{"id":113,"date":"2026-05-12T06:03:04","date_gmt":"2026-05-12T06:03:04","guid":{"rendered":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=113"},"modified":"2026-05-12T14:18:42","modified_gmt":"2026-05-12T14:18:42","slug":"sertifikasiya-naxcivan","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xronos.info\/?page_id=113","title":{"rendered":"Sertifikasiya &#8211; Nax\u00e7\u0131van"},"content":{"rendered":"\n<!-- Dinamik Reklam Banneri -->\n<div class=\"promo-banner\">\n    <div class=\"promo-content\">\n        <span class=\"promo-badge\">YEN\u0130<\/span>\n        <span>Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir.<\/span>\n    <\/div>\n    <a href=\"https:\/\/xronos.info\/?page_id=80\" class=\"promo-btn\">\u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol<\/a>\n<\/div>\n\n<div id=\"premium-quiz-container\">\n    <div class=\"quiz-top-bar\">\n        <h2>\u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131<\/h2>\n        <div id=\"quiz-scale\" class=\"quiz-scale\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-content\" class=\"quiz-content\">\n        <h3 id=\"question-text\" class=\"question-text\"><\/h3>\n        <div id=\"options-container\" class=\"options-container\"><\/div>\n        <div id=\"explanation-container\" class=\"explanation-container\" style=\"display: none;\"><\/div>\n    <\/div>\n\n    <div id=\"quiz-results\" class=\"quiz-results\" style=\"display: none;\">\n        <h3>\u0130mtahan N\u0259tic\u0259si<\/h3>\n        <div class=\"score-circle\">\n            <span id=\"score-text\">0\/0<\/span>\n        <\/div>\n        <p>Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n    <\/div>\n\n    <div class=\"quiz-navigation\">\n        <button id=\"btn-prev\" class=\"nav-btn\" onclick=\"prevQuestion()\">&#8592; Geri<\/button>\n        <button id=\"btn-next\" class=\"nav-btn btn-primary\" onclick=\"nextQuestion()\">\u0130r\u0259li &#8594;<\/button>\n        <button id=\"btn-finish\" class=\"nav-btn btn-finish\" style=\"display:none;\" onclick=\"finishQuiz()\">N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r<\/button>\n    <\/div>\n    \n    <div class=\"quiz-footer\">\n        M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev\n    <\/div>\n<\/div>\n\n<style>\n    :root {\n        --primary: #2563eb;\n        --primary-hover: #1d4ed8;\n        --answered: #22c55e;\n        --skipped: #ef4444;\n        --unseen: #e5e7eb;\n        --bg: #ffffff;\n        --text: #1f2937;\n        --border: #e5e7eb;\n    }\n\n    \/* --- Dinamik Banner Stili --- *\/\n    .promo-banner {\n        max-width: 800px;\n        margin: 2rem auto 1rem auto;\n        background: linear-gradient(270deg, #1e3a8a, #4f46e5, #9333ea, #3b82f6);\n        background-size: 300% 300%;\n        animation: gradientBG 8s ease infinite;\n        color: #ffffff;\n        border-radius: 16px;\n        padding: 16px 24px;\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        align-items: center;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(79, 70, 229, 0.25);\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        box-sizing: border-box;\n    }\n\n    @keyframes gradientBG {\n        0% { background-position: 0% 50%; }\n        50% { background-position: 100% 50%; }\n        100% { background-position: 0% 50%; }\n    }\n\n    .promo-content {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        gap: 15px;\n        font-size: 15px;\n        font-weight: 600;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .promo-badge {\n        background: #fef08a;\n        color: #b45309;\n        padding: 4px 10px;\n        border-radius: 8px;\n        font-size: 12px;\n        font-weight: 800;\n        text-transform: uppercase;\n        letter-spacing: 0.5px;\n        animation: pulseBadge 2s infinite;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    @keyframes pulseBadge {\n        0% { transform: scale(1); }\n        50% { transform: scale(1.08); }\n        100% { transform: scale(1); }\n    }\n\n    .promo-btn {\n        background: rgba(255, 255, 255, 0.15);\n        border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.3);\n        color: #ffffff;\n        padding: 10px 20px;\n        border-radius: 10px;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 14px;\n        text-decoration: none;\n        transition: all 0.3s ease;\n        white-space: nowrap;\n    }\n\n    .promo-btn:hover {\n        background: #ffffff;\n        color: #1e3a8a;\n    }\n\n    @media (max-width: 768px) {\n        .promo-banner {\n            flex-direction: column;\n            text-align: center;\n            gap: 15px;\n        }\n        .promo-content {\n            flex-direction: column;\n            gap: 10px;\n        }\n    }\n    \/* --- Banner Stili Sonu --- *\/\n\n    #premium-quiz-container {\n        font-family: 'Segoe UI', system-ui, sans-serif;\n        max-width: 800px;\n        margin: 0 auto 2rem auto; \/* Banner il\u0259 uy\u011funla\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn margin d\u0259yi\u015fdirildi *\/\n        background: var(--bg);\n        border-radius: 16px;\n        box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,0.05);\n        border: 1px solid var(--border);\n        overflow: hidden;\n        color: var(--text);\n    }\n\n    .quiz-top-bar {\n        background: #f8fafc;\n        padding: 1.5rem;\n        border-bottom: 1px solid var(--border);\n    }\n\n    .quiz-top-bar h2 {\n        margin: 0 0 1rem 0;\n        font-size: 1.25rem;\n        color: var(--text);\n        text-align: center;\n    }\n\n    .quiz-scale {\n        display: flex;\n        flex-wrap: wrap;\n        gap: 6px;\n        justify-content: center;\n    }\n\n    .scale-btn {\n        width: 32px;\n        height: 32px;\n        border-radius: 6px;\n        border: none;\n        background: var(--unseen);\n        color: #4b5563;\n        font-weight: 600;\n        font-size: 0.85rem;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .scale-btn:hover {\n        transform: translateY(-2px);\n    }\n\n    .scale-btn.active {\n        box-shadow: 0 0 0 2px #fff, 0 0 0 4px var(--primary);\n    }\n\n    .scale-btn.viewed { background: var(--skipped); color: white; }\n    .scale-btn.answered { background: var(--answered); color: white; }\n\n    .quiz-content { padding: 2rem; min-height: 300px; }\n    \n    .question-text {\n        font-size: 1.15rem;\n        line-height: 1.6;\n        margin-bottom: 1.5rem;\n        white-space: pre-line;\n    }\n\n    .options-container { display: flex; flex-direction: column; gap: 10px; }\n\n    .option-label {\n        display: flex;\n        align-items: center;\n        padding: 1rem;\n        border: 2px solid var(--border);\n        border-radius: 8px;\n        cursor: pointer;\n        transition: all 0.2s;\n    }\n\n    .option-label:hover { border-color: var(--primary); background: #eff6ff; }\n    \n    .option-label input { margin-right: 15px; transform: scale(1.2); cursor: pointer; }\n    \n    .option-label.selected {\n        border-color: var(--primary);\n        background: #eff6ff;\n    }\n\n    .option-label.correct {\n        border-color: var(--answered);\n        background: #f0fdf4;\n    }\n\n    .option-label.wrong {\n        border-color: var(--skipped);\n        background: #fef2f2;\n    }\n\n    .explanation-container {\n        margin-top: 1.5rem;\n        padding: 1rem;\n        background: #fef3c7;\n        border-left: 4px solid #f59e0b;\n        border-radius: 4px;\n        font-size: 0.95rem;\n        line-height: 1.5;\n    }\n\n    .quiz-navigation {\n        display: flex;\n        justify-content: space-between;\n        padding: 1.5rem 2rem;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n        background: #f8fafc;\n    }\n\n    .nav-btn {\n        