\",\n            \"B) H\u0259r ikisinin Roma v\u0259 Parfiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\",\n            \"C) H\u0259r ikisinin yunan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin t\u0259sirin\u0259 m\u0259ruz qalmalar\u0131\",\n            \"D) H\u0259r ikisinin eram\u0131z\u0131n I y\u00fczilliyind\u0259 Sasani imperiyas\u0131na qat\u0131lmas\u0131\",\n            \"E) H\u0259r ikisind\u0259 Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259rin ad\u0131na k\u0259silmi\u015f pullardan istifad\u0259 olunmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Sasanil\u0259r imperiyas\u0131 III \u0259srd\u0259 (226-c\u0131 il) yaran\u0131b. I y\u00fczillikd\u0259 Atropatenan\u0131 Parfiya tutmu\u015fdu, Albaniyada is\u0259 Ar\u015fakil\u0259r hakimdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"26. Bizans imperatoru Konstantinin m\u0259ktubunda \\\"xilaskar xa\u00e7\u0131n xeyirxahl\u0131\u011f\u0131... sevgili bar\u0131\u015f\u0131q salam\u0131 g\u00f6nd\u0259ririk\\\" dey\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdiyi \\\"Girdiman\u0131n hakimi v\u0259 Aqvan\u0131n knyaz\u0131\\\" kim idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Varaz Qriqor\",\n            \"B) Urnayr\",\n            \"C) Cavan\u015fir\",\n            \"D) Varaz Tiridat\",\n            \"E) I Qo\u00e7aq Va\u00e7aqan\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, bu m\u0259ktub Bizans imperatoru Konstantinin Cavan\u015fir\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"27. Sasani d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycanda torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti formas\u0131 olan \\\"dastakert\\\" kiml\u0259r\u0259 m\u0259xsus idi v\u0259 nec\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259nirdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Xidm\u0259t m\u00fcqabilind\u0259 h\u0259rb\u00e7il\u0259r\u0259 veril\u0259n \u015f\u0259rti torpaq idi.\",\n            \"B) K\u0259ndlil\u0259rin bec\u0259rdiyi \u00fcmumi icma torpaqlar\u0131 idi.\",\n            \"C) M\u0259b\u0259dl\u0259r\u0259 m\u0259xsus v\u0259qf torpaqlar\u0131 idi.\",\n            \"D) \u0130ri feodallara (\u0259yanlara) m\u0259xsus irsi, n\u0259sli torpaqlar idi.\",\n            \"E) D\u00f6vl\u0259t\u0259 (\u015fah\u0259n\u015faha) m\u0259xsus torpaqlar idi.\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Dastakert Sasanil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 iri feodallara m\u0259xsus, irsi v\u0259 n\u0259sli torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti formas\u0131 idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"28. Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nub (Atropatena) v\u0259 \u015fimal (Albaniya) \u0259razil\u0259rinin eyni \\\"kust\\\"da (cani\u015finlikd\u0259) birl\u0259\u015fdirilm\u0259si hans\u0131 Sasani \u015fah\u0131n\u0131n inzibati islahat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) I \u018frd\u0259\u015fir Bab\u0259kan\",\n            \"B) I \u015eapur\",\n            \"C) I Xosrov \u018fnu\u015fir\u0259van\",\n            \"D) II Y\u0259zdig\u0259rd\",\n            \"E) Firuz\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: VI \u0259srin ortalar\u0131nda I Xosrov \u018fnu\u015fir\u0259van\u0131n islahatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 4 iri kust yarad\u0131ld\u0131. H\u0259m Albaniya, h\u0259m d\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycan \\\"Az\u0259rbaycan kustu\\\"nun t\u0259rkibin\u0259 daxil edildi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"29. Erk\u0259n orta \u0259srl\u0259rd\u0259 Sasanil\u0259rin Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fimal\u0131na farsdilli tayfalar\u0131 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259kd\u0259 v\u0259 D\u0259rb\u0259ndd\u0259 g\u00fccl\u00fc s\u0259dd tikm\u0259kd\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259ri n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Xristianl\u0131\u011f\u0131 yaymaq\",\n            \"B) Romal\u0131lar\u0131n h\u00fccumlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq\",\n            \"C) Ticar\u0259t yollar\u0131nda g\u00f6mr\u00fck m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri yaratmaq\",\n            \"D) \u015eimaldan t\u00fcrk ax\u0131nlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 k\u0259sm\u0259k v\u0259 \u00f6zl\u0259rin\u0259 etnik dayaq yaratmaq\",\n            \"E) \u0130p\u0259k istehsal\u0131n\u0131 art\u0131rmaq\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Sasanil\u0259r \u015fimaldan g\u0259l\u0259n t\u00fcrk ax\u0131nlar\u0131n\u0131n (hunlar, x\u0259z\u0259rl\u0259r, sabirl\u0259r) \u00f6n\u00fcn\u00fc k\u0259sm\u0259k v\u0259 \u015fimal s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 \u00f6zl\u0259rin\u0259 etnik dayaq yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn farsdilli tayfalar\u0131 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcr v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 divarlar\u0131 tikirdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"30. Alban tarix\u00e7isi Moisey Kalankatl\u0131ya g\u00f6r\u0259, Albaniyan\u0131n ruhanil\u0259ri il\u0259 zad\u0259ganlar\u0131 aras\u0131nda feodal \u0259saslar\u0131n\u0131 nizamlayan v\u0259 naraz\u0131l\u0131qlar\u0131 aradan qald\u0131ran \\\"b\u00f6y\u00fck divanxana\\\" (m\u0259clis) hans\u0131 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) B\u0259rd\u0259 m\u0259clisi\",\n            \"B) Aquen kils\u0259 m\u0259clisi\",\n            \"C) Q\u0259b\u0259l\u0259 qurultay\u0131\",\n            \"D) \u00c7ola sazi\u015fi\",\n            \"E) Xalxal qanunlar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Moisey Kalankatl\u0131 \\\"Alban tarixi\\\" \u0259s\u0259rind\u0259 III Va\u00e7aqan\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 il\u0259 Aquen y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131n\u0131n ke\u00e7irildiyini (488) v\u0259 naraz\u0131l\u0131qlar\u0131n nizamland\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"31. \u018fr\u0259bl\u0259rin Albaniyaya h\u00fccumu zaman\u0131 (VII \u0259sr) xristian alban \u0259halisini \u00f6z dini v\u0259 etnik t\u0259siri alt\u0131na salma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan, albanlar\u0131 assimilyasiyaya (\u0259rim\u0259y\u0259) m\u0259ruz qoyan kils\u0259l\u0259r hans\u0131lar idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Bizans v\u0259 Roma\",\n            \"B) Sasani v\u0259 X\u0259z\u0259r\",\n            \"C) G\u00fcrc\u00fc v\u0259 Erm\u0259ni\",\n            \"D) Rus v\u0259 H\u0259b\u0259\u015f\",\n            \"E) Kopt v\u0259 S\u00fcryani\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259rb b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda g\u00fcrc\u00fc v\u0259 erm\u0259ni kils\u0259l\u0259ri xristian albanlar\u0131 \u00f6z t\u0259siri alt\u0131na salaraq onlar\u0131 g\u00fcrc\u00fcl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 v\u0259 erm\u0259nil\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"32. Albaniyan\u0131n tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \\\"\u0130lc\u0259\\\" n\u0259 dem\u0259k idi? (\u018fr\u0259b xilaf\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 t\u0259tbiq olunan forma)\",\n        \"options\": [\n            \"A) M\u0259b\u0259d torpaqlar\u0131\",\n            \"B) \u00d6z torpaqlar\u0131n\u0131 itir\u0259n k\u0259ndlil\u0259rin \u0259r\u0259b feodallar\u0131na s\u0131\u011f\u0131naraq onlardan as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc torpaqlar (hami torpaqlar\u0131)\",\n            \"C) D\u00f6vl\u0259t x\u0259zin\u0259sin\u0259 m\u0259xsus torpaqlar\",\n            \"D) Xidm\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 veril\u0259n h\u0259rbi m\u00fclk\",\n            \"E) K\u00f6\u00e7\u0259ri maldarlara m\u0259xsus q\u0131\u015flaqlar\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: A\u011f\u0131r vergil\u0259r \u00fcz\u00fcnd\u0259n k\u0259ndlil\u0259r \u0259r\u0259b feodallar\u0131n\u0131n himay\u0259sin\u0259 (ilc\u0259) s\u0131\u011f\u0131n\u0131rd\u0131lar, torpaqlar ilc\u0259 adlan\u0131r, k\u0259ndlil\u0259r is\u0259 uluclara \u00e7evrilirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"33. Erk\u0259n orta \u0259srl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda vahid xalq\u0131n yaranmas\u0131 v\u0259 formala\u015fmas\u0131 prosesin\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259kan ver\u0259n daxili-m\u0259n\u0259vi amil n\u0259 oldu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Z\u0259rd\u00fc\u015ftiliyin yay\u0131lmas\u0131\",\n            \"B) Sasanil\u0259rin k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 siyas\u0259ti\",\n            \"C) \u018fr\u0259b xilaf\u0259tinin t\u0259rkibind\u0259 \u0130slam dininin q\u0259bul edilm\u0259si v\u0259 ortaq dini birliyin yaranmas\u0131\",\n            \"D) Bizans\u0131n idar\u0259\u00e7iliyi\",\n            \"E) At\u0259\u015fp\u0259r\u0259st m\u0259b\u0259dl\u0259rinin m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \u0130slam dini b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk v\u0259 qeyri-t\u00fcrk etnoslar\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdirdi. Dini birlik dil birliyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirdi v\u0259 vahid xalq\u0131n yaranmas\u0131 prosesi ba\u015fa \u00e7atd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"34. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259: Dzirav d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc -> Albaniyan\u0131n par\u00e7alanmas\u0131. B\u0259s bu d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259r kiml\u0259r idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Roma \u2013 Parfiya\",\n            \"B) Roma \u2013 Sasani (v\u0259 m\u00fctt\u0259fiqi Albaniya)\",\n            \"C) Bizans \u2013 \u018fr\u0259b\",\n            \"D) Sasani \u2013 X\u0259z\u0259r\",\n            \"E) Makedoniya \u2013 \u018fh\u0259m\u0259ni\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 371-ci ild\u0259 Dzirav d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Sasani-Alban q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Roma il\u0259 vuru\u015fdu v\u0259 m\u0259\u011flub oldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"35. Albaniyada q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n Ayniana v\u0259 Anariakan\u0131n ad\u0131n\u0131 ilk d\u0259f\u0259 hans\u0131 m\u00fc\u0259llif xat\u0131rlatm\u0131\u015fd\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) B\u00f6y\u00fck Plini\",\n            \"B) Klavdi Ptolomey\",\n            \"C) Dion Kassi\",\n            \"D) Strabon\",\n            \"E) Plutarx\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Strabon \u201cCo\u011frafiya\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 Uti vilay\u0259tind\u0259 Ayniana v\u0259 Anariaka \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin yerl\u0259\u015fdiyini qeyd edir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"36. E.\u0259. I minilliyin ortalar\u0131nda Albaniyada \u0259hali yaz\u0131 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti il\u0259 tan\u0131\u015f olanda hans\u0131 imperiyan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 idil\u0259r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Sasanil\u0259r\",\n            \"B) \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259r\",\n            \"C) Selevkil\u0259r\",\n            \"D) X\u0259z\u0259r xaqanl\u0131\u011f\u0131\",\n            \"E) Parfiya\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, Albaniya \u0259halisi yaz\u0131 il\u0259 h\u0259l\u0259 e.\u0259. I minilliyin ortalar\u0131nda, \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259rkibind\u0259 olark\u0259n tan\u0131\u015f idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"37. Albaniyada xristianl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131nda I v\u0259 II m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259r hans\u0131 hadis\u0259l\u0259rl\u0259 f\u0259rql\u0259nir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) I m\u0259rh\u0259l\u0259 kils\u0259nin b\u00f6l\u00fcnm\u0259si, II m\u0259rh\u0259l\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259si\",\n            \"B) I m\u0259rh\u0259l\u0259 H\u0259vari (apostol) d\u00f6vr\u00fc (e.