padding: 0.75rem 1.5rem;\n        border: none;\n        border-radius: 8px;\n        font-weight: 600;\n        cursor: pointer;\n        transition: 0.2s;\n        background: #e2e8f0;\n        color: #475569;\n    }\n\n    .nav-btn:hover { background: #cbd5e1; }\n    \n    .nav-btn.btn-primary { background: var(--primary); color: white; }\n    .nav-btn.btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); }\n    \n    .nav-btn.btn-finish { background: var(--answered); color: white; margin-left: auto; }\n    .nav-btn.btn-finish:hover { background: #16a34a; }\n\n    .quiz-results { text-align: center; padding: 3rem 2rem; }\n    .score-circle {\n        width: 120px; height: 120px;\n        border-radius: 50%; background: #eff6ff;\n        border: 4px solid var(--primary);\n        display: flex; align-items: center; justify-content: center;\n        margin: 1rem auto; font-size: 2rem; font-weight: bold; color: var(--primary);\n    }\n\n    .quiz-footer {\n        text-align: right;\n        padding: 1rem 2rem;\n        font-size: 0.85rem;\n        color: #64748b;\n        font-weight: 600;\n        background: #fff;\n        border-top: 1px solid var(--border);\n    }\n<\/style>\n\n<script>\nconst quizData =[\n    \n    {\n        \"q\": \"1. Manna h\u00f6kmdarlar\u0131 Ullusunu v\u0259 Ah\u015ferinin siyasi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 aid ox\u015far c\u0259h\u0259t hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r ikisinin Urartu h\u00fccumlar\u0131na qar\u015f\u0131 yaln\u0131z Midiya il\u0259 m\u00fctt\u0259fiq olmas\u0131\",\n            \"B) Hakimiyy\u0259tl\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 xalq \u00fcsyan\u0131n\u0131n ba\u015f verm\u0259si\",\n            \"C) Qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi ittifaq\u0131 pozulmas\u0131\",\n            \"D) D\u00f6vl\u0259tin paytaxt\u0131n\u0131 \u0130rbutudan \u0130zirtuya k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259l\u0259ri\",\n            \"E) H\u0259r ikisinin \u0130skit pad\u015fahl\u0131\u011f\u0131na a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259l\u0259r endirm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"C variant\u0131 do\u011frudur. Ullusunu hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldiyi ilk vaxtlarda Assuriya il\u0259 ittifaqdan \u00fcz \u00e7evirib Urartu il\u0259 yax\u0131nla\u015fm\u0131\u015fd\u0131 (buna g\u00f6r\u0259 II Sarqon Mannaya y\u00fcr\u00fc\u015f etmi\u015fdi). Ah\u015feri is\u0259 iskitl\u0259rl\u0259 ittifaq yaradaraq Assuriya il\u0259 m\u00fctt\u0259fiqliyi pozmu\u015f v\u0259 ona qar\u015f\u0131 \u00fcsyan etmi\u015fdi. (Qeyd: M\u0259hz Ah\u015ferinin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 xalq \u00fcsyan\u0131 olmu\u015fdu, lakin Ullusunuda bu fakt tam qeyd edilmir).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"2. XVI \u0259srd\u0259 Almaniyada ba\u015f vermi\u015f Reformasiya h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 aid olmayan x\u00fcsusiyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) T\u0259hsil katolik kils\u0259sinin inhisar\u0131ndan \u00e7\u0131xaraq d\u00fcny\u0259vi mahiyy\u0259t da\u015f\u0131ma\u011fa ba\u015flad\u0131.\",\n            \"B) Almaniyada m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f milli d\u00f6vl\u0259tin yaranmas\u0131 prosesi tamamil\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131.\",\n            \"C) Katolik kils\u0259sinin par\u00e7alanmas\u0131 r\u0259smil\u0259\u015fdi v\u0259 yeni Protestant kils\u0259si yarand\u0131.\",\n            \"D) Kapitalist iqtisadi sisteminin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli ideoloji z\u0259min yarand\u0131.\",\n            \"E) Milli \u015f\u00fcurun formala\u015fmas\u0131na v\u0259 milli d\u00f6vl\u0259tl\u0259r d\u00f6vr\u00fcn\u0259 ke\u00e7id\u0259 z\u0259min haz\u0131rland\u0131.\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"B variant\u0131 s\u0259hvdir (do\u011fru cavabd\u0131r). Auqsburq v\u0259 Vestfaliya s\u00fclhl\u0259ri Almaniyada dini h\u00fcquqlar\u0131 tan\u0131sa da, siyasi da\u011f\u0131n\u0131ql\u0131\u011f\u0131 r\u0259smil\u0259\u015fdirdi. Almaniyan\u0131n birl\u0259\u015fdirilm\u0259si XIX \u0259srd\u0259 Otto fon Bismark\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. Dig\u0259r variantlar Reformasiyan\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ridir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"3. Q\u0131z\u0131l Ordu v\u0259 Qaraqoyunlu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin tarixin\u0259 aid ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259t hans\u0131d\u0131r?\",\n        \"options\": [\n            \"A) XV \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda A\u011fqoyunlular t\u0259r\u0259find\u0259n varl\u0131qlar\u0131na son qoyulmas\u0131\",\n            \"B) Monqollar\u0131n Xar\u0259zm\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycana h\u00fccumlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranmalar\u0131\",\n            \"C) Teymuril\u0259rin h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 m\u0259ruz qalmalar\u0131 v\u0259 onlarla m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131\",\n            \"D) Ankara d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 eyni c\u0259bh\u0259d\u0259 Osmanl\u0131lara qar\u015f\u0131 vuru\u015fmalar\u0131\",\n            \"E) Rus knyazl\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qillik meyill\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 almalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"C variant\u0131 do\u011frudur. Qaraqoyunlu d\u00f6vl\u0259ti (Qara Yusifin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259) v\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordu d\u00f6vl\u0259ti (Toxtam\u0131\u015f xan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259) Teymuril\u0259r d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 s\u0259rt m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"4. Osmanl\u0131 sultanlar\u0131 I \u0130ld\u0131r\u0131m B\u0259yazid v\u0259 I S\u00fcleyman Qanuninin f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 aid ortaq c\u0259h\u0259t n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Avropada b\u00f6y\u00fck meydan d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 q\u0259ti q\u0259l\u0259b\u0259 qazanmalar\u0131\",\n            \"B) M\u0259ml\u00fck d\u00f6vl\u0259tin\u0259 son qoyaraq Misiri Osmanl\u0131 \u0259yal\u0259tin\u0259 \u00e7evirm\u0259l\u0259ri\",\n            \"C) Ankara d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Teymuril\u0259rl\u0259 toqqu\u015fmalar\u0131\",\n            \"D) S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 Amasiya s\u00fclh\u00fcn\u00fc imzalamalar\u0131\",\n            \"E) Vyanan\u0131 ilk d\u0259f\u0259 m\u00fchasir\u0259y\u0259 almalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"A variant\u0131 do\u011frudur. I \u0130ld\u0131r\u0131m B\u0259yazid 1396-c\u0131 ild\u0259 Niqbolu d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 s\u0259lib\u00e7il\u0259ri, I S\u00fcleyman is\u0259 1526-c\u0131 ild\u0259 Moxa\u00e7 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fmi\u015f macar-\u00e7ex (xristian) qo\u015funlar\u0131n\u0131 darmada\u011f\u0131n etmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"5. XX \u0259srin 50-ci ill\u0259rind\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n iqtisadi z\u0259ifl\u0259m\u0259sinin v\u0259 b\u00f6hran ya\u015famas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Ticar\u0259t donanmas\u0131n\u0131n tamamil\u0259 Almaniyan\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7m\u0259si\",\n            \"B) Marqaret Tet\u00e7erin \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirm\u0259 siyas\u0259tinin d\u0259rhal iflasa u\u011framas\u0131\",\n            \"C) M\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 imperiyas\u0131n\u0131 qoruyub saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rbi x\u0259rcl\u0259rin art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 ucuz xammal bazarlar\u0131n\u0131n itirilm\u0259si\",\n            \"D) \u015eimali \u0130rlandiyan\u0131n krall\u0131qdan ayr\u0131laraq tam m\u00fcst\u0259qillik elan etm\u0259si\",\n            \"E) \u00d6lk\u0259d\u0259 quldarl\u0131\u011f\u0131n qada\u011fan olunmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259sinin t\u00fck\u0259nm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"C variant\u0131 do\u011frudur. 