\u0259 I \u2013 IV \u0259srl\u0259r), II m\u0259rh\u0259l\u0259 is\u0259 313-c\u00fc ild\u0259 xristianl\u0131\u011f\u0131n d\u00f6vl\u0259t dini elan edilm\u0259si il\u0259 ba\u015flay\u0131r.\",\n            \"C) I m\u0259rh\u0259l\u0259 s\u0259rb\u0259st yay\u0131lma, II m\u0259rh\u0259l\u0259 Sasanil\u0259rin tam qada\u011fas\u0131\",\n            \"D) I m\u0259rh\u0259l\u0259 Roma Papas\u0131na tabe\u00e7ilik, II m\u0259rh\u0259l\u0259 Bizans patriarxl\u0131\u011f\u0131na\",\n            \"E) I m\u0259rh\u0259l\u0259 Qriqorianl\u0131q, II m\u0259rh\u0259l\u0259 Pravoslavl\u0131q\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xristianl\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131 2 m\u0259rh\u0259l\u0259dir: 1-ci H\u0259vari d\u00f6vr\u00fc (Q\u00fcds v\u0259 Suriyadan g\u0259l\u0259nl\u0259rin yaymas\u0131, IV \u0259sr\u0259d\u0259k), 2-ci m\u0259rh\u0259l\u0259 Urnayr\u0131n onu d\u00f6vl\u0259t dini etm\u0259si (313-c\u00fc il).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"38. Xronologiyan\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\\n1. Cavan\u015firin X\u0259lif\u0259 Muaviy\u0259 il\u0259 ilk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc (D\u0259m\u0259\u015fqd\u0259)\\n2. Kadisiyy\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc\\n3. Albaniyada Mehranil\u0259r s\u00fclal\u0259sinin idar\u0259etm\u0259y\u0259 ba\u015flamas\u0131\\n4. B\u0259l\u0259nc\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc (II) v\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259rin x\u0259z\u0259rl\u0259r\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259ti\",\n        \"options\": [\n            \"A) 3, 2, 4, 1\",\n            \"B) 2, 3, 1, 4\",\n            \"C) 3, 4, 2, 1\",\n            \"D) 4, 2, 3, 1\",\n            \"E) 1, 2, 3, 4\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Mehranil\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldi (630), Kadisiyy\u0259 (636), II B\u0259l\u0259nc\u0259r (653), D\u0259m\u0259\u015fq s\u0259f\u0259ri (667).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"39. Alban Ar\u015fakil\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 v\u0259 sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 inzibati-\u0259razi bax\u0131m\u0131ndan K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n h\u0259r iki sahilind\u0259 vilay\u0259tl\u0259r var idi. K\u00fcr\u00fcn sa\u011f sahilin\u0259 daxil olan \u0259sas vilay\u0259tl\u0259r hans\u0131lar idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Lpina, Kambisena, \u015e\u0259ki\",\n            \"B) Q\u0259b\u0259l\u0259, \u00c7ola, Girdiman\",\n            \"C) Arsak, Uti, Paytakaran, S\u00fcnik\",\n            \"D) Urmiya, Z\u0259ncan, Xoy\",\n            \"E) D\u0259rb\u0259nd, B\u0259rd\u0259, \u015eamax\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: K\u00fcr\u00fcn sol sahilin\u0259 Lpina, Kambisena, Q\u0259b\u0259l\u0259, \u015e\u0259ki, \u00c7ola; sa\u011f sahilin\u0259 is\u0259 Arsak, Uti, Paytakaran v\u0259 S\u00fcnik daxil idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"40. Sasanil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti vergi sistemind\u0259 m\u0259hsulla al\u0131nan torpaq vergisi nec\u0259 adlan\u0131rd\u0131?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Cizy\u0259\",\n            \"B) Gezit\",\n            \"C) Xaraq\",\n            \"D) Malc\u0259h\u0259t\",\n            \"E) X\u0259rac (\u018fr\u0259bl\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi)\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Sasani d\u00f6vl\u0259tind\u0259 III-VII \u0259srl\u0259rd\u0259 torpaq vergisi m\u0259hsulla al\u0131n\u0131r v\u0259 \\\"xaraq\\\" (v\u0259 ya xostaq torpaq n\u00f6v\u00fcnd\u0259 m\u0259hsul) adlan\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"41. Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259rin pullar\u0131n\u0131n ox\u015far\u0131n\u0131n (t\u0259qlidinin) Albaniyada k\u0259silm\u0259si iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n n\u0259yi g\u00f6st\u0259rirdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Ticar\u0259t yollar\u0131n\u0131n tamamil\u0259 ba\u011flanmas\u0131n\u0131\",\n            \"B) \u0130sg\u0259nd\u0259rin Albaniyan\u0131 birba\u015fa idar\u0259 etm\u0259sini\",\n            \"C) Daxili v\u0259 xarici ticar\u0259tin inki\u015faf\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 k\u0259nardan g\u0259l\u0259n pullar\u0131n t\u0259l\u0259bat\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259diyini\",\n            \"D) Q\u0131z\u0131l m\u0259d\u0259nl\u0259rinin qurumas\u0131n\u0131\",\n            \"E) Yaln\u0131z yunanlarla ticar\u0259t edildiyini\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Ticar\u0259td\u0259 puldan geni\u015f istifad\u0259 olunurdu, k\u0259nardan g\u0259tiril\u0259n pullar t\u0259l\u0259bat\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259diyind\u0259n e.\u0259. III \u0259srin I yar\u0131s\u0131ndan \u0130sg\u0259nd\u0259r pullar\u0131na ox\u015far yerli pullar k\u0259silm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"42. Sasanil\u0259r v\u0259 x\u0259z\u0259rl\u0259rin h\u0259rbi maraqlar\u0131n\u0131n toqqu\u015fdu\u011fu v\u0259 b\u00f6y\u00fck da\u015f divarla qorunan ke\u00e7id hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) D\u0259ryal\",\n            \"B) Qarayaz\u0131\",\n            \"C) D\u0259rb\u0259nd (D\u0259mirqap\u0131)\",\n            \"D) Mu\u011fan\",\n            \"E) S\u0131n\u0131q k\u00f6rp\u00fc\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: VI \u0259srin ortalar\u0131nda Sasanil\u0259r \u015fimaldan g\u0259l\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259ni, x\u00fcsus\u0259n t\u00fcrk (x\u0259z\u0259r, hun) ax\u0131nlar\u0131n\u0131 k\u0259sm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 8 m qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda D\u0259rb\u0259nd s\u0259ddini v\u0259 qalalar\u0131n\u0131 in\u015fa etmi\u015fdil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"43. 705-ci ild\u0259 Albaniya d\u00f6vl\u0259tinin tamamil\u0259 s\u00fcqutuna s\u0259b\u0259b olan hadis\u0259 n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Sasanil\u0259rin Q\u0259b\u0259l\u0259ni tutmas\u0131\",\n            \"B) Roma imperiyas\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131\",\n            \"C) Varaz Tiridat\u0131n \u0259r\u0259bl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n aradan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si (taxtdan sal\u0131nmas\u0131)\",\n            \"D) X\u0259z\u0259rl\u0259rin B\u0259rd\u0259ni yand\u0131rmas\u0131\",\n            \"E) Bizans imperatorunun Girdiman\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 qatmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 705-ci ild\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n Varaz Tiridat\u0131n aradan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 Albaniyan\u0131n vassall\u0131q m\u00f6vqeyin\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin\u0259 son qoyuldu.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"44. III Va\u00e7aqan\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 daxil deyil:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Ar\u015faki s\u00fclal\u0259sinin sonuncu n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olmas\u0131\",\n            \"B) Albaniyan\u0131n siyasi v\u0259 dini dir\u00e7\u0259li\u015fini t\u0259min etm\u0259si\",\n            \"C) Aquen kils\u0259 m\u0259clisini \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131\",\n            \"D) Paytaxt\u0131 Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259n B\u0259rd\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259si\",\n            \"E) Xristianl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul etdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, b\u00fctp\u0259r\u0259stliyi t\u0259qib etm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Paytaxt\u0131 B\u0259rd\u0259y\u0259 (Partava) k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259n V \u0259srin ortalar\u0131nda II Va\u00e7e olmu\u015fdur. III Va\u00e7aqan 487-510-cu ill\u0259rd\u0259 hakimiyy\u0259td\u0259 olub dini islahatlar aparm\u0131\u015fd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"45. 654-c\u00fc ild\u0259 Albaniya v\u0259 Bizans aras\u0131nda yaranan ittifaq kim\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Sasanil\u0259r\u0259\",\n            \"B) X\u0259z\u0259rl\u0259r\u0259\",\n            \"C) \u018fr\u0259b xilaf\u0259tin\u0259\",\n            \"D) Roma imperiyas\u0131na\",\n            \"E) Alanlara\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: \\\"M\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rin xronologiyas\u0131\\\" b\u00f6lm\u0259sind\u0259 qeyd olunur ki, 654-c\u00fc ild\u0259 Bizansla Albaniya aras\u0131nda \u018fr\u0259b xilaf\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 ittifaq yarand\u0131, lakin Bizans \u00f6hd\u0259liyin\u0259 sadiq qalmad\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"46. S\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259: I \u015eapurun 260-c\u0131 ild\u0259 Edes d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Romaya qalib g\u0259lm\u0259si -> ?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Xristianl\u0131q Albaniyada qada\u011fan edildi.\",\n            \"B) Albaniya d\u0259rhal m\u00fcst\u0259qil oldu.\",\n            \"C) \u015eapur b\u00fct\u00fcn qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 x\u0259b\u0259r g\u00f6nd\u0259rib ita\u0259t t\u0259l\u0259b etdi, I Va\u00e7e tabe olmaq ist\u0259m\u0259s\u0259 d\u0259 Albaniya Sasani tabeliyin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc.\",\n            \"D) Albaniya Roma il\u0259 h\u0259rbi ittifaqa girdi.\",\n            \"E) Mehranil\u0259r s\u00fclal\u0259si hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldi.\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: 260-c\u0131 ild\u0259 Romaya qalib g\u0259l\u0259n I \u015eapur ita\u0259t t\u0259l\u0259b etdi v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 I Va\u00e7e tabe olmasa da, Albaniya Sasanil\u0259rin t\u0259sirin\u0259 (tabeliyin\u0259) d\u00fc\u015fd\u00fc (262-ci il kitab\u0259si bunu t\u0259sdiql\u0259yir).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"47. Erk\u0259n orta \u0259srl\u0259r c\u0259miyy\u0259tind\u0259 din xadiml\u0259rin\u0259 - kils\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 \u018fr\u0259b xilaf\u0259tinin y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc siyas\u0259t n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Kils\u0259l\u0259ri tamamil\u0259 m\u0259hv etm\u0259k\",\n            \"B) Xristianlar\u0131 ita\u0259td\u0259 saxlama\u011fa k\u00f6m\u0259k etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 kils\u0259ni vergid\u0259n azad edib d\u00f6vl\u0259t himay\u0259sin\u0259 almaq\",\n            \"C) Ruhanil\u0259ri s\u00fcrg\u00fcn etm\u0259k\",\n            \"D) B\u00fct\u00fcn xristianlar\u0131 zorla M\u0259kk\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k\",\n            \"E) Patriarxl\u0131\u011f\u0131 Bizansa tabe etm\u0259k\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: Xilaf\u0259t xristianlar\u0131 ita\u0259td\u0259 saxlamaqda k\u00f6m\u0259k etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 kils\u0259ni vergid\u0259n azad etmi\u015f v\u0259 d\u00f6vl\u0259t himay\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"48. Cavan\u015firin q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259sinin (681) arxas\u0131nda duran q\u00fcvv\u0259 kiml\u0259r idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u018fr\u0259b x\u0259lif\u0259sinin gizli agentl\u0259ri\",\n            \"B) X\u0259z\u0259r xaqan\u0131n\u0131n q\u0131z\u0131\",\n            \"C) Bizansp\u0259r\u0259st yerli hakiml\u0259rin (\u0259yanlar\u0131n) bir qismi t\u0259r\u0259find\u0259n sui-q\u0259sd\",\n            \"D) Sasani m\u0259rzban\u0131\",\n            \"E) Qriqorian erm\u0259ni kils\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, Cavan\u015firin Xilaf\u0259tl\u0259 yax\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259y\u0259n bizansp\u0259r\u0259st yerli hakiml\u0259rin