50-ci ill\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259ki azadl\u0131q h\u0259r\u0259katlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 imperiyan\u0131n qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck h\u0259rbi x\u0259rcl\u0259r ayr\u0131lmas\u0131 v\u0259 ke\u00e7mi\u015f m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n pulsuz xammal\u0131n dayanmas\u0131 \u0130ngilt\u0259r\u0259nin inki\u015faf\u0131n\u0131 l\u0259ngitdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"6. Az\u0259rbaycan SSR-d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f Yeni \u0130qtisadi Siyas\u0259t\u0259 (Y\u0130S) aiddir:\",\n        \"options\": [\n            \"A) B\u00fct\u00fcn ticar\u0259t v\u0259 y\u00fcng\u00fcl s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin d\u0259rhal millil\u0259\u015fdirilm\u0259si\",\n            \"B) \u018frzaq sapala\u011f\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k \u0259rzaq vergisi il\u0259 \u0259v\u0259z olunmas\u0131 v\u0259 torpaqlar\u0131n icar\u0259y\u0259 verilm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259si\",\n            \"C) S\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259 ad\u0131 alt\u0131nda f\u0259rdi k\u0259ndli t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n m\u0259cburi \u015f\u0259kild\u0259 kolxozlarda birl\u0259\u015fdirilm\u0259si\",\n            \"D) K\u0259ndlil\u0259rin istehsal etdiyi art\u0131q m\u0259hsulu bazarda satmas\u0131n\u0131n q\u0259ti qada\u011fan edilm\u0259si\",\n            \"E) Xarici ticar\u0259t \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u00f6vl\u0259t inhisar\u0131n\u0131n tamamil\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"B variant\u0131 do\u011frudur. Y\u0130S d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259rzaq sapala\u011f\u0131 l\u0259\u011fv edildi, \u0259rzaq vergisi t\u0259tbiq olundu, azad ticar\u0259t\u0259, torpaqlar\u0131n v\u0259 x\u0131rda m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin icar\u0259y\u0259 verilm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verildi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"7. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin G\u0259nc\u0259 (I) v\u0259 Bak\u0131 (II) d\u00f6vrl\u0259rin\u0259 aid x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri Venn diaqram\u0131nda uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131n: 1. Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili elan edilm\u0259si 2. C\u00fcmhuriyy\u0259t Parlamentinin f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131 3. Qafqaz \u0130slam Ordusu il\u0259 birlikd\u0259 bol\u015fevik-da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131lmas\u0131\",\n        \"options\": [\n            \"A) I - 1; II - 2; Ox\u015far - 3\",\n            \"B) I - 2; II - 1; Ox\u015far - 3\",\n            \"C) I - 3; II - 2; Ox\u015far - 1\",\n            \"D) I - 1; II - 3; Ox\u015far - 2\",\n            \"E) I - 2, 3; II - 1; Ox\u015far - yoxdur\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"A variant\u0131 do\u011frudur. G\u0259nc\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (1918 iyun-sentyabr) Az\u0259rbaycan dili d\u00f6vl\u0259t dili elan olundu (27 iyun). Bak\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (1918 sentyabr-1920 aprel) Parlament f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131 (7 dekabr). H\u0259r iki d\u00f6vrd\u0259 erm\u0259ni-bol\u015fevik q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 (Bak\u0131 XKS v\u0259 Sentrokaspiy\u0259) qar\u015f\u0131 h\u0259rbi m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"8. XV \u0259srd\u0259 Almaniyada kitab \u00e7ap\u0131n\u0131n ixtira edilm\u0259si hans\u0131 qlobal tarixi prosesin s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) B\u00f6y\u00fck Co\u011frafi k\u0259\u015ffl\u0259rin d\u0259rhal ba\u015fa \u00e7atmas\u0131na\",\n            \"B) M\u00fcq\u0259dd\u0259s Roma imperiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na\",\n            \"C) M.L\u00fcterin tezisl\u0259rinin \u00e7oxalaraq Reformasiya ideyalar\u0131n\u0131n xalq aras\u0131nda s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131lmas\u0131na\",\n            \"D) S\u0259naye \u00e7evrili\u015finin ba\u015flamas\u0131na v\u0259 buxar ma\u015f\u0131n\u0131n\u0131n k\u0259\u015ffin\u0259\",\n            \"E) Otuzillik m\u00fcharib\u0259nin ba\u015flanmas\u0131na\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"C variant\u0131 do\u011frudur. Yeni texnologiya olan kitab \u00e7ap\u0131 say\u0259sind\u0259 Martin L\u00fcterin Katolik kils\u0259sini t\u0259nqid ed\u0259n \u201c95 tezis\u201di Almaniyan\u0131n h\u0259r yerin\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 Reformasiyaya g\u00fccl\u00fc t\u0259kan vermi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"9. Xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: 1. Fransada I Respublikan\u0131n elan edilm\u0259si 2. Avropada Yeddiillik m\u00fcharib\u0259nin ba\u015flanmas\u0131 3. AB\u015e-nin \u0130stiqlaliyy\u0259t B\u0259yannam\u0259sinin q\u0259bulu 4. \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 \\\"H\u00fcquqlar haqq\u0131nda bill\\\"in q\u0259bul edilm\u0259si\",\n        \"options\": [\n            \"A) 4, 3, 2, 1\",\n            \"B) 2, 4, 3, 1\",\n            \"C) 4, 2, 3, 1\",\n            \"D) 2, 3, 4, 1\",\n            \"E) 4, 2, 1, 3\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"C variant\u0131 do\u011frudur. \\\"H\u00fcquqlar haqq\u0131nda Bill\\\" - 1689; Yeddiillik m\u00fcharib\u0259 - 1756; AB\u015e \u0130stiqlaliyy\u0259t B\u0259yannam\u0259si - 1776; Fransada I Respublika - 1792.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"10. 1791-ci ild\u0259 AB\u015e Konstitusiyas\u0131na edil\u0259n \u0259lav\u0259l\u0259r (H\u00fcquqlar haqq\u0131nda Bill) hans\u0131 tarixi z\u0259rur\u0259td\u0259n yaranm\u0131\u015fd\u0131?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Quldarl\u0131\u011f\u0131 \u00f6lk\u0259nin c\u0259nub \u015ftatlar\u0131nda bird\u0259f\u0259lik l\u0259\u011fv etm\u0259k\",\n            \"B) V\u0259t\u0259nda\u015flara s\u00f6z, m\u0259tbuat, vicdan v\u0259 y\u0131\u011f\u0131ncaq azadl\u0131\u011f\u0131 kimi m\u00fch\u00fcm demokratik h\u00fcquqlar\u0131 t\u0259min etm\u0259k\",\n            \"C) Prezidentin hakimiyy\u0259t m\u00fcdd\u0259tini \u00f6m\u00fcrl\u00fck etm\u0259k\",\n            \"D) Qad\u0131nlara ilk d\u0259f\u0259 s\u0259sverm\u0259 h\u00fcququ verm\u0259k\",\n            \"E) AB\u015e-\u0131n federal sistemini l\u0259\u011fv ed\u0259r\u0259k unitar d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evirm\u0259k\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"B variant\u0131 do\u011frudur. 