bir qismi 681-ci ild\u0259 sui-q\u0259sd n\u0259tic\u0259sind\u0259 onu \u00f6ld\u00fcrd\u00fcl\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"49. Albaniyada da\u015fdan yonulmu\u015f v\u0259 \u0259n q\u0259dim inanclarla ba\u011fl\u0131 heyk\u0259ll\u0259r hans\u0131 b\u00f6lg\u0259d\u0259 arxeoloqlar t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusil\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Qobustan\",\n            \"B) Qaraba\u011f\",\n            \"C) Nax\u00e7\u0131van\",\n            \"D) Ab\u015feron\",\n            \"E) L\u0259nk\u0259ran\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259d\u0259 x\u00fcsusi qeyd olunur ki, Az\u0259rbaycan arxeoloqlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Qaraba\u011fda da\u015fdan yonulmu\u015f insan heyk\u0259li qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r ki, bu da da\u011fl\u0131q v\u0259 d\u00fcz\u0259nlik Qaraba\u011f\u0131n vahid etno-m\u0259d\u0259ni m\u0259kana daxil oldu\u011funu s\u00fcbut edir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"50. \\\"\u0130kinci b\u00f6y\u00fck ictimai \u0259m\u0259k b\u00f6lg\u00fcs\u00fc\\\" hans\u0131 d\u00f6vrd\u0259 ba\u015f vermi\u015f v\u0259 s\u0259n\u0259tkarl\u0131qla yana\u015f\u0131 hans\u0131 sah\u0259l\u0259rin ayr\u0131lmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdi? (Albaniya q\u0259bil\u0259l\u0259rinin genetik k\u00f6kl\u0259rini anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn Orta Tunc d\u00f6vr\u00fcn\u0259 bax\u0131\u015f)\",\n        \"options\": [\n            \"A) S\u0259n\u0259tkarl\u0131q \u0259kin\u00e7ilik v\u0259 maldarl\u0131qdan ayr\u0131laraq m\u00fcst\u0259qil pe\u015f\u0259y\u0259 \u00e7evrildi.\",\n            \"B) \u018fkin\u00e7ilik maldarl\u0131qdan ayr\u0131ld\u0131.\",\n            \"C) Tacirl\u0259r s\u0259n\u0259tkarlardan ayr\u0131ld\u0131.\",\n            \"D) Dulus\u00e7uluq toxuculuqdan ayr\u0131ld\u0131.\",\n            \"E) H\u0259rbi idar\u0259etm\u0259 kils\u0259d\u0259n ayr\u0131ld\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"\u0130zah: M\u0259nb\u0259nin Tunc d\u00f6vr\u00fc x\u00fclas\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, Orta Tunc d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 2-ci b\u00f6y\u00fck ictimai \u0259m\u0259k b\u00f6lg\u00fcs\u00fc ba\u015f verdi: s\u0259n\u0259tkarl\u0131q \u0259kin\u00e7ilik v\u0259 maldarl\u0131qdan ayr\u0131ld\u0131 (q\u0259dim albanlar da m\u0259hz bu inki\u015faf prosesini ke\u00e7mi\u015fdil\u0259r).\"\n    }\n];\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    scale.innerHTML = ''; \n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        if(!btn) return;\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (userAnswers[index] === quizData[index].correct) {\n                btn.classList.add('answered'); \n            } else {\n                btn.classList.add('viewed'); \n            }\n        } else {\n            if (userAnswers[index] !== undefined) {\n                btn.classList.add('answered');\n            } else if (viewed[index]) {\n                btn.classList.add('viewed');\n            }\n        }\n\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active');\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    updateScaleColors();\n    \n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00d6HT\u018f\u015e\u018fM YEN\u0130L\u0130K Premium 30 s\u0131naq paketi il\u0259 imtahanda maksimum n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rin! \u018fld\u0259 Et YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi s\u0131naq imtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. &#8592; Geri \u0130r\u0259li &#8594; N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-269","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/269","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=269"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/269\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":270,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/269\/revisions\/270"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}