1787-ci il Konstitusiyas\u0131nda demokratik h\u00fcquqlar tam \u0259ksini tapmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 1791-ci ild\u0259 ona 10 d\u00fcz\u0259li\u015f - \\\"H\u00fcquqlar haqq\u0131nda bill\\\" \u0259lav\u0259 edilmi\u015f v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f azadl\u0131qlar\u0131 h\u00fcquqi t\u0259minat alm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"11. III \u0259srd\u0259 Roma imperiyas\u0131nda yaranm\u0131\u015f b\u00f6hran, ba\u015f vermi\u015f a\u011f\u0131r epidemiya (\\\"Antonini v\u0259bas\u0131\\\") v\u0259 i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259sinin \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda hans\u0131 k\u00f6kl\u00fc d\u0259yi\u015fikliy\u0259 s\u0259b\u0259b oldu?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Latifundiyalarda (iri quldar t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131nda) k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 azad k\u0259ndli \u0259m\u0259yind\u0259n istifad\u0259y\u0259\",\n            \"B) \u0130stehsalda mara\u011f\u0131 olmayan qul \u0259m\u0259yinin s\u0259m\u0259r\u0259sizliyi ucbat\u0131ndan qullar\u0131n v\u0259 yoxsul azad insanlar\u0131n torpa\u011fa t\u0259hkim edildiyi \\\"Kolon\\\" sisteminin yaranmas\u0131 v\u0259 geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259\",\n            \"C) Xristian kils\u0259l\u0259rinin b\u00fct\u00fcn torpaqlar\u0131 m\u00fcsadir\u0259 etm\u0259sin\u0259\",\n            \"D) Quldarl\u0131\u011f\u0131n r\u0259sm\u0259n l\u0259\u011fv edilib m\u00fctl\u0259q kapitalizm\u0259 ke\u00e7ilm\u0259sin\u0259\",\n            \"E) \\\"Yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f torpaq\\\" taktikas\u0131 t\u0259tbiq edil\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131na\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"B variant\u0131 do\u011frudur. \u018fhalinin azalmas\u0131 v\u0259 qul \u0259m\u0259yinin s\u0259m\u0259r\u0259sizliyi torpaq sahibl\u0259rini torpa\u011f\u0131 ki\u00e7ik hiss\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u0259r\u0259k qullara v\u0259 azad yoxsullara (kolonlara) icar\u0259y\u0259 verm\u0259y\u0259 m\u0259cbur etdi ki, bu da feodalizm elementl\u0259rinin (kolonat) yaranmas\u0131 dem\u0259k idi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"12. Atropatena h\u00f6kmdar\u0131 Artabazd\u0131n xarici siyas\u0259tin\u0259 aiddir:\",\n        \"options\": [\n            \"A) Maqneziya d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Selevkil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 Roma il\u0259 ittifaq ba\u011flamas\u0131\",\n            \"B) E.\u0259. 36-c\u0131 ild\u0259 Fraaspa m\u00fchasir\u0259si zaman\u0131 Parfiya il\u0259 m\u00fctt\u0259fiq olaraq Romaya (Antoni) qar\u015f\u0131 vuru\u015fmas\u0131, lakin sonradan Parfiya il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin pozulmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n Roma il\u0259 yax\u0131nla\u015fmas\u0131\",\n            \"C) Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259rin imperiyas\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131ndan sonra m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymas\u0131\",\n            \"D) Sasanil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 Albaniya il\u0259 birlikd\u0259 \u00fcsyan qald\u0131rmas\u0131\",\n            \"E) Alan tayfalar\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259y\u0259 da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 tamamil\u0259 almas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"B variant\u0131 do\u011frudur. Artabazd e.\u0259. 36-c\u0131 ild\u0259 Antoni Fraaspan\u0131 m\u00fchasir\u0259y\u0259 alark\u0259n Parfiya h\u00f6kmdar\u0131 F\u0259rhadla m\u00fctt\u0259fiq idi. Roma m\u0259\u011flub olduqdan sonra q\u0259nim\u0259tin b\u00f6l\u00fcnm\u0259sind\u0259 Parfiya il\u0259 ixtilaf ya\u015fand\u0131 v\u0259 o, Roma (Antoni, Oktavian) il\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"13. Roma imperatoru Adrian\u0131n (Hadrian) hakimiyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcn\u00fc s\u0259l\u0259fi Trayan\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n f\u0259rql\u0259ndir\u0259n \u0259sas siyasi x\u0259tt n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Xristianl\u0131\u011f\u0131 imperiyan\u0131n r\u0259smi dini elan etm\u0259si\",\n            \"B) F\u0259th v\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q m\u00fcharib\u0259l\u0259rind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k, imperiya s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 qoruyucu m\u00fcdafi\u0259 x\u0259tl\u0259ri (s\u0259ddi) in\u015fa etdirm\u0259si\",\n            \"C) Senat\u0131 tamamil\u0259 l\u0259\u011fv ed\u0259r\u0259k m\u00fctl\u0259q monarxiya qurmas\u0131\",\n            \"D) Karfagen d\u00f6vl\u0259tini m\u0259hv ed\u0259r\u0259k Afrikan\u0131n \u015fimal\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si\",\n            \"E) Qullara azadl\u0131q ver\u0259r\u0259k orduda yaln\u0131z kolonlardan istifad\u0259 etm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"B variant\u0131 do\u011frudur. Trayan d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Roma maksimum \u0259raziy\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131. Adrian is\u0259 yeni i\u015f\u011fallar\u0131 dayand\u0131rd\u0131, m\u00fcdafi\u0259y\u0259 ke\u00e7di v\u0259 Britaniyada \\\"Adrian s\u0259ddi\\\"ni in\u015fa etdirdi.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"14. XII \u0259srd\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f Nax\u00e7\u0131van memarl\u0131q m\u0259kt\u0259binin incil\u0259ri say\u0131lan v\u0259 \u018fc\u0259mi \u018fbub\u0259kr o\u011flu t\u0259r\u0259find\u0259n in\u015fa edilmi\u015f abid\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) G\u00fcl\u00fcstan t\u00fcrb\u0259si v\u0259 \u00c7\u0131raqqala\",\n            \"B) Yusif ibn K\u00fcseyir v\u0259 M\u00f6min\u0259 Xatun t\u00fcrb\u0259l\u0259ri\",\n            \"C) G\u00f6y m\u0259scid v\u0259 S\u0259rdar saray\u0131\",\n            \"D) Xudaf\u0259rin k\u00f6rp\u00fcs\u00fc v\u0259 \u015eirvan\u015fahlar saray\u0131\",\n            \"E) \u018flinc\u0259qala v\u0259 Amaras monast\u0131r\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"B variant\u0131 do\u011frudur. Nax\u00e7\u0131van memarl\u0131q m\u0259kt\u0259binin banisi \u018fc\u0259mi Nax\u00e7\u0131vani 1162-ci ild\u0259 Yusif ibn K\u00fcseyir, 1186-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 M\u00f6min\u0259 Xatun t\u00fcrb\u0259sini in\u015fa etmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"15. XX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda Hindistan\u0131n \u00c7in Xalq Respublikas\u0131ndan f\u0259rqli olan \u0259sas sosial-siyasi inki\u015faf c\u0259h\u0259ti n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Kommunalar yaradaraq x\u00fcsusi m\u00fclkiyy\u0259ti tamamil\u0259 l\u0259\u011fv etm\u0259si\",\n            \"B) \\\"B\u00f6y\u00fck s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f\\\" siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259r\u0259k s\u0259rt totalitar rejim t\u0259tbiq etm\u0259si\",\n            \"C) Sosializm blokuna qo\u015fulmadan, parlamentli respublika qurulu\u015funu v\u0259 bazar iqtisadiyyat\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259si (D\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck demokratiyas\u0131 olmas\u0131)\",\n            \"D) \u0130ngilt\u0259r\u0259nin hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda dominiona \u00e7evril\u0259r\u0259k m\u00fcst\u0259qilliyind\u0259n imtina etm\u0259si\",\n            \"E) M\u0259d\u0259ni inqilab ed\u0259r\u0259k q\u0259dim ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 ziyal\u0131lara qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparmas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"C variant\u0131 do\u011frudur. \u00c7ind\u0259n f\u0259rqli olaraq, Hindistan 1947-ci ild\u0259n sonra demokratik qurulu\u015fa sadiq qald\u0131, bazar iqtisadiyyat\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirdi v\u0259 kommunist d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sin\u0259 daxil olmad\u0131. \\\"B\u00f6y\u00fck s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f\\\" v\u0259 \\\"M\u0259d\u0259ni inqilab\\\" is\u0259 \u00c7XR-\u0259 (Mao Tszedun) aiddir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"16. Albaniyada Mehranil\u0259r s\u00fclal\u0259sinin idar\u0259\u00e7iliyini Ar\u015fakil\u0259r s\u00fclal\u0259sind\u0259n f\u0259rql\u0259ndir\u0259n \u0259sas amil n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Roma imperiyas\u0131 il\u0259 qanl\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259r aparmalar\u0131\",\n            \"B) Sasanil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n Albaniyan\u0131n daxili m\u00fcst\u0259qilliyinin tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edildiyi d\u00f6vrd\u0259 m\u00f6vcud olmalar\u0131\",\n            \"C) D\u00f6vl\u0259t dini kimi Xristianl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"D) \u018fr\u0259b xilaf\u0259tinin Qafqaza i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131 (Cavan\u015firin f\u0259aliyy\u0259ti)\",\n            \"E) Paytaxt\u0131 Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259n \u00c7ola \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259l\u0259ri\"\n        ],\n        \"correct\": 3,\n        \"exp\": \"D variant\u0131 do\u011frudur. Ar\u015fakil\u0259r s\u00fclal\u0259si (e.\u0259. I \u0259sr - 510) \u018fr\u0259b xilaf\u0259tinin yaranmas\u0131ndan \u0259vv\u0259l m\u00f6vcud olmu\u015fdur. Mehranil\u0259r is\u0259 (630-705) \u018fr\u0259bl\u0259rin (h\u0259m\u00e7inin x\u0259z\u0259rl\u0259rin) y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015f (m\u0259s\u0259l\u0259n, Cavan\u015fir) v\u0259 diplomatik gedi\u015fl\u0259r etmi\u015fl\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"17. C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f \u015e.M.Xiyabani il\u0259 XX \u0259srin 40-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f S.C.Pi\u015f\u0259v\u0259rinin ox\u015far tarixi rolu n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130ngilisl\u0259rl\u0259 1919-cu il sazi\u015fini q\u0259bul ed\u0259r\u0259k \u0130rana xarici m\u00fcdaxil\u0259ni d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259l\u0259ri\",\n            \"B) R\u0259hb\u0259rlik etdikl\u0259ri milli-demokratik h\u0259r\u0259kat n\u0259tic\u0259sind\u0259 T\u0259brizd\u0259 muxtar\/m\u00fcst\u0259qil idar\u0259etm\u0259y\u0259 malik Milli H\u00f6kum\u0259t qurma\u011fa nail olmalar\u0131\",\n            \"C) Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131q v\u0259 birba\u015fa silahl\u0131 d\u0259st\u0259yi say\u0259sind\u0259 hakimiyy\u0259tl\u0259rini qoruyub saxlamalar\u0131\",\n            \"D) \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n AXC h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 r\u0259smi ittifaq m\u00fcqavil\u0259si ba\u011flamalar\u0131\",\n            \"E) M\u00f6vcud \u015fahl\u0131q rejimi il\u0259 s\u00fclh \u0259ld\u0259 ed\u0259r\u0259k muxtariyy\u0259t statusunu \u0130randa qanunil\u0259\u015fdirm\u0259l\u0259ri\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"B variant\u0131 do\u011frudur. 1920-ci ild\u0259 \u015e.M.Xiyabani T\u0259brizd\u0259 Milli H\u00f6kum\u0259t (Azadistan) yaratm\u0131\u015f, S.C.Pi\u015f\u0259v\u0259ri is\u0259 1945-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Milli H\u00f6kum\u0259tini qurmu\u015fdur. H\u0259r ikisi C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"18. Frank imperatoru B\u00f6y\u00fck Karldan f\u0259rqli olaraq Bizans imperatoru Yustiniana aid olan x\u00fcsusiyy\u0259ti se\u00e7in:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u00d6z\u00fcn\u00fc imperator elan ed\u0259r\u0259k yeni imperiyan\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoymas\u0131\",\n            \"B) \u018fr\u0259bl\u0259rin Avropaya do\u011fru ir\u0259lil\u0259yi\u015finin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almas\u0131\",\n            \"C) Q\u0259rbi Roma imperiyas\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lki s\u0259rh\u0259dl\u0259rini b\u0259rpa etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u015eimali Afrikadak\u0131 Vandal v\u0259 \u0130taliyadak\u0131 Ostqot krall\u0131qlar\u0131n\u0131 darmada\u011f\u0131n etm\u0259si\",\n            \"D) Kils\u0259ni d\u00f6vl\u0259t\u0259 tabe etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Reformasiya h\u0259r\u0259kat\u0131na ba\u015flamas\u0131\",\n            \"E) \u018frazi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn X\u0259z\u0259r xaqanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalamas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"C variant\u0131 do\u011frudur. Yustinian\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm f\u0259rqli xarici siyas\u0259t u\u011furu Vandal v\u0259 Ostqot krall\u0131qlar\u0131n\u0131 m\u0259hv ed\u0259r\u0259k Aral\u0131q d\u0259nizi h\u00f6vz\u0259sini yenid\u0259n Bizansa tabe etm\u0259si (ke\u00e7mi\u015f Roma s\u0259rh\u0259dl\u0259rini b\u0259rpa c\u0259hdi) idi. B\u00f6y\u00fck Karl (800-c\u00fc ild\u0259) is\u0259 Frank imperiyas\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"19. Erk\u0259n orta \u0259srl\u0259rd\u0259 Sasanil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 Roma\/Bizans imperiyalar\u0131 aras\u0131nda ba\u011flanm\u0131\u015f s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin tarixi n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 aiddir:\",\n        \"options\": [\n            \"A) 387-ci il s\u00fclh\u00fcn\u0259 \u0259sas\u0259n Albaniyan\u0131n tamamil\u0259 Roman\u0131n tabeliyin\u0259 ke\u00e7m\u0259si\",\n            \"B) 387-ci il m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n C\u0259nubi Qafqaz\u0131n iki imperiya aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 562-ci ild\u0259 Bizansla 50 illik s\u00fclh\u00fcn imzalanmas\u0131\",\n            \"C) Kade\u015f s\u00fclh\u00fcn\u0259 \u0259sas\u0259n Suriyan\u0131n Bizansa verilm\u0259si\",\n            \"D) 532-ci ild\u0259 ba\u011flanan s\u00fclh\u0259 \u0259sas\u0259n Q\u00fcds\u00fcn xristianlara qaytar\u0131lmas\u0131\",\n            \"E) Amasiya s\u00fclh\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n iki yer\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"B variant\u0131 do\u011frudur. Sasanil\u0259r 387-ci ild\u0259 Roma il\u0259 m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flay\u0131b C\u0259nubi Qafqaz\u0131 b\u00f6ld\u00fcl\u0259r. 562-ci ild\u0259 is\u0259 Bizansla \\\"50 illik s\u00fclh\\\" imzalad\u0131lar (bu s\u00fclh\u0259 g\u00f6r\u0259 Bizans Sasanil\u0259r\u0259 bac verm\u0259li idi). (Kade\u015f Misir-Het, Amasiya is\u0259 Osmanl\u0131-S\u0259f\u0259vi m\u00fcqavil\u0259sidir).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"20. A\u011f Hun (Eftalit) h\u00f6kmdarlar\u0131 A\u011fsuvar xan (I) v\u0259 Mihraqula xan\u0131n (II) siyasi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 aid x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri Venn diaqram\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: 1. Sasanil\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259ti q\u0259l\u0259b\u0259 qazanaraq onlar\u0131 a\u011f\u0131r vergiy\u0259 c\u0259lb etm\u0259si 2. Hindistana i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r t\u0259\u015fkil ed\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259tin s\u0259rh\u0259dl\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259si 3. A\u011f Hun d\u00f6vl\u0259tini m\u00fcst\u0259qil \u015f\u0259kild\u0259 idar\u0259 etm\u0259l\u0259ri\",\n        \"options\": [\n            \"A) I - 1; II - 2; Ox\u015far - 3\",\n            \"B) I - 2; II - 1; Ox\u015far - 3\",\n            \"C) I - 3; II - 2; Ox\u015far - 1\",\n            \"D) I - 1; II - 3; Ox\u015far - 2\",\n            \"E) I - 2; II - 3; Ox\u015far - 1\"\n        ],\n        \"correct\": 0,\n        \"exp\": \"A variant\u0131 do\u011frudur. A\u011fsuvar xan Sasani h\u00f6kmdar\u0131 Firuzu m\u0259\u011flub ed\u0259r\u0259k onlardan bac alm\u0131\u015fd\u0131. Mihraqula xan is\u0259 Hindistana y\u00fcr\u00fc\u015f ed\u0259r\u0259k q\u00fcdr\u0259tli bir imperiya yaratm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259r ikisi is\u0259 A\u011f Hun h\u00f6kmdarlar\u0131d\u0131r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"21. Q\u0259dim Babil h\u00f6kmdar\u0131 Hammurapinin qanunlar\u0131nda c\u0259miyy\u0259tin hans\u0131 reall\u0131qlar\u0131 h\u00fcquqi olaraq \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131?\",\n        \"options\": [\n            \"A) B\u00fct\u00fcn t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rin qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 k\u00f6l\u0259liyin l\u0259\u011fvi\",\n            \"B) Qad\u0131nlara d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 i\u015ftirak h\u00fcququnun verilm\u0259si\",\n            \"C) C\u0259miyy\u0259td\u0259 t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259\u015fm\u0259nin m\u00f6vcudlu\u011fu, qanunlar\u0131n varl\u0131lar\u0131n m\u00fclkiyy\u0259tini qorumas\u0131 v\u0259 borca g\u00f6r\u0259 k\u00f6l\u0259liyin 3 ill\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131\",\n            \"D) \u015eumerl\u0259rin b\u00fct\u00fcn dini ayinl\u0259rinin l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k monoteizmin yaranmas\u0131\",\n            \"E) Tacirl\u0259rin \u00f6lk\u0259d\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n qada\u011fan edilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"C variant\u0131 do\u011frudur. \\\"Qanunlar insanlar aras\u0131nda f\u0259rq qoyur, varl\u0131 v\u0259 yuxar\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259d\u0259n olan insanlar\u0131n m\u00fclkiyy\u0259tini qoruyurdu\\\", h\u0259m\u00e7inin borca g\u00f6r\u0259 k\u00f6l\u0259lik 3 ill\u0259 m\u0259hdudla\u015f\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"22. Q\u0259dim \u0130ki\u00e7ayaras\u0131nda (Mesopotamiyada) yaranm\u0131\u015f \u015eumer m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin d\u00fcnya sivilizasiyas\u0131na verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r\u0259 daxildir:\",\n        \"options\": [\n            \"A) \u0130lk d\u0259f\u0259 heroqlif yaz\u0131n\u0131n v\u0259 papirusun k\u0259\u015ff edilm\u0259si\",\n            \"B) Mixi yaz\u0131, altm\u0131\u015fl\u0131q say sistemi, dulus \u00e7arx\u0131 v\u0259 t\u0259k\u0259rin ixtiras\u0131, zikkuratlar\u0131n ucald\u0131lmas\u0131\",\n            \"C) \u018fr\u0259b r\u0259q\u0259ml\u0259rinin k\u0259\u015ffi v\u0259 t\u0259tbiqi\",\n            \"D) \u0130rrasional \u0259d\u0259dl\u0259rin k\u0259\u015ffi v\u0259 onluq say sisteminin yarad\u0131lmas\u0131\",\n            \"E) \u0130lk d\u0259f\u0259 mis-da\u015f d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n tunc d\u00f6vr\u00fcn\u0259 ke\u00e7id prosesinin l\u0259ngidilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"B variant\u0131 do\u011frudur. \u015eumerl\u0259r d\u00fcnyada ilk d\u0259f\u0259 mixi yaz\u0131, altm\u0131\u015fl\u0131q say sistemi, t\u0259k\u0259r, dulus \u00e7arx\u0131n\u0131 ixtira etmi\u015f v\u0259 Zikkurat adl\u0131 pill\u0259li m\u0259b\u0259dl\u0259r ucaltm\u0131\u015flar. (Heroqlif v\u0259 papirus Misir\u0259 aiddir).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"23. X\u0259rit\u0259d\u0259 r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 verilmi\u015f Z\u0259ngilan v\u0259 Qubadl\u0131 rayonlar\u0131n\u0131n m\u00fcasir tarixin\u0259 aid ox\u015far x\u00fcsusiyy\u0259ti se\u00e7in:\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r iki rayonun 1992-ci ilin may ay\u0131nda i\u015f\u011fal edilm\u0259si\",\n            \"B) I Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n m\u00fchasir\u0259sind\u0259 qalsalar da i\u015f\u011fal oluna bilm\u0259m\u0259l\u0259ri\",\n            \"C) 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u2013 oktyabr ay\u0131nda Erm\u0259nistan i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edilm\u0259l\u0259ri\",\n            \"D) 10 noyabr 2020-ci il b\u0259yanat\u0131na \u0259sas\u0259n bir g\u00fcll\u0259 bel\u0259 at\u0131lmadan Az\u0259rbaycana qaytar\u0131lmalar\u0131\",\n            \"E) T\u0259rkibind\u0259 he\u00e7 bir dini v\u0259 tarixi abid\u0259nin olmamas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"C variant\u0131 do\u011frudur. V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 Z\u0259ngilan 20 oktyabr, Qubadl\u0131 is\u0259 25 oktyabr 2020-ci ild\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlarla i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015fdir (D variant\u0131 A\u011fdam, K\u0259lb\u0259c\u0259r v\u0259 La\u00e7\u0131na aiddir).\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"24. 1978-ci ild\u0259 AB\u015e-nin vasit\u0259\u00e7iliyi il\u0259 imzalanm\u0131\u015f Kemp-Devid sazi\u015finin tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259ti n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) F\u0259l\u0259stin d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131 v\u0259 Q\u00fcds\u00fcn beyn\u0259lxalq zonaya \u00e7evrilm\u0259si\",\n            \"B) \u0130srailin Suriyadan (Qolan t\u0259p\u0259l\u0259rind\u0259n) geri \u00e7\u0259kilm\u0259si\",\n            \"C) Misirin \u0130srailin m\u00fcst\u0259qilliyini tan\u0131mas\u0131 v\u0259 \u0259v\u0259zind\u0259 \u0130srailin Sinay yar\u0131madas\u0131n\u0131 Misir\u0259 qaytarmas\u0131\",\n            \"D) AB\u015e-nin Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259ki b\u00fct\u00fcn h\u0259rbi bazalar\u0131n\u0131 d\u0259rhal ba\u011flamas\u0131\",\n            \"E) BMT t\u0259r\u0259find\u0259n \u018fr\u0259b-\u0130srail m\u00fcharib\u0259l\u0259rinin q\u0259ti olaraq qada\u011fan edilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"C variant\u0131 do\u011frudur. AB\u015e-da (Kemp-Devid) Misir lideri \u018fnv\u0259r Sadat v\u0259 \u0130srail ba\u015f naziri Menaxem Begin aras\u0131nda ba\u011flanan sazi\u015f\u0259 \u0259sas\u0259n, Misir \u0130sraili tan\u0131yan ilk \u0259r\u0259b d\u00f6vl\u0259ti oldu v\u0259 \u0130srail i\u015f\u011fal etdiyi Sinay yar\u0131madas\u0131n\u0131 Misir\u0259 qaytard\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"25. \u0130qta (1), Tiyul (2) v\u0259 Soyurqal (3) torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti formalar\u0131na aid f\u0259rql\u0259ndirici x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edin: a. H\u0259rbi v\u0259 ya m\u00fclki xidm\u0259t m\u00fcqabilind\u0259 veril\u0259n irsi torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti idi, Qaraqoyunlu v\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin iqtisadi v\u0259 inzibati \u0259sas\u0131 say\u0131l\u0131rd\u0131. b. S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tind\u0259 xidm\u0259t m\u00fcqabilind\u0259 veril\u0259n, bir qayda olaraq irs\u0259n ke\u00e7m\u0259y\u0259n \u015f\u0259rti torpaq idi. c. S\u0259lcuqlar v\u0259 Atab\u0259yl\u0259r d\u00f6vl\u0259tind\u0259 geni\u015f yay\u0131lan, sahibl\u0259rind\u0259n h\u0259rbi xidm\u0259t t\u0259l\u0259b ed\u0259n \u015f\u0259rti torpaq idi.\",\n        \"options\": [\n            \"A) 1 - a, 2 - b, 3 - c\",\n            \"B) 1 - c, 2 - a, 3 - b\",\n            \"C) 1 - c, 2 - b, 3 - a\",\n            \"D) 1 - b, 2 - c, 3 - a\",\n            \"E) 1 - a, 2 - c, 3 - b\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"C variant\u0131 do\u011frudur. \u0130qta (c) x\u00fcsusil\u0259 S\u0259lcuq, Eld\u0259nizl\u0259rd\u0259 yay\u0131lan \u015f\u0259rti torpaq idi; Tiyul (b) S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015f xidm\u0259t torpa\u011f\u0131 idi; Soyurqal (a) is\u0259 Qaraqoyunlu\/A\u011fqoyunlu d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 x\u00fcsusi geni\u015fl\u0259n\u0259n, sahibin\u0259 b\u00f6y\u00fck imtiyazlar ver\u0259n irsi torpaq m\u00fclkiyy\u0259ti idi. B\u00fct\u00fcn bu m\u00fclkiyy\u0259t sahibl\u0259ri (ox\u015farl\u0131q) d\u00f6vl\u0259t\u0259 xidm\u0259t, \u0259sas\u0259n d\u0259 h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259 verm\u0259li idil\u0259r.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"26. 1830-cu ild\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda \u00e7arizmin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 z\u00fclm\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 ba\u015f vermi\u015f \u00fcsyan\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259rini v\u0259 bu \u00fcsyan\u0131n ba\u015f verdiyi tarixi \u0259razini  m\u00fc\u0259yy\u0259n edin:\",\n        \"options\": [\n            \"A) G\u0259nc\u0259 \u0259razisind\u0259 \u2013 Cavad xan v\u0259 U\u011furlu xan\",\n            \"B) Car-Balak\u0259n (\u015eimal-q\u0259rb) \u0259razisind\u0259 \u2013 \u015eeyx \u015eaban v\u0259 H\u0259mz\u0259t b\u0259y\",\n            \"C) \u015eirvan \u0259razisind\u0259 \u2013 Hac\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d v\u0259 Qazi M\u0259h\u0259mm\u0259d\",\n            \"D) L\u0259nk\u0259ran \u0259razisind\u0259 \u2013 Mirh\u0259s\u0259n xan v\u0259 Teymur b\u0259y\",\n            \"E) Quba \u0259razisind\u0259 \u2013 Qazi M\u0259h\u0259mm\u0259d v\u0259 F\u0259t\u0259li xan\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"B variant\u0131 do\u011frudur. XIX \u0259srin 30-cu ill\u0259rind\u0259 \u00fcsyanlar silsil\u0259si 1830-cu ild\u0259 Car-Balak\u0259nd\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f v\u0259 bu \u00fcsyana \u015eeyx \u015eaban, H\u0259mz\u0259t b\u0259y r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015fdir. G\u0259nc\u0259 \u00fcsyan\u0131 1804 (Cavad xan), L\u0259nk\u0259ran\/\u015eirvan\/Quba \u00fcsyanlar\u0131 is\u0259 1831, 1837 v\u0259 s. ill\u0259rd\u0259 olmu\u015fdur.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"27. XX \u0259srin 50-ci ill\u0259rind\u0259 (\\\"Soyuq m\u00fcharib\u0259\\\" d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259) B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n qlobal iqtisadi v\u0259 siyasi g\u00fcc\u00fcn\u00fcn z\u0259ifl\u0259m\u0259sinin \u0259sas g\u00f6st\u0259ricisi n\u0259 idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Avropa \u0130qtisadi Birliyin\u0259 (A\u0130B) qurucu \u00fczv kimi daxil olmas\u0131\",\n            \"B) M\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259 (x\u00fcsusil\u0259 Hindistanda v\u0259 Afrikada) g\u00fccl\u0259n\u0259n milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259katlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniya imperiyas\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 v\u0259 ucuz xammal ax\u0131n\u0131n\u0131n k\u0259silm\u0259si\",\n            \"C) Folklend adalar\u0131 u\u011frunda m\u00fcharib\u0259d\u0259 Argentinaya m\u0259\u011flub olmas\u0131\",\n            \"D) Neft s\u0259nayesinin tamamil\u0259 AB\u015e korporasiyalar\u0131n\u0131n n\u0259zar\u0259tin\u0259 ke\u00e7m\u0259si\",\n            \"E) \u00d6lk\u0259d\u0259 sosialist inqilab\u0131n\u0131n ba\u015f verm\u0259si v\u0259 monarxiyan\u0131n devrilm\u0259si\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"B variant\u0131 do\u011frudur. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n \u0259sas iqtisadi daya\u011f\u0131 olan m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259r (Hindistan, Pakistan, Misir v\u0259 s.) m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etdi ki, bu da imperiyan\u0131n iqtisadi inki\u015faf\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi v\u0259 onu AB\u015e-dan as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 sald\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"28. 1929-1933-c\u00fc ill\u0259rin d\u00fcnya iqtisadi b\u00f6hran\u0131ndan (B\u00f6y\u00fck B\u00f6hran) \u00e7\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Mustafa Kamal Atat\u00fcrk t\u0259r\u0259find\u0259n T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n iqtisadi siyas\u0259t\u0259 aiddir:\",\n        \"options\": [\n            \"A) SSR\u0130 n\u00fcmun\u0259sind\u0259 \\\"kollektivl\u0259\u015fdirm\u0259\\\" v\u0259 \\\"s\u0259nayel\u0259\u015fdirm\u0259\\\"nin g\u00fcc yolu il\u0259 t\u0259tbiq edilm\u0259si\",\n            \"B) \u0130qtisadiyyatda d\u00f6vl\u0259tin t\u0259nziml\u0259yici rolunu l\u0259\u011fv ed\u0259r\u0259k tam s\u0259rb\u0259st bazar iqtisadiyyat\u0131na ke\u00e7id\",\n            \"C) \\\"Etatizm\\\" siyas\u0259ti t\u0259tbiq edil\u0259r\u0259k milli s\u0259nayenin d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n himay\u0259 edilm\u0259si v\u0259 xarici r\u0259qab\u0259td\u0259n qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn idxal mallar\u0131na g\u00f6mr\u00fck r\u00fcsumlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131\",\n            \"D) B\u00fct\u00fcn xarici borclardan imtina edil\u0259r\u0259k \\\"qapal\u0131 iqtisadiyyat\\\" sisteminin qurulmas\u0131\",\n            \"E) T\u00fcrkiy\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n idar\u0259edilm\u0259sinin AB\u015e ekspertl\u0259rin\u0259 verilm\u0259si (Mar\u015fal plan\u0131 il\u0259)\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"C variant\u0131 do\u011frudur. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 b\u00f6hran\u0131 d\u0259f etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \\\"Etatizm\\\" (d\u00f6vl\u0259t kapitalizmi) siyas\u0259ti t\u0259tbiq olundu. D\u00f6vl\u0259t s\u0259naye sah\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131n\u0131 \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fc, milli burjuaziyan\u0131 v\u0259 daxili bazar\u0131 qorudu, g\u00f6mr\u00fck r\u00fcsumlar\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"29. XIX \u0259srin sonu - XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda G\u0259nc\u0259 (Yelizavetpol) v\u0259 \u0130r\u0259van quberniyalar\u0131n\u0131n tarixin\u0259 aid ox\u015far faci\u0259vi hadis\u0259 n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?\",\n        \"options\": [\n            \"A) H\u0259r iki \u0259razinin \u00c7ar Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edil\u0259r\u0259k S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tind\u0259n qopar\u0131lmas\u0131\",\n            \"B) Bu \u0259razil\u0259rd\u0259 yerli t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 \\\"Da\u015fnaksutyun\\\" partiyas\u0131 v\u0259 silahl\u0131 erm\u0259ni quldur d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n t\u00f6r\u0259dilm\u0259si\",\n            \"C) \u00c7ar h\u00f6kum\u0259tinin \u0259mri il\u0259 bu b\u00f6lg\u0259l\u0259rin tamamil\u0259 rusla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 alman m\u00fchacirl\u0259rinin m\u00fctl\u0259q \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etm\u0259si\",\n            \"D) Sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n birba\u015fa h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 burada C\u00fcmhuriyy\u0259tin s\u00fcqut etm\u0259si\",\n            \"E) Neft s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq bu b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck manufakturalar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 1,\n        \"exp\": \"B variant\u0131 do\u011frudur. 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n Bak\u0131da, \u0130r\u0259vanda, Nax\u00e7\u0131vanda, Z\u0259ng\u0259zurda, Qaraba\u011fda v\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015fdir.\"\n    },\n    {\n        \"q\": \"30. XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f \u0130mam Mustafayev v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259ki ox\u015farl\u0131q n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?\",\n        \"options\": [\n            \"A) Neft s\u0259nayesinin millil\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda Moskvadan as\u0131l\u0131 olmayan m\u00fcst\u0259qil q\u0259rarlar q\u0259bul etm\u0259l\u0259ri\",\n            \"B) H\u0259r ikisinin SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin s\u0259dri v\u0259zif\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259lm\u0259l\u0259ri\",\n            \"C) Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyalar\u0131nda Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi t\u0259sbit olunmas\u0131na nail olmalar\u0131 v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin (Qaraba\u011f v\u0259 k\u0259nar) \u0259razi iddialar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 c\u0259sar\u0259tl\u0259 almalar\u0131\",\n            \"D) Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tini bird\u0259f\u0259lik l\u0259\u011fv ed\u0259r\u0259k vahid inzibati b\u00f6lg\u00fc yaratmalar\u0131\",\n            \"E) M\u00fcst\u0259qillik B\u0259yannam\u0259sini imzalayaraq SSR\u0130-nin t\u0259rkibind\u0259n ayr\u0131lmalar\u0131\"\n        ],\n        \"correct\": 2,\n        \"exp\": \"C variant\u0131 do\u011frudur. \u0130mam Mustafayevin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (1956) Konstitusiyaya Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili olmas\u0131 haqq\u0131nda madd\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Heyd\u0259r \u018fliyev d\u0259 1978-ci il Konstitusiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi qorunub saxlanmas\u0131na nail olmu\u015fdur. H\u0259r iki r\u0259hb\u0259r erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na dair \u0259sass\u0131z iddialar\u0131na s\u0259rt v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.\"\n    }\n];\n\nlet currentIdx = 0;\nlet userAnswers = {};\nlet viewed = {0: true};\nlet isFinished = false;\n\nfunction initQuiz() {\n    const scale = document.getElementById('quiz-scale');\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.createElement('button');\n        btn.className = 'scale-btn';\n        btn.innerText = index + 1;\n        btn.onclick = () => jumpToQuestion(index);\n        btn.id = `scale-btn-${index}`;\n        scale.appendChild(btn);\n    });\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction updateScaleColors() {\n    quizData.forEach((_, index) => {\n        const btn = document.getElementById(`scale-btn-${index}`);\n        btn.classList.remove('active', 'viewed', 'answered');\n        \n        if (userAnswers[index] !== undefined) {\n            btn.classList.add('answered');\n        } else if (viewed[index]) {\n            btn.classList.add('viewed');\n        }\n        if (index === currentIdx) {\n            btn.classList.add('active');\n        }\n    });\n}\n\nfunction renderQuestion() {\n    const q = quizData[currentIdx];\n    document.getElementById('question-text').innerText = q.q;\n    const optionsContainer = document.getElementById('options-container');\n    optionsContainer.innerHTML = '';\n    \n    q.options.forEach((opt, idx) => {\n        const label = document.createElement('label');\n        label.className = 'option-label';\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) label.classList.add('selected');\n        \n        if (isFinished) {\n            if (idx === q.correct) label.classList.add('correct');\n            if (userAnswers[currentIdx] === idx && idx !== q.correct) label.classList.add('wrong');\n            label.style.pointerEvents = 'none';\n        }\n\n        const input = document.createElement('input');\n        input.type = 'radio';\n        input.name = 'q-option';\n        input.value = idx;\n        if (userAnswers[currentIdx] === idx) input.checked = true;\n        if (!isFinished) {\n            input.onchange = () => selectOption(idx);\n        } else {\n            input.disabled = true;\n        }\n        \n        label.appendChild(input);\n        label.appendChild(document.createTextNode(opt));\n        optionsContainer.appendChild(label);\n    });\n\n    const expContainer = document.getElementById('explanation-container');\n    if (isFinished) {\n        expContainer.style.display = 'block';\n        expContainer.innerHTML = `<strong>\u0130zah:<\/strong> ${q.exp}`;\n    } else {\n        expContainer.style.display = 'none';\n    }\n\n    document.getElementById('btn-prev').disabled = currentIdx === 0;\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && !isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'none';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'inline-block';\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').style.display = 'inline-block';\n        document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    }\n    \n    if (currentIdx === quizData.length - 1 && isFinished) {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = true;\n    } else {\n        document.getElementById('btn-next').disabled = false;\n    }\n\n    updateScaleColors();\n}\n\nfunction selectOption(idx) {\n    if (isFinished) return;\n    userAnswers[currentIdx] = idx;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction nextQuestion() {\n    if (currentIdx < quizData.length - 1) {\n        currentIdx++;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction prevQuestion() {\n    if (currentIdx > 0) {\n        currentIdx--;\n        viewed[currentIdx] = true;\n        renderQuestion();\n    }\n}\n\nfunction jumpToQuestion(idx) {\n    currentIdx = idx;\n    viewed[currentIdx] = true;\n    renderQuestion();\n}\n\nfunction finishQuiz() {\n    isFinished = true;\n    let score = 0;\n    quizData.forEach((q, idx) => {\n        if (userAnswers[idx] === q.correct) score++;\n    });\n    \n    document.getElementById('quiz-content').style.display = 'none';\n    document.getElementById('quiz-results').style.display = 'block';\n    document.getElementById('score-text').innerText = `${score}\/${quizData.length}`;\n    \n    document.getElementById('btn-finish').style.display = 'none';\n    \n    \/\/ Auto jump to 1st to review\n    setTimeout(() => {\n        document.getElementById('quiz-content').style.display = 'block';\n        currentIdx = 0;\n        renderQuestion();\n    }, 3000);\n}\n\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', initQuiz);\n<\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YEN\u0130 Tarix f\u0259nni \u00fczr\u0259 elektron resurslar toplusu istifad\u0259nizd\u0259dir. \u018ftrafl\u0131 tan\u0131\u015f ol \u00dcmumi S\u0131naq \u0130mtahan\u0131 \u0130mtahan N\u0259tic\u0259si 0\/0 Yuxar\u0131dak\u0131 \u015fkaladan suallar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 klikl\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fczg\u00fcn cavablara v\u0259 izahlara baxa bil\u0259rsiniz. &#8592; Geri \u0130r\u0259li &#8594; N\u0259tic\u0259ni G\u00f6st\u0259r M\u00fc\u0259llif: R\u0259sul Mirz\u0259yev<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-113","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/113","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=113"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/113\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":119,"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/113\/revisions\/119"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xronos.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=113"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}